1. 饮酒学处注释
1. Surāpānasikkhāpadavaṇṇanā
牟尼!尊者萨迦达
以大神力之示现。
饮酒的过失,为了让人看清这一点,
他早在之前就已经动身前往跋陀瓦提了。
因此,看见龙之后就把它制伏了,
已舍弃的善来者,以及通过神通力;
应知:非为此,即禁止饮酒之故,
彼乃抵达憍赏弥。
Āyasmato yaṃ muni sāgatassa, Mahiddhikattassa nidassanena; Pānassa doso tassa dassanatthaṃ, Pubbeva so bhaddavatiṃ payāto. Tasmā passaṃ nāgamapothayitvā, Vinissaṭaṃ sāgataṃ iddhiyā ca; Nato surāpānanisedhanatthaṃ, Kosambimevajjhagamāti ñeyyaṃ.
326-8326-8.“畜养者”就是牧羊人。从他令其迷醉的那个种子阶段开始说起。有些人说:“因为在‘有心思’那一类里,心只是不善的”(《疑惑度脱》初巴拉基格注释),所以知道对象而饮用是不善的。若这样,当有人说“不应说仅以不善而应饮”时,他们又说“那是针对‘有心思’那一类说的”。若这样,当有人说“应该说善、不善、无记心”时,他们又说“那也是按多数情况说的”。在《疑惑度脱》里也不加区分地说“不善心”,因此他们说“他仅以不善心而饮”。
326-8.Pasupālakāti ajapālakā. Yena majjati, tassa bījato paṭṭhāya. Keci ‘‘sacittakapakkhe cittaṃ akusalamevāti (kaṅkhā. aṭṭha. paṭhamapārājikavaṇṇanā) vuttattā vatthuṃ jānitvā pivato akusala’’nti vadanti. Evaṃ sati ‘‘akusaleneva pātabbatāyāti na vattabba’’nti vutte ‘‘sacittakapakkhameva sandhāyā’’ti vadanti. Evaṃ sati ‘‘kusalākusalābyākatacittanti vattabba’’nti vutte tampi ‘‘tabbahulanayena vutta’’nti vadanti. Kaṅkhāvitaraṇiyampi avisesetvā ‘‘akusalacitta’’nti (kaṅkhā. aṭṭha. surāpānasikkhāpadavaṇṇanā) vuttaṃ, tasmā ‘‘taṃ akusaleneva pivatī’’ti vadantīti.
2. 指戳学处注释
2. Aṅgulipatodakasikkhāpadavaṇṇanā
330第330条 用手指戳人学处,意思本身就很清楚。
330. Aṅgulipatodakasikkhāpadaṃ uttānatthameva.
3. 戏笑学处注释
3. Hasadhammasikkhāpadavaṇṇanā
336在第三项里,怎样是三受?以嬉戏的心态,怀着“我要让对方生起痛苦”的想法而泼水的人,这时生起的是苦受。其余内容容易理解。
336. Tatiye kathaṃ tivedanaṃ? Hasādhippāyeneva ‘‘parassa dukkhaṃ uppādessāmī’’ti udakaṃ khipantassa dukkhavedanaṃ. Sesaṃ uttānaṃ.
如果这个是想解脱,那么三巴吉帝亚怎么说?
就像玩过,却并非玩过,那可能是由于错误的理解。
到这一步,怎样才算嬉戏?所谓嬉戏,指的正是这个。
在这里,应当生起“不嬉戏”的想,为了律仪而受持。
因为他完全不善,所以心耽于嬉戏。
所以在这里,只能找到一种不善心。
Idaṃ saññāvimokkhañce, tikapācittiyaṃ kathaṃ; Kīḷitaṃva akīḷāti, micchāgāhena taṃ siyā. Ettāvatā kathaṃ kīḷā, iti kīḷāyaṃ evāyaṃ; Akīḷāsaññī hotettha, vinayatthaṃ samādaye. Ekantākusalo yasmā, kīḷāyābhiratamano; Tasmā akusalaṃ cittaṃ, ekamevettha labbhatīti.
4. 不恭敬学处注释
4. Anādariyasikkhāpadavaṇṇanā
344有人写道:超越世间所呵责的范围,却说“这是我们的师承”,这样是不可以的。凡是带着染污的心去违犯,或者圣者在还没有制定学处的时候有所行为,这就是世间所呵责的。说一切有部等师承派别就是这样主张。其中,第二种和第三种解释在这里并不是要说的意思,因为应学法本身就属于世间所呵责的。
344. ‘‘Lokavajjaṃ atikkamitvā ‘idaṃ amhākaṃ ācariyuggaho’ti vadantassa na vaṭṭatī’’ti likhitaṃ. Yaṃ saṃkiliṭṭheneva cittena āpajjati, yaṃ vā ariyapuggalo apaññatte sikkhāpade ajjhācarati, idaṃ lokavajjanti sabbatthikavādīādīni ācariyakulāni. Tattha dutiyatatiyavikappo idha na adhippeto sekhiyānaṃ lokavajjattā.
这里说“应受呵责的师承”时,不该采纳这种新近冒出来的应受呵责的师说:因为甘蔗汁是七日药,它的渣滓是终生药,两者合起来就是甘蔗杖,所以过了正午嚼甘蔗杖是可以的,就像糖块和诃梨勒果一样。诸如此类。不过,在属于施设所遮止的范围内,倒是可以的。比如“不该用拿钵的手推门”这条,如果理解为“用拿钵的那只手不该推,要用另一只手推”,照这样去做的人就不算犯戒。“同样,在佛陀菩提塔前取花也是可以的”,照这样去做的人也不算犯戒。无畏山住的人就是这样做的。如果大寺住的人说“不要这样说”,那就应该呵责他。因此才说“经与顺经,只属于已受持者”等等。又说“这一切都是伍巴提萨长老说的”。顺经即是义注,是这样写的。
Gārayho ācariyuggahoti ettha ‘‘yasmā ucchuraso sattāhakāliko, tassa kasaṭo yāvajīviko, dvinnaṃyeva samavāyo ucchuyaṭṭhi, tasmā vikāle ucchuyaṭṭhiṃ khādituṃ vaṭṭati guḷaharīṭakaṃ viyā’ti evamādiko sampati nibbatto gārayhācariyavādo na gahetabbo’’ti ca, paṇṇattivajje pana vaṭṭatīti ‘‘na pattahatthena kavāṭo paṇāmetabbo’ti imassa ‘yena hatthena patto gahito, tena hatthena na paṇāmetabbo, itarena paṇāmetabbo’ti atthaṃ gahetvā tathā ācaranto na āpattiyā kāretabbo. ‘Tathā buddhabodhicetiyānaṃ pupphaṃ gaṇhituṃ vaṭṭatīti tathā ācaranto’’ti ca. Tathā ācarati abhayagirivāsiko. Mahāvihāravāsino ce evaṃ vadanti, ‘‘mā evaṃ vadā’’ti apasādetabbo. Tena vuttaṃ ‘‘suttaṃ suttānulomañca uggahitakānaṃyevā’’tiādi. ‘‘Idaṃ sabbaṃ upatissatthero āhā’’ti ca vuttaṃ. ‘‘Suttānulomaṃ aṭṭhakathā’’ti likhitaṃ.
5. 恐吓学处注释
5. Bhiṃsāpanasikkhāpadavaṇṇanā
345第345条 恐吓学处,内容本身很简单明了。
345. Bhiṃsāpanasikkhāpadaṃ uttānatthameva.
6. 火学处的注释
6. Jotisikkhāpadavaṇṇanā
354按照“期待温暖者”这句话来说,如果一个人没有期待,他就无犯。
354.‘‘Visibbanāpekkho’’ti vacanato yassa apekkhā natthi, tassa anāpatti.
7. 沐浴学处注释
7. Nahānasikkhāpadavaṇṇanā
364第364条:沐浴学处,本身含义浅显易懂。
364. Nahānasikkhāpadaṃ uttānatthameva.
8. 作坏色学处注释
8. Dubbaṇṇakaraṇasikkhāpadavaṇṇanā
368368. 已得即是得。譬如人们说“煮者名为煮,行者名为行”,那为什么不这样说“得者名为得”呢?因为这里指的是已经彻底完成的得。道,就是缝纫之道。将未如法(衣)与已如法(衣)相缝。只要还没有舍弃决意,在那之前仍然属于先前的如法。如果不舍弃如法,就应当再给与如法,这是阿阇梨的推论。
368.Alabhītilabho. Yathā ‘‘pacatīti paco, pathatīti patho’’ti vuccati, evaṃ ‘‘labhatīti labho’’ti kasmā na vuttaṃ? Pariniṭṭhitalābhasseva idhādhippetattā. Maggeti sibbinimagge. Kappakatena saddhiṃ akappakataṃ sibbeti. Yāvatā adhiṭṭhānaṃ na vijahati, tāvatā pubbaṃ kappameva. Kappaṃ na vijahati ce, puna kappaṃ dātabbanti ācariyassa takko.
9. 净施学处的注释
9. Vikappanasikkhāpadavaṇṇanā
374在这里,受用属于身业;没有取回则属于语业。
374. Paribhogo ettha kāyakammaṃ. Apaccuddhāraṇaṃ vacīkammaṃ.
10. 藏衣学处的注释
10. Cīvarāpanidhānasikkhāpadavaṇṇanā
379第十条:因为“坐具铺布”和“衣坐具”两者都是有边的,所以把这两者合在一起说:“所谓坐具,就是有边的东西。”这里通过“衣”这个说法,已经把“衣坐具”包含进去了;因此从意义上说,实际指的就是铺布坐具。如果是这样,那是不是应该说“所谓铺布坐具,就是有边的东西”呢?不能这样说,因为那样会导致另一个(衣坐具)变成不是坐具、也不是有边的东西。在这里,铺布坐具是巴吉帝亚的根据,所以另一个也应当知道同样是巴吉帝亚的根据,因为属于同一类。对于有主人的针筒,按针的数量来结罪——这是古师的说法。
379. Dasame yasmā nisīdanasanthataṃ cīvaranisīdanampīti ubhayampi sadasameva, tasmā taṃ ubhayampi ekato katvā ‘‘nisīdanaṃ nāma sadasaṃ vuccatī’’ti āha. Tatthāpi cīvaraggahaṇena cīvaranisīdanaṃ gahitamevāti atthato santhatanisīdanameva vuttaṃ hoti. Yadi evaṃ ‘‘nisīdanasanthataṃ nāma sadasaṃ vuccatī’’ti vattabbanti? Na, itarassa anisīdanaadasabhāvappasaṅgato. Ettha nisīdanasanthatassa pācittiyavatthuttā itarampi pācittiyavatthumevāti veditabbaṃ tajjātikattā. Sassāmike sūcighare sūcigaṇanāya āpattiyoti porāṇā.