371“厨师啊,你为何造作这般极凶残的业行?
“痴人,你杀害男女,是为尝其肉,还是为求钱财?”
372“那事,我非为自身,非为钱财,亦非为了妻儿、朋友和亲族。
我的主人是那位守护大地的尊贵者,他竟食这样的肉,尊者。”
373“倘若你受主人所遣,行此凶残之事;
天明入得内宫,便当着我的面,向国王亲口道来。”
374“尊者黑象,我定当依您所说,照办不误。
明早进入内宫之后,我便会将此事当面禀报国王。”
375夜尽天将明,旭日方欲升;
厨者卡喇携肉羹,趋前谒见国王。
拜见国王后,他这样说:
376“大王,据说您曾派遣一位送餐的侍者,此事当真?
(厨子)杀害男女,你啖食其肉。”
377“‘正是如此,卡喇,那厨师是我所遣。’
为我办事效劳者,何故这般呵骂他?”
378阿难食尽一切鱼,贪着滋味不肯舍;
当随从都已耗尽,他便吞食自身,死了。
379“如此放逸之人,迷醉于对味道的看重——愚者倘若将来仍不觉悟,
便会舍弃儿女,抛下亲属,到头来反而吞食自身。
380“闻此之后,请舍离这欲念吧,大王,莫再啖食人肉;
大王啊,莫使这整个国家空无一人,如鱼离水一般。”
381他名叫善生,是您的亲生儿子。
他未获阎浮果肉,便于彼寿命尽时死去了。
382“我也是这样,黑天,吃了那最上味的美食;
若不得人肉,恐命将不保。年轻人,”
383“你相貌端严,出身婆罗门诵习吠陀之世家。
孩子,不应食用的东西,你不该去吃。”
384“这也是一种滋味,你为何要阻止我?
那么,我便去能寻得这般滋味的地方。
385“我这就离去,不再住于你身边了。
婆罗门,你一见我,便不欢喜。”
386“年轻人,我们必定还会得到其他的继承者、其他的儿子。
你这卑劣的人,也去灭亡吧,到一个我再听不到你音讯的地方。”
387“同样地,国王啊,两足之尊,请听我说:
他们将从国土中驱逐你,犹如驱逐那嗜酒的年轻人一般。"”
388“有位名为善生的弟子,已调御身心;
他犹如渴慕天女一般,不饮不食。
389“以吉祥草尖蘸取一滴水,来度量大海的水量;
人间的欲乐,相比于天界之乐,正是如此。
390“我也是这样,黑天,吃了那最上味的美食;
若得不到人肉,我想我的命就再也维持不住了。”
391“正如持国天王的那些天鹅,展翅翱翔于虚空,
因未曾受用,这一切便走向毁灭。
392“同样地,国王啊,两足之尊,请听我说:
国王啊,你食用了不应食之物,因此他们放逐了你。”
393“我说‘停下’,你却昂首径直前行。
你本未站定,却自称‘我已站稳’,梵行者,你竟如此说话。
这岂与沙门身份相称?你竟把我的剑当作苍鹭的羽毛?”
394“大王,我安住于正法,坚定不移,不改换名姓;
世间行盗之人,被称为安住于非法者,是堕落之人,命终堕入地狱。
395“大王,若你生信,刹帝利,便当领受此所闻;
举行此祭祀后,你便会如此往生天界。”
396“你的出生地在哪一方国土?你又因何事来到此处?
婆罗门,请告诉我这件事。你想要什么?我今天便将你所求的给你。”
397“大地之主啊!这四首偈颂,义理极为深妙,犹如上妙的大海;
我正是为了你的利益而来到此处,请聆听这些与最上义相应的偈颂。”
398“有智有慧者,不会哭泣;博学多闻、思虑深广者,也不会哭泣;
这实为世人无上的明灯:贤者们成为遣除悲伤者。
399“是为了自己?为了亲属?还是为了儿女妻子、谷物、钱财、银子、金子?
须陀素摩,你究竟为何而悲伤?俱卢族最胜者,请你说给我们听听。
400“我并非哀叹自己,亦不哀叹子妻、财富或国家;
我是为善人所行的古老之法,为对婆罗门的承诺而悔伤。
401“我曾与一位婆罗门立下此约,那时我正安住于自己国土的主权中;
为了践守对那位婆罗门的许诺,我护持真实语,因此必定回返。”
402“我绝不相信这样的事:一个快乐的人能从死神嘴边逃脱,
竟还会再落入敌人手中。拘罗婆长者啊,你确实不会来我这里。
403“你已从波梨萨陀手中逃脱,回到自己的宫殿,纵情欲乐,
国王啊,你已得回这甜蜜、可爱的生命,又怎会再来到我面前呢?”
404戒行清净宁择死,不愿恶行受讥而生;
纵令为彼说诸妄语,彼终不能救离恶趣。
405“纵使风将山岳吹移,日月从空坠落于地;
纵使一切江河逆流,大王,我也绝不说虚妄语。
406“纵使天空碎裂,大海干涸,承载众生的大地崩毁;
纵使须弥山王连根拔起,大王,我也绝不说一句妄语。”
407“我手按着剑和矛,朋友,我也向你立下誓言;
自你处得解脱,我已为无债者,守护真实,我必定回来。”
408“婆罗门居其国土、执其权柄时,与汝所立之约;
汝既施与婆罗门,护持真实者,当重忆此约,莫令忘失。”
409“那位婆罗门,当我尚掌权于自己的国土时,与我立下了此约;
为履行对婆罗门的许诺,守护真实,我必定回来。”
410“他从波梨萨陀手中得脱后,便去找那位婆罗门,这样说道:
“婆罗门啊,让我们听闻那值百金的偈颂吧——凡我所闻,皆当有益。”
411“须陀素摩啊,哪怕只与善人相遇一次,
那一次的相遇便能护佑他,而与恶人的频频往来则不能。
412“应当唯与善人亲近,与善人缔结深交;
了知善人的正法后,他只会愈善,而不会转恶。”
413“华丽彩绘的王家车乘确实会朽坏,身体也一样会走向衰老;
善士之法不会衰朽,善者确实向善人们宣说。
414“天空遥远,大地遥远,人们说大海的彼岸也遥远;
智者说,解脱生命的逼迫,比那更为遥远。
415“这些偈颂值千金,而非仅值百金;
婆罗门,你快快收下这四千吧。”
416“值八十、值九十的偈,乃至值百金的偈,
须陀素摩,你当自己了知:哪里有什么值千金的偈颂可言呢?”
417“我愿增长自己的闻慧,也愿善士们视我为寂静之人而来亲近。
犹如大海不厌众流,亲爱的,我对善妙的言语也从不感到满足。
418“譬如火焰焚烧草木,从不餍足;亦如大海纳受众流,从不厌满。
人中至尊的国王,贤善之众也是如此:听闻善妙法语,从不心生厌倦。
419“人主啊,每当我听闻自家仆从诵出蕴义之偈,我便恭敬谛听;
亲爱者,我于诸法实在无有厌足。”
420“此国归你所有,财富车乘俱足,臂钏庄严,一切欲乐圆满;
你因何欲而辱骂我?我今当往食人王处去。”
421“这些象兵、车兵、步兵,是为自我保护而有;
骑兵与持弓者,我们派遣军队,杀灭敌人。”
422“食人者做了极为稀有之事——活捉了我,却又放了我。”
忆念着他往昔的恩德,大王啊,我怎会背叛那样的人?
423“他向父母顶礼,教诫城中民众与军队后,
守护真实、言语真实,他便去往食人者所在之处。”
424“我曾与一位婆罗门立下此约,那时我正安住于自己国土的主权中;
为了向那位婆罗门兑现那约定,为了守护真实,我又回来了;
献祭吧,食人者,来吃我吧。”
425“我稍后再食用,也不算耽误,你看那座火葬堆,至今还青烟缭绕。
待烟散尽,烤得恰到好处时,我们便来聆听那值百金的偈颂。”
426“食人的迦尸王啊,你行非法之事,因贪口腹之欲而被逐出了自己的王国。
这些偈颂所颂扬的是法,法与非法岂能相合?
427“不义而残暴、双手常染鲜血之人,
不具真实,法从何而来?你听闻这些又有何用?”
428“谁为了肉食而游猎山林,谁又为了自身之故而杀人;
这两人死后都将归于同等,你为何说我这行为不如法?”
429“五种五爪之物,是有智的刹帝利所许受用的;
“大王,你食用了不应食之物,因此你是不如法之人。”
430“你已从食人者手中解脱,回到了自己的宫殿,得享爱欲;
“如今你又落入敌手,王啊,你对刹帝利法实在不善巧。”
431“那些精通王权之道者,大多会堕入地狱。
因此,我舍弃了王权之道,为守护真实,我又重返此处。
献上祭祀吧,食人者,把我吃掉吧。”
432“殿宇楼阁、田地牛马、心仪的女人、迦尸的檀香。
在那里你拥有一切,成为主宰,凭真实你又见到什么利益呢?”
433“世间一切味中,真实之味最胜;
沙门梵志安住于真实,渡过生死,抵达彼岸。”
434“你从波梨萨陀手中逃脱,回到自家的宫殿,纵情五欲之乐;”
“如今你又落入仇敌之手,人主啊,看来你果真不惧死亡。”
汝心无退怯,堪称实语者;
435我种种善行已修,所献祭祀盛大而受称扬。
来世之途已清净,安住于法者岂惧死亡?
436我已修种种善业,所献祭祀广大而受称誉。
我将无悔地前往他世,你祭祀吧,食人者,把我吃掉吧。
437“我已奉养双亲,我的统治依法备受称扬;
通往他世之途已经清净,安住于法者,怎会畏惧死亡?
438“我已奉养双亲,我的统治依法备受称扬;
“我将无悔地前往他世;请行祭祀吧,食人者,请食我身。”
439“于亲族友辈中,我已尽己之责;我依法所得之权柄,已蒙称扬。”
我已清净通往来世之路,安住于法,何惧死亡?
440“于亲族友辈中,我已尽己之责;我依法所得之权柄,已蒙称扬。”
“我将无悔地前往他世;请行祭祀吧,食人者,请食我身。”
441“我已以种种方式向众多人布施,令沙门与婆罗门皆得满足;
通往他世之路已得清净,安住于法者,何惧死亡?
442“我已以种种方式向众多人布施,令沙门与婆罗门皆得满足;
我将无悔地前往他世,你祭祀吧,食人者,把我吃掉吧。”
443“一个人若明知是毒,便不应服用;正如不应去抓一条喷吐烈焰的毒蛇;
若有谁加害这样的真实语者,他的头颅将碎裂成七瓣。”
444“人们听闻法后,便了知何者为善、何者不善;
即便仅闻这些偈颂,我的心便于法得喜。”
445“大王,仅仅一次与善士的相遇,
那一次的相遇便能保护他,与不善者的频繁交往却无此益。
446“当与善士们共处,与善士们建立亲密的交谊,
了知善士们的正法之后,只会更善,不会更恶。
447“华丽彩绘的王家车乘确实会朽坏,身体也一样会走向衰老;
善人的法不会衰朽,善者确然向善人宣说。
448“天空遥远,大地遥远,大海的彼岸,他们说,亦复遥远。
然而,国王啊,他们说比这些更遥远的,是善人之法与不善人之法。”
449“听了您这意义充实、言辞优美、善说的偈颂,大王啊,
我满心欢喜、愉悦、欣悦而满足,朋友,我给予你四个愿望。”
450“你既不知晓自身的死亡,也不明了利与不利、堕落与天界;
耽味溺恶、安住恶法者,汝能赐我何恩?
451“纵我乞此愿于汝,汝既与已,还复反悔。
这种现前的争吵与争论,哪个智者了解之后还会去卷入呢?”
452“那种给予之后又反悔的恩惠,众生实不应施与。
朋友,请坚定而不动摇地选择吧,即使舍弃生命,我也必定给予。”
453“圣者与圣者结交,具慧者与具慧者交往;
愿我见您健康活满百岁,这是我所希求的第一个愿望。”
454“圣者与圣者自然相契,智者与具足智慧者自然相应;
汝将见我百年无疾,此即我所施第一愿。”
455“此地护持大地、灌顶受名之刹帝利众,
不要吃掉这样的国王,这是我所求的第二个愿望。”
456“那些在这里守护大地、已受灌顶而获得名号的刹帝利们,
那样的君王,我不会吃掉,这是我给你们的第二个恩惠。”
457“那一百多位刹帝利被你擒获,手掌洞穿,满面泪水,哭泣着;
让他们回到自己的国土,这是我所求的第三个恩惠。”
458“被我俘获的刹帝利有百余位,手掌洞穿,泪流满面,哭泣不止;
我让他们返回自己的国土,这是我赐予你的第三个恩惠。”
459“你的国土出现裂痕,恐惧弥漫,许多人躲进了避难所;
“国王,请戒绝人肉,这是我所求的第四个恩赐。”
460“确实,那食物正合我意,我就是为了它才进入林中。
我怎能就此戒除呢?你另择一个第四个愿望吧。”
461“人主啊,那样舍弃自身而追逐所爱之物的人,其实并不真正认为‘这是我的所爱’;
自身诚可贵,他人亦复贵;自成己已,方以正法于后得所爱。”
462“人肉乃我所嗜,须陀素摩,汝当知之;
我无法被阻止,朋友,请你另选一个愿望吧。”
463“若人说着“这是我的所爱”,守护所爱,却舍弃自身,沉迷于那些可爱之物——
犹如醉汉饮下掺了毒的酒,正因如此,他未来必将受苦。
464“在此世间,有人善加思择,舍弃所爱,纵遇艰难,仍修习圣者法;
譬如受苦之人饮服良药,由是于他世而得安乐。”
465“我舍离父母,亦舍五种可意欲乐。
正为此故我入林中,那恩惠我岂能不授与你?”
466“智者不吐二言,善人唯以真诺而立。
‘请选择吧,朋友。’你曾这样对我说;可你说出这样的话,实在与你不相称。”
467“招感非福、坏名声与恶名,众多罪恶、恶行与烦恼;
你为着人肉前来,想要什么样的恩惠?我又怎能给你恩惠呢?
468“那种恩惠根本不值得施予,即使施予了也会反悔撤回;
贤友,请坚定选择吧,即便舍弃性命,我也必定给予。”
469“寂静者宁可舍弃生命,也决不舍弃法;寂静者唯以真实诺言而立身。
赐予恩惠后,请速速去做吧,最胜的善王,凭此成就。
470“为保住肢体可舍弃财富,为保护生命可舍弃肢体。
忆念法者,能舍肢节、财宝、性命乃至一切所有;”
471人当从彼寂静者处了知正法,唯彼能断其疑惑。
此实为其明灯与归依,智者不应与之令友谊衰颓。
472此食确然为我所爱,正为此故我入林中。
如果你为此事请求我,朋友,这个愿望我也赐予你。
473“你曾是我的导师,也曾是我的朋友。朋友,我也曾遵从你的话语;
朋友,你也依我之言而行吧,我们二人同去,将他们度脱。”
474“我今是你的导师,也是你的朋友;朋友啊,你也曾听从我的话。
朋友,我也依你的话而行。你我二人一同前去,解救他们吧。”
475“你们为斑足王所折磨,囚禁于此,泪流满面,哭泣不已。
切莫背叛这位国王,请向我立下真实不虚的誓言。”
476“我等受斑足王之苦,手掌穿凿串系,泪流满面,悲泣哀号。
无论如何我们也不背叛这位国王,我们向你承诺真实的誓言。”
477“犹如慈父,亦如慈母,慈愍众生、唯愿他们得利。
愿这位国王也如此对待你们,而你们也如同他的儿子们一般。”
478“犹如父亲或母亲,心怀慈悯,唯愿利益众生;
愿这位国王也如此对待我们,我们亦如同儿子们一般。”
479“四足走兽与飞禽之肉,由厨师精心烹制,调味圆满;
如天帝饮甘露,你何故弃之,独于林中欣乐?
480那些腰如藤蔓的刹帝利少女,盛装严饰,环绕簇拥着你。
他们犹如在诸天神中令帝释天神欢喜一样,而你却抛下这一切,怎能独自在林中享受快乐。
481“红枕与众多毛毯,华丽卧具之上,耽著其中,
在床榻中央安然躺卧后,何故你舍弃这一切,独乐于林间?
482“夜半时分,手鼓与陶鼓之声,以及不见男子在场的乐伎演奏之音;
尽舍众妙歌咏与善奏,何独逍遥于林薮?
483“园苑庄严、花鬘丰盛,斯城饰以美鹿皮,甚为可爱;
“你舍弃了大象、骏马与配备齐全的马车,为何独自在林中喜乐?”
484“正如黑分月的月亮,日复一日地亏缺下去,
王啊,与不贤者相交,便如同黑分月一般。
485“就如我因为贪著美味,去到那卑劣厨子的跟前;
我造了恶业,以此恶业,我将堕入恶趣。
486“犹如白半月的月亮,日复一日地增长;
大王,与善人相聚,就像白半月一样。
487“须陀素摩,正如我来到你面前,你应当知道:
我将行持善业,以此趣向善趣。
488“万民之主啊,犹如雨水降于干地,不能长久,亦不能安住;
与不善者相交亦复如是,暂而不久,犹如干地之水;
489“人主啊,譬如雨水注入湖中,则能久住,人中豪杰之最胜者——”
善者的聚会正是如此,恒久长存,犹如湖中之水。
490“善者的聚会坚稳不移,无论经历多久,始终如是;
不善者的聚会则迅速消散,是故,善者之法远离不善者。”
491“若有人去征服那不可战胜的,他便不名为王;若有人背弃朋友,他便不名为友。
若妻子对丈夫无有敬重,她便不名为妻;若子女不奉养年迈父母,他们便不名为子。
492“若无有正直贤善之人,那便不名为大众;若不能宣说法义,他们便不名为贤善之人。
舍离贪、嗔、痴而说法者,方为贤善之人。
493“混杂于愚人中的智者,若保持沉默,便无人能识;”
当他宣说时,众人便了知,他正在教导不死之境。
494“应宣说法,应光显法,应高举圣者的幢幡;
善说法幢是圣者的旗帜,因为法正是圣者的幢幡。”
‘‘Kasmā tuvaṃ rasaka edisāni, karosi kammāni sudāruṇāni; Hanāsi itthī purise ca mūḷho, maṃsassa hetu adu dhanassa kāraṇā’’. ‘‘Naṃ attahetū na dhanassa kāraṇā, na puttadārassa sahāyañātinaṃ; Bhattā ca me bhagavā bhūmipālo, so khādati maṃsaṃ bhadantedisaṃ’’. ‘‘Sace tuvaṃ bhatturatthe payutto, karosi kammāni sudāruṇāni; Pātova antepuraṃ pāpuṇitvā, lapeyyāsi me rājino sammukhe taṃ’’. ‘‘Tathā karissāmi ahaṃ bhadante, yathā tuvaṃ bhāsasi kāḷahatthi; Pātova antepuraṃ pāpuṇitvā, vakkhāmi te rājino sammukhe taṃ’’. Tato ratyā vivasāne , sūriyuggamanaṃ pati; Kāḷo rasakamādāya, rājānaṃ upasaṅkami; Upasaṅkamma rājānaṃ, idaṃ vacanamabravi. ‘‘Saccaṃ kira mahārāja, rasako pesito tayā; Hanati itthipurise, tuvaṃ maṃsāni khādasi’’. ‘‘Evameva tathā kāḷa, rasako pesito mayā; Mama atthaṃ karontassa, kimetaṃ paribhāsasi’’. ‘‘Ānando sabbamacchānaṃ, khāditvā rasagiddhimā; Parikkhīṇāya parisāya, attānaṃ khādiyā mato. ‘‘Evaṃ pamatto rasagārave ratto , bālo yadī āyati nāvabujjhati; Vidhamma putte caji ñātake ca, parivattiya attānaññeva khādati. ‘‘Idaṃ te sutvāna vigetu chando, mā bhakkhayī rāja manussamaṃsaṃ; Mā tvaṃ imaṃ kevalaṃ vārijova, dvipadādhipa suññamakāsi raṭṭhaṃ’’. ‘‘Sujāto nāma nāmena, oraso tassa atrajo ; Jambupesimaladdhāna, mato so tassa saṅkhaye. ‘‘Evameva ahaṃ kāḷa, bhutvā bhakkhaṃ rasuttamaṃ; Aladdhā mānusaṃ maṃsaṃ, maññe hissāmi jīvitaṃ’’. ‘‘Māṇava abhirūposi, kule jātosi sotthiye; Na tvaṃ arahasi tāta, abhakkhaṃ bhakkhayetave’’. ‘‘Rasānaṃ aññataraṃ etaṃ, kasmā maṃ tvaṃ nivāraye; Sohaṃ tattha gamissāmi, yattha lacchāmi edisaṃ. ‘‘Sovāhaṃ nippatissāmi, na te vacchāmi santike; Yassa me dassanena tvaṃ, nābhinandasi brāhmaṇa’’. ‘‘Addhā aññepi dāyāde, putte lacchāma māṇava; Tvañca jamma vinassassu, yattha pattaṃ na taṃ suṇe’’. ‘‘Evameva tuvaṃ rāja, dvipadinda suṇohi me; Pabbājessanti taṃ raṭṭhā, soṇḍaṃ māṇavakaṃ yathā’’. ‘‘Sujāto nāma nāmena, bhāvitattāna sāvako; Accharaṃ kāmayantova, na so bhuñji na so pivi. ‘‘Kusaggenudakamādāya , samudde udakaṃ mine; Evaṃ mānusakā kāmā, dibbakāmāna santike. ‘‘Evameva ahaṃ kāḷa, bhutvā bhakkhaṃ rasuttamaṃ; Aladdhā mānusaṃ maṃsaṃ, maññe hissāmi jīvitaṃ’’. ‘‘Yathāpi te dhataraṭṭhā, haṃsā vehāyasaṅgamā; Abhuttaparibhogena , sabbe abbhatthataṃ gatā. ‘‘Evameva tuvaṃ rāja, dvipadinda suṇohi me; Abhakkhaṃ rāja bhakkhesi, tasmā pabbājayanti taṃ’’. ‘‘Tiṭṭhāhīti mayā vutto, so tvaṃ gacchasi pammukho ; Aṭṭhito tvaṃ ṭhitomhīti, lapasi brahmacārini; Idaṃ te samaṇāyuttaṃ, asiñca me maññasi kaṅkapattaṃ’’ . ‘‘Ṭhitohamasmī sadhammesu rāja, na nāmagottaṃ parivattayāmi; Corañca loke aṭhitaṃ vadanti, āpāyikaṃ nerayikaṃ ito cutaṃ. ‘‘Sace tvaṃ saddahasi rāja, sutaṃ gaṇhāhi khattiya ; Tena yaññaṃ yajitvāna, evaṃ saggaṃ gamissasi’’. ‘‘Kismiṃ nu raṭṭhe tava jātibhūmi , atha kena atthena idhānupatto; Akkhāhi me brāhmaṇa etamatthaṃ, kimicchasī demi tayajja patthitaṃ’’. ‘‘Gāthā catasso dharaṇīmahissara, sugambhiratthā varasāgarūpamā; Taveva atthāya idhāgatosmi, suṇohi gāthā paramatthasaṃhitā’’. ‘‘Na ve rudanti matimanto sapaññā, bahussutā ye bahuṭṭhānacintino; Dīpañhi etaṃ paramaṃ narānaṃ, yaṃ paṇḍitā sokanudā bhavanti. ‘‘Attānaṃ ñātī udāhu puttadāraṃ, dhaññaṃ dhanaṃ rajataṃ jātarūpaṃ; Kimeva tvaṃ sutasomānutappe, korabyaseṭṭha vacanaṃ suṇoma tetaṃ’. ‘‘Nevāhamattānamanutthunāmi, na puttadāraṃ na dhanaṃ na raṭṭhaṃ; Satañca dhammo carito purāṇo, taṃ saṅkaraṃ brāhmaṇassānutappe. ‘‘Kato mayā saṅkaro brāhmaṇena, raṭṭhe sake issariye ṭhitena; Taṃ saṅkaraṃ brāhmaṇasappadāya, saccānurakkhī punarāvajissaṃ’’. ‘‘Nevāhametaṃ abhisaddahāmi, sukhī naro maccumukhā pamutto; Amittahatthaṃ punarāvajeyya, korabyaseṭṭha na hi maṃ upesi. ‘‘Mutto tuvaṃ porisādassa hatthā, gantvā sakaṃ mandiraṃ kāmakāmī; Madhuraṃ piyaṃ jīvitaṃ laddha rāja, kuto tuvaṃ ehisi me sakāsaṃ’’. ‘‘Mataṃ vareyya parisuddhasīlo, na jīvitaṃ garahito pāpadhammo; Na hi taṃ naraṃ tāyati duggatīhi, yassāpi hetu alikaṃ bhaṇeyya. ‘‘Sacepi vāto girimāvaheyya, cando ca sūriyo ca chamā pateyyuṃ; Sabbā ca najjo paṭisotaṃ vajeyyuṃ, na tvevahaṃ rāja musā bhaṇeyyaṃ. ‘‘Nabhaṃ phaleyya udadhīpi susse, saṃvaṭṭaye bhūtadharā vasundharā; Siluccayo meru samūlamuppate, na tvevahaṃ rāja musā bhaṇeyyaṃ’’ . ‘‘Asiñca sattiñca parāmasāmi, sapathampi te samma ahaṃ karomi; Tayā pamutto anaṇo bhavitvā, saccānurakkhī punarāvajissaṃ’’. ‘‘Yo te kato saṅkaro brāhmaṇena, raṭṭhe sake issariye ṭhitena; Taṃ saṅkaraṃ brāhmaṇasappadāya, saccānurakkhī punarāvajassu’’. ‘‘Yo me kato saṅkaro brāhmaṇena, raṭṭhe sake issariye ṭhitena; Taṃ saṅkaraṃ brāhmaṇasappadāya, saccānurakkhī punarāvajissaṃ’’. ‘‘Mutto ca so porisādassa hatthā, gantvāna taṃ brāhmaṇaṃ etadavoca; Suṇoma gāthāyo satārahāyo, yā me sutā assu hitāya brahme’’. ‘‘Sakideva sutasoma, sabbhi hoti samāgamo; Sā naṃ saṅgati pāleti, nāsabbhi bahusaṅgamo. ‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ; Sataṃ saddhammamaññāya, seyyo hoti na pāpiyo. ‘‘Jīranti ve rājarathā sucittā, atho sarīrampi jaraṃ upeti; Satañca dhammo na jaraṃ upeti, santo have sabbhi pavedayanti. ‘‘Nabhañcaṃ dūre pathavī ca dūre, pāraṃ samuddassa tadāhu dūre; Tato have dūrataraṃ vadanti, sambādhamokkhaṃ jīvitassa paṇḍitā. ‘‘Sahassiyā imā gāthā, nahimā gāthā satārahā; Cattāri tvaṃ sahassāni, khippaṃ gaṇhāhi brāhmaṇa’’. ‘‘Āsītiyā nāvutiyā ca gāthā, satārahā cāpi bhaveyya gāthā; Paccattameva sutasoma jānahi, sahassiyā nāma kā atthi gāthā’’. ‘‘Icchāmi vohaṃ sutavuddhimattano, santoti maṃ sappurisā bhajeyyuṃ; Ahaṃ savantīhi mahodadhīva, na hi tāta tappāmi subhāsitena. ‘‘Aggi yathā tiṇakaṭṭhaṃ dahanto, na tappatī sāgarova nadīhi; Evampi te paṇḍitā rājaseṭṭha, sutvā na tappanti subhāsitena. ‘‘Sakassa dāsassa yadā suṇomi, gāthaṃ ahaṃ atthavatiṃ janinda; Tameva sakkacca nisāmayāmi, na hi tāta dhammesu mamatthi titti’’. ‘‘Idaṃ te raṭṭhaṃ sadhanaṃ sayoggaṃ, sakāyuraṃ sabbakāmūpapannaṃ; Kiṃ kāmahetu paribhāsasimaṃ , gacchāmahaṃ porisādassa ñatte’’ . ‘‘Attānurakkhāya bhavanti hete, hatthārohā rathikā pattikā ca; Assāruhā ye ca dhanuggahāse, senaṃ payuñjāma hanāma sattuṃ’’. ‘‘Sudukkaraṃ porisādo akāsi, jīvaṃ gahetvāna avassajī maṃ; Taṃ tādisaṃ pubbakiccaṃ saranto, dubbhe ahaṃ tassa kathaṃ janinda’’. ‘‘Vanditvā so pitaraṃ mātarañca, anusāsetvā negamañca balañca; Saccavādī saccānurakkhamāno, agamāsi so yattha porisādo’’. ‘‘Kato mayā saṅkaro brāhmaṇena, raṭṭhe sake issariye ṭhitena; Taṃ saṅkaraṃ brāhmaṇasappadāya, saccānurakkhī punarāgatosmi; Yajassu yaññaṃ khāda maṃ porisāda’’. ‘‘Na hāyate khāditaṃ mayhaṃ pacchā, citakā ayaṃ tāva sadhūmikāva ; Niddhūmake pacitaṃ sādhupakkaṃ, suṇoma gāthāyo satārahāyo’’. ‘‘Adhammiko tvaṃ porisādakāsi , raṭṭhā ca bhaṭṭho udarassa hetu; Dhammañcimā abhivadanti gāthā, dhammo ca adhammo ca kuhiṃ sameti. ‘‘Adhammikassa luddassa, niccaṃ lohitapāṇino; Natthi saccaṃ kuto dhammo, kiṃ sutena karissasi’’. ‘‘Yo maṃsahetu migavaṃ careyya, yo vā hane purisamattahetu; Ubhopi te pecca samā bhavanti, kasmā no adhammikaṃ brūsi maṃ tvaṃ’’. ‘‘Pañca pañcanakhā bhakkhā, khattiyena pajānatā; Abhakkhaṃ rāja bhakkhesi, tasmā adhammiko tuvaṃ’’. ‘‘Mutto tuvaṃ porisādassa hatthā, gantvā sakaṃ mandiraṃ kāmakāmī; Amittahatthaṃ punarāgatosi, na khattadhamme kusalosi rāja’’. ‘‘Ye khattadhamme kusalā bhavanti, pāyena te nerayikā bhavanti; Tasmā ahaṃ khattadhammaṃ pahāya, saccānurakkhī punarāgatosmi; Yajassu yaññaṃ khāda maṃ porisāda’’. ‘‘Pāsādavāsā pathavīgavassā, kāmitthiyo kāsikacandanañca; Sabbaṃ tahiṃ labhasi sāmitāya, saccena kiṃ passasi ānisaṃsaṃ’’. ‘‘Ye kecime atthi rasā pathabyā, saccaṃ tesaṃ sādhutaraṃ rasānaṃ; Sacce ṭhitā samaṇabrāhmaṇā ca, taranti jātimaraṇassa pāraṃ’’. ‘‘Mutto tuvaṃ porisādassa hatthā, gantvā sakaṃ mandiraṃ kāmakāmī; Amittahatthaṃ punarāgatosi, na hi nūna te maraṇabhayaṃ janinda; Alīnacitto asi saccavādī’’. ‘‘Katā me kalyāṇā anekarūpā, yaññā yiṭṭhā ye vipulā pasatthā; Visodhito paralokassa maggo, dhamme ṭhito ko maraṇassa bhāye. ‘‘Katā me kalyāṇā anekarūpā, yaññā yiṭṭhā ye vipulā pasatthā; Anānutappaṃ paralokaṃ gamissaṃ, yajassu yaññaṃ ada maṃ porisāda. ‘‘Pitā ca mātā ca upaṭṭhitā me, dhammena me issariyaṃ pasatthaṃ; Visodhito paralokassa maggo, dhamme ṭhito ko maraṇassa bhāye. ‘‘Pitā ca mātā ca upaṭṭhitā me, dhammena me issariyaṃ pasatthaṃ; Anānutappaṃ paralokaṃ gamissaṃ, yajassu yaññaṃ ada maṃ porisāda. ‘‘Ñātīsu mittesu katā me kārā , dhammena me issariyaṃ pasatthaṃ; Visodhito paralokassa maggo, dhamme ṭhito ko maraṇassa bhāye. ‘‘Ñātīsuṃ mittesu katā me kārā, dhammena me issariyaṃ pasatthaṃ; Anānutappaṃ paralokaṃ gamissaṃ, yajassu yaññaṃ ada maṃ porisāda. ‘‘Dinnaṃ me dānaṃ bahudhā bahūnaṃ, santappitā samaṇabrāhmaṇā ca; Visodhito paralokassa maggo, dhamme ṭhito ko maraṇassa bhāye. ‘‘Dinnaṃ me dānaṃ bahudhā bahūnaṃ, santappitā samaṇabrāhmaṇā ca; Anānutappaṃ paralokaṃ gamissaṃ, yajassu yaññaṃ ada maṃ porisāda’’. ‘‘Visaṃ pajānaṃ puriso adeyya, āsīvisaṃ jalitamuggatejaṃ; Muddhāpi tassa viphaleyya sattadhā, yo tādisaṃ saccavādiṃ adeyya’’. ‘‘Sutvā dhammaṃ vijānanti, narā kalyāṇapāpakaṃ; Api gāthā suṇitvāna, dhamme me ramate mano’’. ‘‘Sakideva mahārāja , sabbhi hoti samāgamo; Sā naṃ saṅgati pāleti, nāsabbhi bahusaṅgamo. ‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ; Sataṃ saddhammamaññāya, seyyo hoti na pāpiyo. ‘‘Jīranti ve rājarathā sucittā, atho sarīrampi jaraṃ upeti; Satañca dhammo na jaraṃ upeti, santo have sabbhi pavedayanti. ‘‘Nabhañcaṃ dūre pathavī ca dūre, pāraṃ samuddassa tadāhu dūre; Tato have dūrataraṃ vadanti, satañca dhammo asatañca rāja’’. ‘‘Gāthā imā atthavatī subyañjanā, subhāsitā tuyha janinda sutvā; Ānandi vitto sumano patīto, cattāri te samma vare dadāmi’’. ‘‘Yo nattano maraṇaṃ bujjhasi tuvaṃ , hitāhitaṃ vinipātañca saggaṃ; Giddho rase duccarite niviṭṭho, kiṃ tvaṃ varaṃ dassasi pāpadhamma. ‘‘Ahañca taṃ dehi varanti vajjaṃ, tvañcāpi datvāna avākareyya; Sandiṭṭhikaṃ kalahamimaṃ vivādaṃ, ko paṇḍito jānamupabbajeyya’’. ‘‘Na taṃ varaṃ arahati jantu dātuṃ, yaṃ vāpi datvāna avākareyya; Varassu samma avikampamāno, pāṇaṃ cajitvānapi dassameva’’. ‘‘Ariyassa ariyena sameti sakhyaṃ , paññassa paññāṇavatā sameti; Passeyya taṃ vassasataṃ arogaṃ , etaṃ varānaṃ paṭhamaṃ varāmi’’. ‘‘Ariyassa ariyena sameti sakhyaṃ, paññassa paññāṇavatā sameti; Passāsi maṃ vassasataṃ arogaṃ, etaṃ varānaṃ paṭhamaṃ dadāmi’’. ‘‘Ye khattiyāse idha bhūmipālā, muddhābhisittā katanāmadheyyā; Na tādise bhūmipatī adesi, etaṃ varānaṃ dutiyaṃ varāmi’’. ‘‘Ye khattiyāse idha bhūmipālā, muddhābhisittā katanāmadheyyā; Na tādise bhūmipatī ademi, etaṃ varānaṃ dutiyaṃ dadāmi’’. ‘‘Parosataṃ khattiyā te gahitā, talāvutā assumukhā rudantā; Sake te raṭṭhe paṭipādayāhi, etaṃ varānaṃ tatiyaṃ varāmi’’. ‘‘Parosataṃ khattiyā me gahitā, talāvutā assumukhā rudantā; Sake te raṭṭhe paṭipādayāmi , etaṃ varānaṃ tatiyaṃ dadāmi’’. ‘‘Chiddaṃ te raṭṭhaṃ byathitā bhayā hi, puthū narā leṇamanuppaviṭṭhā; Manussamaṃsaṃ viramehi rāja, etaṃ varānaṃ catutthaṃ varāmi’’. ‘‘Addhā hi so bhakkho mama manāpo, etassa hetumhi vanaṃ paviṭṭho; Sohaṃ kathaṃ etto upārameyyaṃ, aññaṃ varānaṃ catutthaṃ varassu’’. ‘‘Naṃ ve piyaṃ meti janinda tādiso, attaṃ niraṃkacca piyāni sevati; Attāva seyyo paramā ca seyyo, labbhā piyā ocitatthena pacchā’’. ‘‘Piyaṃ me mānusaṃ maṃsaṃ, sutasoma vijānahi; Namhi sakkā nivāretuṃ, aññaṃ varaṃ samma varassu’’. ‘‘Yo ve piyaṃ meti piyānurakkhī , attaṃ niraṃkacca piyāni sevati; Soṇḍova pitvā visamissapānaṃ , teneva so hoti dukkhī parattha. ‘‘Yo cīdha saṅkhāya piyāni hitvā, kicchenapi sevati ariyadhamme ; Dukkhitova pitvāna yathosadhāni, teneva so hoti sukhī parattha’’. ‘‘Ohāyahaṃ pitaraṃ mātarañca, manāpiye kāmaguṇe ca pañca; Etassa hetumhi vanaṃ paviṭṭho, taṃ te varaṃ kinti mahaṃ dadāmi’’. ‘‘Na paṇḍitā diguṇamāhu vākyaṃ, saccappaṭiññāva bhavanti santo; Varassu samma iti maṃ avoca, iccabravī tvaṃ na hi te sameti’’. ‘‘Apuññalābhaṃ ayasaṃ akittiṃ, pāpaṃ bahuṃ duccaritaṃ kilesaṃ; Manussamaṃsassa kate upāgā, taṃ te varaṃ kinti mahaṃ dadeyyaṃ. ‘‘Naṃ taṃ varaṃ arahati jantu dātuṃ, yaṃ vāpi datvāna avākareyya; Varassu samma avikampamāno, pāṇaṃ cajitvānapi dassameva’’. ‘‘Pāṇaṃ cajanti santo nāpi dhammaṃ, saccappaṭiññāva bhavanti santo; Datvā varaṃ khippamavākarohi, etena sampajja surājaseṭṭha. ‘‘Caje dhanaṃ aṅgavarassa hetu , aṅgaṃ caje jīvitaṃ rakkhamāno; Aṅgaṃ dhanaṃ jīvitañcāpi sabbaṃ, caje naro dhammamanussaranto’’. ‘‘Yasmā hi dhammaṃ puriso vijaññā, ye cassa kaṅkhaṃ vinayanti santo; Taṃ hissa dīpañca parāyaṇañca, na tena mittiṃ jirayetha pañño. ‘‘Addhā hi so bhakkho mama manāpo, etassa hetumhi vanaṃ paviṭṭho; Sace ca maṃ yācasi etamatthaṃ, etampi te samma varaṃ dadāmi. ‘‘Satthā ca me hosi sakhā ca mesi, vacanampi te samma ahaṃ akāsiṃ; Tuvampi me samma karohi vākyaṃ, ubhopi gantvāna pamocayāma’’. ‘‘Satthā ca te homi sakhā ca tyamhi, vacanampi me samma tuvaṃ akāsi; Ahampi te samma karomi vākyaṃ, ubhopi gantvāna pamocayāma’’. ‘‘Kammāsapādenaṃ viheṭhitattha , talāvutā assumukhā rudantā; Na jātu dubbhetha imassa rañño, saccappaṭiññaṃ me paṭissuṇātha’’. ‘‘Kammāsapādena viheṭhitamhā, talāvutā assumukhā rudantā; Na jātu dubbhema imassa rañño, saccappaṭiññaṃ te paṭissuṇāma’’. ‘‘Yathā pitā vā atha vāpi mātā, anukampakā atthakāmā pajānaṃ; Evameva vo hotu ayañca rājā, tumhe ca vo hotha yatheva puttā’’. ‘‘Yathā pitā vā atha vāpi mātā, anukampakā atthakāmā pajānaṃ; Evameva no hotu ayañca rājā, mayampi hessāma yatheva puttā’’. ‘‘Catuppadaṃ sakuṇañcāpi maṃsaṃ, sūdehi randhaṃ sukataṃ suniṭṭhitaṃ; Sudhaṃva indo paribhuñjiyāna, hitvā katheko ramasī araññe. ‘‘Tā khattiyā vallivilākamajjhā, alaṅkatā samparivārayitvā; Indaṃva devesu pamodayiṃsu, hitvā katheko ramasī araññe. ‘‘Tambūpadhāne bahugoṇakamhi, subhamhi sabbassayanamhi saṅge ; Seyyassa majjhamhi sukhaṃ sayitvā, hitvā katheko ramasī araññe. ‘‘Pāṇissaraṃ kumbhathūṇaṃ nisīthe, athopi ve nippurisampi tūriyaṃ; Bahuṃ sugītañca suvāditañca, hitvā katheko ramasī araññe. ‘‘Uyyānasampannaṃ pahūtamālyaṃ, migājinūpetapuraṃ surammaṃ; Hayehi nāgehi rathehupetaṃ, hitvā katheko ramasī araññe’’. ‘‘Kāḷapakkhe yathā cando, hāyateva suve suve; Kāḷapakkhūpamo rāja, asataṃ hoti samāgamo. ‘‘Yathāhaṃ rasakamāgamma, sūdaṃ kāpurisādhamaṃ ; Akāsiṃ pāpakaṃ kammaṃ, yena gacchāmi duggatiṃ. ‘‘Sukkapakkhe yathā cando, vaḍḍhateva suve suve; Sukkapakkhūpamo rāja, sataṃ hoti samāgamo. ‘‘Yathāhaṃ tuvamāgamma, sutasoma vijānahi; Kāhāmi kusalaṃ kammaṃ, yena gacchāmi suggatiṃ. ‘‘Thale yathā vāri janinda vuṭṭhaṃ , anaddhaneyyaṃ na ciraṭṭhitīkaṃ; Evampi hoti asataṃ samāgamo, anaddhaneyyo udakaṃ thaleva. ‘‘Sare yathā vāri janinda vuṭṭhaṃ, ciraṭṭhitīkaṃ naravīraseṭṭha ; Evampi ve hoti sataṃ samāgamo, ciraṭṭhitīko udakaṃ sareva. ‘‘Abyāyiko hoti sataṃ samāgamo, yāvampi tiṭṭheyya tatheva hoti; Khippañhi veti asataṃ samāgamo, tasmā sataṃ dhammo asabbhi ārakā’’. ‘‘Na so rājā yo ajeyyaṃ jināti, na so sakhā yo sakhāraṃ jināti; Na sā bhariyā yā patino na vibheti, na te puttā ye na bharanti jiṇṇaṃ. ‘‘Na sā sabhā yattha na santi santo, na te santo ye na bhaṇanti dhammaṃ; Rāgañca dosañca pahāya mohaṃ, dhammaṃ bhaṇantāva bhavanti santo. ‘‘Nābhāsamānaṃ jānanti, missaṃ bālehi paṇḍitaṃ; Bhāsamānañca jānanti, desentaṃ amataṃ padaṃ. ‘‘Bhāsaye jotaye dhammaṃ, paggaṇhe isinaṃ dhajaṃ; Subhāsitaddhajā isayo, dhammo hi isinaṃ dhajo’’ti.