22. 大集·《玛帝章》
本生经(二) · 397 段
2182“听闻他们的悲叹后,森林中的三只猛兽——
狮子、老虎与豹子,便说出这样的话:
2183愿王女黄昏拾穗,莫再回到我等身边;
愿我辈困顿无依之际,林中群兽莫相侵伤。
2184“狮虎与豹纵能害他,岂能伤及具吉祥相之童子;
阇利王子尚且无音,黑羚皮从何可得?
勒叉娜,两者俱失——丈夫与儿子。”
2185“我的锄头掉落,右眼颤动;
结实之树竟不结果,我的一切方向皆已迷乱;
2186傍晚时分,只盼她归来,她却始终不至。
太阳沉落之后,凶猛的野兽便出没于路上。
2187“太阳低垂,那精舍可真是遥远啊;
凡我由此携去与之食者,愿彼等自取受用;
2188那位刹帝利,想必独居叶棚之中。
哄着饥饿的孩子们,看见我尚未归来。
2189“那些确实是我这可怜不幸者的孩子们,
傍晚就寝时分,他们如饮足乳汁般安坐。
2190“那些必定是我的孩儿,可怜无助的我;
暮时就寝,童儿安卧如饮足清水;
2191“此定是我这可怜薄命人的孩儿;
如幼犊迎向母亲,他们伫立迎候着我;
2192那些必是我的孩儿——可怜我这苦命妇人。
它们迎上前来,停在我面前,犹如天鹅浮于池塘之上。
2193“那些必定是我的孩儿,可怜无助的我。
它们迎上前来,站在我面前,从离草庵不远的地方。
2194“唯有一条路,唯此一径,两旁尽是水塘与深坑;
我看不见别的路,能通往那座隐居处。
2195“向诸位兽王致敬,那林野中雄壮有力的诸位!
你们当以法彼此相待如兄弟,请应我所恳求,为我让出道路。
2196“我是那被放逐的吉祥王子的妻子。
对他(我的夫君),我并不轻视:正如悉多追随罗摩一般。
2197“你们在傍晚就寝时看着儿子们,
愿我亦得见我那一双儿女——贾利与罽那延;
2198此地根果丰饶,堪食之物亦不为少。
“那么,我把一半分予你,请你们为我让出道路。”
2199“我们的母亲是公主,父亲是王子。
你们当以法彼此相待如兄弟,请应我所恳求,为我让出道路。”
2200“她正这般悲切倾诉,话语里满含着深重的怜悯;
那些凶恶的拦路者听到这温和言辞,便退避到了路旁。”
2201“就在这片地方,孩子们满身尘土;
他们站在那里迎候我,如同幼小的牛犊迎向母亲。
2202“就在这片地方,孩子们满身尘土;
他们迎我而立,宛如湖上的天鹅。
2203“就在这片地方,孩子们满身尘土;
它们迎上前来,在离茅庵不远处站定;
2204犹如两只竖起耳朵的鹿,从四面八方向我奔来。
他们欣喜得意,步履蹒跚,犹如踉跄欲倒;
今日我见不到我的两个孩子——阇利与罽那延,
2205犹如母山羊、母鹿眷念其幼崽,又如鸟儿脱出樊笼。
我舍下儿女而出离,犹如母狮被肉食所引。
今日我看不见我的两个孩子——阇利与罽那延。
2206“这便是他们留下的足迹,宛如大象行于山间。
沙堆四处散布,离我们的净修林不远。
今日我看不见那两个孩子——阇利与黑皮公主。
2207“孩子们身上撒满沙粒,浑身沾满尘土;
他们从四面向我奔来——我却看不见这些孩子。
2208“往昔我从林野远归时,他们起身相迎,
今日不见我儿——阇利与黑皮,
2209犹如幼鹿奔向母山羊,奔去迎接母亲。
他们远远地望着我,我却看不见那两个孩子。
2210“这是他们的玩具,掉落在地上的嫩黄迦兰果;
今日我却见不到儿子,看不见遮利和罽那延这两个孩子。
2211“我的双乳充满乳汁,胸口仿佛要裂开一般;
今日我却见不到儿子,看不见遮利和罽那延这两个孩子。
2212“一个在我膝上探觅,一个攀附在我胸前。
今日,我见不到那两个孩子——阇利与黑皮公主。
2213“黄昏时分,那些满身尘垢的孩儿,
他们曾在我膝上翻滚嬉戏,而今我却见不到这些孩儿了。
2214“这个隐修处,从前于我,如同热闹的集会一般;
今日不见孩子们的身影,这净修林仿佛在旋转。
2215“此处何以如此寂静?这隐居处令我觉得不寻常;
乌鸦都不叫了,我的孩子们肯定已经死了。
2216“此处何以如此寂静?这隐居处令我觉得不寻常;
连鸟儿也不再啼鸣了,我的孩子一定都死了。
2217“你为何这般沉默不语?我的心也仿佛陷入一片迷乱幽暗;
乌鸦都不叫了,我的孩子们肯定已经死了。
2218“你为何默然无语?我的心也仿佛陷入一片迷乱幽暗;
“连鸟儿都寂然无声,我的孩子们必定已经死了。”
2219“我的夫君啊,莫非是野兽吃掉了我的孩子们?
“荒郊旷野,密林深处,是谁带走了我的孩子们?”
2220“莫非他们被派去传信了?莫非那甜言蜜语的孩儿们已睡着?
莫非已出门去,耽于嬉戏?
2221其发丝既不可见,阇利手足亦不可见。
犹如群鸟陷于罗网,是谁带走了我的孩子们?
2222“这比那更苦,犹如被箭贯穿的伤口;
今日,我见不到那两个孩子——阇利与黑皮公主。
2223“这也是第二支箭,令我心震撼;
我既见不到孩子们,你又不与我言语。
2224“王子,今夜你怎连一语也不对我说;
看来我的生命已趋衰竭,明日你见到的,将是我的尸体。”
2225“曼坻,体态优美、声名显赫的公主;
清晨你外出拾穗,为何迟至傍晚才归?”
2226岂不闻来此饮水者之声——
狮之怒吼,虎之长啸?
2227“当我于大林中游步时,一个征兆显现了:
我的掘棒从手中滑落,篮筐也从肩上滑下。
2228“那时,我惊惶战栗,遍合掌而礼敬,
我向一切方位致敬,愿此处平安。
2229愿我王子,莫为狮豹所杀;
或诸孩童,免遭熊狼鬣狗所攫。
2230林中狮、虎与豹,三头猛兽拦住我的去路;
我因此迟归,日暮方至。
2231“我为丈夫与儿子,犹如弟子于师长般尽心,
我日夜操劳不息,束发修行,守持梵行。
2232“身披兽皮,采拾林中的树根与野果;
我日夜四处奔走,正是为了你们,亲爱的孩子啊。
2233“我带来了金黄色的姜黄,还有淡黄的贝鲁瓦果,
也带来了树上的熟果;儿子们啊,这些是给你们的玩物。
2234“这是藕根、莲藕与酸角,
刹帝利啊,请与儿子们一同享用这些拌有蜂蜜的食物。
2235“将红莲给予阇利,将白莲给予公主;
看那些戴花环起舞的孩子,尸毗王啊,请召唤他们前来。
2236“车乘之主,也请听黑皮羚羊女所说。
“她声音甜美悦耳,正向苦行林走去。”
2237夫妻同甘共苦,双双被逐出国邦;
尸毗王啊,你可曾见过阇利与罽拏西那这两个孩儿?
2238“我曾于世间,出言詈骂沙门与婆罗门——
彼等以梵行为归,持戒而多闻。
舍子今朝不复见,耶利罽拏两俱空;”
2239此间尽是阎浮树,芦苇牡荆亦丛生。
树木种种纷然立,却不见那两个童子。
2240“此是毕钵罗、般那娑,榕树与迦毗他树;
种种果实累累,那两个孩子却不见了踪影;
2241“这些园林依然还在,这条河水清凉怡人;
往昔他们嬉戏之处,如今那些少年都已不见。
2242“这座山顶上,开满种种鲜花;
从前所佩戴的那些饰物(仍在),而那些男孩却不见了。
2243“在这座山顶上,有各种各样的果实。
昔诸童子乘车为乐,今彼群童悉不复见。
2244“此皆汝之象与马,此亦汝之犍牛。
那些往昔一同嬉戏的少年,如今都看不见了。”
2245“这是浅褐色的鹿、兔与猫头鹰,以及那众多的芭蕉鹿;
那些往昔一同嬉戏的少年,如今都看不见了。
2246“这些是天鹅与鹤,还有羽色斑斓的孔雀;
那些往昔一同嬉戏的少年,如今都看不见了。”
2247“这一片片林丛,一年四季花开不绝;
往昔他们嬉戏之处,如今那些少年都已不见。
2248“这些莲花池依然可爱,鸳鸯啼鸣不已;
曼陀罗花与红莲、青莲,遍覆其上。
往昔他们嬉戏之处,如今那些少年都已不见。
2249“你的柴木未曾劈开,你的水也未取来;
你的火也未曾生起,你为何如愚人般默然出神?
2250“亲爱者与亲爱者相聚,我心平静便遭摧破;
今日不见我二子——迦利与黑皮,俱无踪影。”
2251大王啊,他们怎样被抬走而亡,我实在不曾看见;
连乌鸦也不再啼叫,我的孩儿想必是死了。
2252“大王,我实未见是谁将他们带走致死;
连鸟雀也不复啼鸣,想来我的孩儿确已亡故。”
2253“她在那片山林中悲泣哀号;
她又回到净修林,在丈夫身旁哭泣。
2254“大王,我确实不知他们被带往何处、是生是死。
乌鸦都不叫了,我的孩子们肯定已经死了。
2255大王,是谁将他们掳去、致其丧命,我实不曾见着;
连鸟雀也已不再啼叫,我的孩子们想必都已死去。
2256“我实在看不见,大王,有谁把你的孩子带走致死;
他们游走于树下,也在山间的洞穴中栖止。’
2257“就这样,曼坻这位姿容美丽、德望卓著的王女——
举起双臂哭喊后,当场仆倒在地。”
2258“此公主昏厥倒地,速以清水洒之;
知她已然苏醒,遂如是告之言。”
2259“‘曼坻,从一开始我便不愿将这番痛苦告诉你;
来到我们家的这个人,是位年老贫穷的婆罗门乞者。’
2260“我已将儿子们布施出去了,曼坻,你不要害怕,放宽心吧。
看着我,曼坻,莫要为孩子们过度悲伤;莫要这般哀恸。
只要我们还活着,就会重新获得儿子们,我们也都会平安无病。
2261“儿子、牲畜、谷物,以及家中其余的一切财物;
善人见到乞者前来,便应行布施。
曼坻,请随喜我——将这儿子们作为无上布施。”
2262“大王,我随喜您以诸子行此最上布施。
布施之后,应让心清净欢喜,更增布施,成为愈加慷慨的施主。
2263“人主啊,您身处悭吝众生之中,
尸毗之国的昌隆者啊,是您将布施赠予了那位婆罗门。”
2264“大地因你而震响,你的音声远达天界;
闪电从四方涌现,犹如群山间的回响。
2265“那罗陀与跋婆多二位(天神)都随喜你的功德;
因陀罗、梵天神、生主、苏摩、阎摩、多闻天王;
连同帝释天神在内,三十三天的一切天神全都随喜赞叹。
2266“就这样,曼坻这位姿容美丽、德望卓著的王女——
她随喜须大拏以亲子所作的这无上布施。”
‘‘Tesaṃ lālappitaṃ sutvā, tayo vāḷā vane migā; Sīho byaggho ca dīpi ca, idaṃ vacanamabravuṃ. ‘‘Mā heva no rājaputtī, sāyaṃ uñchāto āgamā; Mā hevamhāka nibbhoge, heṭhayittha vane migā. ‘‘Sīho ca naṃ viheṭheyya, byaggho dīpi ca lakkhaṇaṃ; Neva jālīkumārassa, kuto kaṇhājinā siyā; Ubhayeneva jīyetha, patiṃ putte ca lakkhaṇā’’. ‘‘Khaṇittikaṃ me patitaṃ, dakkhiṇakkhi ca phandati; Aphalā phalino rukkhā, sabbā muyhanti me disā. ‘‘Tassā sāyanhakālasmiṃ, assamāgamanaṃ pati; Atthaṅgatamhi sūriye, vāḷā panthe upaṭṭhahuṃ. ‘‘Nīce colambate sūriyo, dūre ca vata assamo; Yañca nesaṃ ito hassaṃ , taṃ te bhuñjeyyu bhojanaṃ. ‘‘So nūna khattiyo eko, paṇṇasālāya acchati; Tosento dārake chāte, mamaṃ disvā anāyatiṃ. ‘‘Te nūna puttakā mayhaṃ, kapaṇāya varākiyā; Sāyaṃ saṃvesanākāle, khīrapītāva acchare. ‘‘Te nūna puttakā mayhaṃ, kapaṇāya varākiyā; Sāyaṃ saṃvesanākāle, vāripītāva acchare. ‘‘Te nūna puttakā mayhaṃ, kapaṇāya varākiyā; Paccuggatā maṃ tiṭṭhanti, vacchā bālāva mātaraṃ. ‘‘Te nūna puttakā mayhaṃ, kapaṇāya varākiyā; Paccuggatā maṃ tiṭṭhanti, haṃsāvuparipallale. ‘‘Te nūna puttakā mayhaṃ, kapaṇāya varākiyā; Paccuggatā maṃ tiṭṭhanti, assamassāvidūrato. ‘‘Ekāyano ekapatho, sarā sobbhā ca passato; Aññaṃ maggaṃ na passāmi, yena gaccheyya assamaṃ. ‘‘Migā namatthu rājāno, kānanasmiṃ mahabbalā; Dhammena bhātaro hotha, maggaṃ me detha yācitā. ‘‘Avaruddhassāhaṃ bhariyā, rājaputtassa sirīmato; Taṃ cāhaṃ nātimaññāmi, rāmaṃ sītāvanubbatā. ‘‘Tumhe ca putte passatha, sāyaṃ saṃvesanaṃ pati; Ahañca putte passeyyaṃ, jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho. ‘‘Bahuṃ cidaṃ mūlaphalaṃ, bhakkho cāyaṃ anappako; Tato upaḍḍhaṃ dassāmi, maggaṃ me detha yācitā. ‘‘Rājaputtī ca no mātā, rājaputto ca no pitā; Dhammena bhātaro hotha, maggaṃ me detha yācitā’’. ‘‘Tassā lālappamānāya, bahuṃ kāruññasañhitaṃ; Sutvā nelapatiṃ vācaṃ, vāḷā panthā apakkamuṃ’’. ‘‘Imamhi naṃ padesamhi, puttakā paṃsukuṇṭhitā; Paccuggatā maṃ tiṭṭhanti, vacchā bālāva mātaraṃ. ‘‘Imamhi naṃ padesamhi, puttakā paṃsukuṇṭhitā; Paccuggatā maṃ tiṭṭhanti, haṃsāvuparipallale. ‘‘Imamhi naṃ padesamhi, puttakā paṃsukuṇṭhitā; Paccuggatā maṃ tiṭṭhanti, assamassāvidūrato. ‘‘Dve migā viya ukkaṇṇā , samantā mabhidhāvino; Ānandino pamuditā, vaggamānāva kampare; Tyajja putte na passāmi, jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho. ‘‘Chakalīva migī chāpaṃ, pakkhī muttāva pañjarā; Ohāya putte nikkhamiṃ, sīhīvāmisagiddhinī; Tyajja putte na passāmi, jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho. ‘‘Idaṃ nesaṃ padakkantaṃ, nāgānamiva pabbate; Citakā parikiṇṇāyo, assamassāvidūrato; Tyajja putte na passāmi, jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho. ‘‘Vālikāyapi okiṇṇā, puttakā paṃsukuṇṭhitā; Samantā mabhidhāvanti, te na passāmi dārake. ‘‘Ye maṃ pure paccuṭṭhenti , araññā dūramāyatiṃ; Tyajja putte na passāmi, jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho. ‘‘Chakaliṃva migiṃ chāpā, paccuggantuna mātaraṃ; Dūre maṃ pavilokenti , te na passāmi dārake. ‘‘Idaṃ nesaṃ kīḷānakaṃ, patitaṃ paṇḍubeḷuvaṃ; Tyajja putte na passāmi, jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho. ‘‘Thanā ca mayhime pūrā, uro ca sampadālati; Tyajja putte na passāmi, jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho. ‘‘Ucchaṅgeko vicināti, thanamekāvalambati; Tyajja putte na passāmi, jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho. ‘‘Yassu sāyanhasamayaṃ, puttakā paṃsukuṇṭhitā; Ucchaṅge me vivattanti, te na passāmi dārake. ‘‘Ayaṃ so assamo pubbe, samajjo paṭibhāti maṃ; Tyajja putte apassantyā, bhamate viya assamo. ‘‘Kimidaṃ appasaddova, assamo paṭibhāti maṃ; Kākolāpi na vassanti, matā me nūna dārakā. ‘‘Kimidaṃ appasaddova, assamo paṭibhāti maṃ; Sakuṇāpi na vassanti, matā me nūna dārakā. ‘‘Kimidaṃ tuṇhibhūtosi, api ratteva me mano; Kākolāpi na vassanti, matā me nūna dārakā. ‘‘Kimidaṃ tuṇhibhūtosi, api ratteva me mano; Sakuṇāpi na vassanti, matā me nūna dārakā. ‘‘Kacci nu me ayyaputta, migā khādiṃsu dārake; Araññe iriṇe vivane, kena nītā me dārakā. ‘‘Adu te pahitā dūtā, adu suttā piyaṃvadā; Adu bahi no nikkhantā, khiḍḍāsu pasutā nu te. ‘‘Nevāsaṃ kesā dissanti, hatthapādā ca jālino; Sakuṇānañca opāto, kena nītā me dārakā. ‘‘Idaṃ tato dukkhataraṃ, sallaviddho yathā vaṇo; Tyajja putte na passāmi, jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho. ‘‘Idampi dutiyaṃ sallaṃ, kampeti hadayaṃ mama; Yañca putte na passāmi, tvañca maṃ nābhibhāsasi. ‘‘Ajjeva me imaṃ rattiṃ, rājaputta na saṃsasi; Maññe okkantasantaṃ maṃ, pāto dakkhisi no mataṃ’’. ‘‘Nūna maddī varārohā, rājaputtī yasassinī; Pāto gatāsi uñchāya, kimidaṃ sāyamāgatā’’. ‘‘Nanu tvaṃ saddamassosi, ye saraṃ pātumāgatā; Sīhassapi nadantassa, byagghassa ca nikujjitaṃ. ‘‘Ahu pubbanimittaṃ me, vicarantyā brahāvane; Khaṇitto me hatthā patito, uggīvañcāpi aṃsato. ‘‘Tadāhaṃ byathitā bhītā, puthu katvāna pañjaliṃ; Sabbadisā namassissaṃ, api sotthi ito siyā. ‘‘Mā heva no rājaputto, hato sīhena dīpinā; Dārakā vā parāmaṭṭhā, acchakokataracchihi. ‘‘Sīho byaggho ca dīpi ca, tayo vāḷā vane migā; Te maṃ pariyāvaruṃ maggaṃ, tena sāyamhi āgatā. ‘‘Ahaṃ patiñca putte ca, āceramiva māṇavo; Anuṭṭhitā divārattiṃ, jaṭinī brahmacārinī. ‘‘Ajināni paridahitvā, vanamūlaphalahāriyā; Vicarāmi divārattiṃ, tumhaṃ kāmā hi puttakā. ‘‘Ahaṃ suvaṇṇahaliddiṃ, ābhataṃ paṇḍubeḷuvaṃ; Rukkhapakkāni cāhāsiṃ, ime vo putta kīḷanā. ‘‘Imaṃ mūlāḷivattakaṃ, sālukaṃ ciñcabhedakaṃ; Bhuñja khuddehi saṃyuttaṃ, saha puttehi khattiya. ‘‘Padumaṃ jālino dehi, kumudañca kumāriyā; Māline passa naccante, sivi puttāni avhaya. ‘‘Tato kaṇhājināyapi, nisāmehi rathesabha; Mañjussarāya vagguyā, assamaṃ upayantiyā . ‘‘Samānasukhadukkhamhā, raṭṭhā pabbājitā ubho; Api sivi putte passesi, jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho. ‘‘Samaṇe brāhmaṇe nūna, brahmacariyaparāyaṇe; Ahaṃ loke abhissapiṃ, sīlavante bahussute; Tyajja putte na passāmi, jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho’’. ‘‘Ime te jambukā rukkhā, vedisā sinduvārakā; Vividhāni rukkhajātāni, te kumārā na dissare. ‘‘Assatthā panasā ceme, nigrodhā ca kapitthanā; Vividhāni phalajātāni, te kumārā na dissare. ‘‘Ime tiṭṭhanti ārāmā, ayaṃ sītūdakā nadī; Yatthassu pubbe kīḷiṃsu, te kumārā na dissare. ‘‘Vividhāni pupphajātāni, asmiṃ uparipabbate; Yānassu pubbe dhāriṃsu, te kumārā na dissare. ‘‘Vividhāni phalajātāni, asmiṃ uparipabbate; Yānassu pubbe bhuñjiṃsu, te kumārā na dissare. ‘‘Ime te hatthikā assā, balibaddā ca te ime; Yehissu pubbe kīḷiṃsu, te kumārā na dissare’’. ‘‘Ime sāmā sasolūkā, bahukā kadalīmigā; Yehissu pubbe kīḷiṃsu, te kumārā na dissare. ‘‘Ime haṃsā ca koñcā ca, mayūrā citrapekhuṇā; Yehissu pubbe kīḷiṃsu, te kumārā na dissare’’. ‘‘Imā tā vanagumbāyo, pupphitā sabbakālikā; Yatthassu pubbe kīḷiṃsu, te kumārā na dissare. ‘‘Imā tā pokkharaṇī rammā, cakkavākūpakūjitā; Mandālakehi sañchannā, padumuppalakehi ca; Yatthassu pubbe kīḷiṃsu, te kumārā na dissare. ‘‘Na te kaṭṭhāni bhinnāni, na te udakamāhataṃ; Aggipi te na hāpito, kiṃ nu mandova jhāyasi. ‘‘Piyo piyena saṅgamma, samo me byapahaññati; Tyajja putte na passāmi, jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho’’. ‘‘Na kho no deva passāmi, yena te nīhatā matā; Kākolāpi na vassanti, matā me nūna dārakā. ‘‘Na kho no deva passāmi, yena te nīhatā matā; Sakuṇāpi na vassanti, matā me nūna dārakā’’. ‘‘Sā tattha paridevitvā, pabbatāni vanāni ca; Punadevassamaṃ gantvā, rodi sāmikasantike . ‘‘‘Na kho no deva passāmi, yena te nīhatā matā; Kākolāpi na vassanti, matā me nūna dārakā. ‘‘‘Na kho no deva passāmi, yena te nīhatā matā; Sakuṇāpi na vassanti, matā me nūna dārakā. ‘‘‘Na kho no deva passāmi, yena te nīhatā matā; Vicaranti rukkhamūlesu, pabbatesu guhāsu ca’. ‘‘Iti maddī varārohā, rājaputtī yasassinī; Bāhā paggayha kanditvā, tattheva patitā chamā’’. ‘‘Tamajjhapattaṃ rājaputtiṃ, udakenābhisiñcatha; Assatthaṃ naṃ viditvāna, atha naṃ etadabravi’’. ‘‘Ādiyeneva te maddi, dukkhaṃ nakkhātumicchisaṃ; Daliddo yācako vuḍḍho, brāhmaṇo gharamāgato. ‘‘Tassa dinnā mayā puttā, maddi mā bhāyi assasa; Maṃ passa maddi mā putte, mā bāḷhaṃ paridevasi; Lacchāma putte jīvantā, arogā ca bhavāmase. ‘‘Putte pasuñca dhaññañca, yañca aññaṃ ghare dhanaṃ; Dajjā sappuriso dānaṃ, disvā yācakamāgataṃ; Anumodāhi me maddi, puttake dānamuttamaṃ’’. ‘‘Anumodāmi te deva, puttake dānamuttamaṃ; Datvā cittaṃ pasādehi, bhiyyo dānaṃ dado bhava. ‘‘Yo tvaṃ maccherabhūtesu, manussesu janādhipa; Brāhmaṇassa adā dānaṃ, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhano’’. ‘‘Ninnāditā te pathavī, saddo te tidivaṅgato; Samantā vijjutā āguṃ, girīnaṃva patissutā. ‘‘Tassa te anumodanti, ubho nāradapabbatā; Indo ca brahmā pajāpati, somo yamo vessavaṇo; Sabbe devānumodanti, tāvatiṃsā saindakā. ‘‘Iti maddī varārohā, rājaputtī yasassinī; Vessantarassa anumodi, puttake dānamuttamaṃ’’.
2267是夜将尽,日将出时,
帝释天神化作婆罗门相,于清晨时分出现在他们面前。
2268“您过得安乐吗?身体无恙吗?
靠拾穗维生还过得去吗?树根和野果可充足?
2269“蚊虻与爬虫还稀少吧?
在这猛兽出没的林间,没有受到伤害吧?”
2270婆罗门啊,我等安好,婆罗门啊,复无疾恙;
拾穗以自活,根果亦丰足。
2271“而牛虻、蚊虫以及爬虫,也确实很少;
在猛兽出没的林野中,从未有伤害临于我身。
2272“我们在此林中忧伤度日,至今已住了七个月。
这是我们见到的第二位,具足天人之相的婆罗门,
手持竹杖,身披鹿皮衣。
2273“大梵天神,欢迎您!您的到来实为善至;
尊者,请入内,洗洗您的双足。
2274“丁杜迦果、毕雅罗果、摩睺迦果、迦苏摩利果,
微细果实,仁者请择其至美而食;
2275此水清凉,取自山窟之中。
“大梵天神,你若渴望,就从那里取饮吧。”
2276“你以何等理由,又因何种因缘,
汝既已至大林中,我今请问,愿汝为说:”
2277譬如盈满之河川,一切时中,无有枯竭。
“我这般为求而来:‘请将你的妻子给我吧。’”
2278“我施与,毫不迟疑,婆罗门!凡你所求于我的,我便给予。”
“我所拥有的,从不隐藏,我的心好乐布施。”
2279“他握住末提的手,取过水瓶,”
“这位令尸毗国繁荣者,向婆罗门行了布施。”
2280“当时极为恐怖,令人毛发直竖,”
“当他舍离曼坻之际,大地为之震动。”
2281“曼坻不皱眉、不发怒,亦不哭泣,
“她只是默然凝视着他——此人自知何为最胜。”
2282“我自少女时即嫁他为妻,丈夫即我之主人;
“他若愿意,尽可将我施与、变卖或杀害。”
2283“了知他们的心意后,帝释天神这样说道:”
“所有怨敌,无论是天界的还是人间的,都已被你降伏。”
2284“大地为你而震响,你的声音传至天界;
闪电从四方涌现,犹如群山间的回响。
2285“那罗陀与跋跋多两位(仙人),都为你随喜;
因陀罗、梵天神、生主、苏摩、阎摩、多闻天王;
一切天众皆随喜,他所行的确是难行之事。
2286“布施难施之物、行持难行之业者,
不善之人不效法,善人之道实难随顺。
2287“因此,善与不善,由此去处截然不同;
不善者堕入地狱,善者以天界为归宿。
2288“你曾布施儿女,也布施了住在林中的妻子;
你不曾偏离梵天之乘,愿此果报在天界为你成熟。”
2289谨献尊夫人曼坻,众相圆满端严女;
君与曼坻相欢悦,曼坻亦随夫婿居。
2290“如同乳汁与海螺,二者色泽相同;
同样,你与曼坻亦是如此——心意相同。
2291“你二人被放逐至此山林,便一同安住于净修林。
你们身为刹帝利,种姓圆满,母族父族俱出身高贵;
愿你们如此修积福德,辗转布施,相续不绝。”
2292“我是帝释天神,诸天神之王,来到你面前;
请许一个愿吧,王仙,我当赐你八个愿望。”
2293“若你真赐我愿望,帝释天神啊,一切众生之主,
愿父亲欢喜接纳我,当我从此处回到自己家中;
愿能以座席相邀,此为我所求之首要之愿。
2294“我不应认可杀害人命,纵使那人是作恶之人;
愿我能令死囚免于刑戮,这是我求的第二个愿望。
2295“不论年长者、年少者,还是中年人,
愿他们都只依靠我而活,这是我求的第三个愿望。
2296“我不近他人妻室,只愿安守己妻;
不为女人所制,这是我择取的第四个愿望。
2297“帝释天神啊,愿我得生一子,且他长寿;
愿他以法征服大地,这是第五个愿,我于诸愿中特择此愿。
2298“于是,当夜尽、日出之际;
愿天界美食现前,这是我择取的第六个愿。
2299“愿我布施时,资财不竭;布施之后,亦无悔恨。
愿我布施时,心生清净喜悦;这是我择取的第七个愿。
2300“当我从此处解脱时,将往生天界,成为具殊胜智者。
愿我从此不复退转,这是我祈求的第八个愿望。”
2301“天王闻此语已,便如是说道:
诚然,不久之后,你的父亲即将见到你。”
2302“摩伽婆、天王、舍脂之夫,说此语已,
赐予须大拏殊胜恩惠后,便返回天界。”
Tato ratyā vivasāne, sūriyassuggamanaṃ pati; Sakko brāhmaṇavaṇṇena, pāto tesaṃ adissatha. ‘‘Kacci nu bhoto kusalaṃ, kacci bhoto anāmayaṃ; Kacci uñchena yāpetha, kacci mūlaphalā bahū. ‘‘Kacci ḍaṃsā makasā ca, appameva sarīsapā; Vane vāḷamigākiṇṇe, kacci hiṃsā na vijjati’’. ‘‘Kusalañceva no brahme, atho brahme anāmayaṃ; Atho uñchena yāpema, atho mūlaphalā bahū. ‘‘Atho ḍaṃsā makasā ca, appameva sarīsapā; Vane vāḷamigākiṇṇe, hiṃsā mayhaṃ na vijjati. ‘‘Satta no māse vasataṃ, araññe jīvasokinaṃ; Idaṃ dutiyaṃ passāma, brāhmaṇaṃ devavaṇṇinaṃ; Ādāya veḷuvaṃ daṇḍaṃ, dhārentaṃ ajinakkhipaṃ. ‘‘Svāgataṃ te mahābrahme, atho me adurāgataṃ; Anto pavisa bhaddante, pāde pakkhālayassu te. ‘‘Tindukāni piyālāni, madhuke kāsumāriyo; Phalāni khuddakappāni, bhuñja brahme varaṃ varaṃ. ‘‘Idampi pānīyaṃ sītaṃ, ābhataṃ girigabbharā; Tato piva mahābrahme, sace tvaṃ abhikaṅkhasi. ‘‘Atha tvaṃ kena vaṇṇena, kena vā pana hetunā; Anuppatto brahāraññaṃ, taṃ me akkhāhi pucchito’’. ‘‘Yathā vārivaho pūro, sabbakālaṃ na khīyati; Evaṃ taṃ yācitāgacchiṃ, bhariyaṃ me dehi yācito’’. ‘‘Dadāmi na vikampāmi, yaṃ maṃ yācasi brāhmaṇa; Santaṃ nappaṭiguyhāmi, dāne me ramatī mano’’. ‘‘Maddiṃ hatthe gahetvāna, udakassa kamaṇḍaluṃ; Brāhmaṇassa adā dānaṃ, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhano. ‘‘Tadāsi yaṃ bhiṃsanakaṃ, tadāsi lomahaṃsanaṃ; Maddiṃ paricajantassa, medanī sampakampatha. ‘‘Neva sā maddī bhākuṭi, na sandhīyati na rodati; Pekkhatevassa tuṇhī sā, eso jānāti yaṃ varaṃ’’. ‘‘Komārī yassāhaṃ bhariyā, sāmiko mama issaro; Yassicche tassa maṃ dajjā, vikkiṇeyya haneyya vā’’. ‘‘Tesaṃ saṅkappamaññāya, devindo etadabravi; Sabbe jitā te paccūhā, ye dibbā ye ca mānusā. ‘‘Ninnāditā te pathavī, saddo te tidivaṅgato; Samantā vijjutā āguṃ, girīnaṃva patissutā. ‘‘Tassa te anumodanti, ubho nāradapabbatā; Indo ca brahmā pajāpati, somo yamo vessavaṇo; Sabbe devānumodanti, dukkarañhi karoti so. ‘‘Duddadaṃ dadamānānaṃ, dukkaraṃ kamma kubbataṃ; Asanto nānukubbanti, sataṃ dhammo durannayo. ‘‘Tasmā satañca asataṃ, nānā hoti ito gati; Asanto nirayaṃ yanti, santo saggaparāyaṇā. ‘‘Yametaṃ kumāre adā, bhariyaṃ adā vane vasaṃ; Brahmayānamanokkamma, sagge te taṃ vipaccatu’’. ‘‘Dadāmi bhoto bhariyaṃ, maddiṃ sabbaṅgasobhanaṃ; Tvañceva maddiyā channo, maddī ca patinā saha. ‘‘Yathā payo ca saṅkho ca, ubho samānavaṇṇino; Evaṃ tuvañca maddī ca, samānamanacetasā. ‘‘Avaruddhettha araññasmiṃ, ubho sammatha assame; Khattiyā gottasampannā, sujātā mātupettito; Yathā puññāni kayirātha, dadantā aparāparaṃ’’. ‘‘Sakkohamasmi devindo, āgatosmi tavantike; Varaṃ varassu rājisi, vare aṭṭha dadāmi te’’. ‘‘Varaṃ ce me ado sakka, sabbabhūtānamissara; Pitā maṃ anumodeyya, ito pattaṃ sakaṃ gharaṃ; Āsanena nimanteyya, paṭhametaṃ varaṃ vare. ‘‘Purisassa vadhaṃ na roceyyaṃ, api kibbisakārakaṃ; Vajjhaṃ vadhamhā moceyyaṃ, dutiyetaṃ varaṃ vare. ‘‘Ye vuḍḍhā ye ca daharā, ye ca majjhimaporisā; Mameva upajīveyyuṃ, tatiyetaṃ varaṃ vare. ‘‘Paradāraṃ na gaccheyyaṃ, sadārapasuto siyaṃ; Thīnaṃ vasaṃ na gaccheyyaṃ, catutthetaṃ varaṃ vare. ‘‘Putto me sakka jāyetha, so ca dīghāyuko siyā; Dhammena jine pathaviṃ, pañcametaṃ varaṃ vare. ‘‘Tato ratyā vivasāne, sūriyassuggamanaṃ pati; Dibbā bhakkhā pātubhaveyyuṃ, chaṭṭhametaṃ varaṃ vare. ‘‘Dadato me na khīyetha, datvā nānutapeyyahaṃ; Dadaṃ cittaṃ pasādeyyaṃ, sattametaṃ varaṃ vare. ‘‘Ito vimuccamānāhaṃ, saggagāmī visesagū; Anivatti tato assaṃ, aṭṭhametaṃ varaṃ vare’’. ‘‘Tassa taṃ vacanaṃ sutvā, devindo etadabravi; Aciraṃ vata te tato, pitā taṃ daṭṭhumessati’’. ‘‘Idaṃ vatvāna maghavā, devarājā sujampati; Vessantare varaṃ datvā, saggakāyaṃ apakkami’’.
此即帝释天神章。
Sakkapabbaṃ nāma.
2303“这是谁的面容如此辉耀,如烈火中炼净的黄金;”
犹如从熔炉口取出的金锭,被拂拭得光洁明净。
2304“两人所具的肢节相同,两人所具的相貌也全然一致;
一位与阇利一般无二,另一位则如同罽那延那样;
2305“犹如狮子出洞穴,二子形容恰相同;
眼前诸童色相好,宛如纯金所铸成。”
2306“跋罗陀婆阇尊者,您从何处带来这些孩子?
今日你既已来到此国,婆罗门,你将前往何处?”
2307“大王桑阇耶,此诸童子欣然见赠于我;
自我得此童子之夜数起,今宵已满十五夜。”
2308“凭借怎样的誓言、如何正当的道理,我才能相信呢?
是谁将这最殊胜的布施——这些孩子,赠与了您?”
2309“他作乞求者的依怙,犹如大地之于众生;
他,须大拏王,在林中居住之时,将自己的孩子施舍给了我。
2310“他作乞求者的归趣,犹如大海之于众河;
他,须大拏王,在林中居住之时,将自己的孩子施舍给了我。”
2311“贤友,这位具信的在家国王,确实作了恶行;
自己困在森林中,又如何能施舍儿女呢?
2312诸位尊者聚此间,且听我今所宣说;
须大拏王居林时,云何将子施与人。
2313“他既能布施奴仆、婢女,也能布施马匹、驴车,
乃至大象也能够布施,可他如何竟能布施自己的儿女呢?”
2314“若他家中无奴仆,也无马匹骡车,
亦无象、巨象、龙象,祖父,他还能布施什么呢?”
2315“我们赞叹他的布施,诸童子,并不加以贬责;
把你们布施给乞食者之后,(国王)心中作何感想?”
2316“心中悲苦煎逼,热泪夺眶而流;
犹如罗希尼双目通红,父亲泣下沾襟。”
2317黑姬曾如是言说:
“父亲啊,这婆罗门持棍打还我,如同家中生养的婢女一般。”
2318“父亲!此人并非婆罗门,如法的婆罗门才是(真正的婆罗门);
父亲,夜叉化作婆罗门的形貌,要捉走我们吞食。
我们正被毗舍阇拖走,父亲,您为何只是站着观望?”
2319“你们的母亲是公主,父亲是王子。
从前你们攀上我的身体,如今为何远远站着?”
2320“我们的母亲是公主,父亲是王子;
我等皆是婆罗门之奴仆,故尔远远而立。”
2321贤友莫作如是言,我心炽燃。
我的身体如同火葬柴堆,坐在座上也不得安宁。
2322“你们不要这样对我说,这只会更增我的悲伤。
我当以财物将你们赎回,不叫你们为奴。
2323“孩儿们,父亲把你们给与那婆罗门,究竟作了多少身价?”
“你们如实对我说,并让人将赎金交付给婆罗门。”
2324“父亲啊,父亲曾以千金之价将我送给了婆罗门;
那时,又将黑姬少女(的赎价),连同大象与一百(头)一并赠予。”
2325“管家,快起来,赶紧为婆罗门清偿(赎金);
一百个女奴、一百个男奴,一百头牛、一百头象和公牛;
还有千两黄金,作为孩子们的赎金(交给婆罗门)。
2326“于是管家迅速起身,为婆罗门结清了(赎金);
一百个女奴、一百个男奴,一百头牛、一百头象和公牛;
又奉千金,作为诸子的赎金。”
2327“赎子之后,他为孩子们沐浴净身,令其饱食,
又用种种饰物将他们装扮好,抱来坐于膝上。
2328“头已洗,穿上了洁净衣裳,满身佩戴着各种饰物;
国王将他们抱于膝上,祖父便启口垂问:
2329耳环叮当、花环摇曳、遍身众宝庄严的孩儿啊——
国王将耶利抱于膝上,如是言道:
2330耶利,你的父母双亲可都安康?
你们是靠捡拾维生的吗?根果还充足吗?
2331“蚊、蝇及蛇蝎之类爬虫,可还不多?
在猛兽遍布的林中,可未受伤害?”
2332“再者,大王,我的父母均身体健康,
他们靠拾穗度日,且拥有丰富的根茎果实。
2333“还有牛虻和蚊子,以及各种爬虫,其实也都很稀少。
在猛兽遍布的林中,猛兽未曾伤害他们。
2334“挖掘粉芋与野芋,以及种种块茎和野谷;
她采来枣子、摩头迦果与木苹果,携归养育我们;
2335那在林间采拾根果的女子,无论带回什么,
我们大家便聚到一处,都在夜间食用,不在白昼进食。
2336“那确实是我们的母亲,身形消瘦,面容苍白,正采摘着树上的果实;
她这般娇嫩,经受风吹日晒,恰如掌中莲花。
2337“母亲头发脱落,徘徊于广大的森林中;
莽林之中猛兽成群,犀牛豹子出没其间;
2338束发结髻绾于头顶,腋下积垢不曾除。
“身披兽皮,卧于地上,向火神礼敬。”
2339“儿子们是世间人们所心爱的,他们出生于这世间;”
“难道我们的主人,对儿子从来就不曾心生疼爱吗?”
2340“儿子啊,我确实造作了恶行,犯下了杀生之罪;”
我因为尸毗人的话,放逐了那个无辜的人。
2341“我在此所拥有的一切财物与粮食,”
“请须大拏王前来,请他来统治悉维国。”
2342“大王,悉维族最胜者不会因我的一番话便前来;
大王应当亲自前往,以财富护养自己的亲生之子。”
2343“那时,珊阇耶王对将军说:
“让象兵、马兵、战车兵、步兵,整备军阵,为他武装;”
让市民和婆罗门祭司都追随我。
2344尔时六万战士,容貌端严可爱;
令其速疾披甲而来,以种种彩色庄严其身。
2345“有人身着蓝衣,有人身着黄衣;
有人缠着红头巾,有人穿着净白衣衫;
速披甲胄相偕而至,种种妙色庄严其身;
2346犹如芬芳馥郁之雪山,亦如香醉山巍然屹立。
为种种树木所覆盖,是诸大生灵群聚栖居之处。
2347“以天界药草,向四方绽放光芒、飘送芬芳;
愿他们速速整装而来,愿四方清明、吹拂。
2348“随后,令备好一万四千头大象;
金腰宝象,身披金饰宝衣;
2349将领手持长矛与象钩,乘骑其上。
令他们披挂齐整,迅速现于象背。
2350“接着,将一万四千匹骏马套上轭;
纯种良马,信度马,迅疾之乘。
2351“村长们乘骑而来,持短剑与弓;
愿诸众疾速而来,披甲整装,跨马严饰;
2352而后将一万四千战车套驾齐备。
铁精制的轮缘,黄金镶嵌的轮毂。
2353“在那里竖起旗帜、皮盾与铠甲,
劲弓强弩之射手,就令弓弦尽满张;
车兵披甲执锐,疾速登上战车。”
2354“炒米、碎米、鲜花、花环、香料、涂膏;
将供品沿路陈设,在他将要行经的路上。
2355“每个村落都备下百壶米酒与苏罗酒;
愿它们陈设在路上,他将沿着那条路到来。
2356“肉、糕点、炸面团,以及拌鱼的粥饭;
愿它们陈设在路上,他将沿着那条路到来。
2357“酥油、油、凝乳、鲜奶,还有诸多烈性的谷粒酒;
伫立于他即将行来的那条路上。
2358愿厨师、庖人、舞者、优伶与歌者,
击掌者与鼓手,慢奏者与悲歌咏唱者;
2359“令诸琴弹起,令鼓与丁地玛鼓一齐鸣响;
粗口号角竞吹响,单面之鼓齐轰鸣;
2360“鼓、小鼓、螺号,蜥蜴皮鼓环绕而奏。
让那些战鼓擂响吧,也请让种种鼓一齐擂响。”
2361“那支军队何其庞大,尸毗大军已然奋起出征。
以阇利为向导,众人向着弯迦山行去。
2362“一头六十岁的象,发出如鹤般的鸣叫。
肚带一束紧,这头战象便发出鹤鸣般的叫声。
2363“良马们发出嘶鸣,车辋之声随之而生起。
尘土如云遮蔽天空,那正是出动的尸毗国军队。
2364“那支军队极为庞大,正出征去夺取俘虏。
以阇利为向导,众人向着弯迦山行去。
2365“他们进入大森林,那里枝繁叶茂、水源充沛;
开花的树与结果的树遍覆其间,二者兼备。
2366“那里百鸟群集,啼声如滴,和美悦耳,羽色斑斓;
花树应时而开,诸鸟相和而鸣;
2367“彼等远涉长途,历经无数昼夜。
他们来到了须大拏所在之处。”
‘‘Kassetaṃ mukhamābhāti, hemaṃ vuttattamagginā; Nikkhaṃva jātarūpassa, ukkāmukhapahaṃsitaṃ. ‘‘Ubho sadisapaccaṅgā, ubho sadisalakkhaṇā; Jālissa sadiso eko, ekā kaṇhājinā yathā. ‘‘Sīhā bilāva nikkhantā, ubho sampatirūpakā; Jātarūpamayāyeva, ime dissanti dārakā’’. ‘‘Kuto nu bhavaṃ bhāradvāja, ime ānesi dārake; Ajja raṭṭhaṃ anuppatto, kuhiṃ gacchasi brāhmaṇa’’ . ‘‘Mayhaṃ te dārakā deva, dinnā vittena sañjaya; Ajja pannarasā ratti, yato laddhā me dārakā’’. ‘‘Kena vā vācapeyyena, sammāñāyena saddahe; Ko tetaṃ dānamadadā, puttake dānamuttamaṃ’’. ‘‘Yo yācataṃ patiṭṭhāsi, bhūtānaṃ dharaṇīriva; So me vessantaro rājā, puttedāsi vane vasaṃ. ‘‘Yo yācataṃ gatī āsi, savantīnaṃva sāgaro; So me vessantaro rājā, puttedāsi vane vasaṃ’’. ‘‘Dukkaṭaṃ vata bho raññā, saddhena gharamesinā; Kathaṃ nu puttake dajjā, araññe avaruddhako. ‘‘Imaṃ bhonto nisāmetha, yāvantettha samāgatā; Kathaṃ vessantaro rājā, puttedāsi vane vasaṃ. ‘‘Dāsiṃ dāsaṃ ca so dajjā, assaṃ cassatarīrathaṃ; Hatthiñca kuñjaraṃ dajja, kathaṃ so dajja dārake’’. ‘‘Yassa nassa ghare dāso, asso cassatarīratho; Hatthī ca kuñjaro nāgo, kiṃ so dajjā pitāmaha’’. ‘‘Dānamassa pasaṃsāma, na ca nindāma puttakā; Kathaṃ nu hadayaṃ āsi, tumhe datvā vanibbake’’. ‘‘Dukkhassa hadayaṃ āsi, atho uṇhampi passasi; Rohinīheva tambakkhī, pitā assūni vattayi’’. ‘‘Yaṃ taṃ kaṇhājināvoca, ayaṃ maṃ tāta brāhmaṇo; Laṭṭhiyā paṭikoṭeti, ghare jātaṃva dāsiyaṃ. ‘‘Na cāyaṃ brāhmaṇo tāta, dhammikā honti brāhmaṇā; Yakkho brāhmaṇavaṇṇena, khādituṃ tāta neti no; Nīyamāne pisācena, kinnu tāta udikkhasi’’. ‘‘Rājaputtī ca vo mātā, rājaputto ca vo pitā; Pubbe me aṅgamāruyha, kiṃ nu tiṭṭhatha ārakā’’. ‘‘Rājaputtī ca no mātā, rājaputto ca no pitā; Dāsā mayaṃ brāhmaṇassa, tasmā tiṭṭhāma ārakā’’. ‘‘Mā sammevaṃ avacuttha, ḍayhate hadayaṃ mama; Citakāyaṃva me kāyo, āsane na sukhaṃ labhe. ‘‘Mā sammevaṃ avacuttha, bhiyyo sokaṃ janetha maṃ; Nikkiṇissāmi dabbena, na vo dāsā bhavissatha. ‘‘Kimagghiyañhi vo tāta, brāhmaṇassa pitā adā; Yathābhūtaṃ me akkhātha, paṭipādentu brāhmaṇaṃ’’. ‘‘Sahassagghañhi maṃ tāta, brāhmaṇassa pitā adā; Atha kaṇhājinaṃ kaññaṃ, hatthinā ca satena ca’’ . ‘‘Uṭṭhehi katte taramāno, brāhmaṇassa avākara; Dāsisataṃ dāsasataṃ, gavaṃ hatthusabhaṃ sataṃ; Jātarūpasahassañca , puttānaṃ dehi nikkayaṃ. ‘‘Tato kattā taramāno, brāhmaṇassa avākari; Dāsisataṃ dāsasataṃ, gavaṃ hatthusabhaṃ sataṃ; Jātarūpasahassañca, puttānaṃdāsi nikkayaṃ’’. ‘‘Nikkiṇitvā nahāpetvā, bhojayitvāna dārake; Samalaṅkaritvā bhaṇḍena, ucchaṅge upavesayuṃ. ‘‘Sīsaṃ nhāte sucivatthe, sabbābharaṇabhūsite; Rājā aṅke karitvāna, ayyako paripucchatha. ‘‘Kuṇḍale ghusite māle, sabbābharaṇabhūsite; Rājā aṅke karitvāna, idaṃ vacanamabravi. ‘‘Kacci ubho arogā te, jāli mātāpitā tava; Kacci uñchena yāpetha, kacci mūlaphalā bahū. ‘‘Kacci ḍaṃsā makasā ca, appameva sarīsapā; Vane vāḷamigākiṇṇe, kacci hiṃsā na vijjati’’. ‘‘Atho ubho arogā me, deva mātāpitā mama; Atho uñchena yāpenti, atho mūlaphalā bahū. ‘‘Atho ḍaṃsā makasā ca, appameva sarīsapā; Vane vāḷamigākiṇṇe, hiṃsā nesaṃ na vijjati. ‘‘Khaṇantālukalambāni, bilāni takkalāni ca; Kolaṃ bhallātakaṃ bellaṃ, sā no āhatva posati. ‘‘Yañceva sā āharati, vanamūlaphalahāriyā; Taṃ no sabbe samāgantvā, rattiṃ bhuñjāma no divā. ‘‘Ammāva no kisā paṇḍu, āharantī dumapphalaṃ; Vātātapena sukhumālī, padumaṃ hatthagatāmiva. ‘‘Ammāya patanūkesā, vicarantyā brahāvane; Vane vāḷamigākiṇṇe, khaggadīpinisevite. ‘‘Kesesu jaṭaṃ bandhitvā, kacche jallamadhārayi; Cammavāsī chamā seti, jātavedaṃ namassati. ‘‘Puttā piyā manussānaṃ, lokasmiṃ udapajjisuṃ; Na hi nūnamhākaṃ ayyassa, putte sneho ajāyatha’’. ‘‘Dukkaṭañca hi no putta, bhūnahaccaṃ kataṃ mayā; Yohaṃ sivīnaṃ vacanā, pabbājesimadūsakaṃ. ‘‘Yaṃ me kiñci idha atthi, dhanaṃ dhaññañca vijjati; Etu vessantaro rājā, siviraṭṭhe pasāsatu’’. ‘‘Na deva mayhaṃ vacanā, ehiti sivisuttamo; Sayameva devo gantvā, siñca bhogehi atrajaṃ’’. ‘‘Tato senāpatiṃ rājā, sajjayo ajjhabhāsatha; Hatthī assā rathā pattī, senā sannāhayantu naṃ; Negamā ca maṃ anventu, brāhmaṇā ca purohitā. ‘‘Tato saṭṭhisahassāni, yodhino cārudassanā; Khippamāyantu sannaddhā, nānāvaṇṇehilaṅkatā. ‘‘Nīlavatthadharā neke , pītāneke nivāsitā; Aññe lohitauṇhīsā, suddhāneke nivāsitā; Khippamāyantu sannaddhā, nānāvaṇṇehilaṅkatā. ‘‘Himavā yathā gandhadharo, pabbato gandhamādano; Nānārukkhehi sañchanno, mahābhūtagaṇālayo. ‘‘Osadhehi ca dibbehi, disā bhāti pavāti ca; Khippamāyantu sannaddhā, disā bhantu pavantu ca. ‘‘Tato nāgasahassāni, yojayantu catuddasa; Suvaṇṇakacchā mātaṅgā, hemakappanavāsasā. ‘‘Ārūḷhā gāmaṇīyehi, tomaraṅkusapāṇibhi; Khippamāyantu sannaddhā, hatthikkhandhehi dassitā. ‘‘Tato assasahassāni, yojayantu catuddasa; Ājānīyāva jātiyā, sindhavā sīghavāhanā. ‘‘Ārūḷhā gāmaṇīyehi, illiyācāpadhāribhi; Khippamāyantu sannaddhā, assapiṭṭhe alaṅkatā. ‘‘Tato rathasahassāni, yojayantu catuddasa; Ayosukatanemiyo, suvaṇṇacitapakkhare. ‘‘Āropentu dhaje tattha, cammāni kavacāni ca; Vippālentu ca cāpāni, daḷhadhammā pahārino; Khippamāyantu sannaddhā, rathesu rathajīvino’’. ‘‘Lājāolopiyā pupphā, mālāgandhavilepanā; Agghiyāni ca tiṭṭhantu, yena maggena ehiti. ‘‘Gāme gāme sataṃ kumbhā, merayassa surāya ca; Maggamhi patitiṭṭhantu , yena maggena ehiti. ‘‘Maṃsā pūvā saṅkuliyo, kummāsā macchasaṃyutā; Maggamhi patitiṭṭhantu, yena maggena ehiti. ‘‘Sappi telaṃ dadhi khīraṃ, kaṅgubījā bahū surā; Maggamhi patitiṭṭhantu, yena maggena ehiti. ‘‘Āḷārikā ca sūdā ca, naṭanaṭṭakagāyino; Pāṇissarā kumbhathūṇiyo, mandakā sokajjhāyikā . ‘‘Āhaññantu sabbavīṇā, bheriyo dindimāni ca; Kharamukhāni dhamentu , nadantu ekapokkharā. ‘‘Mudiṅgā paṇavā saṅkhā, godhā parivadentikā; Dindimāni ca haññantu, kutumpa dindimāni ca’’. ‘‘Sā senā mahatī āsi, uyyuttā sivivāhinī; Jālinā magganāyena, vaṅkaṃ pāyāsi pabbataṃ. ‘‘Koñcaṃ nadati mātaṅgo, kuñjaro saṭṭhihāyano; Kacchāya baddhamānāya, koñcaṃ nadati vāraṇo. ‘‘Ājānīyā hasiyanti , nemighoso ajāyatha; Abbhaṃ rajo acchādesi, uyyuttā sivivāhinī. ‘‘Sā senā mahatī āsi, uyyuttā hārahārinī; Jālinā magganāyena, vaṅkaṃ pāyāsi pabbataṃ. ‘‘Te pāviṃsu brahāraññaṃ, bahusākhaṃ mahodakaṃ ; Puppharukkhehi sañchannaṃ, phalarukkhehi cūbhayaṃ. ‘‘Tattha bindussarā vaggū, nānāvaṇṇā bahū dijā; Kūjantamupakūjanti, utusampupphite dume. ‘‘Te gantvā dīghamaddhānaṃ, ahorattānamaccaye; Padesaṃ taṃ upāgacchuṃ, yattha vessantaro ahu’’.
名为“大王章”。
Mahārājapabbaṃ nāma.