22. 大集·布施品
本生经(二) · 516 段
1744“听到儿子与儿媳这般悲叹,
享有盛名的王女,悲切地哀泣。
1745“我宁可服毒,宁可坠下悬崖;”
我宁可被绳索绑缚而死,为何要驱逐须大拏王子?
他们将那无过失者放逐。
1746“他是诵习经典者、施主,常应所求,毫无悭吝。
受到诸王礼敬,声名远扬、享有盛誉;
为何放逐无辜的须大拏王子?
1747“他奉养父母,敬重族中尊长;
为何放逐无过的须大拏王子?
1748“为国王之利益、王后之利益,为亲族与朋友之利益;
于全国皆为利益,为何放逐须大拏王子,
他们竟驱逐这位无过失者。
1749“犹如蜜被夺走,犹如芒果坠地;
他们放逐无过失者,你的国家便将如此。
1750“犹如羽翼凋零的天鹅,栖于干涸的池沼;
当亲近的大臣舍你而去,身为国王,你便孤立无援,终将衰败。
1751“所以我这样说,大王,愿你的利益不要错失。
不要因尸毗人的言语,便放逐那清白无过之人。”
1752“我以恭敬法为业,以调伏尸毗人为旗;
即便他于我比生命更可珍爱,我仍放逐了亲生之子。”
1753“从前,他的旗顶犹如朵朵盛开的迦尼迦罗花;
他出行时,众人跟随而行;今日他却将独自离去。
1754“从前,他的旗顶犹如迦尼迦罗树林;
他出行时,众人跟随而行;今日他却将独自离去。
1755“从前,他的军队犹如盛开的迦尼迦罗花;
他出行时,众人跟随而行;今日他却将独自离去。
1756“从前,他的军队犹如迦尼迦罗树林;
他出行时,众人跟随而行;今日他却将独自离去。
1757“如殷红虫般绚丽的犍陀罗淡色毛毯——
他出行时,众人跟随而行;今日他却将独自离去。
1758“从前,他出行或乘象、或坐轿、或驾马车;
今日身为须大拏王,为何徒步行走?
1759遍身涂栴檀、歌舞方唤醒的人,
如何担得起剃刀、鹿皮、斧钺与这副行担?
1760袈裟与兽皮,何不携来供奉那步入大林之人?
树皮之衣,又为何不替他系上?
1761“那些被国王放逐之人,如何穿着树皮衣?
曼坻将如何穿上这吉祥草编织的树皮衣?
1762“她曾穿着迦尸细布、亚麻布与棉布,
如今身着吉祥草衣,曼坻又当如何过活?
1763“她曾乘坐轿子、肩舆与车乘出行,
如今她怎能毫无怨言,徒步走在路上?
1764双手柔嫩,双足娇养;
今朝她何以徒步前行——那肢体端正无瑕的女子?
1765“她的双足柔软,双足被娇养舒适;
如今穿着金色鞋履,却似受着紧束般行走。
她身肢无瑕,今朝怎堪徒步而行于道?
1766“那昔日头戴花鬘、行于千百女子之前的她,
如今这身姿纤柔的女子,怎堪独自一人走入林中?
1767昔日她一听闻豺狼的嚎叫,便立刻惊慌战栗;
那个胆小的女人如今怎能毫无怨言地走向树林?
1768“那位(曼坻),当因陀罗族的猫头鹰啼叫之时,
闻声惊怖,如醉妇般战栗抖颤;
今朝此胆怯女,何能从容步入林中。
1769“犹如一只失去幼雏的母鸟,望见空空的巢穴;
我终将长久地困在痛苦中,因我来到了这座空城。
1770“恰如一只失去幼雏的母鸟,望见空巢;”
见不到心爱的儿子们,我会变得消瘦又苍白。
1771“犹如失雏的母鸟,望着空空的巢;
见不到心爱的儿子,我定会四处奔走寻觅。
1772“犹如失去幼雏的俱罗利鸟,望着空空的鸟巢;
我将长久在痛苦中煎熬,来到这空寂的城。
1773“犹如失去幼雏的俱罗利鸟,望着空空的鸟巢;
见不到心爱的儿子们,我会变得消瘦又苍白。
1774“犹如失去幼雏的俱罗利鸟,望着空空的鸟巢;
因为见不到心爱的幼子,我四处奔走寻觅。
1775她定如那雌红鸭,困于无水池塘中;
来至此座空城后,将长久受苦忧煎。
1776涸泽无波水已枯,我如雌鸳鸯独栖;
不见爱子心悲绝,身必消瘦面萎黄。
1777“她一定就像一只雌红鸭,在那没有水的池塘里;
因遍寻不见爱子,四处奔走悲鸣。
1778“我泣声声犹未已,王逐无辜子出邦;
远弃山林辞故土,自忖残生恐不存。”
1779闻彼悲泣哀号声,后宫众女咸来集,
尸毗少女皆举臂,齐声号哭泪如雨。
1780“就像娑罗树林被狂风猛烈摇撼、摧折压倒,
在须大拏的住处,(如倒伏之树般)倒卧着他的儿女与妻子。
1781“宫女、王子、吠舍与婆罗门,
在须大拏的住处,人们高举双臂,放声痛哭。
“象兵、列阵将、战车兵、步兵,
在须大拏的住处,人们高举双臂,放声痛哭。
1783“于是,黑夜消逝,太阳初升之时,
须大拏王便走上前去,将行布施。
1784“衣服当施予求衣者,烈酒当施予贪饮者,
应以食物如法施与求食者。
1785“对来此乞食者,切莫轻慢侵扰。
当以饮食供养,令他们受恭敬而去。
1786“这时,那里响起一阵嘈杂、可怕、巨大的声音。
他们因布施而将你放逐,你却又行布施。
1787乞者耽乐彼施中,疲顿犹自竞奔集;
尸毗国运昌隆主,大王出离正其时。
1788“朋友啊,他们竟砍倒了那棵结满各样果实的树!
就像他们把无过失的须大拏,从国土中放逐出去一样。
1789“朋友啊,他们竟砍倒了那棵能满足一切愿望的如意树!
就像他们把无过失的须大拏,从国土中放逐出去一样。
1790“唉,诸位!他们竟把那棵能满一切欲乐的如意树砍倒了;
就像他们把无过失的须大拏,从国土中放逐出去一样。
1791“不论年长者、年少者,还是中年人,
大王离去之时,众人举起手臂,放声悲泣。
令尸毗国繁荣之人。
1792大夜叉侍卫与精锐勇士,并国王后宫众女,
于大王将去之际,齐举双臂,放声悲哭。
令尸毗国繁荣之人。
1793城中诸女亦号啼,彼城之中所居者;
尸毗国运昌隆者,大王辞国而去时。
1794“那些婆罗门、沙门,及其他乞食者,
纷纷举起手臂高呼:“诸位,这实在非法啊!”
1795“正如须大拏王在自己的城中行布施时,
因尸毗人的言语,他被逐离了自己的王国。
1796“布施了七百头以一切庄严具所装饰的大象之后,
这些大象佩戴金腹带,披挂着金色鞍辔。
1797村主乘象,手执矛钩;
须大拏王,遂被逐出国中。
1798布施七百信度马,众宝庄严种纯良;
奔驰迅疾如风行。
1799佩刀持弓诸首领,乘骑就道列成行;
须大拏王遭放逐,飘然去国离旧疆。
1800“他曾布施七百辆车,车马披挂整齐,旌旗高扬。
豹皮与虎皮铺设,种种庄严装饰具足。
1801“将领们登上战车,手持弓箭,身披铠甲。
这位须大拏王,被放逐出自己的国土。
1802布施七百女子,各各立于车上;
身佩金链为饰,黄金庄严。
1803“她佩戴黄色璎珞,身着黄色衣裳,以黄色饰物遍庄严身;
她睫毛微卷,常带笑意,体态优美,腰肢纤细;
这位须大拏王,正被流放出自己的国土。
1804“他布施了七百头母牛,每一头都配有铜制的器具;
这位须大拏王,正被流放出自己的国土。
1805“他又布施了七百名女奴,以及七百名男奴。
这位须大拏王,便从自己的国土被放逐。
1806“他布施了大象、骏马、车乘,以及盛装打扮的女子;
这位须大拏王,被放逐出自己的国土。
1807“那是多么恐怖,多么令人毛发直竖啊!
作大布施时,大地为之震动。
1808“那是多么恐怖,多么令人毛发直竖啊!
合掌致敬的国王,竟从自己的国土遭逐。
1809“这时,那里响起一阵嘈杂、可怕、巨大的声音。
他们因布施而将你放逐,你却又行布施。
1810“那些乞讨者,沉醉而疲惫,蜂拥而至;
当那位大王、尸毗族人的增长者离去时,”
1811启白依法而行的胜军王:
大王既已放逐我,我今往赴弯曲山。
1812“大王,凡已生的众生,以及未来将生的众生;
他们于诸欲乐从不餍足,终将走向阎魔的治下。
1813昔我于自家城邑、自国都城之中行祭;
以尸毗人之言语,我被逐离自己的国土。
1814“我当亲历其苦,在猛兽潜伏的林间;
在犀牛和豹子出没的地方,我修积福德;
你们却沉没在泥沼之中。”
1815“母亲,请应允我吧,出家方合我心意。
昔我于自家城邑、自国都城之中行祭;
以尸毗人之言语,我被逐离自己的国土。
1816“我将于猛兽遍布的林中,承受此苦难;
在犀牛和豹子出没的地方,我修积福德;
你们却深陷于泥淖之中。
1817“儿子,我允许你;愿你的出家得以成就。
而这位端庄的曼迪,容色妍好、腰身纤秀,
让她与孩子们留在这里吧,到了林野又能做什么呢?”
1818“即便对不愿去的女仆,我也绝不勉强其前往山林;
若她愿往,便随行;若不愿,则且留下。”
1819“于是,大王前去向儿媳请求:
常涂檀香膏的人啊(曼坻),不要沾染尘垢。
1820“不要穿了迦尸的绸缎之后,却又披上吉祥草衣;
林中的生活是苦的,具吉相的人啊,你莫要前往。
1821“那位王女曼坻,全身焕发光华,这般说道:
若须大拏不在,那样的快乐,我决不愿求。”
1822“这位大王——尸毗族的国土增长者,如此说道:
曼坻,且听我言,你仔细思量,林中有诸多难忍之事。
1823“那里有许多虫类和飞蛾,有蚊子,也有采蜜的蜂;
它们也会在那里侵扰你,那对你来说便是更深的苦楚。
1824“再看其余那些处于灼热之中、依傍河流之处者;
那称为蟒蛇者,虽无毒性,却力大无穷。
1825人或走兽,纵来近前;
彼以身躯缠绕缚之,尽皆制伏,令归己下。
1826“还有那黑毛蓬乱、名为熊的可怕野兽,
被它们看见之人,纵然爬上树去,也无法逃脱。
1827“尖角彼此抵撞,角尖锐利猛击;
这些水牛徜徉于此,朝向梭敦巴河。
1828“望见林间游走的鹿群与牛群,
你犹如恋着牛犊的母牛,曼坻,你该如何是好?”
1829“望见那可怖的树梢间腾跃的猿猴,
不识时宜的你,曼坻,大恐怖将会降临。”
1830昔时一闻豺狼嗥叫,你便惊惶难安;
如今身入万卡山中,曼坻啊,你将如何自处?
1831“正午时分,诸鸟寂然栖息,
大森林这般作响,你到那里去做什么?”
1832“那位王女曼坻,全身焕发光华,这般说道:
你在林中所说的这一切令我怖畏之事,
战车中的雄杰啊,我但前行,必将一一克胜。
1833“茅草、吉祥草、薄罗草、香根草、芒草、灯心草……
我以胸膛将它推开,决不成为难调伏的人。
1834“的确,少女须行种种苦行,方能求得丈夫;
节制饮食,以牛颚骨状物缠缚;
1835侍奉圣火、沉入水中苦修,世间孀居之痛何其辛辣;
车中之王啊,我定当前行,绝不停步。
1836“连她吃剩的残食,他都不配入口——
那强执她手、违背她心意拖拽而去的男人;
车乘之尊啊,世间苛苦难堪,您请去吧——
1837被人揪住头发抛甩,又遭拖拽摔扑于地。
布施之后不复退,世间众苦非少许;
刺痛酷烈满其中,车乘之雄仍前行。
1838肌肤柔嫩、自命风流的寡妇之子,
赠以财货,便强拖不情愿的她,犹如乌鸦拖拽猫头鹰。
世间苦涩刺骨,车王行处长相随;
1839纵居亲族富家,铜灯灼灼亦不离。
兄弟女伴问讯皆不得,此世别离苦涩难当;
车中之王啊,我终须随行同去。
1840“无水之河赤裸,无君之国赤裸。
女人纵有十位兄弟,成为寡妇也依然赤裸。
世间生离最是苦涩,车中之王啊,我必随你同去。
1841旗为战车之标志,烟为火焰之标志。
国王是车乘的标志,丈夫是妻子的标志;
在这世间,寡居之苦如此苦涩难当,车中之王啊,你却依然一路前行。
1842女从夫而贫,亦从夫而富,是谓美名;
诸天神赞叹,盖难行之事,此女能行之。
1843“我将一心追随丈夫,身着袈裟。
纵使大地崩裂,寡居之苦于女人而言更为惨烈。
1844“纵使拥有环绕大海边际、蕴藏众多财富的大地,
纵使充盈种种珍宝,若无须大拏,我也不欲求。
1845“这些女人的心,为何如此?女人真是心肠冷酷啊!
丈夫尚处苦难之中,她们却只为自己寻求快乐。
1846“当那位伟大的国王,尸毗国的繁荣者,即将出发时,
我将追随他而去,因为他确能满我所愿。”
1847“那位伟大的国王,对美丽无瑕的曼坻这样说:
这两个年幼的孩子——阇利与黑皮公主,
你且放下他们,独自离去吧;我们会养育他们。”
1848“王女曼坻,一切身分悉皆妙严,这样说道:
大王,我心爱的两个孩子,阇利与黑肤两人,
在那森林中,他们会使虽活犹忧的我心生欢喜。”
1849“令尸毗国兴盛的伟大国王这样说道:
吃了精白的米饭,佐以鲜美的肉汁,
采拾树果为食的孩子们,又当如何呢?
1850他们饱食于重百巴拉、刻百道纹缕的金钵之后,
今食树叶者,童子将何如?
1851曾着迦尸绢,亚麻与棉布;
身披吉祥草衣的孩子们,将何以自处?
1852彼等昔曾乘肩舆、坐轿、御车,往来游历。
若是徒步奔走,这些孩子又当如何?
1853“卧于重檐楼阁,避风之处门闩紧闭,
今栖树下,诸童将何以堪。
1854昔卧华床,铺彩绣羊毛之褥;
睡在草铺上,孩子们将怎么办呢?
1855“以香膏与伽罗栴檀涂抹身体,
身蒙尘垢污秽,稚子云何自处?
1856“手持拂尘孔雀扇,扇拂其身安乐育之。
遭牛虻、蚊子叮咬,孩子们可怎么活啊?”
1857“那位通身美妙的曼坻王妃这样回答他:
大王,不要悲伤,也不要忧愁。
我们将来如何,孩子们也将如何。
1858“说罢此言,众相庄严的曼坻便转身离去;
沿着通往尸毗国的大道,她念念寻儿,一路寻觅。”
1859“那时,须大拏王,这位刹帝利,行布施已;
向父母顶礼,并右绕致敬。
1860他迅速登上四马所驾的马车。
他带着妻儿,朝弯迦山走去。
1861于是须大拏王,行往众人云集之处;
“我等就此告辞而去,愿诸亲眷无病安康。”
1862“曼坻,你留意看看,这景色是何等悦目。”
“那是尸毗族最胜者的住处,是我祖辈传下的王宫。”
1863“那些婆罗门跟随着他,向他求马。”
有人请求时,他便给予四人四匹马。
1864“谛听,曼坻,此景分明如画现;
红鹿毛色群马,正载我向南行。”
1865“接着,第五位来了,他向他索求那辆马车;
他一请求,便将车给了他,心中却无丝毫扰动。
1866“这时,须大拏王让自己的妻儿下车——”
他将这辆迅疾的马车,赠给了那位求财的婆罗门。
1867“曼坻,你抱黑儿,这小女儿身轻;
我来抱阇利,因为他是哥哥,有分量。”
1868“国王抱起王子,公主抱起小女儿;
他们欢喜启程,彼此说着亲切的话语。”
‘‘Tesaṃ lālappitaṃ sutvā, puttassa suṇisāya ca; Kalunaṃ paridevesi, rājaputtī yasassinī. ‘‘Seyyo visaṃ me khāyitaṃ, papātā papateyyahaṃ; Rajjuyā bajjha miyyāhaṃ, kasmā vessantaraṃ puttaṃ; Pabbājenti adūsakaṃ. ‘‘Ajjhāyakaṃ dānapatiṃ, yācayogaṃ amacchariṃ; Pūjitaṃ paṭirājūhi, kittimantaṃ yasassinaṃ; Kasmā vessantaraṃ puttaṃ, pabbājenti adūsakaṃ. ‘‘Mātāpettibharaṃ jantuṃ, kule jeṭṭhāpacāyikaṃ; Kasmā vessantaraṃ puttaṃ, pabbājenti adūsakaṃ. ‘‘Rañño hitaṃ devihitaṃ, ñātīnaṃ sakhinaṃ hitaṃ; Hitaṃ sabbassa raṭṭhassa, kasmā vessantaraṃ puttaṃ; Pabbājenti adūsakaṃ. ‘‘Madhūniva palātāni, ambāva patitā chamā; Evaṃ hessati te raṭṭhaṃ, pabbājenti adūsakaṃ. ‘‘Haṃso nikhīṇapattova, pallalasmiṃ anūdake; Apaviṭṭho amaccehi, eko rājā vihiyyasi. ‘‘Taṃ taṃ brūmi mahārāja, attho te mā upaccagā; Mā naṃ sivīnaṃ vacanā, pabbājesi adūsakaṃ’’. ‘‘Dhammassāpacitiṃ kummi, sivīnaṃ vinayaṃ dhajaṃ; Pabbājemi sakaṃ puttaṃ, pāṇā piyataro hi me’’. ‘‘Yassa pubbe dhajaggāni, kaṇikārāva pupphitā; Yāyantamanuyāyanti, svajjekova gamissati. ‘‘Yassa pubbe dhajaggāni, kaṇikāravanāniva; Yāyantamanuyāyanti , svajjekova gamissati. ‘‘Yassa pubbe anīkāni, kaṇikārāva pupphitā; Yāyantamanuyāyanti, svajjekova gamissati. ‘‘Yassa pubbe anīkāni, kaṇikāravanāniva; Yāyantamanuyāyanti, svajjekova gamissati. ‘‘Indagopakavaṇṇābhā, gandhārā paṇḍukambalā; Yāyantamanuyāyanti, svajjekova gamissati. ‘‘Yo pubbe hatthinā yāti, sivikāya rathena ca; Svajja vessantaro rājā, kathaṃ gacchati pattiko. ‘‘Kathaṃ candanalittaṅgo, naccagītappabodhano; Khurājinaṃ pharasuñca, khārikājañca hāhiti . ‘‘Kasmā nābhiharissanti, kāsāva ajināni ca; Pavisantaṃ brahāraññaṃ, kasmā cīraṃ na bajjhare. ‘‘Kathaṃ nu cīraṃ dhārenti, rājapabbājitā janā; Kathaṃ kusamayaṃ cīraṃ, maddī paridahissati. ‘‘Kāsiyāni ca dhāretvā, khomakoṭumbarāni ca; Kusacīrāni dhārentī, kathaṃ maddī karissati. ‘‘Vayhāhi pariyāyitvā, sivikāya rathena ca; Sā kathajja anujjhaṅgī, pathaṃ gacchati pattikā. ‘‘Yassā mudutalā hatthā, caraṇā ca sukhedhitā; Sā kathajja anujjhaṅgī, pathaṃ gacchati pattikā. ‘‘Yassā mudutalā pādā, caraṇā ca sukhedhitā; Pādukāhi suvaṇṇāhi, pīḷamānāva gacchati; Sā kathajja anujjhaṅgī, pathaṃ gacchati pattikā. ‘‘Yāssu itthisahassānaṃ, purato gacchati mālinī; Sā kathajja anujjhaṅgī, vanaṃ gacchati ekikā. ‘‘Yāssu sivāya sutvāna, muhuṃ uttasate pure; Sā kathajja anujjhaṅgī, vanaṃ gacchati bhīrukā. ‘‘Yāssu indasagottassa, ulūkassa pavassato; Sutvāna nadato bhītā, vāruṇīva pavedhati; Sā kathajja anujjhaṅgī, vanaṃ gacchati bhīrukā. ‘‘Sakuṇī hataputtāva, suññaṃ disvā kulāvakaṃ; Ciraṃ dukkhena jhāyissaṃ, suññaṃ āgammimaṃ puraṃ. ‘‘Sakuṇī hataputtāva, suññaṃ disvā kulāvakaṃ; Kisā paṇḍu bhavissāmi, piye putte apassatī. ‘‘Sakuṇī hataputtāva, suññaṃ disvā kulāvakaṃ; Tena tena padhāvissaṃ, piye putte apassatī. ‘‘Kurarī hatachāpāva, suññaṃ disvā kulāvakaṃ; Ciraṃ dukkhena jhāyissaṃ, suññaṃ āgammimaṃ puraṃ. ‘‘Kurarī hatachāpāva, suññaṃ disvā kulāvakaṃ; Kisā paṇḍu bhavissāmi, piye putte apassatī. ‘‘Kurarī hatachāpāva, suññaṃ disvā kulāvakaṃ; Tena tena padhāvissaṃ, piye putte apassatī. ‘‘Sā nūna cakkavākīva, pallalasmiṃ anūdake; Ciraṃ dukkhena jhāyissaṃ, suññaṃ āgammimaṃ puraṃ. ‘‘Sā nūna cakkavākīva, pallalasmiṃ anūdake; Kisā paṇḍu bhavissāmi, piye putte apassatī. ‘‘Sā nūna cakkavākīva, pallalasmiṃ anūdake; Tena tena padhāvissaṃ, piye putte apassatī. ‘‘Evaṃ me vilapantiyā, rājā puttaṃ adūsakaṃ; Pabbājesi vanaṃ raṭṭhā, maññe hissāmi jīvitaṃ’’. ‘‘Tassā lālappitaṃ sutvā, sabbā antepure bahū ; Bāhā paggayha pakkanduṃ, sivikaññā samāgatā. ‘‘Sālāva sampamathitā, mālutena pamadditā; Senti puttā ca dārā ca, vessantaranivesane. ‘‘Orodhā ca kumārā ca, vesiyānā ca brāhmaṇā; Bāhā paggayha pakkanduṃ, vessantaranivesane. ‘‘Hatthārohā anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā; Bāhā paggayha pakkanduṃ, vessantaranivesane. ‘‘Tato ratyā vivasāne, sūriyassuggamanaṃ pati; Atha vessantaro rājā, dānaṃ dātuṃ upāgami. ‘‘Vatthāni vatthakāmānaṃ, soṇḍānaṃ detha vāruṇiṃ; Bhojanaṃ bhojanatthīnaṃ, sammadeva pavecchatha. ‘‘Mā ca kiñci vanibbake, heṭṭhayittha idhāgate; Tappetha annapānena, gacchantu paṭipūjitā. ‘‘Athettha vattatī saddo, tumulo bheravo mahā; Dānena taṃ nīharanti, puna dānaṃ adā tuvaṃ . ‘‘Tesu mattā kilantāva, sampatanti vanibbakā; Nikkhamante mahārāje, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane. ‘‘Acchecchuṃ vata bho rukkhaṃ, nānāphaladharaṃ dumaṃ; Yathā vessantaraṃ raṭṭhā, pabbājenti adūsakaṃ. ‘‘Acchecchuṃ vata bho rukkhaṃ, sabbakāmadadaṃ dumaṃ; Yathā vessantaraṃ raṭṭhā, pabbājenti adūsakaṃ. ‘‘Acchecchuṃ vata bho rukkhaṃ, sabbakāmarasāharaṃ; Yathā vessantaraṃ raṭṭhā, pabbājenti adūsakaṃ. ‘‘Ye vuḍḍhā ye ca daharā, ye ca majjhimaporisā; Bāhā paggayha pakkanduṃ, nikkhamante mahārāje; Sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane. ‘‘Atiyakkhā vassavarā, itthāgārā ca rājino; Bāhā paggayha pakkanduṃ, nikkhamante mahārāje; Sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane. ‘‘Thiyopi tattha pakkanduṃ, yā tamhi nagare ahu; Nikkhamante mahārāje, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane. ‘‘Ye brāhmaṇā ye ca samaṇā, aññe vāpi vanibbakā; Bāhā paggayha pakkanduṃ, adhammo kira bho iti. ‘‘Yathā vessantaro rājā, yajamāno sake pure; Sivīnaṃ vacanatthena, samhā raṭṭhā nirajjati. ‘‘Satta hatthisate datvā, sabbālaṅkārabhūsite; Suvaṇṇakacche mātaṅge, hemakappanavāsase. ‘‘Ārūḷhe gāmaṇīyehi, tomaraṅkusapāṇibhi; Esa vessantaro rājā, samhā raṭṭhā nirajjati. ‘‘Satta assasate datvā, sabbālaṅkārabhūsite; Ājānīyeva jātiyā, sindhave sīghavāhane. ‘‘Ārūḷhe gāmaṇīyehi, illiyācāpadhāribhi; Esa vessantaro rājā, samhā raṭṭhā nirajjati. ‘‘Satta rathasate datvā, sannaddhe ussitaddhaje; Dīpe athopi veyagghe, sabbālaṅkārabhūsite. ‘‘Ārūḷhe gāmaṇīyehi, cāpahatthehi vammibhi; Esa vessantaro rājā, samhā raṭṭhā nirajjati. ‘‘Satta itthisate datvā, ekamekā rathe ṭhitā; Sannaddhā nikkharajjūhi, suvaṇṇehi alaṅkatā. ‘‘Pītālaṅkārā pītavasanā, pītābharaṇavibhūsitā; Aḷārapamhā hasulā, susaññā tanumajjhimā; Esa vessantaro rājā, samhā raṭṭhā nirajjati. ‘‘Satta dhenusate datvā, sabbā kaṃsupadhāraṇā ; Esa vessantaro rājā, samhā raṭṭhā nirajjati. ‘‘Satta dāsisate datvā, satta dāsasatāni ca; Esa vessantaro rājā, samhā raṭṭhā nirajjati. ‘‘Hatthī assarathe datvā, nāriyo ca alaṅkatā; Esa vessantaro rājā, samhā raṭṭhā nirajjati. ‘‘Tadāsi yaṃ bhiṃsanakaṃ, tadāsi lomahaṃsanaṃ; Mahādāne padinnamhi, medanī sampakampatha. ‘‘Tadāsi yaṃ bhiṃsanakaṃ, tadāsi lomahaṃsanaṃ; Yaṃ pañjalikato rājā, samhā raṭṭhā nirajjati. ‘‘Athettha vattatī saddo, tumulo bheravo mahā; Dānena taṃ nīharanti, puna dānaṃ adā tuvaṃ. ‘‘Tesu mattā kilantāva, sampatanti vanibbakā; Nikkhamante mahārāje, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane’’. ‘‘Āmantayittha rājānaṃ, sañjayaṃ dhamminaṃ varaṃ ; Avaruddhasi maṃ deva, vaṅkaṃ gacchāmi pabbataṃ. ‘‘Ye hi keci mahārāja, bhūtā ye ca bhavissare; Atittāyeva kāmehi, gacchanti yamasādhanaṃ. ‘‘Svāhaṃ sake abhissasiṃ, yajamāno sake pure; Sivīnaṃ vacanatthena, samhā raṭṭhā nirajjati. ‘‘Aghaṃ taṃ paṭisevissaṃ, vane vāḷamigākiṇṇe; Khaggadīpinisevite, ahaṃ puññāni karomi; Tumhe paṅkamhi sīdatha’’. ‘‘Anujānāhi maṃ amma, pabbajjā mama ruccati; Svāhaṃ sake abhissasiṃ, yajamāno sake pure; Sivīnaṃ vacanatthena, samhā raṭṭhā nirajjati. ‘‘Aghaṃ taṃ paṭisevissaṃ, vane vāḷamigākiṇṇe; Khaggadīpinisevite, ahaṃ puññāni karomi; Tumhe paṅkamhi sīdatha . ‘‘Anujānāmi taṃ putta, pabbajjā te samijjhatu; Ayañca maddī kalyāṇī, susaññā tanumajjhimā; Acchataṃ saha puttehi, kiṃ araññe karissati’’. ‘‘Nāhaṃ akāmā dāsimpi, araññaṃ netumussahe; Sace icchati anvetu, sace nicchati acchatu’’. ‘‘Tato suṇhaṃ mahārājā, yācituṃ paṭipajjatha; Mā candanasamācāre, rajojallaṃ adhārayi. ‘‘Mā kāsiyāni dhāretvā , kusacīraṃ adhārayi; Dukkho vāso araññasmiṃ, mā hi tvaṃ lakkhaṇe gami. ‘‘Tamabravi rājaputtī, maddī sabbaṅgasobhanā; Nāhaṃ taṃ sukhamiccheyyaṃ, yaṃ me vessantaraṃ vinā’’. ‘‘Tamabravi mahārājā, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhano; Iṅgha maddī nisāmeti, vane ye honti dussahā. ‘‘Bahū kīṭā paṭaṅgā ca, makasā madhumakkhikā; Tepi taṃ tattha hiṃseyyuṃ, taṃ te dukkhataraṃ siyā. ‘‘Apare passa santāpe, nadīnupanisevite; Sappā ajagarā nāma, avisā te mahabbalā. ‘‘Te manussaṃ migaṃ vāpi, api māsannamāgataṃ; Parikkhipitvā bhogehi, vasamānenti attano. ‘‘Aññepi kaṇhajaṭino , acchā nāma aghammigā; Na tehi puriso diṭṭho, rukkhamāruyha muccati. ‘‘Saṅghaṭṭayantā siṅgāni, tikkhaggātippahārino ; Mahiṃsā vicarantettha, nadiṃ sotumbaraṃ pati. ‘‘Disvā migānaṃ yūthānaṃ, gavaṃ sañcarataṃ vane; Dhenuva vacchagiddhāva, kathaṃ maddi karissasi. ‘‘Disvā sampatite ghore, dumaggesu plavaṅgame; Akhettaññāya te maddi, bhavissate mahabbhayaṃ. ‘‘Yā tvaṃ sivāya sutvāna, muhuṃ uttasayī pure; Sā tvaṃ vaṅkamanuppattā, kathaṃ maddi karissasi. ‘‘Ṭhite majjhanhike kāle, sannisinnesu pakkhisu; Saṇateva brahāraññaṃ, tattha kiṃ gantumicchasi’’. ‘‘Tamabravi rājaputtī, maddī sabbaṅgasobhanā; Yāni etāni akkhāsi, vane paṭibhayāni me; Sabbāni abhisambhossaṃ, gacchaññeva rathesabha. ‘‘Kāsaṃ kusaṃ poṭakilaṃ, usiraṃ muñjapabbajaṃ ; Urasā panudahissāmi, nassa hessāmi dunnayā. ‘‘Bahūhi vata cariyāhi, kumārī vindate patiṃ; Udarassuparodhena, gohanuveṭhanena ca. ‘‘Aggissa pāricariyāya, udakummujjanena ca; Vedhabyaṃ kaṭukaṃ loke, gacchaññeva rathesabha. ‘‘Apissā hoti appatto, ucchiṭṭhamapi bhuñjituṃ; Yo naṃ hatthe gahetvāna, akāmaṃ parikaḍḍhati; Vedhabyaṃ kaṭukaṃ loke, gacchaññeva rathesabha. ‘‘Kesaggahaṇamukkhepā , bhūmyā ca parisumbhanā; Datvā ca nopakkamati, bahudukkhaṃ anappakaṃ; Vedhabyaṃ kaṭukaṃ loke, gacchaññeva rathesabha. ‘‘Sukacchavī vedhaverā, datvā subhagamānino; Akāmaṃ parikaḍḍhanti, ulūkaññeva vāyasā; Vedhabyaṃ kaṭukaṃ loke, gacchaññeva rathesabha. ‘‘Api ñātikule phīte, kaṃsapajjotane vasaṃ; Nevābhivākyaṃ na labhe, bhātūhi sakhinīhipi ; Vedhabyaṃ kaṭukaṃ loke, gacchaññeva rathesabha. ‘‘Naggā nadī anūdakā, naggaṃ raṭṭhaṃ arājakaṃ; Itthīpi vidhavā naggā, yassāpi dasa bhātaro; Vedhabyaṃ kaṭukaṃ loke, gacchaññeva rathesabha. ‘‘Dhajo rathassa paññāṇaṃ, dhūmo paññāṇamaggino; Rājā rathassa paññāṇaṃ, bhattā paññāṇamitthiyā; Vedhabyaṃ kaṭukaṃ loke, gacchaññeva rathesabha. ‘‘Yā daliddī daliddassa, aḍḍhā aḍḍhassa kittimaṃ; Taṃ ve devā pasaṃsanti, dukkarañhi karoti sā. ‘‘Sāmikaṃ anubandhissaṃ, sadā kāsāyavāsinī; Pathabyāpi abhijjantyā , vedhabyaṃ kaṭukitthiyā. ‘‘Api sāgarapariyantaṃ, bahuvittadharaṃ mahiṃ; Nānāratanaparipūraṃ , nicche vessantaraṃ vinā. ‘‘Kathaṃ nu tāsaṃ hadayaṃ, sukharā vata itthiyo; Yā sāmike dukkhitamhi, sukhamicchanti attano. ‘‘Nikkhamante mahārāje, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane; Tamahaṃ anubandhissaṃ, sabbakāmadado hi me’’. ‘‘Tamabravi mahārājā, maddiṃ sabbaṅgasobhanaṃ; Ime te daharā puttā, jālī kaṇhājinā cubho; Nikkhippa lakkhaṇe gaccha, mayaṃ te posayāmase’’ . ‘‘Tamabravi rājaputtī, maddī sabbaṅgasobhanā; Piyā me puttakā deva, jālī kaṇhājinā cubho; Tyamhaṃ tattha ramessanti, araññe jīvasokinaṃ’’. ‘‘Tamabravi mahārājā, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhano; Sālīnaṃ odanaṃ bhutvā, suciṃ maṃsūpasecanaṃ; Rukkhaphalāni bhuñjantā, kathaṃ kāhanti dārakā. ‘‘Bhutvā satapale kaṃse, sovaṇṇe satarājike; Rukkhapattesu bhuñjantā, kathaṃ kāhanti dārakā. ‘‘Kāsiyāni ca dhāretvā, khomakoṭumbarāni ca; Kusacīrāni dhārentā, kathaṃ kāhanti dārakā. ‘‘Vayhāhi pariyāyitvā, sivikāya rathena ca; Pattikā paridhāvantā, kathaṃ kāhanti dārakā. ‘‘Kūṭāgāre sayitvāna, nivāte phusitaggaḷe; Sayantā rukkhamūlasmiṃ, kathaṃ kāhanti dārakā. ‘‘Pallaṅkesu sayitvāna, gonake cittasanthate; Sayantā tiṇasanthāre, kathaṃ kāhanti dārakā. ‘‘Gandhakena vilimpitvā, agarucandanena ca; Rajojallāni dhārentā, kathaṃ kāhanti dārakā. ‘‘Cāmaramorahatthehi, bījitaṅgā sukhedhitā ; Phuṭṭhā ḍaṃsehi makasehi, kathaṃ kāhanti dārakā’’. ‘‘Tamabravi rājaputtī, maddī sabbaṅgasobhanā; Mā deva paridevesi, mā ca tvaṃ vimano ahu; Yathā mayaṃ bhavissāma, tathā hessanti dārakā. ‘‘Idaṃ vatvāna pakkāmi, maddī sabbaṅgasobhanā; Sivimaggena anvesi, putte ādāya lakkhaṇā’’. Tato vessantaro rājā, dānaṃ datvāna khattiyo; Pitu mātu ca vanditvā, katvā ca naṃ padakkhiṇaṃ. Catuvāhiṃ rathaṃ yuttaṃ, sīghamāruyha sandanaṃ; Ādāya puttadārañca, vaṅkaṃ pāyāsi pabbataṃ. Tato vessantaro rājā, yenāsi bahuko jano; ‘‘Āmanta kho taṃ gacchāma, arogā hontu ñātayo’’. ‘‘Iṅgha maddi nisāmehi, rammarūpaṃva dissati; Āvāsaṃ siviseṭṭhassa, pettikaṃ bhavanaṃ mama’’. ‘‘Taṃ brāhmaṇā anvagamuṃ, te naṃ asse ayācisuṃ; Yācito paṭipādesi, catunnaṃ caturo haye’’’. ‘‘Iṅgha maddi nisāmehi, cittarūpaṃva dissati; Migarohiccavaṇṇena, dakkhiṇassā vahanti maṃ’’. ‘‘Athettha pañcamo āgā, so taṃ rathamayācatha; Tassa taṃ yācitodāsi, na cassupahato mano. ‘‘Tato vessantaro rājā, oropetvā sakaṃ janaṃ; Assāsayi assarathaṃ, brāhmaṇassa dhanesino’’. ‘‘Tvaṃ maddi kaṇhaṃ gaṇhāhi, lahu esā kaniṭṭhikā; Ahaṃ jāliṃ gahessāmi, garuko bhātiko hi so’’. ‘‘Rājā kumāramādāya, rājaputtī ca dārikaṃ; Sammodamānā pakkāmuṃ, aññamaññaṃ piyaṃvadā’’.
名为〈布施品〉。
Dānakaṇḍaṃ nāma.
1869“若有人沿此道途而来,
我们向他们问路:弯山在何处?
1870“他们在此望见我们,凄然悲泣;
向我等诉说其苦——弯山尚遥在远方。”
1871“当孩童们在林间看见结满果实的树,
为了那些果实,孩子们便会哭泣。
1872“见幼童们啼哭,那些高大的树木;
树木自行弯下身来,俯就于幼童们。
1873“见此稀有景象,真是奇妙难思,令人身毛竖立;
曼坻发出赞叹之声,她通体美丽动人。
1874“在这世间,真是奇妙啊,不可思议,令人毛发竖立;
因须大拏的威德,树木自动弯腰低垂。”
1875“夜叉们出于对孩子们的悲悯,缩短了道路。”
“就在离家的那一天,他们便抵达了车提国。”
1876“他们离去后,走过漫漫长途,抵达了车提国;”
那是一处繁荣富饶的国土,盛产肉食、美酒与米饭。
1877“车提人聚集围绕,见到具相者到来;
那位尊贵的女士真是娇柔,如今却徒步四处奔走。
1878“昔乘肩舆车乘,遍游诸方;
今者曼坻,林中徒步奔忙。”
1879“那些车提的首领们见到他,哭泣着走上前来:
“大王,您是否安好?大王,您是否无病?”
王父于君宁安康,尸毗之众无灾恙?
1880“大王,谁为汝之军旅?谁为汝之战车列阵?
你无马无车,长途跋涉而来;
莫非是遭遇仇敌加害,才来到此地?”
1881“我的朋友,我平安无恙,身体亦安康。
我的父亲也安康无恙,尸毗国的人民也都平安无事。
1882我愿布施一大象,犁辕弯牙身雄壮;
善知一切诸战阵,通体纯白象中尊。
“身披淡黄色毯子,正值交配期,能摧破敌军。
长牙具足,配以牛尾拂尘,通体洁白,犹如雪山。
1884“白伞盖,柔软靠垫,温暖坐具,连同驯象人。
那是国王的无上御乘,我将它赠给了婆罗门众。
1885“为此,尸毗人对我生起愤怒,父王亦心怀忧恼。
大王,您已将我放逐,我将前往弯迦山;
“请你们妥善认清,我们在这林中居住的地方。”
1886“善来,大王!您来得好,并非不祥而至;
您是具足自在者,如今既已莅临,请说明此处所有之物。
1887“这些蔬菜、莲藕、蜂蜜、肉类,以及纯净的香米饭;
请享用吧,大王,您既光临,便是我们的宾客。”
1888所施之物既蒙纳受,便已为一切尽了敬客之礼。
大王,您已将我放逐,我将前往弯迦山;
“请你们妥善认清,我们在这林中居住的地方。”
1889“请暂且留在此地,战车之雄啊,就在车提国;
直到车提人前往国王跟前恳求。
1890“去说服那位令尸毗国繁荣的大王;
车提族人尊奉他为首,满心欢喜,获得支持;
众人簇拥而行——刹帝利啊,你当知如此。”
1891“你们不要乐于去国王跟前乞求。
欲向大王进谏,然王对此亦无能为力。
1892“尸毗之人愤怒已极,军旅与坊市之民皆然。
他们为了我的缘故,都想要毁灭国王。”
1893“如果此事在国土上发生,国土的增盛者啊——
就在此处统理国政吧,让车提人拥戴于你。
1894“这片国土富饶昌盛,疆域辽阔而兴旺,”
大王,你当立意决志,统御此国。
1895治国一事,我无欲乐,亦无心意。
我被逐出国门,车提之子们,
1896且听我说:尸毗族人、将帅与市民,那时皆不欢喜。
被逐出国者,支提人为之灌顶立王。
1897汝等必生极大不和,尽缘我故。
与尸毗人之间的诤论与冲突,我都不喜。
1898“于是便发生了激烈的争吵,冲突也颇大,
缘我一人之故,众人将行加害;
1899凡所受之施,既经纳受,便成一切价值。
大王,您已将我放逐,我将前往弯迦山;
“请你们妥善认清,我们在这林中居住的地方。”
1900我等诚当告汝等,如善巧者之所知;
仙人安止彼之处,奉祭火者心寂定。
1901“大王,那座山岩,便是乾陀摩达那山;
“你将在那里,与你的儿子们、与你的妻子一同漫步。”
1902“支提人眼里流着泪、满脸哭泣地这样劝告他:
大王,您从此处出发,径直向北而行。
1903“那时,尊者,您将望见一座名为毗富罗的大山,
山上遍布种种树木,绿荫清凉,令人怡悦。
1904“越过它之后,尊者,您便将望见一条河。
那河名为有幢,河水深沉,从山壑间流出。
1905“河中有许多宽鳍的鱼在游动,渡口便利,水量丰沛。
在那里沐浴饮水后,也让孩子们安稳歇息。
1906尊者,届时你将望见那榕树,蜜果甘美,生于秀丽山巅;
荫下清凉,令人心悦神怡。
1907“然后,尊者,您将见到那座名为那利咖的山;
那里众鸟云集,岩石间有紧那罗为伴。
1908其东北方,有湖名曰穆遮林陀;
白莲与白香睡莲,弥覆遍满。
1909“那片浓云般、常年青翠的密林,
他如狮子觅食般深入其间;
开花的树与结果的树遍覆其间,二者兼备。
1910“那里有众多鸟,鸣声清亮悦耳,羽色斑斓。
在应季盛开的花树上,鸟群此起彼伏地互相鸣唱。
1911“去了群山险峻的地方和河流的源头之后,
他望见一处池塘,长满了迦兰遮树与迦库陀树。
1912“池中满是宽鳍之鱼,有易下的平缓台阶,水量丰沛,
池面平坦,形状方正,水味甘美,清净无臭。
1913“在那池塘的东北方,你可搭建一座树叶屋;
你们先搭起树叶屋,然后依循捡拾落穗的生活方式,精勤努力吧。”
‘‘Yadi keci manujā enti, anumagge paṭipathe; Maggaṃ te paṭipucchāma, kuhiṃ vaṅkatapabbato. ‘‘Te tattha amhe passitvā, kalunaṃ paridevayuṃ; Dukkhaṃ te paṭivedenti, dūre vaṅkatapabbato’’. ‘‘Yadi passanti pavane, dārakā phaline dume; Tesaṃ phalānaṃ hetumhi, uparodanti dārakā. ‘‘Rodante dārake disvā, ubbiddhā vipulā dumā; Sayamevonamitvāna, upagacchanti dārake. ‘‘Idaṃ accherakaṃ disvā, abbhutaṃ lomahaṃsanaṃ; Sādhukāraṃ pavattesi, maddī sabbaṅgasobhanā. ‘‘Accheraṃ vata lokasmiṃ, abbhutaṃ lomahaṃsanaṃ; Vessantarassa tejena, sayamevonatā dumā’’. ‘‘Saṅkhipiṃsu pathaṃ yakkhā, anukampāya dārake; Nikkhantadivaseneva, cetaraṭṭhaṃ upāgamuṃ’’. ‘‘Te gantvā dīghamaddhānaṃ, cetaraṭṭhaṃ upāgamuṃ; Iddhaṃ phītaṃ janapadaṃ, bahumaṃsasurodanaṃ’’. ‘‘Cetiyo parivāriṃsu, disvā lakkhaṇamāgataṃ; Sukhumālī vata ayyā, pattikā paridhāvati. ‘‘Vayhāhi pariyāyitvā, sivikāya rathena ca; Sājja maddī araññasmiṃ, pattikā paridhāvati’’. ‘‘Taṃ disvā cetapāmokkhā, rodamānā upāgamuṃ; Kacci nu deva kusalaṃ, kacci deva anāmayaṃ; Kacci pitā arogo te, sivīnañca anāmayaṃ. ‘‘Ko te balaṃ mahārāja, ko nu te rathamaṇḍalaṃ; Anassako arathako, dīghamaddhānamāgato; Kaccāmittehi pakato, anuppattosimaṃ disaṃ’’. ‘‘Kusalañceva me samma, atho samma anāmayaṃ; Atho pitā arogo me, sivīnañca anāmayaṃ. ‘‘Ahañhi kuñjaraṃ dajjaṃ, īsādantaṃ urūḷhavaṃ; Khettaññuṃ sabbayuddhānaṃ, sabbasetaṃ gajuttamaṃ. ‘‘Paṇḍukambalasañchannaṃ, pabhinnaṃ sattumaddanaṃ; Dantiṃ savāḷabījaniṃ, setaṃ kelāsasādisaṃ. ‘‘Sasetacchattaṃ saupādheyyaṃ, sāthappanaṃ sahatthipaṃ; Aggayānaṃ rājavāhiṃ, brāhmaṇānaṃ adāsahaṃ. ‘‘Tasmiṃ me sivayo kuddhā, pitā cupahatomano; Avaruddhasi maṃ rājā, vaṅkaṃ gacchāmi pabbataṃ; Okāsaṃ sammā jānātha, vane yattha vasāmase’’. ‘‘Svāgataṃ te mahārāja, atho te adurāgataṃ; Issarosi anuppatto, yaṃ idhatthi pavedaya. ‘‘Sākaṃ bhisaṃ madhuṃ maṃsaṃ, suddhaṃ sālinamodanaṃ; Paribhuñja mahārāja, pāhuno nosi āgato’’. ‘‘Paṭiggahitaṃ yaṃ dinnaṃ, sabbassa agghiyaṃ kataṃ; Avaruddhasi maṃ rājā, vaṅkaṃ gacchāmi pabbataṃ; Okāsaṃ sammā jānātha, vane yattha vasāmase’’. ‘‘Idheva tāva acchassu, cetaraṭṭhe rathesabha; Yāva cetā gamissanti, rañño santika yācituṃ. ‘‘Nijjhāpetuṃ mahārājaṃ, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhanaṃ; Taṃ taṃ cetā purakkhatvā, patītā laddhapaccayā; Parivāretvāna gacchanti, evaṃ jānāhi khattiya’’. ‘‘Mā vo ruccittha gamanaṃ, rañño santika yācituṃ; Nijjhāpetuṃ mahārājaṃ, rājāpi tattha nissaro. ‘‘Accuggatā hi sivayo, balaggā negamā ca ye; Te vidhaṃsetumicchanti, rājānaṃ mama kāraṇā’’. ‘‘Sace esā pavattettha, raṭṭhasmiṃ raṭṭhavaḍḍhana; Idheva rajjaṃ kārehi, cetehi parivārito. ‘‘Iddhaṃ phītañcidaṃ raṭṭhaṃ, iddho janapado mahā; Matiṃ karohi tvaṃ deva, rajjassa manusāsituṃ’’. ‘‘Na me chando mati atthi, rajjassa anusāsituṃ; Pabbājitassa raṭṭhasmā, cetaputtā suṇātha me. ‘‘Atuṭṭhā sivayo āsuṃ, balaggā negamā ca ye; Pabbājitassa raṭṭhasmā, cetā rajjebhisecayuṃ. ‘‘Asammodiyampi vo assa, accantaṃ mama kāraṇā; Sivīhi bhaṇḍanañcāpi, viggaho me na ruccati. ‘‘Athassa bhaṇḍanaṃ ghoraṃ, sampahāro anappako; Ekassa kāraṇā mayhaṃ, hiṃseyya bahuko jano. ‘‘Paṭiggahitaṃ yaṃ dinnaṃ, sabbassa agghiyaṃ kataṃ; Avaruddhasi maṃ rājā, vaṅkaṃ gacchāmi pabbataṃ; Okāsaṃ sammā jānātha, vane yattha vasāmase’’. ‘‘Taggha te mayamakkhāma, yathāpi kusalā tathā; Rājisī yattha sammanti, āhutaggī samāhitā. ‘‘Esa selo mahārāja, pabbato gandhamādano; Yattha tvaṃ saha puttehi, saha bhariyāya cacchasi. ‘‘Taṃ cetā anusāsiṃsu, assunettā rudaṃmukhā; Ito gaccha mahārāja, ujuṃ yenuttarā mukho. ‘‘Atha dakkhisi bhaddante, vepullaṃ nāma pabbataṃ; Nānādumagaṇākiṇṇaṃ, sītacchāyaṃ manoramaṃ. ‘‘Tamatikkamma bhaddante, atha dakkhisi āpagaṃ; Nadiṃ ketumatiṃ nāma, gambhīraṃ girigabbharaṃ. ‘‘Puthulomamacchākiṇṇaṃ, supatitthaṃ mahodakaṃ; Tattha nhatvā pivitvā ca, assāsetvā saputtake. ‘‘Atha dakkhisi bhaddante, nigrodhaṃ madhupipphalaṃ; Rammake sikhare jātaṃ, sītacchāyaṃ manoramaṃ. ‘‘Atha dakkhisi bhaddante, nāḷikaṃ nāma pabbataṃ; Nānādijagaṇākiṇṇaṃ, selaṃ kimpurisāyutaṃ. ‘‘Tassa uttarapubbena, mucalindo nāma so saro; Puṇḍarīkehi sañchanno, setasogandhikehi ca. ‘‘So vanaṃ meghasaṅkāsaṃ, dhuvaṃ haritasaddalaṃ; Sīhovāmisapekkhīva vanasaṇḍaṃ vigāhaya; Puppharukkhehi sañchannaṃ, phalarukkhehi cūbhayaṃ. ‘‘Tattha bindussarā vaggū, nānāvaṇṇā bahū dijā; Kūjantamupakūjanti, utusaṃpupphite dume. ‘‘Gantvā girividuggānaṃ, nadīnaṃ pabhavāni ca; So addasa pokkharaṇiṃ, karañjakakudhāyutaṃ. ‘‘Puthulomamacchākiṇṇaṃ, supatitthaṃ mahodakaṃ; Samañca caturaṃsañca, sāduṃ appaṭigandhiyaṃ. ‘‘Tassā uttarapubbena, paṇṇasālaṃ amāpaya; Paṇṇasālaṃ amāpetvā, uñchācariyāya īhatha’’.
此章称为“入林”
Vanapavesanaṃ nāma.
1914“从前,在迦陵迦国有一位婆罗门,名叫珠贾卡。
那时,他有一位年轻的妻子,名为阿蜜达塔帕娜。
1915“有一回,那些女人去河边取水,到了那里便对她说:
她们聚集一处,出于好奇而辱骂她:
1916“你的母亲必定是你的仇敌,你的父亲也必定是你的仇敌,
他们竟把你这样年轻的人,许配给那样的衰朽之人。”
1917“你的亲族在私下商议,此事对你不利啊。
他们把你这样年轻的人,交付给那样的衰老之人。
1918“你的亲族在私下商议,他们实是你的敌人啊。
他们把你这样年轻的人,交付给那样的衰老之人。
1919“你的亲族在私下商议,确实做了恶事啊。
他们把你这样年轻的人,交付给那样的衰老之人。
1920“你的亲族确实私下商议了恶事;
他们将如此年轻的你,托付给了一个老人。
1921亲族避人曾共议,所谋实是堪悲事;
年少如斯正芳华,却将托付衰朽人。
1922“你与衰老的丈夫同住,日子过得不快乐。
你与那衰老之人同住,于你而言,死亡胜过活着。
1923善女子啊,美貌的人,
想必你父母未能替你另觅夫婿,才将你许与这衰朽老翁。
在你还是如此年轻的时候。
1924“你第九日的祭祀不善,火供也未曾举行。
他们竟将你许配给一个老朽之人,尽管你如此年轻。
1925“想必是对那些精勤于梵行的沙门与婆罗门,或有所不周吧。
为世间持戒多闻者所讥诃咒诅,
少艾之年,却与衰朽老翁同住。
1926“被蛇咬伤非苦,被矛刺伤亦非苦;
见到那老朽的丈夫,才是剧烈的痛苦。
1927“与那年老的丈夫在一起,既无嬉戏,也无欢愉;
没有亲密的交谈,连开怀畅笑也不合时宜。
1928“当青年男女避开旁人,私下交谈时;
凡依止于心的一切忧愁,无论何种,皆归消散。
1929“你年轻貌美,是男人们所渴慕的;
去亲族家安住吧,老者怎能令你欢喜?”
1930“婆罗门啊,我不为你往河边担水;
众女将讥嫌我,与你这衰迈婆罗门同行。”
1931“你不必为我做任何事,也不必给我取水来;”
我自己去取水吧,夫人,请不要生气。
1932“我并非生于那种要由你来取水的家庭;
婆罗门,你应知道,我不会住于你家。
1933“婆罗门,你若不给我带来奴仆或婢女,
婆罗门,你当如是了知:我不会再与你同住。”
1934“婆罗门女,我既无手艺技能,也无钱财谷物,
我又能往何处为夫人寻来奴仆与婢女呢?
我会侍奉夫人,请您不要动怒。”
1935“来吧,我便为你宣说,如我亲闻的那般:
那位须大拏王,如今就住在弯山。
1936“你去见他,向他求取奴仆与婢女吧,婆罗门。
那位刹帝利,若被请求,便会给你奴仆与婢女。”
1937“我已老朽,身体虚弱,路途又远,极为难行。
夫人,请勿埋怨,您也不必忧心。
我会亲自服侍夫人,请夫人切莫气恼。”
1938“犹如未临战场,未经交战即败北;
同样地,婆罗门啊,你未去便已败北。
1939“婆罗门,你若不给我带来奴仆或婢女,
婆罗门,你应知道,我不会住于你家。
我会做令你不悦的事,那将成为你的痛苦。
1940“每逢星宿节和时令节庆,当你见到我佩戴璎珞、盛装打扮,
与别人一起嬉戏游乐,那将成为你的痛苦。
1941“因为见不到我,你这位衰朽之人只能悲叹哀泣,
婆罗门啊,往后你的皱纹与白发,还会变得更多。”
1942“于是,那位婆罗门心生恐惧,屈从婆罗门女的意志;
他为贪欲所折磨,对婆罗门女这样说道:”
1943“为我备办路粮:炒米粉团、糖丸,
精心制作的蜜丸,和炒米粉,婆罗门女。
1944“我会带回一对年轻奴仆。
他们将日夜不懈地侍奉你。”
1945“那婆罗门说罢,便穿上鞋。
这样商议之后,他右绕妻子敬礼。
1946“这位持戒的婆罗门泪流满面,就此离去,
走向繁荣的尸毗城,一路寻求仆从。”
1947“他到了那里,对聚集的众人说:
“须大拏王今在何处?我们应往哪里去见那位刹帝利?”
1949婆罗门,这位刹帝利因过度布施,被你们变成了这般;
他被流放离开了自己的国土,住在凡迦山中。
“婆罗门,这位刹帝利因过度布施,被你们变成了这般;
携妻挈子远遁去,梵卡山中结庐居;”
1950婆罗门女劝相催,贪欲所缠婆罗门——
他在猛兽密布的林中遭受了苦难;
那是犀牛与豹出没之处。
1951“他携带木苹果杖、火供具和水罐,
他走进了大森林,在那里听说有能满愿之物。
1952“当他进入大森林时,豺狼便将他团团围住;
他放声哀号,迷失了方向,远远偏离了道路。
1953“随后,那位婆罗门离去,贪着财物,不知节制。
在弯山下山途中迷路后,他诵出了这些偈颂。”
1954谁能为我识知须大拏——那牛王般的王子,
常胜不败,于怖畏中施予安稳之人?
1955“他作乞求者的依怙,犹如大地之于众生;
那位如大地般的大王,谁能让我得见须大拏?
1956“他是乞求者的依归,犹如百川汇入大海;
那如海般的大王,谁能告诉我须大拏的所在?
1957“善妙的渡口,清净、清凉而令人悦意;
白莲遍覆,花粉弥漫其间;
那如湖般的大王,谁能为我告知须大拏?
1958“犹如道旁生出的毕钵罗树,荫凉悦意,令人心生欢喜;
令疲倦者得以平息,为困乏者作依怙;
我的须大拏王正是如此,有谁能了知他。
1959“如同路旁所生之榕树,荫凉可喜,令人生起欢喜;
它能抚平疲惫者的劳顿,是困乏之人的安歇处;
像那样的大王须大拏,谁能了知?
1960“就像路旁生长的芒果树,树荫清凉,令人悦意;
令疲惫者得平息,是困乏者的依皈;
像那样的大王须大拏,谁能了知?
1961“犹如生于路旁的娑罗树,清凉荫蔽,令人欢悦,
令疲惫者得平息,是困乏者的依皈;
有谁能如此了知我的须大拏大王?
1962“宛如长在路旁的树,清凉的树荫令人心生愉悦;
令疲惫者得平息,是困乏者的依皈;
如此般的大王,谁能了知我的须大拏?
1963“当我如此悲叹而入大森林时,
要是有人宣称“我知道”,那个人就会让我生起欢喜。
1964“当我这般悲叹着步入大林,谁若开口说一声‘我知道’,
便凭那一句话,他……
便能生出无量福德。”
1966婆罗门啊,刹帝利正因自身极施而显名于你们;
他被逐离本国,栖居凡迦山中。
婆罗门啊,此刹帝利布施无度,由此显名于你;
他携妻将子,栖身曲山之间。
1967“你这愚人,尽做不应为之事,从国中来到了林野。
犹如苍鹭于水中寻鱼,你正寻觅王子。
1968“婆罗门,我不会在这里饶你的命。
此箭由我所射出,即将饮你的血。
1969“先砍下你的头颅,再将你的心连同系缚一起割下。
婆罗门,我要用你的肉来祭祀路上的飞禽。
1970“用你的肉、你的脂肪,还有你的头颅来祭祀,婆罗门。
我将剖出你的心脏,作为供养献上。
1971“婆罗门啊,以汝之肉,于我斯成善献善祭;
王子的妻儿,汝终不得携之而去。”
1972“切陀之子,请听我说:婆罗门的使者,不可杀害。
因此,信使不可杀害,这是自古以来的法。
1973“所有的尸毗人皆已顺服,父亲想要见他。
他的母亲身体羸弱,眼力不久便会衰退。
1974“我是他们遣来的使者,车提之子,请听我说:
我将带走王子,你若知道他的下落,便请告知于我。
“你是我所爱之人的亲爱使者,我以满钵相赠为谢。”
1975“婆罗门啊,还有这罐蜂蜜与鹿腿之肉,
我将告诉你那处所,能满足愿望者便安住于彼。”
‘‘Ahu vāsī kaliṅgesu, jūjako nāma brāhmaṇo; Tassāsi daharā bhariyā, nāmenāmittatāpanā. ‘‘Tā naṃ tattha gatāvocuṃ, nadiṃ udakahāriyā; Thiyo naṃ paribhāsiṃsu, samāgantvā kutūhalā. ‘‘Amittā nūna te mātā, amitto nūna te pitā; Ye taṃ jiṇṇassa pādaṃsu, evaṃ dahariyaṃ satiṃ. ‘‘Ahitaṃ vata te ñātī, mantayiṃsu rahogatā; Ye taṃ jiṇṇassa pādaṃsu, evaṃ dahariyaṃ satiṃ. ‘‘Amittā vata te ñātī, mantayiṃsu rahogatā; Ye taṃ jiṇṇassa pādaṃsu, evaṃ dahariyaṃ satiṃ. ‘‘Dukkaṭaṃ vata te ñātī, mantayiṃsu rahogatā; Ye taṃ jiṇṇassa pādaṃsu, evaṃ dahariyaṃ satiṃ. ‘‘Pāpakaṃ vata te ñātī, mantayiṃsu rahogatā; Ye taṃ jiṇṇassa pādaṃsu, evaṃ dahariyaṃ satiṃ. ‘‘Amanāpaṃ vata te ñātī, mantayiṃsu rahogatā; Ye taṃ jiṇṇassa pādaṃsu, evaṃ dahariyaṃ satiṃ. ‘‘Amanāpavāsaṃ vasi, jiṇṇena patinā saha ; Yā tvaṃ vasasi jiṇṇassa, mataṃ te jīvitā varaṃ. ‘‘Na hi nūna tuyhaṃ kalyāṇi, pitā mātā ca sobhane; Aññaṃ bhattāraṃ vindiṃsu, ye taṃ jiṇṇassa pādaṃsu; Evaṃ dahariyaṃ satiṃ. ‘‘Duyiṭṭhaṃ te navamiyaṃ, akataṃ aggihuttakaṃ; Ye taṃ jiṇṇassa pādaṃsu, evaṃ dahariyaṃ satiṃ. ‘‘Samaṇe brāhmaṇe nūna, brāhmaṇacariyaparāyaṇe; Sā tvaṃ loke abhisapi, sīlavante bahussute; Yā tvaṃ vasasi jiṇṇassa, evaṃ dahariyā satī. ‘‘Na dukkhaṃ ahinā daṭṭhaṃ, na dukkhaṃ sattiyā hataṃ; Tañca dukkhañca tibbañca, yaṃ passe jiṇṇakaṃ patiṃ. ‘‘Natthi khiḍḍā natthi rati, jiṇṇena patinā saha; Natthi allāpasallāpo, jagghitumpi na sobhati. ‘‘Yadā ca daharo daharā, mantayanti rahogatā; Sabbesaṃ sokā nassanti, ye keci hadayassitā. ‘‘Daharā tvaṃ rūpavatī, purisānaṃbhipatthitā; Gaccha ñātikule accha, kiṃ jiṇṇo ramayissati’’. ‘‘Na te brāhmaṇa gacchāmi, nadiṃ udakahāriyā; Thiyo maṃ paribhāsanti, tayā jiṇṇena brāhmaṇa’’. ‘‘Mā me tvaṃ akarā kammaṃ, mā me udakamāhari; Ahaṃ udakamāhissaṃ, mā bhoti kupitā ahu’’. ‘‘Nāhaṃ tamhi kule jātā, yaṃ tvaṃ udakamāhare; Evaṃ brāhmaṇa jānāhi, na te vacchāmahaṃ ghare. ‘‘Sace me dāsaṃ dāsiṃ vā, nānayissasi brāhmaṇa; Evaṃ brāhmaṇa jānāhi, na te vacchāmi santike’’. ‘‘Natthi me sippaṭhānaṃ vā, dhanaṃ dhaññañca brāhmaṇi; Kutohaṃ dāsaṃ dāsiṃ vā, ānayissāmi bhotiyā; Ahaṃ bhotiṃ upaṭṭhissaṃ, mā bhoti kupitā ahu’’. ‘‘Ehi te ahamakkhissaṃ, yathā me vacanaṃ sutaṃ; Esa vessantaro rājā, vaṅke vasati pabbate. ‘‘Taṃ tvaṃ gantvāna yācassu, dāsaṃ dāsiñca brāhmaṇa; So te dassati yācito, dāsaṃ dāsiñca khattiyo’’. ‘‘Jiṇṇohamasmi dubbalo , dīgho caddhā suduggamo; Mā bhoti paṭidevesi, mā ca tvaṃ vimanā ahu; Ahaṃ bhotiṃ upaṭṭhissaṃ, mā bhoti kupitā ahu’’. ‘‘Yathā agantvā saṅgāmaṃ, ayuddhova parājito; Evameva tuvaṃ brahme, agantvāva parājito. ‘‘Sace me dāsaṃ dāsiṃ vā, nānayissasi brāhmaṇa; Evaṃ brāhmaṇa jānāhi, na te vacchāmahaṃ ghare; Amanāpaṃ te karissāmi, taṃ te dukkhaṃ bhavissati. ‘‘Nakkhatte utupubbesu, yadā maṃ dakkhisilaṅkataṃ; Aññehi saddhiṃ ramamānaṃ, taṃ te dukkhaṃ bhavissati. ‘‘Adassanena mayhaṃ te, jiṇṇassa paridevato; Bhiyyo vaṅkā ca palitā, bahū hessanti brāhmaṇa’’. ‘‘Tato so brāhmaṇo bhīto, brāhmaṇiyā vasānugo; Aṭṭito kāmarāgena, brāhmaṇiṃ etadabravi’’. ‘‘Pātheyyaṃ me karohi tvaṃ, saṃkulyā saguḷāni ca ; Madhupiṇḍikā ca sukatāyo, sattubhattañca brāhmaṇi. ‘‘Ānayissaṃ methunake, ubho dāsakumārake; Te taṃ paricarissanti, rattindivamatanditā’’. ‘‘Idaṃ vatvā brahmabandhu, paṭimuñci upāhanā; Tato so mantayitvāna, bhariyaṃ katvā padakkhiṇaṃ. ‘‘Pakkāmi so ruṇṇamukho, brāhmaṇo sahitabbato; Sivīnaṃ nagaraṃ phītaṃ, dāsapariyesanaṃ caraṃ’’. ‘‘So tattha gantvā avaca , ye tatthāsuṃ samāgatā; Kuhiṃ vessantaro rājā, kattha passemu khattiyaṃ’’. ‘‘Te janā taṃ avaciṃsu, ye tatthāsuṃ samāgatā; Tumhehi brahme pakato, atidānena khattiyo; Pabbājito sakā raṭṭhā, vaṅke vasati pabbate. ‘‘Tumhehi brahme pakato, atidānena khattiyo; Ādāya puttadārañca, vaṅke vasati pabbate’’. ‘‘So codito brāhmaṇiyā, brāhmaṇo kāmagiddhimā; Aghaṃ taṃ paṭisevittha, vane vāḷamigākiṇṇe; Khaggadīpinisevite. ‘‘Ādāya beḷuvaṃ daṇḍaṃ, aggihuttaṃ kamaṇḍaluṃ; So pāvisi brahāraññaṃ, yattha assosi kāmadaṃ. ‘‘Taṃ paviṭṭhaṃ brahāraññaṃ, kokā naṃ parivārayuṃ; Vikkandi so vippanaṭṭho, dūre panthā apakkami. ‘‘Tato so brāhmaṇo gantvā, bhogaluddho asaññato; Vaṅkassorohaṇe naṭṭhe, imā gāthā abhāsatha’’. ‘‘Ko rājaputtaṃ nisabhaṃ, jayantamaparājitaṃ; Bhaye khemassa dātāraṃ, ko me vessantaraṃ vidū. ‘‘Yo yācataṃ patiṭṭhāsi, bhūtānaṃ dharaṇīriva; Dharaṇūpamaṃ mahārājaṃ, ko me vessantaraṃ vidū. ‘‘Yo yācataṃ gatī āsi, savantīnaṃva sāgaro; Sāgarūpamaṃ mahārājaṃ, ko me vessantaraṃ vidū. ‘‘Kalyāṇatitthaṃ sucimaṃ, sītūdakaṃ manoramaṃ; Puṇḍarīkehi sañchannaṃ, yuttaṃ kiñjakkhareṇunā; Rahadūpamaṃ mahārājaṃ, ko me vessantaraṃ vidū. ‘‘Assatthaṃva pathe jātaṃ, sītacchāyaṃ manoramaṃ; Santānaṃ visametāraṃ, kilantānaṃ paṭiggahaṃ; Tathūpamaṃ mahārājaṃ, ko me vessantaraṃ vidū. ‘‘Nigrodhaṃva pathe jātaṃ, sītacchāyaṃ manoramaṃ; Santānaṃ visametāraṃ, kilantānaṃ paṭiggahaṃ; Tathūpamaṃ mahārājaṃ, ko me vessantaraṃ vidū. ‘‘Ambaṃ iva pathe jātaṃ, sītacchāyaṃ manoramaṃ; Santānaṃ visametāraṃ, kilantānaṃ paṭiggahaṃ; Tathūpamaṃ mahārājaṃ, ko me vessantaraṃ vidū. ‘‘Sālaṃ iva pathe jātaṃ, sītacchāyaṃ manoramaṃ; Santānaṃ visametāraṃ, kilantānaṃ paṭiggahaṃ; Tathūpamaṃ mahārājaṃ, ko me vessantaraṃ vidū. ‘‘Dumaṃ iva pathe jātaṃ, sītacchāyaṃ manoramaṃ; Santānaṃ visametāraṃ, kilantānaṃ paṭiggahaṃ; Tathūpamaṃ mahārājaṃ, ko me vessantaraṃ vidū. ‘‘Evañca me vilapato, paviṭṭhassa brahāvane; Ahaṃ jānanti yo vajjā, nandiṃ so janaye mama. ‘‘Evañca me vilapato, paviṭṭhassa brahāvane; Ahaṃ jānanti yo vajjā, tāya so ekavācāya; Pasave puññaṃ anappakaṃ’’. ‘‘Tassa ceto paṭissosi, araññe luddako caraṃ; Tumhehi brahme pakato, atidānena khattiyo; Pabbājito sakā raṭṭhā, vaṅke vasati pabbate. ‘‘Tumhehi brahme pakato, atidānena khattiyo; Ādāya puttadārañca, vaṅke vasati pabbate. ‘‘Akiccakārī dummedho, raṭṭhā pavanamāgato; Rājaputtaṃ gavesanto, bako macchamivodake. ‘‘Tassa tyāhaṃ na dassāmi, jīvitaṃ idha brāhmaṇa; Ayañhi te mayā nunno , saro pissati lohitaṃ. ‘‘Siro te vajjhayitvāna, hadayaṃ chetvā sabandhanaṃ; Panthasakuṇaṃ yajissāmi, tuyhaṃ maṃsena brāhmaṇa. ‘‘Tuyhaṃ maṃsena medena, matthakena ca brāhmaṇa; Āhutiṃ paggahessāmi, chetvāna hadayaṃ tava. ‘‘Taṃ me suyiṭṭhaṃ suhutaṃ, tuyhaṃ maṃsena brāhmaṇa; Na ca tvaṃ rājaputtassa, bhariyaṃ putte ca nessasi’’. ‘‘Avajjho brāhmaṇo dūto, cetaputta suṇohi me; Tasmā hi dūtaṃ na hanti, esa dhammo sanantano. ‘‘Nijjhattā sivayo sabbe, pitā naṃ daṭṭhumicchati; Mātā ca dubbalā tassa, acirā cakkhūni jīyare. ‘‘Tesāhaṃ pahito dūto, cetaputta suṇohi me; Rājaputtaṃ nayissāmi, yadi jānāsi saṃsa me. ‘‘Piyassa me piyo dūto, puṇṇapattaṃ dadāmi te’’; ‘‘Imañca madhuno tumbaṃ, migasatthiñca brāhmaṇa; Tañca te desamakkhissaṃ, yattha sammati kāmado’’.
名曰《究迦章》
Jūjakapabbaṃ nāma.