590“般遮罗的梵施王,已率全军而来,
大药啊,这支般遮罗的军队,浩荡无边。
591街衢纵横,巷陌交错,通晓一切战法;
摄人心目,名声远播,以鼓螺之声唤醒群生。
592“身披铜甲,佩饰璀璨,旌旗飘扬,象队列于左翼;
能工巧匠悉已齐备,勇武之士皆得安立。
593“你们看这十位智者,智慧深广,常行独处。
国王之母位列第十一,治理着般遮罗国。
594“另有一百零一位刹帝利随从,皆是具足威望之人;
疆土沦丧,他们惶恐不安,归于般遮罗的支配。
595“凡是国王所言,他们无不照办——虽非情愿,却口出悦耳之言;
他们追随般遮罗王,都是不得已而臣服的。
596“弥提罗城正被那支军队,从三面合围。
毗提诃人族的王城,四围掘壕相绕。
597“上方如同满天繁星,从四面密密围覆。
大药,你可知晓,如何方得解脱?”
598“大王,请舒展双足,享受欲乐,尽情欢娱。
舍弃了般遮罗的军队后,梵授王脱逃而走。”
599国王愿与汝结好,种种珍宝悉相赠;
宜从此处遣使者,言辞清美语柔嘉。
600“愿他们说出的皆是柔和之语,是那令人听而心生欢喜的话语。
愿般遮罗与毗提诃,这两国在你手中合而为一。”
601“克瓦陀,你与大药是如何相遇的?请你讲一讲。
大药可顺从于你?他可欢喜?”
602“大王,此人形貌非圣,不友善,生硬,一副不善之相。
如同哑巴和聋子,他一言不发。”
603“确实,这秘密的偈颂极难洞见,其清净的义理,已为勇猛精进之人所彻见。
正因我的身体这般颤抖,谁会舍弃自身,而落入他人之手呢?”
604“六贤同证无上广慧,其见唯一众意和合;
或行或不行或止住,大药汝亦当自决断。”
605“大王,您深知小梵授有大威德、大力量。
而那位国王想要杀您,犹如猎人用诱饵捕鹿。
606“犹如鱼儿向着那弯曲的钩,钩上覆着肉饵;
贪著生肉之鱼,不觉自身死之将至。
607“同样地,国王啊,你正贪恋着朱腊内亚的女儿,
你贪著欲乐,却不知自身将死,犹如鱼不知己之死亡。
608“你若前往般遮罗,顷刻便会丧命;
犹如被沿路追行的鹿,将遭遇大恐怖。”
609“我等愚痴如聋如哑,竟与汝共语最上义;
汝本扶犁把耒之夫,焉能如众了知诸义?”
610“捉住此人的脖子,把他赶出我的国境;
凡是出言障碍我获得珍宝的人。”
611遂离毗提诃王侧,
乃唤摩陀罗鹦鹉使者,贤明聪慧。
612“来吧,绿翼朋友,替我办一件事。
般遮罗王那里有一只守护卧房的雌鹩哥。
613你且以囚缚之事问她,她于一切皆已通达;
国王与柯尸耶之种种,她无一不晓。
614摩达罗鹦鹉智者一声“唯然”应诺,
绿翼之鸟遂来至鹩哥身前。
615“那之后,聪慧的摩达罗鹦鹉便前往那里,
便对那巢居安乐、音声悦耳的八哥萨利卡说:
616‘良宅之中,你可安適?賢友,你可無恙?
良宅之中,你可得到蜜拌炒米?’
617贤友啊,我今安好,贤友啊,我亦无病;
聪慧的鹦鹉啊,蜜拌炒米我已得。
618朋友,你究竟从何处而来,又是受谁所遣?
在此之前,我从未见过你,也从未听说过你。”
619“我曾是尸毗王宫中的寝宫侍从。
后来,那位行正法的国王,将被捆绑的人从束缚中解救了出来。”
620“那时她曾是我的伴侣,声音悦耳的萨利迦鸟;
就在我那温馨的家中,我眼睁睁见它被鹰杀害。”
621“正是出于对她的深深贪爱,我才来到你的面前;
若你愿为留出余地,我们俩便能一同安住。”
622“鹦鹉自应渴慕鹦鹉,而鹩哥则渴慕鹩哥;
鹦鹉与鹩哥彼此共住,那样的相处会是怎样的呢?”
623“人若贪著诸欲乐,乃至所爱旃陀罗女;
一切众生皆同等,于欲之中无有异。”
624“有位名叫詹巴瓦提的女子,是尸毗王的母亲;
她是瓦苏德瓦的妻子,也是黑王心爱的王后。
625“紧那罗女拉塔瓦帝,她也恋慕瓦洽。
人与鹿女相伴,于诸欲中无不相合。”
626“好吧,我这就离去,能言悦耳的鹩哥;
这话分明是拒绝之辞,你莫非是轻视于我。”
627“莫求速得荣光,鹦鹉智者摩陀罗啊
且在此稍留,直到你面见国王
汝当闻鼓音,与国王威德:”
628“究竟此何声,雄猛彻他邦?”
般遮罗王的女儿,容色明丽如仙草,
她将许与毗提诃人王,这场联姻将会成办。
629“摩陀罗啊,但愿敌人不要有这样的联姻;
如同般遮罗王与毗提诃王将要结亲那样。”
630“般遮罗战车之雄引来毗提诃王,
随后即将他杀害,绝不肯为其友伴。”
631“那么,请允许我七夜;
我好去禀告尸毗王——那位大仙人。
我已在沙利咖近旁寻得了住处。”
632“那么,我允许你七夜为限;
若你七夜之内不来我身旁,
我料你来时,我已命终。”
633“于是,睿智的鹦鹉马达罗便去往那里,
将这只鹩哥所言,悉数禀报于大药。”
634“在谁家受用财物,便应为谁的利益而效力。”
“那么,大王,我今前往般遮罗王那座悦意之都;
为那位具足荣光的毘提诃王建造宫殿。
635“为声名显赫的毘提诃王建好诸殿后,
‘待我遣使相召,汝方可来,刹帝利。’其后,”
636“大药先行启程,往般庶罗王那妙丽之城。
为那位有名望的毗提诃王兴建宫殿。”
637“为那位有名望的毗提诃王建成宫殿后;
然后,他派遣一位使者,前往弥提罗城主、毗提诃王所在之处;
“大王,现在请来吧,你的宫殿已为你建成。”
638“于是国王率四支大军,启程前往;
为瞻车乘无量、繁华昌盛之迦毗罗卫城。”
639“他前往后,便遣使通报梵授王:
‘大王,我已前来此处,礼敬您的双足。
640‘现在请把你那位周身美丽庄严的女子赐给我做妻子;
她须是金饰庄严、众婢环绕的那位。’
641“毗提诃王,欢迎您!您来得真是吉祥,来得也不坏。
你且择个星宿吉日,我便将女儿许配于你。
她身披黄金璎珞,有众侍女前呼后拥。”
642“于是,毗提诃王便请问星宿吉日。
问得吉日之后,便遣使通报梵授王。
643“现在请把你那位周身美丽庄严的女子赐给我做妻子;
以黄金装饰,众侍女簇拥在前后。”
644“我现在便将她许你为妻,这位全身美丽的女子;
黄金为饰,众婢簇拥。”
645“象兵、马兵、车兵、步兵,披甲之军列阵而立;
火炬炽燃闪耀,智者们作何感想?
646“象兵、马兵、车兵、步兵,披甲之军列阵而立;
火炬正在炽燃闪耀,智者啊,他们将如何应对?”
647“大王,护卫您的,是那位大力的朱拉内亚;
他被梵授激怒,明日清晨必将取您性命。”
648“我的心剧烈跳动,口中亦干涩难耐;
我得不到清凉,犹如在烈日下被火灼烧。
649“犹如铁匠炉中的火炬,只在内部闷烧,不现于外;”
同样地,我的心也只是内里焚烧,不显于外。
650“你因放逸错过商议,计策已破,刹帝利啊。
如今,那些聪明的谋臣当来护佑你吧。
651“你没有执行那位谋求你利益与福祉的大臣之言,
只陶醉于自身快乐的国王,如同落入陷阱的鹿。
652“正如鱼儿吞下那被肉覆盖遮蔽的弯钩,
贪著生肉之鱼,不觉自身死之将至。
653“同样地,国王啊,你正贪恋着朱腊内亚的女儿,
你贪著欲乐,却不知自身将死,犹如鱼不知己之死亡。
654“你若前往般遮罗国,须臾间便将丧命;
犹如被沿路追行的鹿,将遭遇大恐怖。
655“人主啊,具卑劣相之人,犹如藏在怀中的蛇,会咬你。
智者不应与此辈结交为友,与恶人相处,确实是苦。
656“人主,当你辨识一个人,知其持戒清净、博学多闻,
智者便应与此人结交为友,与善士共处实为安乐。”
657“国王,你实是愚痴如聋哑之辈,竟向我谈说这无上之义;
我不过是个靠犁尖维生的人,岂能如他人那般,通晓此中之理?
658“捉住他的脖颈,从我的国土将他驱逐出去;
凡是出言障碍我获得珍宝的人。”
659“大药啊,智者不以过去之事追究于人。
我如并辔之马,你何故仍以刺棒相逼?
660“若你见到了解脱,或见到了安稳之处,
就以此义教导我吧,何必用过去的事刺痛我?”
661“这是超乎人力的作为,难行,也难以成就;
我无法放你离去,刹帝利,你自当明了。
662“确实有能行于虚空的龙,具足神通,享有盛名;
若有人拥有这等大象,它们便能载他而去。
663“世间有虚空的骏马,具足神通,享有盛名;
凡拥有那般(生物)者,它们便能把他带走。
664“世间有飞鸟,能翔于虚空,它们神通广大,享有盛名;
凡拥有那般(生物)者,它们也会把他带走。
665“有夜叉安住于虚空,具足神通,享有盛名;
若拥有那般(生物),它们也会将他带走。
666“超乎人力的作为,难行难成;
刹帝利啊,我无法从空中救你脱困。”
667“有人不见彼岸,身处大洪流之中;
他于何处寻得立足之处,便于何处获得安乐。
668“正是如此,大药啊,你是我们与国王的依怙。
你是谋臣中之至胜者,请救我们脱离苦难。”
669“这是超乎人力的作为,难行、难以成就。
仙那迦啊,我无法救你脱困,你当自知。”
670“请听我说,看看这令人怖畏的大军吧。
仙那迦,我现在问你:你认为此时当作何事?”
671“我们或从门口放火,或拿起切割工具;
彼此砍杀一场,速速了断这性命;
免得让梵授王长加苦痛,折磨我们至死。”
672“请听我此言,你看那军队,大恐怖。
布库沙,现在我问你:你于此有何计议?”
673“服毒而亡,速舍此命;
莫令梵授王长久以苦相害。”
674“‘你听我此言,请看这支可怖的大军;
“如今我问欲主,你意此中当作何事?”
675“我等宁可为绳索缚住而死,宁可从悬崖纵身而坠;
莫让梵授王长久以痛苦将我们折磨、杀害。”
676“且听我此言,你看那浩浩大军,何等可怖;
提文达啊,如今我问你:于此境地,你意谓当作何事?”
677“我们或从门口放火,或拿起切割工具;
相互残杀之后,我们转瞬便会失掉性命;
大药也无法轻易解救我们。”
678“犹如在芭蕉中寻觅实心,终不可得;
我们如此探求,却仍解不开那个问题。
679“犹如在木棉树中寻觅心材,却一无所获;
我们如此寻求,依然未能寻得问题的答案。
680“我们确实居于不适宜之处,犹如象群处在无水之地。
却置身于恶人、愚者、无明者的近旁。
681“我的心剧烈跳动,口中也干涩难耐;
我得不到清凉,犹如在烈日下被火灼烧。
682“犹如铁匠炉中的火炬,只在内部闷烧,不现于外;”
我的心也是如此,只在内部燃烧,外面不露任何痕迹。
683“那时,那位智者、坚毅而能明见真实利益的大药菩萨,
见到毗提诃王如此痛苦,便说出这些话:
684大王,您莫畏惧;车乘之主,您莫畏惧。
我将会解救你,如同月亮脱离罗睺的吞噬。
685大王,莫畏惧;车乘中的至胜者,莫畏惧;
我将会解救你,如同太阳脱离罗睺的吞噬。
686“大王,莫畏惧;车乘中的至胜者,莫畏惧;
我会解救你,犹如救出陷于泥沼的大象。
687大王,莫畏惧;车乘中的至胜者,莫畏惧;
我今救汝脱此困厄,如解箧中缠缚之蛇。
688大王莫怖,车乘之尊;莫怖莫惊,车乘英豪。
我今救您脱难,如解笼中缚鸟;
689大王莫惧,战车之雄,莫惧。
我当救您脱险,如网中之鱼得脱;
690大王莫怖,车战英豪莫怖。
我当救你脱困,连同车乘、兵众与坐骑;
691大王莫惧,车乘之主,莫要惊惶。
我将击垮般遮罗,就如同用土块驱散鸦群一般。
692‘那么,智慧又有何用?这样的大臣又有何用?
谁若不能将那陷于逼仄狭道之人救出苦厄——’
693“来吧,青年们,起身吧,把这隘道的入口清理干净;
“维提诃王将与大臣们一道,经由隧道前往。
695“塞那迦行于前,大药随于后,
维提诃王行在中间,众大臣围绕随侍。”
696“走出隧道之后,维提诃王登上了船。
大药知道他已登船,便这样教导:
697大王,这位是你的岳父;人主,这位是你的岳母。
你对待岳母,应如对待自己的母亲一般。
698犹如亲兄弟,同母所生的至亲手足,
车雄啊,般遮罗旃陀如是当为你所珍爱;
699这般遮罗旃陀妃,王女,乃你心中所慕。
699她已是您的妻子,车王,您可以随自己的心意对待她。”
700“快登船去,为何还站在岸边?
我们从艰难与痛苦中解脱了,大药,现在就出发吧。”
701“大王,这不合于法,我身为军队的将领,
却舍下军队,只求保全自身。
702“大王,在您的营地里,部分军队已被舍留(未带出);
我要去取回梵授王所赐之物,战车之王啊。”
703“你兵少势弱,如何能与大军对抗而站稳脚跟?
704“兵力虽寡,若具谋略,也能胜过无谋之大军;
王胜诸王如日升破暗,”
705“塞那迦啊,与智者共住,实为殊胜之乐;
犹如笼中之鸟、网中之鱼,
我们落入了敌人手中,是大药智者把我们解救了出来。”
706“确实如此,大王,智者确能带来安乐。
犹如笼中之鸟、网中之鱼,
我们落入了敌人手中,是大药智者把我们解救了出来。”
707“大力的朱拉尼王守护了整整一夜。
曙光升腾之际,他抵达了优波迦利城。
708“他登上那头殊胜的象王,强壮有力,年已六十;
般遮罗王鸠罗尼,那位具大威势的国王,这样说:
710“诸位象兵、军阵指挥官、战车兵、步兵们,
那些由勤习而技艺娴熟、善射断发的战士们已经齐聚。”
711“派出那些长牙、雄壮有力、年届六十的大象,
令象群踏毁毗提诃王精心建造的城池。
712“箭镞如犊齿般洁白,锋尖锐利,能穿骨而入;
为弓劲迅猛催动,飞射而去,疾速无伦。
713披甲健儿英武,彩杖兵器在身;
愿如巨象奋迅,直面象群。
714“油洗磨亮的刀剑,焰光闪耀,灿然生辉;
715“手握利刃、颈挂项链、臂戴环饰,
正是这般战士,临阵绝不退却。
毗提诃王又怎能脱身?纵使他想如鸟般飞走。
716“我有三十组九十人的同伴,个个心意坚定;
纵使我遍行大地,也不见能与他们相匹敌的人。
717“那些被调御的具牙之象,膂力强盛,年届六十;
在他们的肩头上,容貌俊美的青年们光彩照人;
718黄璎珞饰其身,黄衣黄裳,上衣下裳俱黄;
庄严辉耀于象肩之上,宛如欢喜园中之诸天子。
719“剑如叉尾鲇鱼之色,油洗明耀;
由人中雄杰所铸,锋刃匀称,极为锐利。
720“剑形如藤,光洁无瑕,精钢所成,至为坚牢。
由那些强健有力、擅长重击与刺击的人所持。
721“配有黄金剑柄,并饰以深红色的剑穗;
旋转时闪耀,犹如乌云间的闪电一般。
722“持旗者、擐甲的勇士,精通剑盾之道;
723“你已被这样的大军团团围困,绝无逃脱之路;
我并未见到你有何威德,能令你返回弥梯罗城。”
724“你为何这般神色仓皇,便驱使那头象?
你喜形于色地冲杀过来,心里大概在想‘我已胜券在握’吧。
725“放下弓弩,收起利箭;
且脱下这琉璃宝珠缀饰的华美铠甲;”
726“你面容清净明净,言语仍如平素般有度。
当死亡临头之际,确实会有这般容光焕发。”
727“你的咆哮徒然无益,国王!你的计谋已经破灭,刹帝利啊;
这位国王,实难被你擒获,犹如未驯之劣马难擒信度骏马。
728“昨日,国王偕同大臣与随从,渡过了恒河;
犹如乌鸦追赶天鹅之王,你亦将紧随其后奔逐不舍。”
729豺狼于夜分之中,望见紧叔迦树繁花盛开;
误以为是肉块,这些劣兽便聚拢而来。
731“大王,你也是这样,包围了毗提诃王;
731你满怀破灭之望而去,犹如豺狼空对紧叔迦树。”
732砍下此人双手双足,连同耳鼻!
谁若放走了落于我手的仇敌毗提诃,
733便将该人如肉块般串上矛尖,炙而烤之。
733谁要是把我手里抓到的敌人——毗提诃王——给放走了。
734“犹如将大公牛的生皮,在地上铺开绷紧,
又如狮子与老虎的皮,被钉子钉固。
735“如是,我将你铺开钉牢之后,便以矛枪将你刺穿。
是他从我手中放走了落入我手中的仇敌毗提诃。”
736“即便你将我的双手、双脚,连同耳鼻一并割去,
同样地,韦提诃(王)也会割去般遮罗旃陀[的手脚耳鼻]。
737“如果你砍断我的双手双脚,又割下我的耳朵鼻子,
同样地,毗提诃王也会令般遮罗旃迪遭受割罚。
738“如果你砍断我的双手双脚,又割下我的耳朵鼻子,
那么,韦提诃(王)也会同样割截难陀天后[的肢体]。
739“如果你砍断我的双手双脚,又割下我的耳朵鼻子,
那么,毗提诃王也会同样残害你的妻儿。
740“如果你把我像肉一样,插在烤叉上烧烤,
那么,毗提诃也会同样把般遮罗旃陀烤熟。
741“如果你把我像肉一样,插在烤叉上烧烤,
如是,因般遮罗旃地故,韦德哈王当命人烹之;
742你若视我如肉,贯诸铁叉而炙烤。
如是,韦提诃当为难陀天女而烹调;
743若我如肉般任人吞饮,你便贯我于铁叉之上炙烤。
如是为汝妻儿故,韦提诃自将烹煮;
744若将我身张布已,便以长矛刺我躯。
韦提诃将如此刺穿般遮罗旃陀,
745说道:若将我身剖开,以长矛刺我,
同样地,毗提诃将刺穿般遮喇旃地。
746“你若将我展开,以矛刺我;
同样,毗提诃将使难陀王后承受这般刺痛:
747纵使你扯开我的身躯,以长矛刺我;
如是,韦提诃必将祸及你的妻儿;
此乃韦提诃与我私下暗中所谋。
748“正如百层皮革,以锥以线精工缝制而成;
(那百层皮革,)用以护身,抵御飞箭。
749“带来安乐、驱除痛苦者,正是我——为了那声名显赫的毗提诃王;
我将击退你的计谋,犹如(以百层皮革之盾)击落箭矢。”
750“大王,请看:你的后宫如今已空无一人;
那些王妃、王子,以及你的母亲,刹帝利啊,
都被人从地道中带出,送到了毗提诃王面前。”
751“去吧,到我的后宫去,仔细搜查那里,看此言是真是假。”
此言是真实,还是虚妄?
752“大王,此事确实如此,正如大药所说的那样;
整座内宫空无一人,如同鸦落之城。”
753“大王,从这里离去的,是一位身相端严的女子;
她腰臀如憍赏弥木板般端美,音声犹如天鹅鸣啭。
754“大王,从这儿被带走的那名女子,全身端严,诸肢圆好,
身着丝绸,肤色微褐,系着天然金色的腰带。
755“双足红润的美人,系着金宝镶嵌的腰带;
眼如鸽眸,身姿纤秀,唇似频婆果,腰肢细软。
756生得端正美丽,臂如藤蔓,腰如祭坛,纤细窈窕。
长发深黑,发梢微微卷起。
757“善生犹如幼鹿,亦如寒冬火焰的顶端。
犹如山壑溪谷间,细竹遮掩的河流。
758“这位端丽女子,大腿如象鼻,双乳如最殊胜的延巴卢果。
身材不高不矮,体毛不疏不密。”
759“希利瓦哈那,你确实因难陀之死而欢喜吧。
而我与难陀,也确将前往死神的领域了。”
760“你修习天界幻术,造作这迷惑眼目的幻法;
他却放走了已落入我手中的仇敌毗提诃。”
761“大王,于此世间,智者学习天界幻术;
明哲多谋,能自解脱;
762“我有年少门徒,巧于破壁穿墙。
由他们开出的道路,毗提诃王回到了弥提罗城。”
763“大王请看,这暗道修筑得何等善巧,
为象马军、车乘与步卒之众,
此隧道光明挺立,善巧筑成。”
764“毗提诃人真有福报,得此诸智者安住国中;
犹如你大药一般。”
765“生活所需与礼遇,以及双倍的食物和薪俸。
我赐予你丰厚的财富,你享用诸欲,尽情欢愉吧;
莫再还归毗提诃,毗提诃复能何为?”
766大王,若人为财利故,竟舍其亲夫……
若人如此,则为自他双方所共呵责;
毗提诃王在世一日,世人便不应做他人的仆役。
767“大王,如果有人为了钱财而抛弃自己的主君,
(背叛者)自身及旁人两方,皆会对其加以谴责。
只要韦提希王尚在人世,他便不会在他人领土上居住。”
768“我赐你一千枚金币,并迦尸地区的八十座村庄,
四百名婢女,与一百位妻子,我也悉数给你。
率领全军,平安回去吧,大药。
769“让他们给象、马双倍的饲料吧。
以饮食供养那些车兵与步兵。”
770“智者啊,你可率领象兵、马兵、车兵、步兵,出发吧;
愿毗提诃大王得见你回到弥提罗。
771“象、马、战车、步兵,一支庞大的军队正现在前;
四部军阵森然可畏,智者,你如何看?”
772“大王,你的欢喜显得无比殊胜;
大药已率领全军,安然抵达。”
773“就像把那具尸体弃于坟场,四个抬送的人便离去了,
迦毗罗啊,我们也是如此,将他舍弃之后,便来到了此处。
774“那么,你是以何方式、以何因缘,
又以何事由,才得以自行脱身?”
775“我等以利以谋,护卫毗提诃刹帝利王,
如大海之环赡部洲。”
776“(王)曾赐给我一千尼卡金币,以及迦尸国的八十座村庄;
(王)曾赐给我四百名婢女,以及一百名妻子。
我率领整支军队,如今安抵此处。”
777“仙那迦啊,与智者共住,实为殊胜之乐;
如鸟困于笼,鱼陷于网;
我们落入了敌人手中,是大药智者把我们解救了出来。”
778“确实如此,大王,智者确能带来安乐。
如鸟困于笼,鱼陷于网;
我们落入了敌人手中,是大药智者把我们解救了出来。”
779“且让所有的琴都奏响,大鼓、小鼓一齐擂起;
且让摩揭陀的螺号齐吹,让悦耳的大鼓隆隆作响。”
780“后宫嫔妃与王子们,以及吠舍、婆罗门,
向贤者献上丰盛的食物与饮料。
781“象兵、列阵之兵、战车兵与步卒,
向贤者献上丰盛的食物与饮料。
782“乡民云集,市井之人也都聚集,
向贤者献上丰盛的食物与饮料。
783“大众见到智者来临,便充满净信;
智者已然到临,众人扬旗以示致敬。”
‘‘Pañcālo sabbasenāya, brahmadattoyamāgato; Sāyaṃ pañcāliyā senā, appameyyā mahosadha. ‘‘Vīthimatī pattimatī, sabbasaṅgāmakovidā; Ohārinī saddavatī, bherisaṅkhappabodhanā. ‘‘Lohavijjā alaṅkārā, dhajinī vāmarohinī; Sippiyehi susampannā, sūrehi suppatiṭṭhitā. ‘‘Dasettha paṇḍitā āhu, bhūripaññā rahogamā ; Mātā ekādasī rañño, pañcāliyaṃ pasāsati. ‘‘Athetthekasataṃ khatyā, anuyantā yasassino; Acchinnaraṭṭhā byathitā, pañcāliyaṃ vasaṃ gatā. ‘‘Yaṃvadā-takkarā rañño, akāmā piyabhāṇino; Pañcālamanuyāyanti, akāmā vasino gatā. ‘‘Tāya senāya mithilā, tisandhiparivāritā; Rājadhānī videhānaṃ, samantā parikhaññati. ‘‘Uddhaṃ tārakajātāva, samantā parivāritā; Mahosadha vijānāhi, kathaṃ mokkho bhavissati’’. ‘‘Pāde deva pasārehi, bhuñja kāme ramassu ca; Hitvā pañcāliyaṃ senaṃ, brahmadatto palāyiti’’ . ‘‘Rājā santhavakāmo te, ratanāni pavecchati; Āgacchantu ito dūtā, mañjukā piyabhāṇino. ‘‘Bhāsantu mudukā vācā, yā vācā paṭinanditā; Pañcālo ca videho ca , ubho ekā bhavantu te’’. ‘‘Kathaṃ nu kevaṭṭa mahosadhena, samāgamo āsi tadiṅgha brūhi; Kacci te paṭinijjhatto, kacci tuṭṭho mahosadho’’. ‘‘Anariyarūpo puriso janinda, asammodako thaddho asabbhirūpo; Yathā mūgo ca badhiro ca, na kiñcitthaṃ abhāsatha’’ . ‘‘Addhā idaṃ mantapadaṃ sududdasaṃ, attho suddho naravīriyena diṭṭho; Tathā hi kāyo mama sampavedhati, hitvā sayaṃ ko parahatthamessati’’. ‘‘Channañhi ekāva matī sameti, ye paṇḍitā uttamabhūripattā; Yānaṃ ayānaṃ atha vāpi ṭhānaṃ, mahosadha tvampi matiṃ karohi’’. ‘‘Jānāsi kho rāja mahānubhāvo, mahabbalo cūḷanibrahmadatto; Rājā ca taṃ icchati māraṇatthaṃ , migaṃ yathā okacarena luddo. ‘‘Yathāpi maccho baḷisaṃ, vaṅkaṃ maṃsena chāditaṃ; Āmagiddho na jānāti, maccho maraṇamattano. ‘‘Evameva tuvaṃ rāja, cūḷaneyyassa dhītaraṃ; Kāmagiddho na jānāsi, macchova maraṇamattano. ‘‘Sace gacchasi pañcālaṃ, khippamattaṃ jahissati; Migaṃ panthānubandhaṃva , mahantaṃ bhayamessati’’. ‘‘Mayameva bālamhase eḷamūgā, ye uttamatthāni tayī lapimhā; Kimeva tvaṃ naṅgalakoṭivaḍḍho, atthāni jānāsi yathāpi aññe’’. ‘‘Imaṃ gale gahetvāna, nāsetha vijitā mama; Yo me ratanalābhassa, antarāyāya bhāsati’’. ‘‘Tato ca so apakkamma, vedehassa upantikā; Atha āmantayī dūtaṃ, mādharaṃ suvapaṇḍitaṃ. ‘‘Ehi samma haritapakkha , veyyāvaccaṃ karohi me; Atthi pañcālarājassa, sāḷikā sayanapālikā. ‘Taṃ bandhanena pucchassu, sā hi sabbassa kovidā; Sā tesaṃ sabbaṃ jānāti, rañño ca kosiyassa ca. ‘‘‘Āmo’ti so paṭissutvā, mādharo suvapaṇḍito; Agamāsi haritapakkho , sāḷikāya upantikaṃ. ‘‘Tato ca kho so gantvāna, mādharo suvapaṇḍito; Athāmantayi sugharaṃ, sāḷikaṃ mañjubhāṇikaṃ. ‘Kacci te sughare khamanīyaṃ, kacci vesse anāmayaṃ; Kacci te madhunā lājā, labbhate sughare tuvaṃ’ . ‘Kusalañceva me samma, atho samma anāmayaṃ; Atho me madhunā lājā, labbhate suvapaṇḍita. ‘Kuto nu samma āgamma, kassa vā pahito tuvaṃ; Na ca mesi ito pubbe, diṭṭho vā yadi vā suto’’. ‘‘Ahosiṃ sivirājassa, pāsāde sayanapālako; Tato so dhammiko rājā, baddhe mocesi bandhanā’’. ‘‘Tassa mekā dutiyāsi, sāḷikā mañjubhāṇikā; Taṃ tattha avadhī seno, pekkhato sughare mama’’. ‘‘Tassā kāmā hi sammatto, āgatosmi tavantike; Sace kareyya okāsaṃ, ubhayova vasāmase’’. ‘‘Suvova suviṃ kāmeyya, sāḷiko pana sāḷikaṃ; Suvassa sāḷikāyeva , saṃvāso hoti kīdiso’’. ‘‘Yoyaṃ kāme kāmayati, api caṇḍālikāmapi; Sabbo hi sadiso hoti, natthi kāme asādiso’’. ‘‘Atthi jampāvatī nāma, mātā sivissa rājino; Sā bhariyā vāsudevassa, kaṇhassa mahesī piyā. ‘‘Raṭṭhavatī kimpurisī, sāpi vacchaṃ akāmayi; Manusso migiyā saddhiṃ, natthi kāme asādiso’’. ‘‘Handa khvāhaṃ gamissāmi, sāḷike mañjubhāṇike; Paccakkhānupadañhetaṃ, atimaññasi nūna maṃ’’. ‘‘Na sirī taramānassa, mādhara suvapaṇḍita; Idheva tāva acchassu, yāva rājāna dakkhasi ; Sossi saddaṃ mudiṅgānaṃ, ānubhāvañca rājino’’. ‘‘Yo nu khvāyaṃ tibbo saddo, tirojanapade suto; Dhītā pañcālarājassa, osadhī viya vaṇṇinī; Taṃ dassati videhānaṃ, so vivāho bhavissati’’. ‘‘Ediso mā amittānaṃ, vivāho hotu mādhara; Yathā pañcālarājassa, vedehena bhavissati’’. ‘‘Ānayitvāna vedehaṃ, pañcālānaṃ rathesabho; Tato naṃ ghātayissati, nassa sakhī bhavissati’’. ‘‘Handa kho maṃ anujānāhi, rattiyo sattamattiyo; Yāvāhaṃ sivirājassa, ārocemi mahesino; Laddho ca me āvasatho, sāḷikāya upantikaṃ’’ . ‘‘Handa kho taṃ anujānāmi, rattiyo sattamattiyo; Sace tvaṃ sattarattena, nāgacchasi mamantike; Maññe okkantasattaṃ maṃ, matāya āgamissasi’’. ‘‘Tato ca kho so gantvāna, mādharo suvapaṇḍito; Mahosadhassa akkhāsi, sāḷikāvacanaṃ idaṃ’’. ‘‘Yasseva ghare bhuñjeyya bhogaṃ, tasseva atthaṃ puriso careyya’’; ‘‘Handāhaṃ gacchāmi pure janinda, pañcālarājassa puraṃ surammaṃ; Nivesanāni māpetuṃ, vedehassa yasassino. ‘‘Nivesanāni māpetvā, vedehassa yasassino; Yadā te pahiṇeyyāmi, tadā eyyāsi khattiya’’. ‘‘Tato ca pāyāsi pure mahosadho, pañcālarājassa puraṃ surammaṃ; Nivesanāni māpetuṃ, vedehassa yasassino’’. ‘‘Nivesanāni māpetvā, vedehassa yasassino; Athassa pāhiṇī dūtaṃ, vedehaṃ mithilaggahaṃ ; Ehi dāni mahārāja, māpitaṃ te nivesanaṃ’’. ‘‘Tato ca rājā pāyāsi, senāya caturaṅgiyā ; Anantavāhanaṃ daṭṭhuṃ, phītaṃ kapiliyaṃ puraṃ’’. ‘‘Tato ca kho so gantvāna, brahmadattassa pāhiṇi; ‘Āgato’smi mahārāja, tava pādāni vandituṃ. ‘Dadāhi dāni me bhariyaṃ, nāriṃ sabbaṅgasobhiniṃ; Suvaṇṇena paṭicchannaṃ, dāsīgaṇapurakkhataṃ’’’. ‘‘Svāgataṃ teva vedeha, atho te adurāgataṃ; Nakkhattaṃyeva paripuccha, ahaṃ kaññaṃ dadāmi te; Suvaṇṇena paṭicchannaṃ, dāsīgaṇapurakkhataṃ’’. ‘‘Tato ca rājā vedeho, nakkhattaṃ paripucchatha ; Nakkhattaṃ paripucchitvā, brahmadattassa pāhiṇi. ‘‘Dadāhi dāni me bhariyaṃ, nāriṃ sabbaṅgasobhiniṃ; Suvaṇṇena paṭicchannaṃ, dāsīgaṇapurakkhataṃ’’. ‘‘Dadāmi dāni te bhariyaṃ, nāriṃ sabbaṅgasobhiniṃ; Suvaṇṇena paṭicchannaṃ, dāsīgaṇapurakkhataṃ’’. ‘‘Hatthī assā rathā pattī, senā tiṭṭhanti vammitā ; Ukkā padittā jhāyanti, kinnu maññanti paṇḍitā. ‘‘Hatthī assā rathā pattī, senā tiṭṭhanti vammitā ; Ukkā padittā jhāyanti, kiṃ nu kāhanti paṇḍita’’. ‘‘Rakkhati taṃ mahārāja, cūḷaneyyo mahabbalo; Paduṭṭho brahmadattena , pāto taṃ ghātayissati’’. ‘‘Ubbedhati me hadayaṃ, mukhañca parisussati; Nibbutiṃ nādhigacchāmi, aggidaḍḍhova ātape. ‘‘Kammārānaṃ yathā ukkā, anto jhāyati no bahi; Evampi hadayaṃ mayhaṃ, anto jhāyati no bahi’’. ‘‘Pamatto mantanātīto, bhinnamantosi khattiya; Idāni kho taṃ tāyantu, paṇḍitā mantino janā. ‘‘Akatvāmaccassa vacanaṃ, atthakāmahitesino; Attapītirato rājā, migo kūṭeva ohito. ‘‘Yathāpi maccho baḷisaṃ, vaṅkaṃ maṃsena chāditaṃ; Āmagiddho na jānāti, maccho maraṇamattano. ‘‘Evameva tuvaṃ rāja, cūḷaneyyassa dhītaraṃ; Kāmagiddho na jānāsi, macchova maraṇamattano. ‘‘Sace gacchasi pañcālaṃ, khippamattaṃ jahissasi; Migaṃ panthānubandhaṃva, mahantaṃ bhayamessati. ‘‘Anariyarūpo puriso janinda, ahīva ucchaṅgagato ḍaseyya; Na tena mittiṃ kayirātha dhīro , dukkho have kāpurisena saṅgamo. ‘‘Yadeva jaññā purisaṃ janinda, sīlavāyaṃ bahussuto; Teneva mittiṃ kayirātha dhīro, sukho have sappurisena saṅgamo’’. ‘‘Bālo tuvaṃ eḷamūgosi rāja, yo uttamatthāni mayī lapittho; Kimevahaṃ naṅgalakoṭivaḍḍho, atthāni jānāmi yathāpi aññe. ‘‘Imaṃ gale gahetvāna, nāsetha vijitā mama; Yo me ratanalābhassa, antarāyāya bhāsati’’. ‘‘Mahosadha atītena, nānuvijjhanti paṇḍitā; Kiṃ maṃ assaṃva sambandhaṃ, patodeneva vijjhasi. ‘‘Sace passasi mokkhaṃ vā, khemaṃ vā pana passasi; Teneva maṃ anusāsa, kiṃ atītena vijjhasi’’. ‘‘Atītaṃ mānusaṃ kammaṃ, dukkaraṃ durabhisambhavaṃ; Na taṃ sakkomi mocetuṃ, tvaṃ pajānassu khattiya. ‘‘Santi vehāyasā nāgā, iddhimanto yasassino; Tepi ādāya gaccheyyuṃ, yassa honti tathāvidhā. ‘‘Santi vehāyasā assā, iddhimanto yasassino; Tepi ādāya gaccheyyuṃ, yassa honti tathāvidhā. ‘‘Santi vehāyasā pakkhī, iddhimanto yasassino; Tepi ādāya gaccheyyuṃ, yassa honti tathāvidhā. ‘‘Santi vehāyasā yakkhā, iddhimanto yasassino; Tepi ādāya gaccheyyuṃ, yassa honti tathāvidhā. ‘‘Atītaṃ mānusaṃ kammaṃ, dukkaraṃ durabhisambhavaṃ; Na taṃ sakkomi mocetuṃ, antalikkhena khattiya’’. ‘‘Atīradassī puriso, mahante udakaṇṇave; Yattha so labhate gādhaṃ , tattha so vindate sukhaṃ. ‘‘Evaṃ amhañca rañño ca, tvaṃ patiṭṭhā mahosadha; Tvaṃ nosi mantinaṃ seṭṭho, amhe dukkhā pamocaya’’. ‘‘Atītaṃ mānusaṃ kammaṃ, dukkaraṃ durabhisambhavaṃ; Na taṃ sakkomi mocetuṃ, tvaṃ pajānassu senaka’’. ‘‘Suṇohi metaṃ vacanaṃ, passa senaṃ mahabbhayaṃ; Senakaṃ dāni pucchāmi, kiṃ kiccaṃ idha maññasi’’. ‘‘Aggiṃ vā dvārato dema, gaṇhāmase vikantanaṃ ; Aññamaññaṃ vadhitvāna, khippaṃ hissāma jīvitaṃ; Mā no rājā brahmadatto, ciraṃ dukkhena mārayi’’. ‘‘Suṇohi metaṃ vacanaṃ, passa senaṃ mahabbhayaṃ; Pukkusaṃ dāni pucchāmi, kiṃ kiccaṃ idha maññasi’’. ‘‘Visaṃ khāditvā miyyāma, khippaṃ hissāma jīvitaṃ; Mā no rājā brahmadatto, ciraṃ dukkhena mārayi’’. ‘‘Suṇohi metaṃ vacanaṃ, passa senaṃ mahabbhayaṃ; Kāmindaṃ dāni pucchāmi, kiṃ kiccaṃ idha maññasi’’. ‘‘Rajjuyā bajjha miyyāma, papātā papatāmase ; Mā no rājā brahmadatto, ciraṃ dukkhena mārayi’’. ‘‘Suṇohi metaṃ vacanaṃ, passa senaṃ mahabbhayaṃ; Devindaṃ dāni pucchāmi, kiṃ kiccaṃ idha maññasi’’. ‘‘Aggiṃ vā dvārato dema, gaṇhāmase vikantanaṃ; Aññamaññaṃ vadhitvāna, khippaṃ hissāma jīvitaṃ; Na no sakkoti mocetuṃ, sukheneva mahosadho’’. ‘‘Yathā kadalino sāraṃ, anvesaṃ nādhigacchati; Evaṃ anvesamānā naṃ, pañhaṃ najjhagamāmase. ‘‘Yathā simbalino sāraṃ, anvesaṃ nādhigacchati; Evaṃ anvesamānā naṃ, pañhaṃ najjhagamāmase. ‘‘Adese vata no vuṭṭhaṃ, kuñjarānaṃvanodake; Sakāse dummanussānaṃ, bālānaṃ avijānataṃ. ‘‘Ubbedhati me hadayaṃ, mukhañca parisussati; Nibbutiṃ nādhigacchāmi, aggidaḍḍhova ātape. ‘‘Kammārānaṃ yathā ukkā, anto jhāyati no bahi; Evampi hadayaṃ mayhaṃ, anto jhāyati no bahi’’. ‘‘Tato so paṇḍito dhīro, atthadassī mahosadho; Vedehaṃ dukkhitaṃ disvā, idaṃ vacanamabravi. ‘Mā tvaṃ bhāyi mahārāja, mā tvaṃ bhāyi rathesabha; Ahaṃ taṃ mocayissāmi, rāhuggahaṃva candimaṃ. ‘Mā tvaṃ bhāyi mahārāja, mā tvaṃ bhāyi rathesabha; Ahaṃ taṃ mocayissāmi, rāhuggahaṃva sūriyaṃ. ‘‘Mā tvaṃ bhāyi mahārāja, mā tvaṃ bhāyi rathesabha; Ahaṃ taṃ mocayissāmi, paṅke sannaṃva kuñjaraṃ. ‘Mā tvaṃ bhāyi mahārāja, mā tvaṃ bhāyi rathesabha; Ahaṃ taṃ mocayissāmi, peḷābaddhaṃva pannagaṃ. ‘Mā tvaṃ bhāyi mahārāja, mā tvaṃ bhāyi rathesabha; Ahaṃ taṃ mocayissāmi, pakkhiṃ baddhaṃva pañjare . ‘Mā tvaṃ bhāyi mahārāja, mā tvaṃ bhāyi rathesabha; Ahaṃ taṃ mocayissāmi, macche jālagateriva. ‘Mā tvaṃ bhāyi mahārāja, mā tvaṃ bhāyi rathesabha; Ahaṃ taṃ mocayissāmi, sayoggabalavāhanaṃ. ‘Mā tvaṃ bhāyi mahārāja, mā tvaṃ bhāyi rathesabha; Pañcālaṃ vāhayissāmi , kākasenaṃva leḍḍunā. ‘Adu paññā kimatthiyā, amacco vāpi tādiso; Yo taṃ sambādhapakkhandaṃ , dukkhā na parimocaye’’’. ‘‘Etha māṇavā uṭṭhetha, mukhaṃ sodhetha sandhino; Vedeho sahamaccehi, umaṅgena gamissati’’. ‘‘Tassa taṃ vacanaṃ sutvā, paṇḍitassānucārino ; Umaṅgadvāraṃ vivariṃsu, yantayutte ca aggaḷe’’. ‘‘Purato senako yāti, pacchato ca mahosadho; Majjhe ca rājā vedeho, amaccaparivārito’’. ‘‘Umaṅgā nikkhamitvāna, vedeho nāvamāruhi; Abhirūḷhañca taṃ ñatvā , anusāsi mahosadho. ‘Ayaṃ te sasuro deva, ayaṃ sassu janādhipa; Yathā mātu paṭipatti, evaṃ te hotu sassuyā. ‘Yathāpi niyako bhātā, saudariyo ekamātuko; Evaṃ pañcālacando te, dayitabbo rathesabha. ‘Ayaṃ pañcālacandī te, rājaputtī abhicchitā ; Kāmaṃ karohi te tāya, bhariyā te rathesabha’’’. ‘‘Āruyha nāvaṃ taramāno, kinnu tīramhi tiṭṭhasi; Kicchā muttāmha dukkhato, yāma dāni mahosadha’’. ‘‘Nesa dhammo mahārāja, yohaṃ senāya nāyako; Senaṅgaṃ parihāpetvā, attānaṃ parimocaye. ‘‘Nivesanamhi te deva, senaṅgaṃ parihāpitaṃ; Taṃ dinnaṃ brahmadattena, ānayissaṃ rathesabha’’. ‘‘Appaseno mahāsenaṃ, kathaṃ viggayha ṭhassasi; Dubbalo balavantena, vihaññissasi paṇḍita’’. ‘‘Appasenopi ce mantī, mahāsenaṃ amantinaṃ; Jināti rājā rājāno, ādiccovudayaṃ tamaṃ’’. ‘‘Susukhaṃ vata saṃvāso, paṇḍitehīti senaka; Pakkhīva pañjare baddhe, macche jālagateriva; Amittahatthattagate , mocayī no mahosadho’’. ‘‘Evametaṃ mahārāja, paṇḍitā hi sukhāvahā; Pakkhīva pañjare baddhe, macche jālagateriva; Amittahatthattagate, mocayī no mahosadho’’. ‘‘Rakkhitvā kasiṇaṃ rattiṃ, cūḷaneyyo mahabbalo; Udentaṃ aruṇuggasmiṃ, upakāriṃ upāgami. ‘‘Āruyha pavaraṃ nāgaṃ, balavantaṃ saṭṭhihāyanaṃ; Rājā avoca pañcālo, cūḷaneyyo mahabbalo. ‘‘Sannaddho maṇivammena , saramādāya pāṇinā; Pesiye ajjhabhāsittha, puthugumbe samāgate. ‘‘Hatthārohe anīkaṭṭhe, rathike pattikārake; Upāsanamhi katahatthe, vālavedhe samāgate’’. ‘‘Pesetha kuñjare dantī, balavante saṭṭhihāyane; Maddantu kuñjarā nagaraṃ, vedehena sumāpitaṃ. ‘‘Vacchadantamukhā setā, tikkhaggā aṭṭhivedhino; Paṇunnā dhanuvegena, sampatantutarītarā. ‘‘Māṇavā vammino sūrā, citradaṇḍayutāvudhā; Pakkhandino mahānāgā, hatthīnaṃ hontu sammukhā. ‘‘Sattiyo teladhotāyo, accimantā pabhassarā; Vijjotamānā tiṭṭhantu, sataraṃsīva tārakā. ‘‘Āvudhabalavantānaṃ, guṇikāyūradhārinaṃ; Etādisānaṃ yodhānaṃ, saṅgāme apalāyinaṃ; Vedeho kuto muccissati, sace pakkhīva kāhiti. ‘‘Tiṃsa me purisanāvutyo, sabbevekekaniccitā; Yesaṃ samaṃ na passāmi, kevalaṃ mahimaṃ caraṃ. ‘‘Nāgā ca kappitā dantī, balavanto saṭṭhihāyanā; Yesaṃ khandhesu sobhanti, kumārā cārudassanā; ‘‘Pītālaṅkārā pītavasanā, pītuttaranivāsanā; Nāgakhandhesu sobhanti, devaputtāva nandane. ‘‘Pāṭhīnavaṇṇā nettiṃsā, teladhotā pabhassarā; Niṭṭhitā naradhīrehi , samadhārā sunissitā. ‘‘Vellālino vītamalā, sikkāyasamayā daḷhā; Gahitā balavantehi, suppahārappahāribhi. ‘‘Suvaṇṇatharusampannā, lohitakacchupadhāritā; Vivattamānā sobhanti, vijjuvabbhaghanantare. ‘‘Paṭākā vammino sūrā, asicammassa kovidā; Dhanuggahā sikkhitarā , nāgakhandhe nipātino . ‘‘Etādisehi parikkhitto, natthi mokkho ito tava; Pabhāvaṃ te na passāmi, yena tvaṃ mithilaṃ vaje’’. ‘‘Kiṃ nu santaramānova, nāgaṃ pesesi kuñjaraṃ; Pahaṭṭharūpo āpatasi , siddhatthosmīti maññasi. ‘‘Oharetaṃ dhanuṃ cāpaṃ, khurappaṃ paṭisaṃhara; Oharetaṃ subhaṃ vammaṃ, veḷuriyamaṇisanthataṃ’’ . ‘‘Pasannamukhavaṇṇosi, mitapubbañca bhāsasi; Hoti kho maraṇakāle, edisī vaṇṇasampadā’’. ‘‘Moghaṃ te gajjitaṃ rāja, bhinnamantosi khattiya; Duggaṇhosi tayā rājā, khaḷuṅkeneva sindhavo. ‘‘Tiṇṇo hiyyo rājā gaṅgaṃ, sāmacco saparijjano; Haṃsarājaṃ yathā dhaṅko, anujjavaṃ patissasi’’. ‘‘Siṅgālā rattibhāgena, phullaṃ disvāna kiṃsukaṃ; Maṃsapesīti maññantā, paribyūḷhā migādhamā. ‘‘Vītivattāsu rattīsu, uggatasmiṃ divākare ; Kiṃsukaṃ phullitaṃ disvā, āsacchinnā migādhamā. ‘‘Evameva tuvaṃ rāja, vedehaṃ parivāriya ; Āsacchinno gamissasi, siṅgālā kiṃsukaṃ yathā’’. ‘‘Imassa hatthe pāde ca, kaṇṇanāsañca chindatha; Yo me amittaṃ hatthagataṃ, vedehaṃ parimocayi. ‘‘Imaṃ maṃsaṃva pātabyaṃ , sūle katvā pacantu naṃ; Yo me amittaṃ hatthagataṃ, vedehaṃ parimocayi. ‘‘Yathāpi āsabhaṃ cammaṃ, pathabyā vitaniyyati; Sīhassa atho byagghassa, hoti saṅkusamāhataṃ. ‘‘Evaṃ taṃ vitanitvāna, vedhayissāmi sattiyā; Yo me amittaṃ hatthagataṃ, vedehaṃ parimocayi’’. ‘‘Sace me hatthe pāde ca, kaṇṇanāsañca checchasi; Evaṃ pañcālacandassa, vedeho chedayissati. ‘‘Sace me hatthe pāde ca, kaṇṇanāsañca checchasi; Evaṃ pañcālacandiyā, vedeho chedayissati. ‘‘Sace me hatthe pāde ca, kaṇṇanāsañca checchasi; Evaṃ nandāya deviyā, vedeho chedayissati. ‘‘Sace me hatthe pāde ca, kaṇṇanāsañca checchasi; Evaṃ te puttadārassa, vedeho chedayissati. ‘‘Sace maṃsaṃva pātabyaṃ, sūle katvā pacissasi; Evaṃ pañcālacandassa, vedeho pācayissati. ‘‘Sace maṃsaṃva pātabyaṃ, sūle katvā pacissasi; Evaṃ pañcālacandiyā, vedeho pācayissati. ‘‘Sace maṃsaṃva pātabyaṃ, sūle katvā pacissasi; Evaṃ nandāya deviyā, vedeho pācayissati. ‘‘Sace maṃsaṃva pātabyaṃ, sūle katvā pacissasi; Evaṃ te puttadārassa, vedeho pācayissati. ‘‘Sace maṃ vitanitvāna, vedhayissasi sattiyā; Evaṃ pañcālacandassa, vedeho vedhayissati. ‘‘Sace maṃ vitanitvāna, vedhayissasi sattiyā; Evaṃ pañcālacandiyā, vedeho vedhayissati. ‘‘Sace maṃ vitanitvāna, vedhayissasi sattiyā; Evaṃ nandāya deviyā, vedeho vedhayissati. ‘‘Sace maṃ vitanitvāna, vedhayissasi sattiyā; Evaṃ te puttadārassa, vedeho vedhayissati; Evaṃ no mantitaṃ raho, vedehena mayā saha. ‘‘Yathāpi palasataṃ cammaṃ, kontimantāsuniṭṭhitaṃ ; Upeti tanutāṇāya, sarānaṃ paṭihantave. ‘‘Sukhāvaho dukkhanudo, vedehassa yasassino; Matiṃ te paṭihaññāmi, usuṃ palasatena vā’’. ‘‘Iṅgha passa mahārāja, suññaṃ antepuraṃ tava; Orodhā ca kumārā ca, tava mātā ca khattiya; Umaṅgā nīharitvāna, vedehassupanāmitā’’. ‘‘Iṅgha antepuraṃ mayhaṃ, gantvāna vicinātha naṃ; Yathā imassa vacanaṃ, saccaṃ vā yadi vā musā’’. ‘‘Evametaṃ mahārāja, yathā āha mahosadho; Suññaṃ antepuraṃ sabbaṃ, kākapaṭṭanakaṃ yathā’’. ‘‘Ito gatā mahārāja, nārī sabbaṅgasobhanā; Kosambaphalakasussoṇī , haṃsagaggarabhāṇinī. ‘‘Ito nītā mahārāja, nārī sabbaṅgasobhanā; Koseyyavasanā sāmā, jātarūpasumekhalā. ‘‘Surattapādā kalyāṇī, suvaṇṇamaṇimekhalā; Pārevatakkhī sutanū, bimboṭṭhā tanumajjhimā. ‘‘Sujātā bhujalaṭṭhīva, vedīva tanumajjhimā; Dīghassā kesā asitā, īsakaggapavellitā. ‘‘Sujātā migachāpāva, hemantaggisikhāriva; Nadīva giriduggesu, sañchannā khuddaveḷubhi. ‘‘Nāganāsūru kalyāṇī, paramā timbarutthanī; Nātidīghā nātirassā, nālomā nātilomasā’’. ‘‘Nandāya nūna maraṇena, nandasi sirivāhana; Ahañca nūna nandā ca, gacchāma yamasādhanaṃ’’. ‘‘Dibbaṃ adhīyase māyaṃ, akāsi cakkhumohanaṃ; Yo me amittaṃ hatthagataṃ, vedehaṃ parimocayi’’. ‘‘Adhīyanti mahārāja , dibbamāyidha paṇḍitā; Te mocayanti attānaṃ, paṇḍitā mantino janā. ‘‘Santi māṇavaputtā me, kusalā sandhichedakā; Yesaṃ katena maggena, vedeho mithilaṃ gato’’. ‘‘Iṅgha passa mahārāja, umaṅgaṃ sādhu māpitaṃ; Hatthīnaṃ atha assānaṃ, rathānaṃ atha pattinaṃ; Ālokabhūtaṃ tiṭṭhantaṃ, umaṅgaṃ sādhu māpitaṃ’’ . ‘‘Lābhā vata videhānaṃ, yassimedisā paṇḍitā; Ghare vasanti vijite, yathā tvaṃsi mahosadha’’. ‘‘Vuttiñca parihārañca, diguṇaṃ bhattavetanaṃ; Dadāmi vipule bhoge, bhuñja kāme ramassu ca; Mā videhaṃ paccagamā, kiṃ videho karissati’’. ‘‘Yo cajetha mahārāja, bhattāraṃ dhanakāraṇā; Ubhinnaṃ hoti gārayho, attano ca parassa ca; Yāva jīveyya vedeho, nāññassa puriso siyā. ‘‘Yo cajetha mahārāja, bhattāraṃ dhanakāraṇā; Ubhinnaṃ hoti gārayho, attano ca parassa ca; Yāva tiṭṭheyya vedeho, nāññassa vijite vase’’. ‘‘Dammi nikkhasahassaṃ te, gāmāsītiñca kāsisu; Dāsisatāni cattāri, dammi bhariyāsatañca te; Sabbaṃ senaṅgamādāya, sotthiṃ gaccha mahosadha. ‘‘Yāva dadantu hatthīnaṃ, assānaṃ diguṇaṃ vidhaṃ; Tappentu annapānena, rathike pattikārake’’. ‘‘Hatthī asse rathe pattī, gacchevādāya paṇḍita; Passatu taṃ mahārājā, vedeho mithilaṃ gataṃ . ‘‘Hatthī assā rathā pattī, senā padissate mahā; Caturaṅginī bhīsarūpā, kiṃ nu maññasi paṇḍita’’ . ‘‘Ānando te mahārāja, uttamo paṭidissati; Sabbaṃ senaṅgamādāya, sotthiṃ patto mahosadho’’. ‘‘Yathā petaṃ susānasmiṃ, chaḍḍetvā caturo janā; Evaṃ kapilaye tyamha , chaḍḍayitvā idhāgatā. ‘‘Atha tvaṃ kena vaṇṇena, kena vā pana hetunā; Kena vā atthajātena, attānaṃ parimocayi’’. ‘‘Atthaṃ atthena vedeha, mantaṃ mantena khattiya; Parivārayiṃ rājānaṃ, jambudīpaṃva sāgaro’’. ‘‘Dinnaṃ nikkhasahassaṃ me, gāmāsīti ca kāsisu; Dāsīsatāni cattāri, dinnaṃ bhariyāsatañca me; Sabbaṃ senaṅgamādāya, sotthināmhi idhāgato’’. ‘‘Susukhaṃ vata saṃvāso, paṇḍitehīti senaka; Pakkhīva pañjare baddhe, macche jālagateriva; Amittahatthattagate , mocayī no mahosadho’’. ‘‘Evametaṃ mahārāja, paṇḍitā hi sukhāvahā; Pakkhīva pañjare baddhe, macche jālagateriva; Amittahatthattagate, mocayī no mahosadho’’. ‘‘Āhaññantu sabbavīṇā, bheriyo dindimāni ca; Dhamentu māgadhā saṅkhā, vaggū nadantu dundubhī’’. ‘‘Orodhā ca kumārā ca, vesiyānā ca brāhmaṇā; Bahuṃ annañca pānañca, paṇḍitassābhihārayuṃ. ‘‘Hatthārohā anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā; Bahuṃ annañca pānañca, paṇḍitassābhihārayuṃ. ‘‘Samāgatā jānapadā, negamā ca samāgatā; Bahuṃ annañca pānañca, paṇḍitassābhihārayuṃ. ‘‘Bahujano pasannosi, disvā paṇḍitamāgataṃ; Paṇḍitamhi anuppatte, celukkhepo avattathā’’ti.