526. 尼利尼迦本生(一)
526. Niḷinikājātakaṃ (1)
1“国土正在炽燃,王国亦将毁灭;
来吧,尼利尼卡,你去替我带那位婆罗门过来。”
2“大王,我不能堪忍痛苦,亦不善于跋涉远路;
我怎能前往那野象栖居的森林呢?”
3先赴富饶之邦,乘象、乘车,复乘木筏;
尼利尼卡,如是一路行去。
4“公主啊,你统率象兵、马兵、车兵与步兵,前去吧;”
“仅凭你的容色,你便能令他顺从。”
5“那以蕉树旗为标识、曲折环绕之处,”
这景物优美怡人,便是伊西辛嘎的隐居处。
6“这便称为火的(征兆),烟已显现;
我等以为大神通者伊西辛格,已不复供奉圣火。”
7见她佩宝珠耳环款款而来,
伊西辛格惊恐不安,躲进了以树叶为顶的隐居处。
8“她在他的隐居处门口玩球,
那女子袒露肢体,又将隐处尽显;
9叶棚中的结发苦行者,见她嬉戏正欢,
从隐居处走出,这样说道:
10“喂!那是什么树,果实竟有如此特性:
纵使被抛向远方,它也会回到你身边,不会弃你而去。”
11“婆罗门啊,在我那隐居处的不远处,香醉山旁,
那样的树有不少,都结着这般模样的果实;
纵使被掷于远处,它亦能归来,未曾将我舍弃离去。”
12“请尊者光临此静修林,纳受我奉上的濯足之水与食物;
请尊者于此座安坐,就地享用根茎与果实。”
13“你两腿之间那东西,紧紧贴着,黑亮亮地露出来,那是什么?
我问你此事,请回答我——你的头颅可是缩入鞘中了吗?”
14“我在林间寻找块根野果,撞见了一头极其凶恶可怕的熊。
它猛地向我扑来,将我撞倒,压在身下,扯掉了我的头颅。
15“此疮痒痛如遭啮,时时不得片时安;
尊者有能除此痒,受请当满婆罗门愿。”
16“您的伤口深而带血,形貌可怖,伤口的气味不臭,却极大。
让我为您调制一些收敛的药剂,好令您获得最上的安乐。”
17“梵行者啊,咒术、汤药与诸草药,皆无所效;
愿以柔和摩触为我止痒,令我得享无上安乐。”
18“自此由何路,可至尊者净修林?林中安住,可得喜乐否?
根果可丰足否?猛兽不相侵恼否?”
19“由此直向北方,有一条安稳河,发源于雪山。
该河岸上有我可爱的静修处。啊,尊者,请您来看看我的静修处吧。
20“芒果、婆罗、底罗迦、阎浮树,乌达罗迦树与波吒厘树正盛开。
四周紧那罗的歌声遍处回荡。来吧,尊者,请来看看我的草庵。
21“这里有棕榈、块根与果实,形色与香气皆甚美妙。
它具足各种地形。来吧,尊者,请来看看我的草庵。
22“这里的果实与根茎十分丰饶,色、香、味悉皆具足;
有些猎人会去到那里,唯愿他们不要从那里夺走我的根果。”
23“父亲采撷根果去,日暮黄昏方始还;
我俩且共往彼草庵,趁父未从根果处归。”
24“还有其他许多贤善的隐士、仙人王,便住在此路沿途;
你正是要向他们询问我的隐修处,他们将领你到我的跟前。”
25“你柴未劈,水未取来。
你的火都还没点燃,怎么还像个傻子一样发呆?
26“柴已劈,火已燃,取暖之处也已备妥,梵行者。
我这里座处与水都已备好,您却从前便怡然自得,犹如已证梵天者。
27“柴薪未劈,用水未取,火种未燃,饭食未备;
今日你竟不与我说上一句话,莫非是心中失落了什么,或是怀有某种忧恼?”
28“一位结发梵行者来到这里,他相貌庄严,身材修长,善于调伏。
他身材不高不矮,尊者,身着深黑衣裳。
29“他面无老态,没有胡须,他的颈上有如托盘般的隆起。
他的胸前有两处对称的隆起,如金柿般光耀夺目。
30面容姝妙甚可观,卷端耳珰垂耳畔;
少年行时彼焕耀,系髻之绳同璀璨。
31“他另有四条束带,分别是蓝色、黄色、红色与白色;
它们叮当作响,随着年轻修行者的走动,犹如雨季中悬挂的饰物般摇曳。
32“他不佩芦苇编成的腰带,不铺坐具,亦不披出家者的外衣;
它们系于腰间,在髋骨间熠熠生辉,犹如空中时隐时现的闪电。
33“它们没有扣环,也无结头,在肚脐下方,紧贴腰际束好;
它们无人碰触,却总在摇曳嬉戏,亲爱的,那是什么树的果实呢?
34“他的发髻华丽可观,上百缕卷翘的顶端,芬芳扑鼻;
头路中分,匀称秀美,啊,愿我的发髻也能如此。
35“当他散开那发髻时,色泽与香气备极殊胜,
就像被风吹动的青莲花,这个林间住所也同样散发出香气。
36“他身上的尘垢也十分悦目,不像我身上这般。
他被风吹拂时便散发芬芳,犹如盛夏中繁花盛开的树林。
37“他将树上的果实打落在地,那果实色彩绚丽,悦目可爱。
而扔出的东西又自行回到他手上,“啊,亲爱的,那究竟是什么树的果子?”
38“他的牙齿极为好看,洁白匀整,如同上好的螺贝一般明净。
当它们显露时,令人心生净信;他岂是用这些牙齿来吃菜叶的呢?
39“他的话语不粗涩、不滞涩,柔和,正直而不高慢、不浮躁。
那悦耳之声宛如迦陵频伽鸟的鸣叫,直入心扉,令我心生欢喜。
40“他的声音沉稳,言辞不散漫,看来并非热衷于诵读经典。
父亲啊,我渴望再见到他,因为那位青年曾是我的故交。
41四缘善合、磨治光净之幽隙,广博天成,宛如粗叶之状;
少年郎遂跨我身而过,以胯压我张开之双腿。
42炽然晖耀放光明,宛如空中闪电明;
双臂柔软毫如膏,众指圆妙共庄严。
43“他身形不粗涩,体毛亦无冗长;他的指甲长,甲尖亦呈红色。
他用柔软的双臂拥抱,以端美的形貌承事,带来欢悦。
44那双手如木棉絮般柔亮,肤泽圆润宛如黄金海螺;
那双柔手曾抚触我身,自他离去,至今灼烧着我,父亲。
45他定然未曾肩挑担筐,也未曾亲手劈过柴薪;
他定然不曾持斧斫树,因他双手之上并无茧痕。
46“熊确实伤了他,他便对我说:‘让我快乐起来吧。’
我便依言而行,由此我获得了快乐;他也说道:‘婆罗门,我快乐了。’
47你这蔓藤叶铺就的床榻,已被我和他弄得零乱纷披;
水中嬉戏至于疲倦,我们便一再回到这叶屋中来。
48“父亲,如今咒语已不再现于我心,我也想不起火供和祭祀仪轨了。
在见到那位梵行者之前,我绝不食你的根与果实。
49“父亲,您必定也知道,那位梵行者所住的方向。
父亲,请速带我到那方去,莫让我死在您的净修林里。
50“我曾听闻有一片林野,百花盛放,鸟声婉转,群鸟栖集;
父亲,请速带我到那座森林去,趁我尚未在您的道场中命终。”
51“我在这光芒闪耀的林中,为乾闼婆与天女众所环绕;
在古仙人住处,不应生起如此的不乐。
52“朋友时而亲密,时而也会疏远;人们在亲族与朋友之间培育感情;
而这卑劣之人,凭何得以安住?他全然不知自己从何而来。
53“正是由于相与共处,友谊才会一再地紧密相连;
那位朋友若不来相聚,缺少了共处,情谊便会衰退。
54“你若见到梵行者,若与梵行者交谈;
犹如大水淹没成熟的庄稼,你很快就会舍弃这苦行的功德。
55若再得见梵行者,再与梵行者共语,
便如大水润泽丰熟谷稼,你速将舍离此已生热恼。
56“孩子,这些众生以种种不同的形貌,游走于人间。
具智慧者不应亲近它们,若触犯它们,梵行者便致毁坏。”
‘‘Uddayhate janapado, raṭṭhañcāpi vinassati; Ehi niḷinike gaccha, taṃ me brāhmaṇamānaya’’. ‘‘Nāhaṃ dukkhakkhamā rāja, nāhaṃ addhānakovidā; Kathaṃ ahaṃ gamissāmi, vanaṃ kuñjarasevitaṃ’’. ‘‘Phītaṃ janapadaṃ gantvā, hatthinā ca rathena ca; Dārusaṅghāṭayānena, evaṃ gaccha niḷinike. ‘‘Hatthiassarathe pattī, gacchevādāya khattiye; Taveva vaṇṇarūpena, vasaṃ tamānayissasi’’. ‘‘Kadalīdhajapaññāṇo, ābhujīparivārito; Eso padissati rammo, isisiṅgassa assamo. ‘‘Eso aggissa saṅkhāto, eso dhūmo padissati; Maññe no aggiṃ hāpeti, isisiṅgo mahiddhiko’’. ‘‘Tañca disvāna āyantiṃ, āmuttamaṇikuṇḍalaṃ; Isisiṅgo pāvisi bhīto, assamaṃ paṇṇachādanaṃ. ‘‘Assamassa ca sā dvāre, geṇḍukenassa kīḷati; Vidaṃsayantī aṅgāni, guyhaṃ pakāsitāni ca. ‘‘Tañca disvāna kīḷantiṃ, paṇṇasālagato jaṭī; Assamā nikkhamitvāna, idaṃ vacanamabravi. ‘‘Ambho ko nāma so rukkho, yassa tevaṃgataṃ phalaṃ; Dūrepi khittaṃ pacceti, na taṃ ohāya gacchati’’. ‘‘Assamassa mama brahme, samīpe gandhamādane; Bahavo tādisā rukkhā, yassa tevaṃgataṃ phalaṃ; Dūrepi khittaṃ pacceti, na maṃ ohāya gacchati’’. ‘‘Etū bhavaṃ assamimaṃ adetu, pajjañca bhakkhañca paṭiccha dammi; Idamāsanaṃ atra bhavaṃ nisīdatu, ito bhavaṃ mūlaphalāni bhuñjatu’’ . ‘‘Kiṃ te idaṃ ūrūnamantarasmiṃ, supicchitaṃ kaṇharivappakāsati; Akkhāhi me pucchito etamatthaṃ, kose nu te uttamaṅgaṃ paviṭṭhaṃ’’. ‘‘Ahaṃ vane mūlaphalesanaṃ caraṃ, āsādayiṃ acchaṃ sughorarūpaṃ; So maṃ patitvā sahasājjhapatto, panujja maṃ abbahi uttamaṅgaṃ. ‘‘Svāyaṃ vaṇo khajjati kaṇḍuvāyati, sabbañca kālaṃ na labhāmi sātaṃ; Paho bhavaṃ kaṇḍumimaṃ vinetuṃ, kurutaṃ bhavaṃ yācito brāhmaṇatthaṃ’’. ‘‘Gambhīrarūpo te vaṇo salohito, apūtiko vaṇagandho mahā ca; Karomi te kiñci kasāyayogaṃ, yathā bhavaṃ paramasukhī bhaveyya’’. ‘‘Na mantayogā na kasāyayogā, na osadhā brahmacāri kamanti; Ghaṭṭe mudukena vinehi kaṇḍuṃ , yathā ahaṃ paramasukhī bhaveyyaṃ’’. ‘‘Ito nu bhoto katamena assamo, kacci bhavaṃ abhiramasi araññe; Kacci nu te mūlaphalaṃ pahūtaṃ, kacci bhavantaṃ na vihiṃsanti vāḷā’’. ‘‘Ito ujuṃ uttarāyaṃ disāyaṃ, khemānadī himavatā pabhāvī ; Tassā tīre assamo mayha rammo, aho bhavaṃ assamaṃ mayhaṃ passe. ‘‘Ambā ca sālā tilakā ca jambuyo, uddālakā pāṭaliyo ca phullā; Samantato kimpurisābhigītaṃ, aho bhavaṃ assamaṃ mayhaṃ passe. ‘‘Tālā ca mūlā ca phalā ca mettha, vaṇṇena gandhena upetarūpaṃ; Taṃ bhūmibhāgehi upetarūpaṃ, aho bhavaṃ assamaṃ mayhaṃ passe. ‘‘Phalā ca mūlā ca pahūtamettha, vaṇṇena gandhena rasenupetā; Āyanti ca luddakā taṃ padesaṃ, mā me tato mūlaphalaṃ ahāsuṃ’’. ‘‘Pitā mamaṃ mūlaphalesanaṃ gato, idāni āgacchati sāyakāle; Ubhova gacchāmase assamaṃ taṃ, yāva pitā mūlaphalato etu’’. ‘‘Aññe bahū isayo sādhurūpā, rājīsayo anumagge vasanti; Te yeva pucchesi mamassamaṃ taṃ, te taṃ nayissanti mamaṃ sakāse’’. ‘‘Na te kaṭṭhāni bhinnāni, na te udakamābhataṃ; Aggīpi te na hāpito , kiṃ nu mandova jhāyasi. ‘‘Bhinnāni kaṭṭhāni huto ca aggi, tapanīpi te samitā brahmacārī ; Pīṭhañca mayhaṃ udakañca hoti, ramasi tuvaṃ brahmabhūto puratthā. ‘‘Abhinnakaṭṭhosi anābhatodako, ahāpitaggīsi asiddhabhojano ; Na me tuvaṃ ālapasī mamajja, naṭṭhaṃ nu kiṃ cetasikañca dukkhaṃ’’. ‘‘Idhāgamā jaṭilo brahmacārī, sudassaneyyo sutanū vineti; Nevātidīgho na panātirasso, sukaṇhakaṇhacchadanehi bhoto. ‘‘Amassujāto apurāṇavaṇṇī, ādhārarūpañca panassa kaṇṭhe; Dve yamā gaṇḍā uresu jātā, suvaṇṇatindukanibhā pabhassarā. ‘‘Mukhañca tassa bhusadassaneyyaṃ, kaṇṇesu lambanti ca kuñcitaggā; Te jotare carato māṇavassa, suttañca yaṃ saṃyamanaṃ jaṭānaṃ. ‘‘Aññā ca tassa saṃyamāni catasso, nīlā pītā lohitikā ca setā; Tā piṃsare carato māṇavassa, tiriṭi saṅghāriva pāvusamhi. ‘‘Na mikhalaṃ muñjamayaṃ dhāreti, na santhare no pana pabbajassa; Tā jotare jaghanantare vilaggā, sateratā vijjurivantalikkhe. ‘‘Akhīlakāni ca avaṇṭakāni, heṭṭhā nabhyā kaṭisamohitāni; Aghaṭṭitā niccakīḷaṃ karonti, haṃ tāta kiṃrukkhaphalāni tāni. ‘‘Jaṭā ca tassa bhusadassaneyyā, parosataṃ vellitaggā sugandhā; Dvedhā siro sādhu vibhattarūpo, aho nu kho mayha tathā jaṭāssu. ‘‘Yadā ca so pakirati tā jaṭāyo, vaṇṇena gandhena upetarūpā; Nīluppalaṃ vātasameritaṃva, tatheva saṃvāti panassamo ayaṃ. ‘‘Paṅko ca tassa bhusadassaneyyo, netādiso yādiso mayhaṃ kāye ; So vāyatī erito mālutena, vanaṃ yathā aggagimhe suphullaṃ. ‘‘Nihanti so rukkhaphalaṃ pathabyā, sucittarūpaṃ ruciraṃ dassaneyyaṃ; Khittañca tassa punareti hatthaṃ, haṃ tāta kiṃrukkhaphalaṃ nu kho taṃ. ‘‘Dantā ca tassa bhusadassaneyyā, suddhā samā saṅkhavarūpapannā; Mano pasādenti vivariyamānā, na hi nūna so sākamakhādi tehi. ‘‘Akakkasaṃ aggaḷitaṃ muhuṃ muduṃ, ujuṃ anuddhataṃ acapalamassa bhāsitaṃ; Rudaṃ manuññaṃ karavīkasussaraṃ, hadayaṅgamaṃ rañjayateva me mano. ‘‘Bindussaro nātivisaṭṭhavākyo , na nūna sajjhāyamatippayutto; Icchāmi bho taṃ punadeva daṭṭhuṃ, mitto hi me māṇavohu puratthā. ‘‘Susandhi sabbattha vimaṭṭhimaṃ vaṇaṃ, puthū sujātaṃ kharapattasannibhaṃ; Teneva maṃ uttariyāna māṇavo, vivaritaṃ ūruṃ jaghanena pīḷayi. ‘‘Tapanti ābhanti virocare ca, sateratā vijjurivantalikkhe; Bāhā mudū añjanalomasādisā, vicitravaṭṭaṅgulikāssa sobhare. ‘‘Akakkasaṅgo na ca dīghalomo, nakhāssa dīghā api lohitaggā; Mudūhi bāhāhi palissajanto, kalyāṇarūpo ramayaṃ upaṭṭhahi. ‘‘Dumassa tūlūpanibhā pabhassarā, suvaṇṇakambutalavaṭṭasucchavī; Hatthā mudū tehi maṃ saṃphusitvā, ito gato tena maṃ dahanti tāta. ‘‘Na nūna so khārividhaṃ ahāsi, na nūna so kaṭṭhāni sayaṃ abhañji; Na nūna so hanti dume kuṭhāriyā , na hissa hatthesu khilāni atthi. ‘‘Accho ca kho tassa vaṇaṃ akāsi, so maṃbravi sukhitaṃ maṃ karohi; Tāhaṃ kariṃ tena mamāsi sokhyaṃ, so cabravi sukhitosmīti brahme. ‘‘Ayañca te māluvapaṇṇasanthatā, vikiṇṇarūpāva mayā ca tena ca; Kilantarūpā udake ramitvā, punappunaṃ paṇṇakuṭiṃ vajāma. ‘‘Na majja mantā paṭibhanti tāta, na aggihuttaṃ napi yaññatantaṃ ; Na cāpi te mūlaphalāni bhuñje, yāva na passāmi taṃ brahmacāriṃ. ‘‘Addhā pajānāsi tuvampi tāta, yassaṃ disaṃ vasate brahmacārī; Taṃ maṃ disaṃ pāpaya tāta khippaṃ, mā te ahaṃ amarimassamamhi. ‘‘Vicitraphullaṃ hi vanaṃ sutaṃ mayā, dijābhighuṭṭhaṃ dijasaṅghasevitaṃ; Taṃ maṃ vanaṃ pāpaya tāta khippaṃ, purā te pāṇaṃ vijahāmi assame’’. ‘‘Imasmāhaṃ jotirase vanamhi, gandhabbadevaccharasaṅghasevite; Isīnamāvāse sanantanamhi, netādisaṃ aratiṃ pāpuṇetha. ‘‘Bhavanti mittāni atho na honti, ñātīsu mittesu karonti pemaṃ; Ayañca jammo kissa vā niviṭṭho, yo neva jānāti kutomhi āgato. ‘‘Saṃvāsena hi mittāni, sandhiyanti punappunaṃ; Sveva mitto asaṃgantu, asaṃvāsena jīrati. ‘‘Sace tuvaṃ dakkhasi brahmacāriṃ, sace tuvaṃ sallape brahmacārinā; Sampannasassaṃva mahodakena, tapoguṇaṃ khippamimaṃ pahissasi . ‘‘Punapi ce dakkhasi brahmacāriṃ, punapi ce sallape brahmacārinā; Sampannasassaṃva mahodakena, usmāgataṃ khippamimaṃ pahissasi. ‘‘Bhūtāni hetāni caranti tāta, virūparūpena manussaloke; Na tāni sevetha naro sapañño, āsajja naṃ nassati brahmacārī’’ti.
527. 乌玛丹提本生(2)
527. Ummādantījātakaṃ (2)
57“善喜啊,这是谁的住处,由黄色围墙所护?
远处那位如火焰之顶,好似山顶之焰在虚空中,她是谁?
58“善喜啊,这位女子是谁的女儿,又是谁的儿媳,抑或是谁的妻子?
请您快告诉我:她是有丈夫的,还是尚未出嫁?”
59“人主啊,我确知此事:我知晓她的母亲与父亲,亦知晓她的一切。
大地之主,那位男子正是您的(人),他日夜不放逸,全是为了您的利益。
60“他强大、繁荣、昌盛,人主啊,他还是您的一位大臣;
这是那位阿毗帕拉卡的妻子,大王,她名叫乌玛丹提。”
61“真是奇妙!为她取的这个名字,是她父母所定,实在妙极;
因为那时,她凝望着我,乌玛丹提使我变得癫狂。”
62眸如鹿眼、身似白莲,她于月圆之夜安坐;
那日见她一袭鸽足殷红的衣裳,我竟疑是两轮满月同升。
63她以秀美动人、曼妙可爱的眼睫凝眸相诱,舒展身姿,
恍如将我心神攫去——宛如生于林间、长在山中的紧那罗女。
64“那时,这位高挑黝黑的女子佩戴着宝石耳环,
一位衣着单薄的女子,犹如受惊的母鹿,正朝这边张望。
65何时那指甲赤褐、柔毫胜锦的女子,
双臂纤软、檀膏轻抹,指圆莹、举止娴雅,将自头顶亲近于我?
66“何时,提利提的女儿——身覆金色网饰、腰肢纤细的女子,
会用柔软的双臂拥抱我,如林中的藤蔓缠绕着大树?
67“何时,那肌肤红润如紫胶、双乳浑圆、身肢如白莲花的女子,
她会将面庞贴近我的面庞,犹如一位酒徒将酒碗递向另一位酒徒。
68“当我望见她立于彼处,如此吉祥,如此悦意,
从那时起,我对自己的心,便再也无法了知分毫。
69“我望见佩戴宝珠耳环的乌玛丹提,
我日夜不能安眠,犹如输掉千金的赌徒。
70“倘若帝释天神赐我恩惠,而我也能得此恩惠,
哪怕仅为一夜或两夜,愿我化身为阿毗波罗迦;
与乌玛丹提共相欢好之后,再成为尸毗王。”
71“当我礼敬众生主时,有位夜叉来到我面前,对我这般说道:
国王的心已沉溺于乌玛丹提,我将她给你,你便去受用她吧。”
72“福德将遭毁坏,我非不死之身;世人也会知晓我此恶行。
而你内心将受到极大的打击:把心爱的乌玛丹提交出去后,便再也见不到她。”
73“大王啊,除了你和我,又有谁能知悉所作的一切诸业呢?
大王,我既已将迷醉女交付于你,你便尽情宣泄爱欲吧。”
74造恶业者心中常念:愿他人不知我所为。
众生看见正在做此事的人,以及世间那些与此相应的人。
75“在这世间,难道还有人会相信你说‘她非我所爱’吗?
而你内心将受到极大的打击:把心爱的乌玛丹提交出去后,便再也见不到她。”
76“人主啊,这位确实是我所亲爱;大地保护者啊,她对我来说并非不可爱。
尊者,请往乌曼檀提处去,犹如狮子径入山岩之窟。”
77“智者纵为自身之苦所迫,亦终不舍能结乐果之业行。
为欲乐所迷、醉惑沉溺之人,岂有不造恶业者?”
78“你既是我母、亦是我父,是我夫主、是我养育之人,亦是我所敬奉之天神。
我是你的仆人,连同我的儿女和妻子;主人,请随心所欲而行吧。”
79“谁以‘我是主宰’自居而行恶,行恶之后,便不畏惧他人。
他不因作恶而享长寿,诸天神亦以厌恶的目光看待他。
80“那些安住于法的人,接受施主所赠、本非亲故的布施。
受者与施者都在那里,所造之业唯带来快乐的果报。”
81“这世间难道还有人会相信你说‘她不是我所爱’吗?
而你内心将受到极大的打击:把心爱的乌玛丹提交出去后,便再也见不到她。”
82“人主啊,这位确实是我所亲爱;大地保护者啊,她对我来说并非不可爱。
我已将那迷醉的女子交付于你。大王啊,且舍弃这爱欲的丛林吧。”
83有人以己之苦而体他人之苦,以己之乐而体他人之乐;
如同这是我自己,对他人亦复如是。能如此了知者,便已通达法。
84“这世上还有别的什么人,会相信你说‘她不是我心爱的’呢?
而你内心将受到极大的打击:把心爱的乌玛丹提交出去后,便再也见不到她。”
85“大王,您知道这是我的所爱,她于我并非不可爱,护地者啊。
大王,我以挚爱之心奉上所爱;施所爱者,陛下,终获所爱之报。”
86“我今定当断送己身,皆因这爱欲之故。
我绝不会以非法去伤害正法。”
87“人主啊,若你不欲忆念我,最胜人雄、无上英雄,
我便为一切尸毗人舍弃他;他既由我释放,此后你便可召唤他。”
88“阿毗波罗迦啊,如果你抛弃这个无过失的人,那对你一点好处都没有。
对你的诋毁也会传得很大,在那座城里,你连一个支持者都找不到。”
89“我会承受这一切非难,无论是责备、赞扬还是呵责;
愿此事临于我身,护地之王;尸毗王啊,随你所安,遂你所愿。”
90“彼于毁誉皆不执取,于责与敬亦不纳受。
吉祥与福运皆舍离此人,犹如大雨水从高地上消散。”
91“凡由此而生的一切苦乐、法之违越与内心忧恼;
我当以胸膛承担一切,犹如大地承载一切动与不动之众生;”
92“我不愿他人遭逢违越于法、内心忧恼以及诸般苦楚。
我将独自肩负此担,安住于法,无所疏忽。”
93“人主啊,请勿阻碍我这能生天界的福德业;
我以净信将乌玛丹提赠予你,如国王祭祀时施财于婆罗门;”
94“卡塔啊,你确是为我谋福之人,乌玛丹提与我为友,你亦如是。
天神与一切先祖皆将责我,我亦已见来世之恶果。”
95“尸毗王啊,城邑士民与举国百姓,都不会说这是合于正法。
我已亲手将乌玛丹提交付于你,大王啊,请舍下这爱欲的丛林。”
96“策士啊,你诚然是为我谋福的良友,乌玛丹提与你,于我皆如挚亲。
善士们所善加宣说的法,就像大海的海岸一样,极难越过。”
97“你是应受供养者,心怀利益与悲悯,是承载者、施设者,也是诸欲乐的守护者;
大王啊,供奉您的布施确有大果报,请出于爱欲接纳我乌玛丹蒂吧。”
98“阿比帕拉卡,你于一切事上确实奉行正法,我的孩子。
阿鲁那啊,此有命世间,两足之人中,除你而外,更有谁能致安稳?”
99“唯你为最胜,唯你为无上,你是通法者、知法者、具大慧者。
汝为法所护者,愿汝久住世间,护法尊,请为我说法。”
100来哉,渡越者,且听我之言。
我为汝宣说法要,诸圣所修之行;
101善哉乐法之王,善哉具慧之人。
善哉!不欺诳朋友,不造作恶业,即是安乐。
102“在一位无有忿怒、安住于法的国王的国土上,
人们安乐而住,犹如置身清凉荫蔽的屋宅。
103“我不赞赏那未经审察而行的业,那是不善的;
或有人明知而躬行,且听我今说此譬喻:
104牛群渡河之际,领头之牛若行步偏斜,
若领路者行于邪道,一切随从亦随之行于邪道。
105“同样地,在人间,若那位被尊为最上者,
他若行于非法,何况其余众生?
若国王不依法而行,举国便陷于苦难。
106牛群渡河之时,领首犍牛若径直而行;
领路者既行直道,众母牛亦皆随之直行。
107“同样地,在众人之中,若有人被尊为最上者,
若他能依正法而行,其余的人就更不必说了。
举国百姓皆得安乐,若国王是行持正法之人。
108“我从不以非法之道,希求不死。
或能征服这整个大地,阿毗波罗迦。
109“凡存在于人世间的任何宝物,
母牛、奴仆、黄金、衣料,以及上妙的旃檀香。
110“马匹、女子、珍宝与摩尼珠,以及日月所照护的我这一切;
我不会因此而行邪道——我是尸毗人中的雄牛,降生于此。
111“‘这一位是护国之领袖、利益者、高贵者,于尸毗人的法心怀恭敬;
他唯反复思索此法,故不随自心杂念所摆布。’
112“‘大王,您确实恒常安住于无灾无患的吉祥之中。’
你必长久统御王国,因你的智慧正是如此。
113“我们随喜你于法不放逸。
刹帝利若放逸于法,此统治者便从国土退没。
114“大王,刹帝利啊,你应对父母行持正法;
大王啊,于此世间行持正法之后,你将往生天界。
115“大王,刹帝利啊,你应对妻子儿女行持正法……(中略)……
116“大王,刹帝利,在朋友与臣民中行持正法吧……
117“大王,刹帝利,在车乘与军队中行持正法吧……
118“大王,行于正法,于村落、城镇之中……
119“大王,行于正法,于王国、国土之中……
120“大王,请您在沙门与婆罗门中践行正法……
121“大王,刹帝利啊,请您在走兽飞禽之间践行正法……
122“大王,应行于法,行法带来安乐;
大王啊,于此世间行持正法之后,你将往生天界。
123“大王,你应当行持法,连同帝释天神在内的天众与梵天众;
他们因善行而到达天界,大王,切莫于法放逸。”
‘‘Nivesanaṃ kassa nudaṃ sunanda, pākārena paṇḍumayena guttaṃ; Kā dissati aggisikhāva dūre, vehāyasaṃ pabbataggeva acci. ‘‘Dhītā nvayaṃ kassa sunanda hoti, suṇisā nvayaṃ kassa athopi bhariyā; Akkhāhi me khippamidheva puṭṭho, avāvaṭā yadi vā atthi bhattā’’. ‘‘Ahañhi jānāmi janinda etaṃ, matyā ca petyā ca athopi assā; Taveva so puriso bhūmipāla, rattindivaṃ appamatto tavatthe. ‘‘Iddho ca phīto ca suvaḍḍhito ca, amacco ca te aññataro janinda; Tassesā bhariyābhipārakassa , ummādantī nāmadheyyena rāja’’. ‘‘Ambho ambho nāmamidaṃ imissā, matyā ca petyā ca kataṃ susādhu; Tadā hi mayhaṃ avalokayantī, ummattakaṃ ummadantī akāsi’’. ‘‘Yā puṇṇamāse migamandalocanā, upāvisi puṇḍarīkattacaṅgī; Dve puṇṇamāyo tadahū amaññahaṃ, disvāna pārāvatarattavāsiniṃ. ‘‘Aḷārapamhehi subhehi vaggubhi, palobhayantī maṃ yadā udikkhati; Vijambhamānā harateva me mano, jātā vane kimpurisīva pabbate. ‘‘Tadā hi brahatī sāmā, āmuttamaṇikuṇḍalā; Ekaccavasanā nārī, migī bhantāvudikkhati. ‘‘Kadāssu maṃ tambanakhā sulomā, bāhāmudū candanasāralittā; Vaṭṭaṅgulī sannatadhīrakuttiyā, nārī upaññissati sīsato subhā. ‘‘Kadāssu maṃ kañcanajāluracchadā, dhītā tirīṭissa vilaggamajjhā; Mudūhi bāhāhi palissajissati, brahāvane jātadumaṃva māluvā. ‘‘Kadāssu lākhārasarattasucchavī, bindutthanī puṇḍarīkattacaṅgī; Mukhaṃ mukhena upanāmayissati, soṇḍova soṇḍassa surāya thālaṃ. ‘‘Yadāddasaṃ taṃ tiṭṭhantiṃ, sabbabhaddaṃ manoramaṃ; Tato sakassa cittassa, nāvabodhāmi kañcinaṃ . ‘‘Ummādantimahaṃ daṭṭhā , āmuttamaṇikuṇḍalaṃ; Na supāmi divārattiṃ, sahassaṃva parājito. ‘‘Sakko ce me varaṃ dajjā, so ca labbhetha me varo; Ekarattaṃ dvirattaṃ vā, bhaveyyaṃ abhipārako; Ummādantyā ramitvāna, sivirājā tato siyaṃ’’ . ‘‘Bhūtāni me bhūtapatī namassato, āgamma yakkho idametadabravi; Rañño mano ummadantyā niviṭṭho, dadāmi te taṃ paricārayassu’’. ‘‘Puññā vidhaṃse amaro na camhi, jano ca me pāpamidañca jaññā; Bhuso ca tyassa manaso vighāto, datvā piyaṃ ummadantiṃ adaṭṭhā’’. ‘‘Janinda nāññatra tayā mayā vā, sabbāpi kammassa katassa jaññā; Yaṃ te mayā ummadantī padinnā, bhusehi rājā vanathaṃ sajāhi’’. ‘‘Yo pāpakaṃ kamma karaṃ manusso, so maññati māyida maññiṃsu aññe; Passanti bhūtāni karontametaṃ, yuttā ca ye honti narā pathabyā. ‘‘Añño nu te koci naro pathabyā, saddheyya lokasmi na me piyāti; Bhuso ca tyassa manaso vighāto, datvā piyaṃ ummadantiṃ adaṭṭhā’’. ‘‘Addhā piyā mayha janinda esā, na sā mamaṃ appiyā bhūmipāla; Gaccheva tvaṃ ummadantiṃ bhadante, sīhova selassa guhaṃ upeti’’. ‘‘Na pīḷitā attadukhena dhīrā, sukhapphalaṃ kamma pariccajanti; Sammohitā vāpi sukhena mattā, na pāpakammañca samācaranti’’. ‘‘Tuvañhi mātā ca pitā ca mayhaṃ, bhattā patī posako devatā ca; Dāso ahaṃ tuyha saputtadāro, yathāsukhaṃ sāmi karohi kāmaṃ’’. ‘‘Yo issaromhīti karoti pāpaṃ, katvā ca so nuttasate paresaṃ; Na tena so jīvati dīghamāyu , devāpi pāpena samekkhare naṃ. ‘‘Aññātakaṃ sāmikehī padinnaṃ, dhamme ṭhitā ye paṭicchanti dānaṃ; Paṭicchakā dāyakā cāpi tattha, sukhapphalaññeva karonti kammaṃ’’. ‘‘Añño nu te koci naro pathabyā, saddheyya lokasmi na me piyāti; Bhuso ca tyassa manaso vighāto, datvā piyaṃ ummadantiṃ adaṭṭhā’’. ‘‘Addhā piyā mayha janinda esā, na sā mamaṃ appiyā bhūmipāla; Yaṃ te mayā ummadantī padinnā, bhusehi rājā vanathaṃ sajāhi’’. ‘‘Yo attadukkhena parassa dukkhaṃ, sukhena vā attasukhaṃ dahāti; Yathevidaṃ mayha tathā paresaṃ, yo evaṃ jānāti sa vedi dhammaṃ. ‘‘Añño nu te koci naro pathabyā, saddheyya lokasmi na me piyāti; Bhuso ca tyassa manaso vighāto, datvā piyaṃ ummadantiṃ adaṭṭhā’’. ‘‘Janinda jānāsi piyā mamesā, na sā mamaṃ appiyā bhūmipāla; Piyena te dammi piyaṃ janinda, piyadāyino deva piyaṃ labhanti’’. ‘‘So nūnāhaṃ vadhissāmi, attānaṃ kāmahetukaṃ; Na hi dhammaṃ adhammena, ahaṃ vadhitumussahe’’. ‘‘Sace tuvaṃ mayha satiṃ janinda, na kāmayāsi naravīra seṭṭha; Cajāmi naṃ sabbajanassa sibyā , mayā pamuttaṃ tato avhayesi naṃ’’. ‘‘Adūsiyaṃ ce abhipāraka tvaṃ, cajāsi katte ahitāya tyassa; Mahā ca te upavādopi assa, na cāpi tyassa nagaramhi pakkho’’. ‘‘Ahaṃ sahissaṃ upavādametaṃ, nindaṃ pasaṃsaṃ garahañca sabbaṃ; Mametamāgacchatu bhūmipāla, yathāsukhaṃ sivi karohi kāmaṃ’’. ‘‘Yo neva nindaṃ na panappasaṃsaṃ, ādiyati garahaṃ nopi pūjaṃ; Sirī ca lakkhī ca apeti tamhā, āpo suvuṭṭhīva yathā thalamhā’’. ‘‘Yaṃ kiñci dukkhañca sukhañca etto, dhammātisārañca manovighātaṃ; Urasā ahaṃ paccuttarissāmi sabbaṃ, pathavī yathā thāvarānaṃ tasānaṃ’’. ‘‘Dhammātisārañca manovighātaṃ, dukkhañca nicchāmi ahaṃ paresaṃ; Ekovimaṃ hārayissāmi bhāraṃ, dhamme ṭhito kiñci ahāpayanto’’. ‘‘Saggūpagaṃ puññakammaṃ janinda, mā me tuvaṃ antarāyaṃ akāsi; Dadāmi te ummadantiṃ pasanno, rājāva yaññe dhanaṃ brāhmaṇānaṃ’’. ‘‘Addhā tuvaṃ katte hitesi mayhaṃ, sakhā mamaṃ ummadantī tuvañca; Nindeyyu devā pitaro ca sabbe, pāpañca passaṃ abhisamparāyaṃ’’. ‘‘Na hetadhammaṃ sivirāja vajjuṃ, sanegamā jānapadā ca sabbe; Yaṃ te mayā ummadantī padinnā, bhusehi rājā vanathaṃ sajāhi’’. ‘‘Addhā tuvaṃ katte hitesi mayhaṃ, sakhā mamaṃ ummadantī tuvañca; Satañca dhammāni sukittitāni, samuddavelāva duraccayāni’’. ‘‘Āhuneyyo mesi hitānukampī, dhātā vidhātā casi kāmapālo; Tayī hutā rāja mahapphalā hi , kāmena me ummadantiṃ paṭiccha’’. ‘‘Addhā hi sabbaṃ abhipāraka tvaṃ, dhammaṃ acārī mama kattuputta; Añño nu te ko idha sotthikattā, dvipado naro aruṇe jīvaloke’’. ‘‘Tuvaṃ nu seṭṭho tvamanuttarosi, tvaṃ dhammagū dhammavidū sumedho; So dhammagutto cirameva jīva, dhammañca me desaya dhammapāla’’. ‘‘Tadiṅgha abhipāraka, suṇohi vacanaṃ mama; Dhammaṃ te desayissāmi, sataṃ āsevitaṃ ahaṃ. ‘‘Sādhu dhammaruci rājā, sādhu paññāṇavā naro; Sādhu mittānamaddubbho, pāpassākaraṇaṃ sukhaṃ. ‘‘Akkodhanassa vijite, ṭhitadhammassa rājino; Sukhaṃ manussā āsetha, sītacchāyāya saṅghare. ‘‘Na cāhametaṃ abhirocayāmi, kammaṃ asamekkhakataṃ asādhu; Ye vāpi ñatvāna sayaṃ karonti, upamā imā mayhaṃ tuvaṃ suṇohi. ‘‘Gavaṃ ce taramānānaṃ, jimhaṃ gacchati puṅgavo; Sabbā tā jimhaṃ gacchanti, nette jimhaṃ gate sati. ‘‘Evameva manussesu, yo hoti seṭṭhasammato; So ce adhammaṃ carati, pageva itarā pajā; Sabbaṃ raṭṭhaṃ dukhaṃ seti, rājā ce hoti adhammiko. ‘‘Gavaṃ ce taramānānaṃ, ujuṃ gacchati puṅgavo; Sabbā gāvī ujuṃ yanti, nette ujuṃ gate sati. ‘‘Evameva manussesu, yo hoti seṭṭhasammato; So sace dhammaṃ carati, pageva itarā pajā; Sabbaṃ raṭṭhaṃ sukhaṃ seti, rājā ce hoti dhammiko. ‘‘Na cāpāhaṃ adhammena, amarattamabhipatthaye; Imaṃ vā pathaviṃ sabbaṃ, vijetuṃ abhipāraka. ‘‘Yañhi kiñci manussesu, ratanaṃ idha vijjati; Gāvo dāso hiraññañca, vatthiyaṃ haricandanaṃ. ‘‘Assitthiyo ratanaṃ maṇikañca, yañcāpi me candasūriyā abhipālayanti; Na tassa hetu visamaṃ careyyaṃ, majjhe sivīnaṃ usabhomhi jāto. ‘‘Netā hitā uggato raṭṭhapālo, dhammaṃ sivīnaṃ apacāyamāno; So dhammamevānuvicintayanto, tasmā sake cittavase na vatto’’. ‘‘Addhā tuvaṃ mahārāja, niccaṃ abyasanaṃ sivaṃ; Karissasi ciraṃ rajjaṃ, paññā hi tava tādisī. ‘‘Etaṃ te anumodāma, yaṃ dhammaṃ nappamajjasi; Dhammaṃ pamajja khattiyo, raṭṭhā cavati issaro. ‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, mātāpitūsu khattiya; Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi. ‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, puttadāresu khattiya…pe…. ‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, mittāmaccesu khattiya…pe…. ‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, vāhanesu balesu ca…pe…. ‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, gāmesu nigamesu ca…pe…. ‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, raṭṭhesu janapadesu ca…pe…. ‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, samaṇabrāhmaṇesu ca…pe…. ‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, migapakkhīsu khattiya…pe…. ‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, dhammo ciṇṇo sukhāvaho; Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi. ‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, saindā devā sabrahmakā; Suciṇṇena divaṃ pattā, mā dhammaṃ rāja pāmado’’ti.
528. 大菩提本生(三)
528. Mahābodhijātakaṃ (3)
124“何用杖为?何用兽皮?何用伞盖?何用革屣?
何用刺棒与钵,及僧伽梨衣,婆罗门?
你行色匆匆,究竟欲往何方?”
125“这十二年间,我长依你侧;
我不曾记得黄褐之犬曾有这般吠叫:
126“它如狂兽般咆吼,龇露雪白的牙齿。
闻罢你与妻子那无信之辈对我所言。”
127“此过确已作成,婆罗门,正如你所说。”
我于你净信更增,婆罗门,且请安住莫去。
128昔时它通体纯白,其后竟转成杂色。
如今已全然血红,是我当离去的时候了。
129“从前它居于内,而后在中间,再后到外面;
在被驱逐之前,我即自行离去。
130“莫亲近无信之人,犹如那无水之井;
就算他去挖掘它,那水也是带着泥浆臭味的。
131“应当亲近有净信的人,远离不具净信的人;
渴求水的人,应当亲近净信者,如同走向清净的湖泊。
132“应亲近那亲近你的人,不亲近你的人,不要亲近。
别人亲近他,他却不亲近——这是非善士的品性。
133“不亲近那亲近他的人,也不服侍那服侍他的人;
那正是人中最卑劣者,犹如依附树枝的鹿。
134“由于过分频繁的交往,以及不相往来;
非时乞求,令友衰损;
135是故不应频往,亦不应久疏。
应在合适的时候有所请求,如此友情便不会衰退。
136“久居一处,可爱之人也会变得令人不喜。
我们这就告辞了,趁还未变得令你厌烦。”
137“你若对合掌恳求者如此不理不睬,
也不听从众多贤善侍从的话语;
我们如此恳求,请您再赐一次机缘。”
138“如果我们这样安住,就不会有障碍;
大王啊,无论是您的,还是我的,令国邦昌盛的君主啊,
但愿昼夜更替之后,我们得以见到。”
139“若言语由聚会而生,便随顺于增长;
不情愿时,或行不应行,或行应行;
对于并非自愿去做的事,谁又会被罪恶所染污?
140若彼义与法,俱善而非恶;
尊者言若实,杀此猴无咎。
141“您若了知自家論說之過失,便不會苛責於我;
蓋尊者之言,本來如是。”
142“倘若有一位主宰者,安排着一切众生的生命,
至于兴盛、衰败,以及善业与恶业,
奉命而行者无咎,发令之主自受牵连。
143若此事义法兼具,则唯善而无恶。
若您所言属实,那猴子便是我杀得其所。
144“若人自知己言之过,
您便不会责备我,因为尊者您的说法本是如此。”
145“若苦与乐,是由过去所造之业所感,
则往昔所造之恶业,他由此从债务中解脱;
已从旧债中解脱者,又怎会再被恶所染着?
146“如果那件事既合乎利益又合乎正法,是善的,不是邪恶的,
如果尊者所言真实,那只猴子即是我所善杀。
147“如果认识到自己言语中的过失,
您便不会责备我,因为尊者您的说法本是如此。”
148“正是依靠四种(大),有情之身色才得以生起。
色从何处生起,便在那里消失无踪。
生命只在此世存活,死后便彻底断灭。
149不论愚者还是智者,此世间终将断灭。
当世间断灭时,于此,谁还会被罪业所染?
150“若此事合于义理与法,是善而非恶,
倘若您所言真实不虚,那猴子便确是我所杀;
151“若能了知自身言论之过失……
请勿见责于我,尊者之说本自如此。”
152世人皆言:世有通达刹帝利政术者,实乃自命为智之愚人。
杀害母亲、父亲,还有年长的兄长;
若有那样的利益,儿子与妻子也可杀害。
153“若有人依某棵树的荫下坐卧,
便不应折其枝,背叛朋友实为邪恶。
154所须现前时,当连根尽拔;
此猴充我粮,善杀于我手。
155“如果那既是利益又合乎法,是善而非恶;
假如尊者的话真实不虚,那只猴子便是我所善杀。
156“如果一个人能认识到自己言论中的过失,
您便不会责备我,因为尊者您的说法本是如此。
157“持‘无因’论者,以及持‘自在天造作’论者;
持‘宿作因’论者、持‘断灭’论者,以及持‘刹帝利智’论者;
158“这些人在世间皆非善人,愚痴却自命为智者。
像那样的人自己会造恶,也会让别人去造恶;
与不善人交往,终归于苦,结出辛辣的苦果。
159“(那)狼曾以羊的形态,无所畏惧地混入羊群。
他杀害母绵羊、母山羊和公山羊,令其惊怖,便随心所欲地逃离。
160“有些像那样的沙门、婆罗门,披着伪装,欺诳世人。
他们行断食,卧于露地,满身尘垢,以蹲踞作为精勤。
他们定时进食,不饮饮料,行诸恶行,却自称是阿拉汉。
161“这些人在世间皆非善人,愚痴却自命为智者。
像那样的人自己会造恶,也会让别人去造恶;
与不善人交往,终归于苦,结出辛辣的苦果。
162“那些人宣称‘精进并不存在’,并宣扬一切皆无因缘。
那些将他人之造作与自身之造作,赞许为虚无的人。
163“这些人在世间皆非善人,愚痴却自命为智者。
像那样的人自己会造恶,也会让别人去造恶;
与不善人交往,终归于苦,结出辛辣的苦果。
164“倘若没有精进,善业与恶业,
国王便不会任用木匠,也不会令人打造种种器械。
165“正因为有精进,才有所谓的善业与恶业,
因此,国王才命人制造种种器械,才供养木匠。
166“纵使天百年不降雨,也不降雪,
此世间将毁灭,此众生将消亡。
167“因为天会下雨,也会飘落霜雪;
由此庄稼成熟,国家亦得长久护持。
168“如果牛群急着赶路,而领头的公牛走偏了方向,
所有牛便会跟着走上岔道,因为向导已偏离了正路。
169“同样地,在众人之中,那位被尊为最上者——
若他自己行于非法,何况其余百姓呢;
国王若行非法,举国皆沉苦厄。
170牛群渡水之际,领头之牛径直而前;
领路者若走得正直,所有母牛便都随之直行。
171“同样地,在众人之中,那位被公认最尊贵的人,
若他行于法,更何况其余的人;
国王若能行于正法,举国便得安享太平。
172“对于结出果实的大树,有人摘下还没熟的果子;
他既不知其美味,又令那种子败坏。
173“若有人以非法,治理大树般的国土,
他既不知其味,其国亦将毁灭。
174人于硕果累累之大树,砍取成熟之果;
尝知其味,而树之种子不坏。
175“若有人以法治理如大树般的国土,
他能辨识其滋味,他的国土便不会衰亡。
176“若国王以非法治理其国,
那位刹帝利国王,跟一切药草都相克。
177“同样地,在乡镇里,他伤害那些从事买卖的人;
若加害那些奉纳赋税、贡物之人,(王)便会因(丧失)财库而陷入困境。
178“深知要害击处的勇士,在战阵中久经历练;
若国王伤害那些杰出的勇士,他便会因(丧失)兵力而受挫。
179如是刹帝利行非法,伤害调伏梵行之仙;
是人便与天界相违。
180国王若安住非法,枉害无过之妻;
便招惨烈之境,还于亲子成怨。
181“于国土之间、于市镇之间、于军旅之间,皆应奉行正法;
不应伤害诸仙人,对待妻儿亦应保持平等之心。
182“如此国土之主,乃是一位无有瞋怒的护国。
令一切怨敌丧胆,犹如诸天之王帝释摧伏阿修罗众。”
‘‘Kiṃ nu daṇḍaṃ kimajinaṃ, kiṃ chattaṃ kimupāhanaṃ; Kimaṅkusañca pattañca, saṅghāṭiñcāpi brāhmaṇa; Taramānarūpohāsi , kiṃ nu patthayase disaṃ’’. ‘‘Dvādasetāni vassāni, vusitāni tavantike; Nābhijānāmi soṇena, piṅgalenābhikūjitaṃ. ‘‘Svāyaṃ dittova nadati, sukkadāṭhaṃ vidaṃsayaṃ; Tava sutvā sabhariyassa, vītasaddhassa maṃ pati’’. ‘‘Ahu esa kato doso, yathā bhāsasi brāhmaṇa; Esa bhiyyo pasīdāmi, vasa brāhmaṇa māgamā’’. ‘‘Sabbaseto pure āsi, tatopi sabalo ahu; Sabbalohitako dāni, kālo pakkamituṃ mama. ‘‘Abbhantaraṃ pure āsi, tato majjhe tato bahi; Purā niddhamanā hoti, sayameva vajāmahaṃ. ‘‘Vītasaddhaṃ na seveyya, udapānaṃvanodakaṃ; Sacepi naṃ anukhaṇe, vāri kaddamagandhikaṃ. ‘‘Pasannameva seveyya, appasannaṃ vivajjaye; Pasannaṃ payirupāseyya, rahadaṃ vudakatthiko. ‘‘Bhaje bhajantaṃ purisaṃ, abhajantaṃ na bhajjaye ; Asappurisadhammo so, yo bhajantaṃ na bhajjati . ‘‘Yo bhajantaṃ na bhajati, sevamānaṃ na sevati; Sa ve manussapāpiṭṭho, migo sākhassito yathā. ‘‘Accābhikkhaṇasaṃsaggā, asamosaraṇena ca; Etena mittā jīranti, akāle yācanāya ca. ‘‘Tasmā nābhikkhaṇaṃ gacche, na ca gacche cirāciraṃ; Kālena yācaṃ yāceyya, evaṃ mittā na jīyare . ‘‘Aticiraṃ nivāsena, piyo bhavati appiyo; Āmanta kho taṃ gacchāma, purā te homa appiyā’’. ‘‘Evaṃ ce yācamānānaṃ, añjaliṃ nāvabujjhasi; Paricārakānaṃ sataṃ , vacanaṃ na karosi no; Evaṃ taṃ abhiyācāma, puna kayirāsi pariyāyaṃ’’. ‘‘Evaṃ ce no viharataṃ, antarāyo na hessati; Tuyhaṃ vāpi mahārāja, mayhaṃ vā raṭṭhavaddhana; Appeva nāma passema, ahorattānamaccaye’’. ‘‘Udīraṇā ce saṃgatyā, bhāvāya manuvattati; Akāmā akaraṇīyaṃ vā, karaṇīyaṃ vāpi kubbati; Ākāmākaraṇīyamhi, kvidha pāpena lippati . ‘‘So ce attho ca dhammo ca, kalyāṇo na ca pāpako; Bhoto ce vacanaṃ saccaṃ, suhato vānaro mayā. ‘‘Attano ce hi vādassa, aparādhaṃ vijāniyā ; Na maṃ tvaṃ garaheyyāsi, bhoto vādo hi tādiso’’. ‘‘Issaro sabbalokassa, sace kappeti jīvitaṃ; Iddhiṃ byasanabhāvañca, kammaṃ kalyāṇapāpakaṃ; Niddesakārī puriso, issaro tena lippati. ‘‘So ce attho ca dhammo ca, kalyāṇo na ca pāpako; Bhoto ce vacanaṃ saccaṃ, suhato vānaro mayā. ‘‘Attano ce hi vādassa, aparādhaṃ vijāniyā; Na maṃ tvaṃ garaheyyāsi, bhoto vādo hi tādiso’’. ‘‘Sace pubbekatahetu, sukhadukkhaṃ nigacchati; Porāṇakaṃ kataṃ pāpaṃ, tameso muccate iṇaṃ; Porāṇakaiṇamokkho, kvidha pāpena lippati. ‘‘So ce attho ca dhammo ca, kalyāṇo na ca pāpako; Bhoto ce vacanaṃ saccaṃ, suhato vānaro mayā. ‘‘Attano ce hi vādassa, aparādhaṃ vijāniyā; Na maṃ tvaṃ garaheyyāsi, bhoto vādo hi tādiso’’. ‘‘Catunnaṃyevupādāya, rūpaṃ sambhoti pāṇinaṃ; Yato ca rūpaṃ sambhoti, tatthevānupagacchati; Idheva jīvati jīvo, pecca pecca vinassati. Ucchijjati ayaṃ loko, ye bālā ye ca paṇḍitā; Ucchijjamāne lokasmiṃ, kvidha pāpena lippati. ‘‘So ce attho ca dhammo ca, kalyāṇo na ca pāpako; Bhoto ce vacanaṃ saccaṃ, suhato vānaro mayā. ‘‘Attano ce hi vādassa, aparādhaṃ vijāniyā; Na maṃ tvaṃ garaheyyāsi, bhoto vādo hi tādiso’’. ‘‘Āhu khattavidā loke, bālā paṇḍitamānino. Mātaraṃ pitaraṃ haññe, atho jeṭṭhampi bhātaraṃ; Haneyya putta dāre ca, attho ce tādiso siyā. ‘‘Yassa rukkhassa chāyāya, nisīdeyya sayeyya vā; Na tassa sākhaṃ bhañjeyya, mittadubbho hi pāpako. ‘‘Atha atthe samuppanne, samūlamapi abbahe ; Attho me sambalenāpi, suhato vānaro mayā. ‘‘So ce attho ca dhammo ca, kalyāṇo na ca pāpako; Bhoto ce vacanaṃ saccaṃ, suhato vānaro mayā . ‘‘Attano ce hi vādassa, aparādhaṃ vijāniyā; Na maṃ tvaṃ garaheyyāsi, bhoto vādo hi tādiso. ‘‘Ahetuvādo puriso, yo ca issarakuttiko; Pubbekatī ca ucchedī, yo ca khattavido naro. ‘‘Ete asappurisā loke, bālā paṇḍitamānino; Kareyya tādiso pāpaṃ, atho aññampi kāraye; Asappurisasaṃsaggo , dukkhanto kaṭukudrayo. ‘‘Urabbharūpena vakassu pubbe, asaṃkito ajayūthaṃ upeti; Hantvā uraṇiṃ ajikaṃ ajañca, utrāsayitvā yena kāmaṃ paleti. ‘‘Tathāvidheke samaṇabrāhmaṇāse, chadanaṃ katvā vañcayanti manusse; Anāsakā thaṇḍilaseyyakā ca, rajojallaṃ ukkuṭikappadhānaṃ; Pariyāyabhattañca apānakattā, pāpācārā arahanto vadānā. ‘‘Ete asappurisā loke, bālā paṇḍitamānino; Kareyya tādiso pāpaṃ, atho aññampi kāraye; Asappurisasaṃsaggo, dukkhanto kaṭukudrayo. ‘‘Yamāhu natthi vīriyanti, ahetuñca pavadanti ye; Parakāraṃ attakārañca, ye tucchaṃ samavaṇṇayuṃ. ‘‘Ete asappurisā loke, bālā paṇḍitamānino; Kareyya tādiso pāpaṃ, atho aññampi kāraye; Asappurisasaṃsaggo, dukkhanto kaṭukudrayo. ‘‘Sace hi vīriyaṃ nāssa, kammaṃ kalyāṇapāpakaṃ; Na bhare vaḍḍhakiṃ rājā, napi yantāni kāraye. ‘‘Yasmā ca vīriyaṃ atthi, kammaṃ kalyāṇapāpakaṃ; Tasmā yantāni kāreti, rājā bharati vaḍḍhakiṃ. ‘‘Yadi vassasataṃ devo, na vasse na himaṃ pate; Ucchijjeyya ayaṃ loko, vinasseyya ayaṃ pajā. ‘‘Yasmā ca vassatī devo, himañcānuphusāyati; Tasmā sassāni paccanti, raṭṭhañca pālite ciraṃ. ‘‘Gavaṃ ce taramānānaṃ, jimhaṃ gacchati puṅgavo; Sabbā tā jimhaṃ gacchanti, nette jimhaṃ gate sati. ‘‘Evameva manussesu, yo hoti seṭṭhasammato; So ce adhammaṃ carati, pageva itarā pajā; Sabbaṃ raṭṭhaṃ dukhaṃ seti, rājā ce hoti adhammiko. ‘‘Gavaṃ ce taramānānaṃ, ujuṃ gacchati puṅgavo; Sabbā gāvī ujuṃ yanti, nette ujuṃ gate sati. ‘‘Evameva manussesu, yo hoti seṭṭhasammato; So sace dhammaṃ carati, pageva itarā pajā; Sabbaṃ raṭṭhaṃ sukhaṃ seti, rājā ce hoti dhammiko. ‘‘Mahārukkhassa phalino, āmaṃ chindati yo phalaṃ; Rasañcassa na jānāti, bījañcassa vinassati. ‘‘Mahārukkhūpamaṃ raṭṭhaṃ, adhammena pasāsati; Rasañcassa na jānāti, raṭṭhañcassa vinassati. ‘‘Mahārukkhassa phalino, pakkaṃ chindati yo phalaṃ; Rasañcassa vijānāti, bījañcassa na nassati. ‘‘Mahārukkhūpamaṃ raṭṭhaṃ, dhammena yo pasāsati; Rasañcassa vijānāti, raṭṭhañcassa na nassati. ‘‘Yo ca rājā janapadaṃ, adhammena pasāsati; Sabbosadhīhi so rājā, viruddho hoti khattiyo. ‘‘Tatheva negame hiṃsaṃ, ye yuttā kayavikkaye; Ojadānabalīkāre, sa kosena virujjhati. ‘‘Pahāravarakhettaññū , saṅgāme katanissame ; Ussite hiṃsayaṃ rājā, sa balena virujjhati. ‘‘Tatheva isayo hiṃsaṃ, saññate brahmacāriyo ; Adhammacārī khattiyo, so saggena virujjhati. ‘‘Yo ca rājā adhammaṭṭho, bhariyaṃ hanti adūsikaṃ; Luddaṃ pasavate ṭhānaṃ , puttehi ca virujjhati. ‘‘Dhammaṃ care jānapade, negamesu balesu ca; Isayo ca na hiṃseyya, puttadāre samaṃ care. ‘‘Sa tādiso bhūmipati, raṭṭhapālo akodhano; Sapatte sampakampeti, indova asurādhipo’’ti.
第一称为尼利尼迦(本生),第二则是狂迷(乌玛丹提)本生之殊胜篇;
第三个名为菩提庄严,此三篇皆为胜者所善说。
Saniḷīnikamavhayano paṭhamo, dutiyo pana saummadantivaro; Tatiyo pana bodhisirīvhayano, kathitā pana tīṇi jinena subhāti.