533. 小天鹅本生巴利
533. Cūḷahaṃsajātakaṃ (1)
1 “ 苏目卡（Sumukha） ，诸鸟不复积聚，正飞离此地；
你也走吧，不必犹豫，受困之时哪有友伴。”注疏 2
2 “ 我走也罢，不走也罢，都不会因此而不死。
他快乐时，我曾亲近承事；如今他受苦，我又怎能将他舍弃？注疏 2
3 “ 要么与你同死，要么无你而活。
若活着没有你，不如死去更好。注疏 2
4 “ 大王，舍弃陷入这般境地之人，此非正法。
鸟王啊，你的所趋便是我的所趋，我全然随顺。注疏 2
5 被绳索所缚者，除却厨下屠场，更有何方可往？
你已解脱自在而心自思量，那去处岂会合你心意？注疏 2
6 “ 有翼者啊，你看到的究竟是什么利益——是为了我，也是为了你，
还是为了那些尚存的亲属，当彼此生命都灭尽之时？注疏 2
7 “ 金色羽翼者啊，这（生命）本未堕入盲昧的黑暗，”
如此舍弃生命，是要照亮何种目的？注疏 2
8 “ 众生中的最上者啊，你为何不了知法中的义利？
受恭敬的寂静之法，为有情指示利益。注疏 2
9 “ 我期待着法，从法中生起的利益。
见我对你的一片忠诚，我对生命已无贪恋。”注疏 2
10 “ 这确是善士的品格：朋友在朋友遇难之际……
“ 即使搭上性命，也不舍弃朋友，忆持着那道理。”注疏 2
11 “ 你已如此践行此法，你的忠诚，我也已然知晓。”
“ 你便随愿做这件事吧，已得我的允许，你可以离去了。”注疏 2
12 “ 纵使光阴这般流逝，亲属因我而有的缺失……”
具足智慧者啊，愿那（缺失）由你弥补周全。注疏 2
13 “ 圣者们如此商议，行持圣洁。”
猎人出现了，犹如病人的死神。注疏 2
14 “ 这些长久利益（众生）的鸟儿，认出了敌人。
两只鸟静静地坐着，始终未离开座位。注疏 2
15 “ 望见持国天王从四方纷纷飞腾，
猎人啊，你们快速走向鸟王。注疏 2
16 “ 他便迅猛直扑，逼近那至高的鸟儿，
猎人折返回去，心中思量：“已经绑住了。”注疏 2
17 一则被缚而端坐，一则犹未被系缚；
趋近彼被缚坐者，见其安然无灾患。注疏 2
18 那时，那满怀疑惑的人便向白鸟启口，
向那身躯雄伟、安坐其间的群鸟之主。注疏 2
19 “ 他被这大网缚住，不能飞向任何方向。”
你既有力量，又未被缚，为何不飞走呢？注疏 2
20 “ 这只（被缚的）鸟对你来说算什么，你未被缚，却守着他？
“ 群鸟都已飞走，为何唯独你留下？”注疏 2
21 “ 鸟敌啊，他是我的国王，也是我的朋友，是像我的性命一样的朋友。
我不会离开他，直到寿终为止。注疏 2
22 “ 然而，这飞鸟怎会未曾看见那铺设的罗网？
这是那些大人物的本分，他们应当觉察到危险。注疏 2
23 “ 当人命终之时，衰败即至；
那时，纵使触及罗网与陷阱，他也浑然不觉。注疏 2
24 “ 然而，大智慧者啊，种种陷阱遍布四方，
他们因涉入隐秘而受缚，生命便如此终结。”注疏 2
25 “ 与你同居共处，实无安乐之果；
愿你垂怜允准，赐我活命之途。”注疏 2
26 “ 你既非为我所缚，我亦无意取你性命；
你速速离此而去，愿你长久安乐地活着。”注疏 2
27 “ 我所求的并非他物，除非是为了他的性命；
若你只须一个便满足，那便放了他，来吃我吧。注疏 2
28 汝我身量体围两相当，年岁亦复齐等；
汝不赖利养活命，而以此相易者唯汝。注疏 2
29 “ 那么，请你善加观察；愿你对我们心生贪求；
“ 先用罗网将我缚住，再放走那位鸟王。”注疏 2
30 “ 于你，利益当下即获成就；于他，所请之事也即办成；”
“ 而且，你与持国天王之间的友谊，将贯穿一生、始终不移。”注疏 2
31 “ 愿大众见我们为你所释放，从此处归去，
友朋、臣僚、仆从、妻儿与亲眷亦然。注疏 3
32 “ 然而，如你一般的朋友，于此世间众人之中，实为难得；
恰似你，对持国天王而言，乃是生命与共的密友。注疏 3
33 “ 我今放还你同伴，愿雁王随你同行；
速离此地莫迟留，于亲族之中同放光华。”注疏 2
34 “ 他因主人获释而满心欢喜，对主人深怀敬意；
弯颈者便开口说话，道出悦耳之言。注疏 3
35 “ 猎人啊，你就这样和所有亲属一起欢喜吧；
正如我今日得见鸟王被释放而心生欢喜。”注疏 2
36 “ 来吧，我当教导你，如此你亦能获得；
这位持国天王于你便是一种利得，他不会遭遇任何恶事。注疏 2
37 速带我二人入内宫，陈于国王之前；
我等本无系缚，自在如常，分立扁担两端。注疏 2
38 大王，此诸持国天王，乃群鹅之首领；
此为鹅王，此则彼等之将军。注疏 2
39 “ 人主睹此鹅王已，无疑欢悦心满意；
必当厚赐汝财宝，盈积丰饶受用足。”注疏 2
40 “ 那人听了他的话，便以行动付诸实现；”
他随即进入王宫，将那些鹅呈献给国王。
它们未受束缚，一如本然，分立于扁担两端。注疏 2
41 “ 大王，这些便是诸鹅之首——持国天王。
这位是鹅王，这位是将军。”注疏 2
42 “ 这些飞鸟，是如何落到你手中的？
猎人于此怎得寻见那群大鸟之王？”注疏 2
43 “ 人主啊，我的罗网已张设于沼泽之中。”
凡我视为飞鸟栖身之所，皆是夺其性命的陷阱；注疏 2
44 “ 触及那样的罗网，鹅王便被缠缚住了；
他未被束缚，坐着，对我这般说道。注疏 2
45 “ 非圣者所难行，他却持守最上的心境。
为了主人的利益而精勤努力，这只与法相应的飞鸟。注疏 2
46 “ 他舍弃了自身性命，他本是值得活命之人；
他坐在那里不停悲叹，为主人祈求活命。注疏 2
47 “ 听闻此言，我心中生起了净信；
于是我将它从罗网中放出，任它安乐离去。注疏 2
48 “ 它因主人获释而欢喜，对主人愈加恭敬，
弯颈者便开口说话，道出悦耳之言。注疏 2
49 “ 猎人啊，你就这样和所有亲属一起欢喜吧；
正如我今日得见鸟王被释放而心生欢喜。注疏 2
50 “ 来，我当教导你，愿你也能如此得利；
此持国天王乃汝之利，汝不得见纤毫之恶，注疏 2
51 速携入内宫，将我二人献于王前。
“ 在未被束缚、恢复自然的状态下，立于扁担两端之时。”注疏 2
52 “ 大王，这些便是诸鹅之首——持国族的鹅王们。
这一位是天鹅之王，那一位是天鹅的统将。注疏 2
53 ‘ 人主一见天鹅之王，必无疑虑。
他欢喜、满意、喜悦，将赐予你许多财富。’注疏 2
54 “ 正因他的这番话，我将这两只天鹅带来；
此处二者曾同栖，皆为我所允可。注疏 2
55 此鸟今已如是而去，再生之禽，具足最胜法行。
愿您怜我这猎人，生起一片柔软之心；注疏 2
56 “ 天神啊，除此献礼，我再不见有更胜者。
人主啊，请看那满是捕鸟者村落中的他。”注疏 2
57 “ 当看见国王端坐在华美的金座上，
弯颈者便开口说话，道出悦耳之言。注疏 2
58 “ 尊者是否安乐？尊者是否康健无病？
您是否依法治理这兴盛的国度？”注疏 2
59 “ 天鹅啊，我确实安好；天鹅啊，我亦无病无痛。
而且，我正依法治理着这繁荣的国土。”注疏 2
60 “ 尊者，您的大臣们之中，可全无任何过失吗？
而且，为了您的利益，他们是否不顾惜自己的生命？”注疏 2
61 “ 再者，在我的大臣当中，也未见任何过失。
而且他们为了我的利益，亦不吝惜自己的生命。”注疏 2
62 “ 你的妻子是否与你相称——温顺贤淑、言语悦耳？
“ 她具足子嗣、容貌与名声，又能随顺你的意愿？”注疏 2
63 “ 再者，我的妻子与我相配，温顺而又言语悦耳。
“ 她具足子嗣、容貌与名声，且随顺我的意愿。”注疏 2
64 “ 尊者，您可曾落入大敌之手？”
在那最初的灾厄中，他饱受了莫大的痛苦。注疏 2
65 “ 你莫非身陷机关，又惨遭棍棒毒打？
此乃彼等卑劣者之故态，当即如是。”注疏 2
66 大王，如此灾祸既临，您可曾得安？
“ 而此人，在我们当中从未以敌人相待。”注疏 2
67 “ 猎人折返后，便先开口说道。
那时，贤明的苏目卡便如此回应。注疏 2
68 “ 听了他那番话，此人便生起了净信。
于是他将我从绳套中解开，安然应允我离去。注疏 2
69 “ 而这一切，正是善目为达此目的所作的谋划；
意在为这位渴求财富的人，前来拜见尊者。”注疏 2
70 “ 善来，诸位！见到你们，我心欢喜。”
“ 也愿他获得丰足的财富，如其所愿。”注疏 2
71 “ 国王以财物令猎人欢喜满足后，”
他向瓦康嘎说出悦耳动听的话语。注疏 2
72 “ 确实，凡依止于法，于一切事物皆得自在者，
一切处的威权皆归于你，你便依所愿去统治吧。”注疏 2
73 “ 为了布施、为了受用，以及其它合宜的用途。
此财我尽施汝等，此主权亦悉付汝——”注疏 2
74 “ 正如贤智苏目卡，曾对我作如是语。
彼具足智慧，欣然所向，于我最为珍爱；”注疏 2
75 大王，我实处于龙王与怨敌之间。
我无能回辩，注疏 2
76 此非我之礼数：于我等之中，彼为最胜，而您乃无上众生。
大地守护者、人主，有众多理由堪受礼敬。注疏 2
77 “ 正当此二人陈词，裁决进行之时，
人主啊，应即刻遣使答复。”注疏 2
78 “ 据说，那猎人依法行事，那卵生之鸟却是智者。
确实，未修行者，断不会有如此理趣。注疏 2
79 “ 本性如此高尚，有情如此卓越，
在我所见过的众人之中，从未见过如此之人。注疏 2
80 “ 我对你们的品性与温和的言辞感到满意，
这也正是我的心愿：愿能长久见到二位。”注疏 2
81 “ 作为至交，你应为我们所做之事，你已做了。
我们已毫无疑问地获得了你对我们的忠诚。注疏 3
82 “ 确实，亲族大众的聚会，真是盛大无比。
由于见不到我们，众多鸟儿都陷于痛苦之中。注疏 2
83 “ 为了消除他们的忧伤，我们得到了你的允许，
调伏怨敌者啊，我们行右绕礼敬之后，便去见亲人。注疏 3
84 “ 诚然，得见诸位，我获得了广大的喜悦，
而亲族间的信赖，亦是大利益啊。”注疏 2
85 “ 鹅王持国对人王说完这番话，
迅疾无比，来至亲族众中。注疏 2
86 “ 见到那些尊贵的再生者安然归至，”
群鹅嘎嘎齐鸣，一片喧声顿时扬起。注疏 2
87 “ 他们因为主人获释而满心欢喜，对主人怀着恭敬。
卵生者从四面纷纷围拢过来，寻得了依怙。”注疏 2
88 “ 有友之人，诸事皆成吉祥；
恰如持国天王，归于亲族之群。”巴利 注疏 2
‘‘Sumukha anupacinantā, pakkamanti vihaṅgamā; Gaccha tuvampi mā kaṅkhi, natthi baddhe sahāyatā’’. ‘‘Gacche vāhaṃ na vā gacche, na tena amaro siyaṃ; Sukhitaṃ taṃ upāsitvā, dukkhitaṃ taṃ kathaṃ jahe. ‘‘Maraṇaṃ vā tayā saddhiṃ, jīvitaṃ vā tayā vinā; Tadeva maraṇaṃ seyyo, yañce jīve tayā vinā. ‘‘Nesa dhammo mahārāja, yaṃ taṃ evaṃ gataṃ jahe; Yā gati tuyhaṃ sā mayhaṃ, ruccate vihagādhipa. ‘‘Kā nu pāsena baddhassa , gati aññā mahānasā; Sā kathaṃ cetayānassa, muttassa tava ruccati. ‘‘Kaṃ vā tvaṃ passase atthaṃ, mama tuyhañca pakkhima; Ñātīnaṃ vāvasiṭṭhānaṃ, ubhinnaṃ jīvitakkhaye. ‘‘Yaṃ na kañcanadepiñcha , andhena tamasā gataṃ; Tādise sañcajaṃ pāṇaṃ, kamatthamabhijotaye’’. ‘‘Kathaṃ nu patataṃ seṭṭha, dhamme atthaṃ na bujjhasi ; Dhammo apacito santo, atthaṃ dasseti pāṇinaṃ. ‘‘Sohaṃ dhammaṃ apekkhāno, dhammā catthaṃ samuṭṭhitaṃ; Bhattiñca tayi sampassaṃ, nāvakaṅkhāmi jīvitaṃ’’. ‘‘Addhā eso sataṃ dhammo, yo mitto mittamāpade; Na caje jīvitassāpi, hetudhammamanussaraṃ. ‘‘Svāyaṃ dhammo ca te ciṇṇo, bhatti ca viditā mayi; Kāmaṃ karassu mayhetaṃ, gacchevānumato mayā’’. ‘‘Api tvevaṃ gate kāle, yaṃ khaṇḍaṃ ñātinaṃ mayā; Tayā taṃ buddhisampannaṃ , assa paramasaṃvutaṃ. ‘‘Iccevaṃ mantayantānaṃ, ariyānaṃ ariyavuttinaṃ; Paccadissatha nesādo, āturānamivantako. ‘‘Te sattumabhisañcikkha, dīgharattaṃ hitā dijā; Tuṇhīmāsittha ubhayo, na sañcalesumāsanā . ‘‘Dhataraṭṭhe ca disvāna, samuḍḍente tato tato; Abhikkamatha vegena, dijasattu dijādhipe. ‘‘So ca vegenabhikkamma, āsajja parame dije; Paccakamittha nesādo, baddhā iti vicintayaṃ. ‘‘Ekaṃva baddhamāsīnaṃ, abaddhañca punāparaṃ; Āsajja baddhamāsīnaṃ, pekkhamānamadīnavaṃ. ‘‘Tato so vimatoyeva, paṇḍare ajjhabhāsatha; Pavaḍḍhakāye āsīne, dijasaṅghagaṇādhipe. ‘‘Yaṃ nu pāsena mahatā, baddho na kurute disaṃ; Atha kasmā abaddho tvaṃ, balī pakkhi na gacchasi. ‘‘Kinnu tyāyaṃ dijo hoti, mutto baddhaṃ upāsasi; Ohāya sakuṇā yanti, kiṃ eko avahīyasi’’. ‘‘Rājā me so dijāmitta, sakhā pāṇasamo ca me; Neva naṃ vijahissāmi, yāva kālassa pariyāyaṃ. ‘‘Kathaṃ panāyaṃ vihaṅgo, nāddasa pāsamoḍḍitaṃ; Padañhetaṃ mahantānaṃ, boddhumarahanti āpadaṃ. ‘‘Yadā parābhavo hoti, poso jīvitasaṅkhaye; Atha jālañca pāsañca, āsajjāpi na bujjhati. ‘‘Api tveva mahāpañña, pāsā bahuvidhā tatā ; Guyhamāsajja bajjhanti, athevaṃ jīvitakkhaye’’. ‘‘Api nāyaṃ tayā saddhiṃ, saṃvāsassa sukhudrayo; Api no anumaññāsi, api no jīvitaṃ dade’’. ‘‘Na ceva me tvaṃ baddhosi, napi icchāmi te vadhaṃ; Kāmaṃ khippamito gantvā, jīva tvaṃ anigho ciraṃ’’. ‘‘Nevāhametamicchāmi , aññatretassa jīvitā; Sace ekena tuṭṭhosi, muñcetaṃ mañca bhakkhaya. ‘‘Ārohapariṇāhena, tulyāsmā vayasā ubho; Na te lābhena jīvatthi , etena niminā tuvaṃ. ‘‘Tadiṅgha samapekkhassu , hotu giddhi tavamhasu ; Maṃ pubbe bandha pāsena, pacchā muñca dijādhipaṃ. ‘‘Tāvadeva ca te lābho, katāssa yācanāya ca; Mitti ca dhataraṭṭhehi, yāvajīvāya te siyā’’. ‘‘Passantu no mahāsaṅghā, tayā muttaṃ ito gataṃ; Mittāmaccā ca bhaccā ca, puttadārā ca bandhavā. ‘‘Na ca te tādisā mittā, bahūnaṃ idha vijjati; Yathā tvaṃ dhataraṭṭhassa, pāṇasādhāraṇo sakhā. ‘‘So te sahāyaṃ muñcāmi, hotu rājā tavānugo; Kāmaṃ khippamito gantvā, ñātimajjhe virocatha’’. ‘‘So patīto pamuttena, bhattunā bhattugāravo; Ajjhabhāsatha vakkaṅgo , vācaṃ kaṇṇasukhaṃ bhaṇaṃ. ‘‘Evaṃ luddaka nandassu, saha sabbehi ñātibhi; Yathāhamajja nandāmi, muttaṃ disvā dijādhipaṃ’’. ‘‘Ehi taṃ anusikkhāmi, yathā tvamapi lacchase; Lābhaṃ tavāyaṃ dhataraṭṭho, pāpaṃ kiñci na dakkhati. ‘‘Khippamantepuraṃ netvā , rañño dassehi no ubho; Abaddhe pakatibhūte, kāje ubhayato ṭhite. ‘‘Dhataraṭṭhā mahārāja, haṃsādhipatino ime; Ayañhi rājā haṃsānaṃ, ayaṃ senāpatītaro. ‘‘Asaṃsayaṃ imaṃ disvā, haṃsarājaṃ narādhipo; Patīto sumano vitto , bahuṃ dassati te dhanaṃ’’. ‘‘Tassa taṃ vacanaṃ sutvā, kammunā upapādayi; Khippamantepuraṃ gantvā, rañño haṃse adassayi; Abaddhe pakatibhūte, kāje ubhayato ṭhite. ‘‘Dhataraṭṭhā mahārāja, haṃsādhipatino ime; Ayañhi rājā haṃsānaṃ, ayaṃ senāpatītaro’’. ‘‘Kathaṃ panime vihaṅgā , tava hatthattamāgatā ; Kathaṃ luddo mahantānaṃ, issare idha ajjhagā’’. ‘‘Vihitā santime pāsā, pallalesu janādhipa; Yaṃ yadāyatanaṃ maññe, dijānaṃ pāṇarodhanaṃ. ‘‘Tādisaṃ pāsamāsajja, haṃsarājā abajjhatha; Taṃ abaddho upāsīno, mamāyaṃ ajjhabhāsatha. ‘‘Sudukkaraṃ anariyehi, dahate bhāvamuttamaṃ; Bhatturatthe parakkanto, dhammayutto vihaṅgamo. ‘‘Attanāyaṃ cajitvāna, jīvitaṃ jīvitāraho; Anutthunanto āsīno, bhattu yācittha jīvitaṃ. ‘‘Tassa taṃ vacanaṃ sutvā, pasādamahamajjhagā; Tato naṃ pāmuciṃ pāsā, anuññāsiṃ sukhena ca. ‘‘‘So patīto pamuttena, bhattunā bhattugāravo; Ajjhabhāsatha vakkaṅgo, vācaṃ kaṇṇasukhaṃ bhaṇaṃ. ‘‘‘Evaṃ luddaka nandassu, saha sabbehi ñātibhi; Yathāhamajja nandāmi, muttaṃ disvā dijādhipaṃ. ‘‘‘Ehi taṃ anusikkhāmi, yathā tvamapi lacchase; Lābhaṃ tavāyaṃ dhataraṭṭho, pāpaṃ kiñci na dakkhati. ‘‘‘Khippamantepuraṃ netvā , rañño dassehi no ubho; Abaddhe pakatibhūte, kāje ubhayato ṭhite. ‘‘‘Dhataraṭṭhā mahārāja, haṃsādhipatino ime; Ayañhi rājā haṃsānaṃ, ayaṃ senāpatītaro. ‘‘‘Asaṃsayaṃ imaṃ disvā, haṃsarājaṃ narādhipo; Patīto sumano vitto, bahuṃ dassati te dhanaṃ’. ‘‘Evametassa vacanā, ānītāme ubho mayā; Ettheva hi ime āsuṃ , ubho anumatā mayā. ‘‘Soyaṃ evaṃ gato pakkhī, dijo paramadhammiko; Mādisassa hi luddassa, janayeyyātha maddavaṃ. ‘‘Upāyanañca te deva, nāññaṃ passāmi edisaṃ; Sabbasākuṇikāgāme, taṃ passa manujādhipa’’. ‘‘Disvā nisinnaṃ rājānaṃ, pīṭhe sovaṇṇaye subhe; Ajjhabhāsatha vakkaṅgo, vācaṃ kaṇṇasukhaṃ bhaṇaṃ. ‘‘Kaccinnu bhoto kusalaṃ, kacci bhoto anāmayaṃ; Kacci raṭṭhamidaṃ phītaṃ, dhammena manusāsasi’’. ‘‘Kusalañceva me haṃsa, atho haṃsa anāmayaṃ; Atho raṭṭhamidaṃ phītaṃ, dhammena manusāsahaṃ’’ . ‘‘Kacci bhoto amaccesu, doso koci na vijjati; Kacci ca te tavatthesu, nāvakaṅkhanti jīvitaṃ’’. ‘‘Athopi me amaccesu, doso koci na vijjati; Athopi te mamatthesu, nāvakaṅkhanti jīvitaṃ’’. ‘‘Kacci te sādisī bhariyā, assavā piyabhāṇinī; Puttarūpayasūpetā, tava chandavasānugā’’. ‘‘Atho me sādisī bhariyā, assavā piyabhāṇinī; Puttarūpayasūpetā, mama chandavasānugā’’. ‘‘Bhavantaṃ kacci nu mahā-sattuhatthattataṃ gato; Dukkhamāpajji vipulaṃ, tasmiṃ paṭhamamāpade. ‘‘Kacci yantāpatitvāna, daṇḍena samapothayi; Evametesaṃ jammānaṃ, pātikaṃ bhavati tāvade’’. ‘‘Khemamāsi mahārāja, evamāpadiyā sati ; Na cāyaṃ kiñci rasmāsu, sattūva samapajjatha. ‘‘Paccagamittha nesādo, pubbeva ajjhabhāsatha; Tadāyaṃ sumukhoyeva, paṇḍito paccabhāsatha. ‘‘Tassa taṃ vacanaṃ sutvā, pasādamayamajjhagā; Tato maṃ pāmucī pāsā, anuññāsi sukhena ca. ‘‘Idañca sumukheneva, etadatthāya cintitaṃ; Bhoto sakāsegamanaṃ , etassa dhanamicchatā’’. ‘‘Svāgatañcevidaṃ bhavataṃ, patīto casmi dassanā; Eso cāpi bahuṃ vittaṃ, labhataṃ yāvadicchati’’ . ‘‘Santappayitvā nesādaṃ, bhogehi manujādhipo; Ajjhabhāsatha vakkaṅgaṃ, vācaṃ kaṇṇasukhaṃ bhaṇaṃ’’. ‘‘Yaṃ khalu dhammamādhīnaṃ, vaso vattati kiñcanaṃ; Sabbatthissariyaṃ tava , taṃ pasāsa yadicchatha. ‘‘Dānatthaṃ upabhottuṃ vā, yaṃ caññaṃ upakappati; Etaṃ dadāmi vo vittaṃ, issariyaṃ vissajāmi vo’’. ‘‘Yathā ca myāyaṃ sumukho, ajjhabhāseyya paṇḍito; Kāmasā buddhisampanno, taṃ myāssa paramappiyaṃ’’. ‘‘Ahaṃ khalu mahārāja, nāgarājārivantaraṃ; Paṭivattuṃ na sakkomi, na me so vinayo siyā. ‘‘Amhākañceva so seṭṭho, tvañca uttamasattavo; Bhūmipālo manussindo, pūjā bahūhi hetuhi. ‘‘Tesaṃ ubhinnaṃ bhaṇataṃ, vattamāne vinicchaye; Nantaraṃ paṭivattabbaṃ, pessena manujādhipa’’. ‘‘Dhammena kira nesādo, paṇḍito aṇḍajo iti; Na heva akatattassa, nayo etādiso siyā. ‘‘Evaṃ aggapakatimā, evaṃ uttamasattavo; Yāvatatthi mayā diṭṭhā, nāññaṃ passāmi edisaṃ. ‘‘Tuṭṭhosmi vo pakatiyā, vākyena madhurena ca; Eso cāpi mamacchando, ciraṃ passeyya vo ubho’’. ‘‘Yaṃ kiccaṃ parame mitte, katamasmāsu taṃ tayā; Pattā nissaṃsayaṃ tyāmhā , bhattirasmāsu yā tava. ‘‘Aduñca nūna sumahā, ñātisaṅghassa mantaraṃ; Adassanena asmākaṃ , dukkhaṃ bahūsu pakkhisu. ‘‘Tesaṃ sokavighātāya, tayā anumatā mayaṃ; Taṃ padakkhiṇato katvā, ñātiṃ passemurindama . ‘‘Addhāhaṃ vipulaṃ pītiṃ, bhavataṃ vindāmi dassanā; Eso cāpi mahā attho, ñātivissāsanā siyā’’. ‘‘Idaṃ vatvā dhataraṭṭho , haṃsarājā narādhipaṃ; Uttamaṃ javamanvāya , ñātisaṅghaṃ upāgamuṃ. ‘‘Te aroge anuppatte, disvāna parame dije; Kekāti makaruṃ haṃsā, puthusaddo ajāyatha. ‘‘Te patītā pamuttena, bhattunā bhattugāravā; Samantā parikiriṃsu , aṇḍajā laddhapaccayā’’. ‘‘Evaṃ mittavataṃ atthā, sabbe honti padakkhiṇā; Haṃsā yathā dhataraṭṭhā, ñātisaṅghaṃ upāgamu’’nti.
534. 《大天鹅本生·534》巴利
534. Mahāhaṃsajātakaṃ (2)
89 “ 这些天鹅，弯颈的，正被恐惧驱策着飞离而去；
金肤金容的苏目卡啊，你就随心所欲地飞走吧。注疏 2
90 “ 亲族们抛开我离去，留我独自落入罗网的束缚；
他们走得毫无顾念，为何你独自留下不去？注疏 2
91 “ 飞去吧，众飞翔者中最胜的，被缚之人何来同伴？
莫错失你安然脱身之机，苏目卡啊，你尽可去。”注疏 2
92 “ 纵然为痛苦所困，我也不会舍弃你，持国天王。
我的生或死，都会和你在一起。注疏 2
93 “ 纵然为痛苦所困，我也不会舍弃你，持国天王。
你不应当迫我参与非圣者所为之事。注疏 2
94 “ 我是您自幼相伴的朋友，亦常驻于您心。
天鹅中的至尊啊，我是您闻名遐迩的统帅。注疏 3
95 “ 我若就此离去，回到亲族之中，又如何能自夸呢？
舍你而去后，飞鸟之王啊，我还能对他们说些什么呢？
我宁可在此舍弃生命，也绝不敢行那非圣之事。”注疏 2
96 “ 苏目卡啊，这确是正法，你正安住于圣道之上。”
你不忍舍弃主人与挚友，也就是我；注疏 2
97 当我凝望他时，心中恐惧全然不生。
“ 你这样做，便能保全我这一条命。”注疏 2
98 “ 正当这些行持圣洁的圣者们如此交谈之时，”
“ 猎人手持棍棒，迅猛急扑而来。”注疏 2
99 “ 善面见其扑来，便加倍奋力地劝说道：
他以天鹅之身，为令猎人安心，立于国王面前。注疏 2
100 “ 莫要畏惧，飞鸟中的至尊，如此高贵者从不畏惧；
我将致力于与法相应的修习；
依此方便，你便能疾速脱出罗网。”注疏 2
101 “ 听了善面这番善妙的话语，”
猎人身毛竖立，合掌俯身致敬。注疏 2
102 “ 我从未曾闻，也从未曾见，有鸟能说人语；
它说着圣洁的言语，曲颈俯身，却吐露着人声。注疏 2
103 “ 此鸟与汝何干？汝既解脱，何故亲就系缚；
群鸟舍此俱飞，汝何独留？”注疏 2
104 “ 那是我的王，鸟敌啊，我曾为他统领军队；
在那危难中，我不忍弃鸟王而去。注疏 2
105 “ 我主统领大众，莫教他孤身遭难；
猎人朋友，请这般照看于他，愿他近主欢喜安住。”注疏 2
106 “ 你过着圣洁的生活，瓦康伽，你恭敬所受的施食；
“ 我为你放走那位主上，你们二人便随愿去吧。”注疏 2
107 “ 若你是凭自身之力捕获了这些天鹅，”
朋友，我们接受你这份无畏的布施。注疏 2
108 “ 若这些天鹅并非你亲手所捕获，”
你无权擅自释放我们；猎人，你这是在行偷盗。注疏 2
109 “ 你是那位国王的仆人，便将我们带到他那里去吧。
在那里，那位善自克制的国王，将依他所证知而行。”注疏 2
110 “ 猎人听这两只身金色、绿肤的天鹅如此说完，
便用双手抓住两只，关进了笼中。注疏 2
111 “ 那两只落入笼中的鸟，两身光彩熠熠的羽毛；
善面与持国，就这样被猎人带走，离开了。”注疏 2
112 持国被掳而去，如是告善面言：
苏目卡啊，我为那腿相端严的沙玛，忧惧难安。
她一旦得知我等死讯，便会结束自己的生命。注疏 2
113 “ 苏目卡啊，那洁白如雁、通身金黄、肌肤如金缕的她，
她想必正如海滨白鹤般，凄然哀号。”注疏 2
114 “ 您是世间如此伟大、无可称量、拥有广大徒众的导师；
却只为一个女人而忧愁，这并非具智慧者的所为。注疏 3
115 “ 风能带来气味，或好或坏，悉皆传送。
愚者犹如半生半熟之果，贪者好比盲者逐饵。注疏 3
116 “ 于诸事中不知抉择，你在我眼中便如痴人。”
你不辨何事当行、何事不当行，已到了生死关头。注疏 2
117 “ 你几近癫狂，口出此言，竟以为女人更胜一筹；
这些女人为众人所共有，犹如酒徒的酒馆。注疏 2
118 “ 她们是虚诳，是幻影，是忧恼、疾病与灾祸。
她们粗恶，是束缚，是死神的套索，藏在洞穴里；
若有人对她们生起信赖，便是众人中最卑劣之人。”注疏 2
119 长老所制，谁堪讥毁；
女人实如大种，出现世间。注疏 2
120 “ 嬉戏寄于她们，欲乐安于其中；
种子在她们之中生长，众生由此得以繁衍；
面对她们，有谁可生厌离？竟以手掌击打众生；注疏 3
121 “ 唯有您，苏目卡，而非他人，为妇女之事费心操劳；
如今怖畏既生于彼，因惧乃生其智；注疏 2
122 凡陷疑惑者，怯懦唯有忍惧。
而智者与尊贵者，却投身于难为之事。注疏 2
123 “ 正因为如此，众国王寻求英勇的谋臣；
勇士能抵御降临于自身的厄难。注疏 2
124 “ 愿今日国王的厨子们，莫在御厨中宰割我们，
羽翼之色反害己身，犹如竹实自摧竹林；注疏 2
125 “ 纵得释放亦不肯飞，反自投身还就系缚。
如今他已心生疑惑，应把握要义，莫只逞口舌。”注疏 2
126 “ 所以，你就去用那个方便吧，那个适当又与法相应的方式。
凭你的能力，为我寻一条活路吧。”注疏 2
127 “ 不要害怕，鸟中之王，像你这样的，不会怀有恐惧。”
我将致力于与法相应的修习；
“ 凭我的善巧，你很快就能从罗网中脱身。”注疏 2
128 “ 那猎人担着天鹅，来到王宫门前。
请启禀国王：持陀罗吒到来。”注疏 2
129 见彼二天鹅，宛如福德所化、具足瑞相；
散阎魔王乃告诸大臣如是言。注疏 2
130 “ 你们可将衣服、食物、饮品与饭菜给予猎人；
他想要多少金子，就随他去取吧。”注疏 2
131 “ 迦西（Kāsi） 王看见满怀欢喜的猎人，便对他说：
贤友凯玛咖（Khemaka） ，若此处天鹅群集，注疏 2
132 “ 手持套索者，如何来到这欢聚之处？
他被亲族围绕，身处群中，他是怎样被捉住的？”注疏 2
133 “ 今夜是我守候在觅食处的第七夜。
为寻它的足迹，我不放逸，精勤努力。注疏 2
134 “ 而后，我见到了它的足迹——它游步觅食之时。
我便在那里布下套索，就这样捉住了那只鸟。”注疏 2
135 “ 残忍的家伙，这里明明有两只鸟，你却只说一只；
是你的心颠倒了吗？还是你想得到什么？”注疏 2
136 其双掌鲜红似血，灿若真金，殊妙可爱；
彼拍胸而立者，已自堕我缚网。注疏 2
137 “ 这时，这只羽毛鲜亮的鸟，自身无束缚，却面向那被缚的受苦者……
他站在那里宣说圣者之语，发出人类的言语。”注疏 2
138 “ 那么现在，苏目卡，你为何紧合下巴站在那里？
你已来到我的集会，却因恐惧而不敢言语？”注疏 2
139 “ 迦西王，我并非因恐惧而步入你的集会，
亦不会因害怕而沉默不语，尤其是在话语有其意义的场合。”注疏 2
140 战车步卒之间，不见汝之随从；
盾甲亦复不见，披甲持弓亦然。注疏 2
141 “ 没有黄金，没有珍宝，也没有筑造完好的城池，
护城河深险环绕，地势险峻，城墙与塔楼坚固无比；
入此之后，苏目卡，应畏惧处你却无所畏惧。”注疏 2
142 “ 我并非因需要援军、城池或财富而来；
我们行于无路之路，游走于虚空之中。注疏 3
143 “ 我们的确博学、智慧，心思细密，善察于义利；
当说饶益之语，且安立于真实；注疏 3
144 “ 你若不实非圣，此语于你何益？
纵是妄语猎夫之言，言若善说亦为善说；”注疏 2
145 他承婆罗门之语，令此处得成安稳。
而你所宣称的无畏，遍及这十方。注疏 2
146 “ 潜入你的莲池，其水澄净清澈，
彼处饮食丰饶，飞禽亦无所害；注疏 2
147 闻此嘉声美誉，我等来至汝前。
你用套索将我们束缚，而你所说的这番话，尽是虚妄。注疏 2
148 “ 以妄语和邪恶的贪欲为首要——
二者俱逾越界限，遂投生于苦处。”注疏 2
149 “ 苏目卡，我等并未犯错，亦非为贪欲所执取。”
多闻智者，于此善巧思惟义理：注疏 2
150 “ 愿来至此地之人，能说饶益之言；
如是善友苏目卡，猎人闻已即领受；”注疏 2
151 迦西王，纵身命垂危，我等亦无所怖畏。
死亡来临之际，我们应说有益之语。注疏 2
152 “ 凡是以鹿杀鹿，或以鸟杀鸟；
以听闻换取听闻，还有什么比这更非圣的呢？注疏 2
153 “ 若有人妄称圣者之言，耽著非圣者法，
此人于此世来世，二俱退失福祉；注疏 2
154 得享名声莫骄傲，遭逢苦厄莫生疑。
所作当精勤，闭塞诸缝隙；注疏 2
155 彼衰迈已越，已临命尽时。
在此世间行持正法后，他们便这样往生三十三天。注疏 2
156 “ 迦西王，听了此言，你应当在自身中守护正法。
也请释放持国，那鹅群中最尊最胜者。”注疏 2
157 “ 请取来洗足水，以及极为尊贵的座位；
我当自笼中放脱声名远播的持国，注疏 3
158 也放出那位贤明聪慧、善于谋虑义利的将军。
国王安乐时他安乐，国王忧苦时他忧苦。注疏 3
159 “ 如此之人，实堪受用施主之食；
就像这位苏木珂，是国王生死与共的挚友。”注疏 2
160 “ 那张通体纯金、八足安立、令人见而欢喜的座椅，
座上铺着柔软的迦西布，持国便坐了上去。注疏 2
161 “ 还有那张纯金打造、覆着虎皮的座椅，
善面依持国天王侧畔凝眸谛观：注疏 2
162 “ 彼迦西众人，纷纷各取金钵持去；
熏香之食献与群鹅，乃大王所遣之供；”注疏 2
163 见迦西王遣送殊胜供品，上妙之食已奉现前。
精通刹帝利法者便随即问：注疏 2
164 “ 尊者是否安乐？尊者是否康健无病？
是否以法御世，令此国繁荣昌盛？”注疏 2
165 “ 天鹅，我确然安康，亦无病痛，”
而且这国土繁荣富足，我以正法治理人民。注疏 2
166 “ 先生，您的大臣之中，全无任何过失吧？
“ 再者，他们为了您的事务，难道不贪恋生命吗？”注疏 2
167 “ 再者，在我的大臣当中，也未见任何过失。
“ 他们为我的事业，亦不惜舍命。”注疏 2
168 “ 你的妻子可像你一样，柔顺而言语亲切吗？”
“ 她有子有貌有声誉，事事都随顺你的心意吗？”注疏 2
169 “ 是啊，我的妻子性情与我相似，温顺听话，言辞令人喜爱；”
“ 她有子有貌有声誉，凡我所愿她都随顺。”注疏 2
170 “ 您治理国家，是否不施压迫，令国家没有忧患与灾祸？”
以非暴力的正法，以平等的方式教导人民吗？注疏 2
171 “ 而且，我使国家免于压迫，没有任何祸患忧恼，
我以不暴、以法、以平等而治民：”注疏 2
172 “ 贤善者是否蒙敬，凶恶者是否被弃？
莫非你已舍弃正法，转而随顺非法？”注疏 2
173 “ 善者我礼敬，不善者我远离；
我唯随顺于法，非法已弃无余；”注疏 2
174 “ 刹帝利，你岂不审观久远之未来？
你是否沉溺于迷醉之物，而不畏惧他世？”注疏 2
175 “ 我不去观察那飞逝的遥远未来。
安住于十法之中，我不畏惧他世。注疏 2
176 “ 布施、持戒、舍离、正直、柔和、苦行，
无瞋、不害、忍辱，及不违逆。注疏 2
177 “ 我见这些善法安住于我自身中；
于是，我便生起喜悦与无量欢喜。注疏 2
178 “ 善面不假思索，便说出了粗暴的话语；
飞鸟未察我等心意有无过失，注疏 2
179 “ 彼怀瞋怒，非理而发粗恶之言。
那些在我们身上根本不存在的，这绝不是有智慧者的行持。”注疏 2
180 “ 大王，我有此过失，只因一时匆忙。
当持国天王被缚时，我遭受了极大的痛苦。注疏 2
181 “ 你之于我们，犹如父亲之于儿子，犹如大地之于一切众生。
我们已然冒犯于您，请宽恕我们吧，大国王。”注疏 2
182 “ 你不掩藏这样的性情，我们为此随喜。
你已打破内心的荒地，你已变得正直，飞鸟啊。”注疏 2
183 “ 在迦西王的宫殿里，无论有什么宝物，
白银、黄金，还有大量的珍珠和琉璃。注疏 2
184 “ 宝石、螺贝、珍珠，还有黄檀木与布料，
兽皮、象牙制品，及大量的铜、铁，
这些财富，我悉数给予你们；我王权，也一并舍予你们。”注疏 2
185 “ 战车之尊啊，我们确实已受到您的恭敬与尊重；
我等依法而住，请您成为我们的导师。注疏 2
186 “ 导师，我们已蒙您准许，已为您所认可；
调伏怨敌者啊，我们行右绕礼敬之后，便去见亲人。”注疏 2
187 “ （迦西王）整夜思惟，如实商议，
迦西王应允了他，这位天鹅中的至上者。”注疏 2
188 “ 此后，一夜尽，太阳升起之际。
在迦西国王的注视中，他们自王宫飞离而去。”注疏 2
189 见彼殊胜禽鸟安然来至，天鹅竞作克卡之鸣；
一时广长音声纷然并起。注疏 2
190 “ 他们因为主人获释而满心欢喜，对主人怀着恭敬。
卵生者得到了依怙，周匝围绕。”注疏 2
191 “ 如此，拥有朋友者，一切悉皆顺遂成就。
犹如持国天王归于亲族群中。”巴利 注疏 2
‘‘Ete haṃsā pakkamanti, vakkaṅgā bhayameritā; Harittaca hemavaṇṇa, kāmaṃ sumukha pakkama. ‘‘Ohāya maṃ ñātigaṇā, ekaṃ pāsavasaṃ gataṃ; Anapekkhamānā gacchanti, kiṃ eko avahīyasi. ‘‘Pateva patataṃ seṭṭha, natthi baddhe sahāyatā; Mā anīghāya hāpesi, kāmaṃ sumukha pakkama’’. ‘‘Nāhaṃ dukkhaparetopi , dhataraṭṭha tuvaṃ jahe; Jīvitaṃ maraṇaṃ vā me, tayā saddhiṃ bhavissati. ‘‘Nāhaṃ dukkhaparetopi, dhataraṭṭha tuvaṃ jahe; Na maṃ anariyasaṃyutte, kamme yojetumarahasi. ‘‘Sakumāro sakhā tyasmi, sacitte casmi te ṭhito; Ñāto senāpati tyāhaṃ, haṃsānaṃ pavaruttama. ‘‘Kathaṃ ahaṃ vikatthissaṃ , ñātimajjhe ito gato; Taṃ hitvā patataṃ seṭṭha, kiṃ te vakkhāmito gato; Idha pāṇaṃ cajissāmi, nānariyaṃ kattumussahe’’. ‘‘Eso hi dhammo sumukha, yaṃ tvaṃ ariyapathe ṭhito; Yo bhattāraṃ sakhāraṃ maṃ, na pariccattumussahe. ‘‘Tañhi me pekkhamānassa, bhayaṃ natveva jāyati; Adhigacchasi tvaṃ mayhaṃ, evaṃ bhūtassa jīvitaṃ’’. ‘‘Iccevaṃ mantayantānaṃ, ariyānaṃ ariyavuttinaṃ; Daṇḍamādāya nesādo, āpatī turito bhusaṃ. ‘‘Tamāpatantaṃ disvāna, sumukho atibrūhayi ; Aṭṭhāsi purato rañño, haṃso vissāsayaṃ byadhaṃ . ‘‘Mā bhāyi patataṃ seṭṭha, na hi bhāyanti tādisā; Ahaṃ yogaṃ payuñjissaṃ, yuttaṃ dhammūpasaṃhitaṃ; Tena pariyāpadānena , khippaṃ pāsā pamokkhasi’’. ‘‘Tassa taṃ vacanaṃ sutvā, sumukhassa subhāsitaṃ; Pahaṭṭhalomo nesādo, añjalissa paṇāmayi. ‘‘Na me sutaṃ vā diṭṭhaṃ vā, bhāsanto mānusiṃ dijo; Ariyaṃ bruvāno vakkaṅgo, cajanto mānusiṃ giraṃ. ‘‘Kinnu tāyaṃ dijo hoti, mutto baddhaṃ upāsasi; Ohāya sakuṇā yanti, kiṃ eko avahīyasi’’. ‘‘Rājā me so dijāmitta, senāpaccassa kārayiṃ; Tamāpade pariccattuṃ, nussahe vihagādhipaṃ. ‘‘Mahāgaṇāya bhattā me, mā eko byasanaṃ agā; Tathā taṃ samma nesāda, bhattāyaṃ abhito rame’’. ‘‘Ariyavattasi vakkaṅga, yo piṇḍamapacāyasi; Cajāmi te taṃ bhattāraṃ, gacchathūbho yathāsukhaṃ’’. ‘‘Sace attappayogena, ohito haṃsapakkhinaṃ; Paṭigaṇhāma te samma, etaṃ abhayadakkhiṇaṃ. ‘‘No ce attappayogena, ohito haṃsapakkhinaṃ; Anissaro muñcamamhe, theyyaṃ kayirāsi luddaka’’. ‘‘Yassa tvaṃ bhatako rañño, kāmaṃ tasseva pāpaya; Tattha saṃyamano rājā, yathābhiññaṃ karissati’’. ‘‘Iccevaṃ vutto nesādo, hemavaṇṇe harittace; Ubho hatthehi saṅgayha , pañjare ajjhavodahi. ‘‘Te pañjaragate pakkhī, ubho bhassaravaṇṇine; Sumukhaṃ dhataraṭṭhañca, luddo ādāya pakkami’’. ‘‘Harīyamāno dhataraṭṭho, sumukhaṃ etadabravi; Bāḷhaṃ bhāyāmi sumukha, sāmāya lakkhaṇūruyā; Asmākaṃ vadhamaññāya, athattānaṃ vadhissati. ‘‘Pākahaṃsā ca sumukha, suhemā hemasuttacā; Koñcī samuddatīreva, kapaṇā nūna rucchati’’. ‘‘Evaṃ mahanto lokassa, appameyyo mahāgaṇī; Ekitthimanusoceyya, nayidaṃ paññavatāmiva. ‘‘Vātova gandhamādeti, ubhayaṃ chekapāpakaṃ; Bālo āmakapakkaṃva, lolo andhova āmisaṃ. ‘‘Avinicchayaññu atthesu, mandova paṭibhāsi maṃ; Kiccākiccaṃ na jānāsi, sampatto kālapariyāyaṃ. ‘‘Aḍḍhummatto udīresi, yo seyyā maññasitthiyo; Bahusādhāraṇā hetā, soṇḍānaṃva surāgharaṃ. ‘‘Māyā cesā marīcī ca, soko rogo cupaddavo; Kharā ca bandhanā cetā, maccupāsā guhāsayā ; Tāsu yo vissase poso, so naresu narādhamo’’. ‘‘Yaṃ vuddhehi upaññātaṃ, ko taṃ ninditumarahati; Mahābhūtitthiyo nāma, lokasmiṃ udapajjisuṃ. ‘‘Khiḍḍā paṇihitā tyāsu, rati tyāsu patiṭṭhitā; Bījāni tyāsu rūhanti, yadidaṃ sattā pajāyare; Tāsu ko nibbide poso, pāṇamāsajja pāṇibhi . ‘‘Tvameva nañño sumukha, thīnaṃ atthesu yuñjasi; Tassa tyajja bhaye jāte, bhītena jāyate mati. ‘‘Sabbo hi saṃsayaṃ patto, bhayaṃ bhīru titikkhati; Paṇḍitā ca mahantāno , atthe yuñjanti duyyuje. ‘‘Etadatthāya rājāno, sūramicchanti mantinaṃ; Paṭibāhati yaṃ sūro, āpadaṃ attapariyāyaṃ. ‘‘Mā no ajja vikantiṃsu, rañño sūdā mahānase; Tathā hi vaṇṇo pattānaṃ, phalaṃ veḷuṃva taṃ vadhi. ‘‘Muttopi na icchi uḍḍetuṃ , sayaṃ bandhaṃ upāgami; Sopajja saṃsayaṃ patto, atthaṃ gaṇhāhi mā mukhaṃ’’. ‘‘So taṃ yogaṃ payuñjassu, yuttaṃ dhammūpasaṃhitaṃ ; Tava pariyāpadānena, mama pāṇesanaṃ cara’’. ‘‘Mā bhāyi patataṃ seṭṭha, na hi bhāyanti tādisā; Ahaṃ yogaṃ payuñjissaṃ, yuttaṃ dhammūpasaṃhitaṃ ; Mama pariyāpadānena, khippaṃ pāsā pamokkhasi’’. ‘‘So luddo haṃsakājena , rājadvāraṃ upāgami; Paṭivedetha maṃ rañño, dhataraṭṭhāyamāgato’’. ‘‘Te disvā puññasaṃkāse, ubho lakkhaṇasammate ; Khalu saṃyamano rājā, amacce ajjhabhāsatha. ‘‘Detha luddassa vatthāni, annaṃ pānañca bhojanaṃ; Kāmaṃ karo hiraññassa, yāvanto esa icchati’’. ‘‘Disvā luddaṃ pasannattaṃ, kāsirājā tadabravi; Yadyāyaṃ samma khemaka, puṇṇā haṃsehi tiṭṭhati. ‘‘Kathaṃ rucimajjhagataṃ, pāsahattho upāgami; Okiṇṇaṃ ñātisaṅghehi, nimmajjhimaṃ kathaṃ gahi’’. ‘‘Ajja me sattamā ratti, adanāni upāsato ; Padametassa anvesaṃ, appamatto ghaṭassito. ‘‘Athassa padamaddakkhiṃ, carato adanesanaṃ; Tatthāhaṃ odahiṃ pāsaṃ, evaṃ taṃ dijamaggahiṃ’’. ‘‘Ludda dve ime sakuṇā, atha ekoti bhāsasi; Cittaṃ nu te vipariyattaṃ , adu kinnu jigīsasi’’ . ‘‘Yassa lohitakā tālā, tapanīyanibhā subhā; Uraṃ saṃhacca tiṭṭhanti, so me bandhaṃ upāgami. ‘‘Athāyaṃ bhassaro pakkhī, abaddho baddhamāturaṃ; Ariyaṃ bruvāno aṭṭhāsi, cajanto mānusiṃ giraṃ’’. ‘‘Atha kiṃ dāni sumukha, hanuṃ saṃhacca tiṭṭhasi; Adu me parisaṃ patto, bhayā bhīto na bhāsasi’’. ‘‘Nāhaṃ kāsipati bhīto, ogayha parisaṃ tava; Nāhaṃ bhayā na bhāsissaṃ, vākyaṃ atthamhi tādise’’. ‘‘Na te abhisaraṃ passe, na rathe napi pattike; Nāssa cammaṃ va kīṭaṃ vā, vammite ca dhanuggahe. ‘‘Na hiraññaṃ suvaṇṇaṃ vā, nagaraṃ vā sumāpitaṃ; Okiṇṇaparikhaṃ duggaṃ, daḷhamaṭṭālakoṭṭhakaṃ; Yattha paviṭṭho sumukha, bhāyitabbaṃ na bhāyasi’’. ‘‘Na me abhisarenattho, nagarena dhanena vā; Apathena pathaṃ yāma, antalikkhecarā mayaṃ. ‘‘Sutā ca paṇḍitā tyamhā, nipuṇā atthacintakā ; Bhāsematthavatiṃ vācaṃ, sacce cassa patiṭṭhito. ‘‘Kiñca tuyhaṃ asaccassa, anariyassa karissati; Musāvādissa luddassa, bhaṇitampi subhāsitaṃ’’. ‘‘Taṃ brāhmaṇānaṃ vacanā, imaṃ khemamakārayi ; Abhayañca tayā ghuṭṭhaṃ, imāyo dasadhā disā. ‘‘Ogayha te pokkharaṇiṃ, vippasannodakaṃ suciṃ; Pahūtaṃ cādanaṃ tattha, ahiṃsā cettha pakkhinaṃ. ‘‘Idaṃ sutvāna nigghosaṃ, āgatamha tavantike; Te te bandhasma pāsena, etaṃ te bhāsitaṃ musā. ‘‘Musāvādaṃ purakkhatvā, icchālobhañca pāpakaṃ; Ubho sandhimatikkamma, asātaṃ upapajjati’’. ‘‘Nāparajjhāma sumukha, napi lobhāva maggahiṃ; Sutā ca paṇḍitātyattha, nipuṇā atthacintakā. ‘‘Appevatthavatiṃ vācaṃ, byāhareyyuṃ idhāgatā; Tathā taṃ samma nesādo, vutto sumukha maggahi’’. ‘‘Neva bhītā kāsipati, upanītasmi jīvite; Bhāsematthavatiṃ vācaṃ, sampattā kālapariyāyaṃ. ‘‘Yo migena migaṃ hanti, pakkhiṃ vā pana pakkhinā; Sutena vā sutaṃ kiṇyā , kiṃ anariyataraṃ tato. ‘‘Yo cāriyarudaṃ bhāse, anariyadhammavassito ; Ubho so dhaṃsate lokā, idha ceva parattha ca. ‘‘Na majjetha yasaṃ patto, na byādhe pattasaṃsayaṃ; Vāyametheva kiccesu, saṃvare vivarāni ca. ‘‘Ye vuddhā abbhatikkantā , sampattā kālapariyāyaṃ; Idha dhammaṃ caritvāna, evaṃte tidivaṃ gatā. ‘‘Idaṃ sutvā kāsipati, dhammamattani pālaya; Dhataraṭṭhañca muñcāhi, haṃsānaṃ pavaruttamaṃ’’. ‘‘Āharantudakaṃ pajjaṃ, āsanañca mahārahaṃ; Pañjarato pamokkhāmi, dhataraṭṭhaṃ yasassinaṃ. ‘‘Tañca senāpatiṃ dhīraṃ, nipuṇaṃ atthacintakaṃ; Yo sukhe sukhito raññe , dukkhite hoti dukkhito. ‘‘Ediso kho arahati, piṇḍamasnātu bhattuno; Yathāyaṃ sumukho rañño, pāṇasādhāraṇo sakhā’’. ‘‘Pīṭhañca sabbasovaṇṇaṃ, aṭṭhapādaṃ manoramaṃ; Maṭṭhaṃ kāsikamatthannaṃ , dhataraṭṭho upāvisi. ‘‘Kocchañca sabbasovaṇṇaṃ, veyyagghaparisibbitaṃ; Sumukho ajjhupāvekkhi, dhataraṭṭhassanantarā . ‘‘Tesaṃ kañcanapattehi, puthū ādāya kāsiyo; Haṃsānaṃ abhihāresuṃ, aggarañño pavāsitaṃ’’. ‘‘Disvā abhihaṭaṃ aggaṃ, kāsirājena pesitaṃ; Kusalo khattadhammānaṃ, tato pucchi anantarā. ‘‘Kaccinnu bhoto kusalaṃ, kacci bhoto anāmayaṃ; Kacci raṭṭhamidaṃ phītaṃ, dhammena manusāsasi’’. ‘‘Kusalañceva me haṃsa, atho haṃsa anāmayaṃ; Atho raṭṭhamidaṃ phītaṃ, dhammenaṃ manusāsahaṃ. ‘‘Kacci bhoto amaccesu, doso koci na vijjati; Kacci ca te tavatthesu, nāvakaṅkhanti jīvitaṃ’’. ‘‘Athopi me amaccesu, doso koci na vijjati; Athopi te mamatthesu, nāvakaṅkhanti jīvitaṃ’’. ‘‘Kacci te sādisī bhariyā, assavā piyabhāṇinī; Puttarūpayasūpetā, tava chandavasānugā’’. ‘‘Atho me sādisī bhariyā, assavā piyabhāṇinī; Puttarūpayasūpetā, mama chandavasānugā’’. ‘‘Kacci raṭṭhaṃ anuppīḷaṃ, akutociupaddavaṃ; Asāhasena dhammena, samena manusāsasi’’. ‘‘Atho raṭṭhaṃ anuppīḷaṃ, akutociupaddavaṃ; Asāhasena dhammena, samena manusāsahaṃ’’. ‘‘Kacci santo apacitā, asanto parivajjitā; No ce dhammaṃ niraṃkatvā, adhammamanuvattasi’’. ‘‘Santo ca me apacitā, asanto parivajjitā; Dhammamevānuvattāmi, adhammo me niraṅkato’’. ‘‘Kacci nānāgataṃ dīghaṃ, samavekkhasi khattiya; Kacci matto madanīye, paralokaṃ na santasi’’. ‘‘Nāhaṃ anāgataṃ dīghaṃ, samavekkhāmi pakkhima; Ṭhito dasasu dhammesu, paralokaṃ na santase . ‘‘Dānaṃ sīlaṃ pariccāgaṃ, ajjavaṃ maddavaṃ tapaṃ; Akkodhaṃ avihiṃsañca, khantiñca avirodhanaṃ. ‘‘Iccete kusale dhamme, ṭhite passāmi attani; Tato me jāyate pīti, somanassañcanappakaṃ. ‘‘Sumukho ca acintetvā, visajji pharusaṃ giraṃ; Bhāvadosamanaññāya, asmākāyaṃ vihaṅgamo. ‘‘So kuddho pharusaṃ vācaṃ, nicchāresi ayoniso; Yānasmāsu na vijjanti, nayidaṃ paññavatāmiva’’. ‘‘Atthi me taṃ atisāraṃ, vegena manujādhipa; Dhataraṭṭhe ca baddhasmiṃ, dukkhaṃ me vipulaṃ ahu. ‘‘Tvaṃ no pitāva puttānaṃ, bhūtānaṃ dharaṇīriva; Asmākaṃ adhipannānaṃ, khamassu rājakuñjara’’. ‘‘Etaṃ te anumodāma, yaṃ bhāvaṃ na nigūhasi; Khilaṃ pabhindasi pakkhi, ujukosi vihaṅgama’’. ‘‘Yaṃ kiñci ratanaṃ atthi, kāsirāja nivesane; Rajataṃ jātarūpañca, muttā veḷuriyā bahū. ‘‘Maṇayo saṅkhamuttañca, vatthakaṃ haricandanaṃ; Ajinaṃ dantabhaṇḍañca, lohaṃ kāḷāyasaṃ bahuṃ; Etaṃ dadāmi vo vittaṃ, issariyaṃ vissajāmi vo’’. ‘‘Addhā apacitā tyamhā, sakkatā ca rathesabha; Dhammesu vattamānānaṃ, tvaṃ no ācariyo bhava. ‘‘Ācariya samanuññātā, tayā anumatā mayaṃ; Taṃ padakkhiṇato katvā, ñātiṃ passemurindama’’ . ‘‘Sabbarattiṃ cintayitvā, mantayitvā yathātathaṃ; Kāsirājā anuññāsi, haṃsānaṃ pavaruttamaṃ’’. ‘‘Tato ratyā vivasāne, sūriyuggamanaṃ pati; Pekkhato kāsirājassa, bhavanā te vigāhisuṃ’’. ‘‘Te aroge anuppatte, disvāna parame dije; Kekāti makaruṃ haṃsā, puthusaddo ajāyatha. ‘‘Te patītā pamuttena, bhattunā bhattugāravā; Samantā parikiriṃsu, aṇḍajā laddhapaccayā’’. ‘‘Evaṃ mittavataṃ atthā, sabbe honti padakkhiṇā; Haṃsā yathā dhataraṭṭhā, ñātisaṅghaṃ upāgamu’’nti.
535. 净食本生（三）巴利
535. Sudhābhojanajātakaṃ (3)
192 “ 我既不买亦不卖，亦无积蓄可储藏；
此食得之实维艰，区区一钵，不足二人分食。”注疏 2
193 “ 从少量中，应施与少量；从中等中，应施与中量；
从大量中，应施与大量；不施，则不相宜。注疏 3
194 “ 果西亚，我如是告汝：当行布施，亦当自食其分；
登上圣道，不独食者获得快乐。”注疏 2
195 “ 他的供奉徒然无果，他的精勤亦徒劳无功；
有客在座的时候，他独自进食。注疏 3
196 “ 果西亚，我如是告汝：当施亦当食，登彼圣道；
登上圣道，不独食者获得快乐。”注疏 2
197 “ 真实即是他的供养，真实亦是他所成就。
有客在座的时候，他从不独自进食。注疏 2
198 “ 果西亚，我如是告汝：当行布施，亦当自受其用；
登上圣道，不独食者获得快乐。”注疏 2
199 “ 有人向萨罗河献祭，也向巴呼迦河和伽耶河（Gayā） 献祭；
在多那渡口和提姆巴鲁（Timbaru） 渡口，在水流湍急的大河中。注疏 2
200 “ 于此，他有供养；于此，他所愿成就。
若有客人在座，他便不会独自享用食物。注疏 2
201 “ 果西亚，我屡屡告汝：当行布施，亦当自食；
登上圣道，不独食者获得快乐。”注疏 2
202 “ 他吞下鱼钩，连着那长长的线和拴钩的绳结。
有客人坐在那里，他却一个人吃食物。注疏 2
203 “ 果西亚，我如是劝汝：当行布施，亦当自食受用，并登圣道；
登上圣道，不独食者获得快乐。”注疏 2
204 “ 这些婆罗门真是容貌庄严啊！然而，你们这只狗是何缘故？”
它显现出高低不一的种种容色，婆罗门们，请告诉我们，你们究竟是谁？注疏 2
205 “ 月神与日神，两位都已来到此处，而这一位是玛德离，天神的车夫；
我是帝释天神，三十三天之主，这一位，名为五髻。注疏 2
206 “ 拍掌之声，腰鼓、木拉鼓与阿蓝婆罗鼓齐作，唤醒沉眠之人；
其人既觉，欢喜踊跃。”注疏 2
207 “ 凡是那些悭吝、刻薄，又辱骂沙门与婆罗门者，
“ 即于此世舍弃身躯之后，身坏命终，便堕入地狱。”注疏 2
208 “ 那些向往善趣的人，那些安住于法、持守自制与乐于分享的人，”
“ 即于此世舍弃身躯之后，身坏命终，便往生善趣。”注疏 2
209 “ 你在过去生中曾是我们的亲人，那时你悭贪、暴躁、行不善法；
我们正是为了你的利益而来，行不善法者，切莫让自己堕入地狱。”注疏 2
210 “ 你们的确是出于对我的利益，才这样教诲我；
我定当依此而行，这一切皆出自欲利益我者之言。注疏 2
211 “ 于今日我便止息，且不再造作任何恶事；
于我而言，没有什么不可布施之物；我亦绝不未行布施便饮水。注疏 2
212 “ 帝释天神啊，若我如此恒常布施，这些财富必将耗尽；
“ 那时，帝释天神，我将舍离种种欲乐，出家修道。”注疏 2
213 “ 在最胜山、殊胜的香醉山（Gandhamādana） 之上，她们为天中最胜者所守护，欢喜安住。
“ 那时，洞达一切世间的仙人之王前来，手持一枝繁花盛开的胜妙树枝。”注疏 3
214 “ 此花纯净芬芳，为三十三天所敬崇，是至上之花，为殊胜天人所奉事。”
“ 此花非凡人或阿修罗所能获得，唯有天众才有如此相称之花。”注疏 3
215 尔时，四位金肤之女，众女之首，起身趋近牟尼；
希望、信心、吉祥与惭，如是启白那拉达（Nārada） 天梵志。注疏 2
216 大牟尼、梵天神啊，若这朵珊瑚树花您尚未留取，请赐予我们；
愿您所向皆成，也愿您护念我们，如婆薮天（帝释）一般。注疏 2
217 “ 那拉达顾视诸女哀求，如是出言，挑起争端：此诸饰物于我毫无所益；
汝等之中谁为最胜，便由彼佩戴。”注疏 2
218 “ 那拉达，你且审视我们之中谁才是最胜者，你欲授予谁，便授予谁。”
“ 那拉达，你授予我们中的哪一位，她便成为我们中所共许的最胜者。”注疏 2
219 “ 善身者啊，这话不妥当，哪个婆罗门会说出争辩的话呢？
去请问众生之主，若你们不知此中最上与最下。”注疏 2
220 “ 她们为那拉达所触怒，醉心于容貌之骄慢，被煽动起来；
去到千眼者面前，向众生之主请问：“我们当中谁更殊胜？”注疏 2
221 “ 帝释天神见之心欢悦，
合掌告言众丽姝：愿汝诸天容相若，孰是贤媛起诤端？”注疏 2
222 “ 他遍行世间，是安立于法、精勤于真实的大牟尼——那拉达，
他在香醉山之上这样说，只道：“你们前去，亲自请问众生之主吧；
倘若你们至今不晓，此处谁为优胜、谁为下劣。注疏 2
223 “ 那位游行广林的大牟尼，妙身者啊，不先施食与人，则不肯自食。
拘稀亚总是审察之后方才布施；凡他所施与的人，她便是最胜者。”注疏 2
224 “ 那位就住在南方，恒河（Gaṅgā） 岸边、雪山（Himavant） 近旁之处的人；
这位饮食难得的果西亚，天车夫啊，请您把天食带给他吧。”注疏 2
225 “ 玛德离受天王差遣，登上了由一千（匹马）所驾的宝车；
疾速来到苦行林，隐身向牟尼奉上天食。”注疏 2
226 “ 我正侍奉火供时，那作光明者、驱除世间黑暗的最上者；
帝释天王超胜一切众生，究竟在我手中放下了什么？注疏 2
227 “ 此物形如螺贝，洁白无双，清净芬芳，可爱奇妙。
我双眼从未见过如此之物，你是哪一位天神？你放在我手中的又是什么？”注疏 2
228 “ 大牟尼，我受大因陀罗差遣，急送甘露而来；
玛德离，天之御者，汝识我矣；请受此无上之食，勿相拒也。注疏 2
229 食此食已，彼能灭除十二恶法：饥、渴、不乐、惊悸、疲劳。
“ 忿怒、怨恨、争吵、离间，以及寒、热、疲劳——这些就是所谓最上的味。”注疏 2
230 “ 玛德离，若事先未曾布施，我便不应享用——这是我的无上誓言。
独食而不肯分施者，圣者所不赞，安乐亦终不可得；”注疏 2
231 “ 杀害妇女者、奸淫他人之妻者、背叛朋友者、咒骂持戒善士者，
这些再加上吝啬者为第五，都是最下劣的人。因此，若不行布施，连水也不应饮用。注疏 2
232 “ 那么，我将向女子或男子，行智者所称叹的布施。”
于此有信、好施、远离悭吝之人，世皆称其清净真实；注疏 2
233 及其命终，为尊贵天王所遣，化作四少女，身色如金。
期望、信心、吉祥与惭，同至果西亚仙人安居的苦行林。注疏 3
234 见彼诸女，仙人欢喜遍满，其美色如孔雀之群。
四方四少女，于玛德离前代向女神问道：注疏 3
235 东方放光者，女神啊你是谁？严饰盛装宛如药草星，众星之最胜。
身如金蔓的女神，我问您，请告诉我：您是哪一位天神？注疏 2
236 “ 我是吉祥女神，受天与人所崇敬，恒常亲近无过失的众生。
因为甘露的争论，我来到你面前；智慧殊胜的人啊，请把甘露分给我。注疏 2
237 “ 大牟尼啊，我若愿将甘露施与谁人，那人便以一切欲乐而欢喜。
最上的祭祀者啊，请知我即是‘吉祥’；胜慧者啊，请将那甘露分与我。”注疏 2
238 “ 人以技艺、明与行和智慧，具足并精通各自的本业；
若无有你的护佑，他们便一无所获。你所做的这件事，实在不善。注疏 2
239 “ 我见一人，懒惰贪食，出身极为低贱，相貌亦丑。
吉祥啊，蒙你护佑的富贵安乐之人，纵是高贵种姓，亦驱之如奴仆；注疏 2
240 “ 我知你虚妄不实，不加拣择而与人亲近，愚痴无智，唯逐智者之后。
这样的人不配受用座席与水，何况甘露？离去吧，你非我所悦。”注疏 2
241 “ 那位齿白如雪、耳佩环饰、臂钏斑斓、戴着磨光螺饰的女子是谁？
你披着润泽之色，光彩照人，又戴上了如草尖般鲜红的花簇。注疏 2
242 “ 你像一只被持弓箭手惊吓的鹿，迷失奔窜，茫然地张望；
在这片荒野树林中，你独身一人，明眸的女子啊，谁是你的同伴？你竟不害怕吗？”注疏 2
243 “ 帝释天神啊，我在此并无同伴，乃是从三十三天而来的天神；
我怀着求取甘露的愿望来到您面前，胜慧者啊，请让我分享那甘露吧。”注疏 2
244 “ 渴求财富的商人满怀期待起程，他们登上船，在海洋中奋力航行；
他们有时沉溺其中，有时耗尽家财，沦为落魄的乞丐。注疏 2
245 “ 满怀期望，农夫们耕耘田地，播撒种子，辛勤劳作。
若遭灾害，或雨泽不降，他们便一无所获，得不到任何收成。注疏 2
246 “ 追求幸福的人们，怀抱着期望，在主人家中操持劳作。
他们为主人的利益过度劳苦，却又空手四散消失，一无所获。注疏 2
247 “ 舍弃谷物、财富与亲属，追求幸福的人们，怀着期望，一心向往天界。
他们长久修持粗苦之行，却踏上邪道，堕入恶趣。注疏 2
248 “ 这些期求公认是欺诳不实的；期求啊，你当在自己心中调伏期求；
这样的人不配受用座席与水，何况甘露？离去吧，你非我所悦。”注疏 2
249 “ 你以名声而闪耀，具足名声，却正朝着名为‘可厌’的方向而去；
我问你，身如金藤者，请告诉我，你是哪一位女神。”注疏 2
250 “ 我是信，常受天人与世人敬奉，恒时亲近无恶之人；
因为甘露的争论，我来到你面前；智慧殊胜的人啊，请把甘露分给我。”注疏 2
251 “ 布施、调伏、舍离与节制，有些人依信心而行持。
有人背离你，行偷盗、妄语、欺诈与离间；注疏 2
252 善男子于同等贤良、持戒、忠于夫之妻众，亦满怀怜爱与体贴。
断尽对良家女子之欲，却又对担水婢女动了爱恋。注疏 2
253 “ 信女啊，正是你自己亲近他人之妻，行恶而弃善；
这样的人不配受用座席与水，何况甘露？离去吧，你非我所悦。”注疏 2
254 “ 后夜时分，天刚破晓，那位显现出绝妙身姿容颜的女子——
天女啊，我想到了这样的比喻。请告诉我，你是哪一位天女？注疏 2
255 “ 我名迦拉，如盛夏之火被风吹动，头戴赤红花叶之鬘；
你为何如母鹿般温柔凝望，立在原处，似欲言语，却默然无声？”注疏 2
256 “ 我便是名为‘惭’的女神，为天与众人所敬重，常亲近那些无害心意的众生。
我以甘露之名来至你处，却终究难以启齿相求；
女儿家向人乞求，恰如裸形而立，羞惭难当。”注疏 2
257 “ 端丽者啊，您将依法、以正行而得；此即是法，甘露非由乞求而来。
我邀请不乞求的你；凡是你所愿的甘露，我也一并给予你。注疏 2
258 “ 今朝我自草庵相邀，金藤为姿之汝；
汝堪受我百味供养，供汝已毕，我乃得享甘露。”注疏 2
259 “ 她得光辉的果西亚（帝释天神）许可，惭女神便确实步入了那座悦意的林苑；
那里有水，有果实，受圣者恭敬，常为无恶众生所亲近。注疏 2
260 树梢林际多繁花：芒果、毕亚拉、波那沙与金苏迦；
须婆阇那、楼陀、莲木，及计迦、大麻、帝罗迦，皆烂漫盛开。注疏 2
261 “ 这里有沙罗树、迦罗利树，还有许多阎浮树、阿说他树、榕树、蜜树和苇子；
优陀罗、波吒厘、信度瓦拉迦，还有芳香宜人的穆迦林达与计答迦。注疏 2
262 “ 这里生长着诃雷奴迦、竹丛、堪奴树、黑乌木，以及色摩迦稻、野生稻和支那稻。”
“ 芭蕉与香蕉处处繁茂，稻谷丰饶，婆毗菏稻、阿浮耆那稻与米粒皆有。”注疏 2
263 “ 在它北面，现出了一口祥和的池塘。
其水不粗涩，岸无险陡，水质清美，无有异味。注疏 2
264 “ 在那里，鱼群怡然嬉游，安稳无险，食饵丰足；
有辛古鱼、沙旺咖鱼、桑库拉鱼、沙达旺咖鱼，以及罗希达鱼；
阿利鱼、嘎嘎鱼群聚其中，还有帕提那鱼与乌鸦鱼。注疏 2
265 “ 那里的鸟儿欢欣相聚，安稳无忧，食物丰足；
天鹅、苍鹭、孔雀，以及鸳鸯与库库哈鸟；
色彩绚丽的鹧鸪成群结队，还有戴胜与雉鸡处处可见。注疏 2
266 “ 那里，种种兽群纷纷前来饮水；
狮子、老虎与野猪，以及熊、狼和鬣狗。注疏 2
267 “ 波罗娑鹿、牛群，水牛、红鹿与鲁鲁鹿；
还有羚羊和野猪，以及成群结队的尼迦（Nīka） 猪。
此处羚鹿众多，猫与兔耳鹿亦众。注疏 2
268 “ 山原繁花绚丽铺展，群鸟齐鸣，众鸟栖集。”注疏 2
269 她肤色殊美，倚傍深青之树，如大云中乍现的闪电；
发髻以吉祥草巧结而成，清净芬芳，缀饰羚羊之皮。
他越过草座，对惭女神说道：“善女子，请坐，此座舒适。”注疏 3
270 “ 那时，她坐在草席上，那位结发披鹿皮的果西亚仙人，如她所愿。
大牟尼便迅速亲手以鲜叶盛上甘露之水，恭敬供奉。注疏 3
271 “ 她以双手接过那供养，满心欢喜地对结发者说：
‘ 来吧，婆罗门啊，如今我已受你供养，身为胜者，我将前往三十三天。’注疏 2
272 她得具光辉之果西亚允可，为其所激动，沉醉于容色之骄；
她来到千眼帝释天神面前（呈上甘露），说：“婆娑婆，这是甘露，请赐我胜利。”注疏 2
273 “ 那时，帝释天神也与诸天神一同，供养了这位最胜的天女；
这位受天人与世人礼敬的天女合掌，坐上了新座。”注疏 2
274 “ 于是，三十三天之主、千眼帝释天神又对玛德离说：
汝往传我语于果西亚：希望、信心、吉祥诸天女——
果西亚，惭天女究以何因缘独得甘露？注疏 2
275 “ 那战车被驾出时，闪亮夺目，犹如一座光芒闪耀的宫殿。
它精炼自阎浮河金，灿若烈焰，雕饰如彩绘的黄金。注疏 3
276 金月纷缀其上，象、牛、马、鹧鸪、虎豹之形骈列；
羚羊与飞鸟皆琅玕所成，群鹿尽琉璃所造，驰逐相斗。注疏 2
277 彼处驾御王马千匹，状如良象之雄；
金网饰胸，花鬘戴首，闻声即驰，了无滞碍。注疏 2
278 “ 玛德离登上了那辆最胜的车乘，使这些方向都响彻起来；
虚空、巖崖、林薮、大地，连同大海，都为之震动。注疏 2
279 “ 他迅速来到那寂静的隐修处，偏袒一肩，合掌恭敬。
玛德离便对那位博学多闻、年高德劭、有教养的天界婆罗门这样说：注疏 2
280 “ 具尸迦，请听因陀罗的话语。我是他的使者，城堡摧毁者帝释天神派我来问你：
具尸迦啊，凭着希望、信、吉祥与惭，因何缘故获得了甘露？”注疏 2
281 “ 玛德离啊，在我看来，祥瑞女神是盲目的；天车夫啊，信心也无常。”
“ 于我而言，希望纯属虚妄；唯有惭，才真正安立于圣者的品德之中。”注疏 2
282 氏族所护之少女、年迈妇人及诸有夫之女，
于男子起欲贪时，悉以惭耻调伏自心。注疏 2
283 箭矛交加战阵前，败者仆者与奔逃者，因惭舍命回身转；
彼怀惭者复迎其锋。注疏 2
284 “ 正如堤岸阻挡海潮，惭确实能阻挡恶人。
在一切世间，惭为圣者所崇敬。因陀罗的御者啊，你应将此事告知因陀罗。”注疏 2
285 “ 果西亚啊，是谁将这种见解赋予了你？是梵天神、大因陀罗，还是生主？
在天神之中，惭被尊为最上；她既是大因陀罗的女儿，也是王后。”注疏 2
286 “ 那么，现在就动身前往天界吧，登上这辆属于我的车。
因陀罗正等候着你，因陀罗族的后裔，今日你便前去与因陀罗共住吧。”注疏 2
287 “ 如是，无恶行者得清净，善行之果亦不坏失。”
“ 凡曾见以甘露为食者，全都抵达了与帝释天神同住之处。”注疏 2
288 “ 惭是莲华色（Uppalavaṇṇā） ，果西亚是施主比丘。
阿那律（Anuruddha） 为般遮尸咖，阿难（Ānanda） 为玛德离。
289 “ 昔为日天子，今是迦叶比丘（Kassapa） ；昔为月天子，今是目犍连（Moggallāna） ；
昔为那拉达，今是舍利弗（Sāriputta） ；昔为帝释瓦沙瓦，今成正觉世尊。”巴利
‘‘Neva kiṇāmi napi vikkiṇāmi, na cāpi me sannicayo ca atthi ; Sukiccharūpaṃ vatidaṃ parittaṃ, patthodano nālamayaṃ duvinnaṃ’’. ‘‘Appamhā appakaṃ dajjā, anumajjhato majjhakaṃ; Bahumhā bahukaṃ dajjā, adānaṃ nupapajjati . ‘‘Taṃ taṃ vadāmi kosiya, dehi dānāni bhuñja ca; Ariyamaggaṃ samārūha , nekāsī labhate sukhaṃ’’. ‘‘Moghañcassa hutaṃ hoti, moghañcāpi samīhitaṃ; Atithismiṃ yo nisinnasmiṃ, eko bhuñjati bhojanaṃ. ‘‘Taṃ taṃ vadāmi kosiya, dehi dānāni bhuñja ca; Ariyamaggaṃ samārūha, nekāsī labhate sukhaṃ’’. ‘‘Saccañcassa hutaṃ hoti, saccañcāpi samīhitaṃ; Atithismiṃ yo nisinnasmiṃ, neko bhuñjati bhojanaṃ. ‘‘Taṃ taṃ vadāmi kosiya, dehi dānāni bhuñja ca; Ariyamaggaṃ samārūha, nekāsī labhate sukhaṃ’’. ‘‘Sarañca juhati poso, bahukāya gayāya ca; Doṇe timbarutitthasmiṃ, sīghasote mahāvahe. ‘‘Atra cassa hutaṃ hoti, atra cassa samīhitaṃ; Atithismiṃ yo nisinnasmiṃ, neko bhuñjati bhojanaṃ. ‘‘Taṃ taṃ vadāmi kosiya, dehi dānāni bhuñja ca; Ariyamaggaṃ samārūha, nekāsī labhate sukhaṃ’’. ‘‘Baḷisañhi so nigilati , dīghasuttaṃ sabandhanaṃ; Atithismiṃ yo nisinnasmiṃ, eko bhuñjati bhojanaṃ. ‘‘Taṃ taṃ vadāmi kosiya, dehi dānāni bhuñja ca; Ariyamaggaṃ samārūha, nekāsī labhate sukhaṃ’’. ‘‘Uḷāravaṇṇā vata brāhmaṇā ime, ayañca vo sunakho kissa hetu; Uccāvacaṃ vaṇṇanibhaṃ vikubbati, akkhātha no brāhmaṇā ke nu tumhe’’. ‘‘Cando ca sūriyo ca ubho idhāgatā, ayaṃ pana mātali devasārathi; Sakkohamasmi tidasānamindo, eso ca kho pañcasikhoti vuccati. ‘‘Pāṇissarā mudiṅgā ca , murajālambarāni ca; Suttamenaṃ pabodhenti, paṭibuddho ca nandati’’. ‘‘Ye kecime maccharino kadariyā, paribhāsakā samaṇabrāhmaṇānaṃ; Idheva nikkhippa sarīradehaṃ, kāyassa bhedā nirayaṃ vajanti’’. ‘‘Ye kecime suggatimāsamānā , dhamme ṭhitā saṃyame saṃvibhāge; Idheva nikkhippa sarīradehaṃ, kāyassa bhedā sugatiṃ vajanti’’. ‘‘Tvaṃ nosi ñāti purimāsu jātisu, so maccharī rosako pāpadhammo; Taveva atthāya idhāgatamhā, mā pāpadhammo nirayaṃ gamittha’’ . ‘‘Addhā hi maṃ vo hitakāmā, yaṃ maṃ samanusāsatha; Sohaṃ tathā karissāmi, sabbaṃ vuttaṃ hitesibhi. ‘‘Esāhamajjeva upāramāmi, na cāpihaṃ kiñci kareyya pāpaṃ; Na cāpi me kiñci adeyyamatthi, na cāpidatvā udakaṃ pivāmi . ‘‘Evañca me dadato sabbakālaṃ , bhogā ime vāsava khīyissanti; Tato ahaṃ pabbajissāmi sakka, hitvāna kāmāni yathodhikāni’’. ‘‘Naguttame girivare gandhamādane, modanti tā devavarābhipālitā; Athāgamā isivaro sabbalokagū, supupphitaṃ dumavarasākhamādiya. ‘‘Suciṃ sugandhaṃ tidasehi sakkataṃ, pupphuttamaṃ amaravarehi sevitaṃ; Aladdha maccehi va dānavehi vā, aññatra devehi tadārahaṃ hidaṃ . ‘‘Tato catasso kanakattacūpamā, uṭṭhāya nāriyo pamadādhipā muniṃ; Āsā ca saddhā ca sirī tato hirī, iccabravuṃ nāradadeva brāhmaṇaṃ. ‘‘Sace anuddiṭṭhaṃ tayā mahāmuni, pupphaṃ imaṃ pārichattassa brahme; Dadāhi no sabbā gati te ijjhatu, tuvampi no hohi yatheva vāsavo. ‘‘Taṃ yācamānābhisamekkha nārado, iccabravī saṃkalahaṃ udīrayi; Na mayhamatthatthi imehi koci naṃ, yāyeva vo seyyasi sā piḷandhatha’’ . ‘‘Tvaṃ nottamevābhisamekkha nārada, yassicchasi tassā anuppavecchasu; Yassā hi no nārada tvaṃ padassasi, sāyeva no hehiti seṭṭhasammatā’’. ‘‘Akallametaṃ vacanaṃ sugatte, ko brāhmaṇo saṃkalahaṃ udīraye; Gantvāna bhūtādhipameva pucchatha, sace na jānātha idhuttamādhamaṃ’’. ‘‘Tā nāradena paramappakopitā, udīritā vaṇṇamadena mattā; Sakāse gantvāna sahassacakkhuno, pucchiṃsu bhūtādhipaṃ kā nu seyyasi’’. ‘‘Tā disvā āyattamanā purindado, iccabravī devavaro katañjalī; Sabbāva vo hotha sugatte sādisī, ko neva bhadde kalahaṃ udīrayi’’. ‘‘Yo sabbalokaccarito mahāmuni, dhamme ṭhito nārado saccanikkamo; So nobravi girivare gandhamādane, gantvāna bhūtādhipameva pucchatha; Sace na jānātha idhuttamādhamaṃ’’. ‘‘Asu brahāraññacaro mahāmuni, nādatvā bhattaṃ varagatte bhuñjati; Viceyya dānāni dadāti kosiyo, yassā hi so dassati sāva seyyasi’’. ‘‘Asū hi yo sammati dakkhiṇaṃ disaṃ, gaṅgāya tīre himavantapassani ; Sa kosiyo dullabhapānabhojano, tassa sudhaṃ pāpaya devasārathi’’. ‘‘Sa mātalī devavarena pesito, sahassayuttaṃ abhiruyha sandanaṃ; Sukhippameva upagamma assamaṃ, adissamāno munino sudhaṃ adā’’. ‘‘Udaggihuttaṃ upatiṭṭhato hi me, pabhaṅkaraṃ lokatamonuduttamaṃ; Sabbāni bhūtāni adhicca vāsavo, ko neva me pāṇisu kiṃ sudhodahi. ‘‘Saṅkhūpamaṃ setamatulyadassanaṃ, suciṃ sugandhaṃ piyarūpamabbhutaṃ; Adiṭṭhapubbaṃ mama jātu cakkhubhi , kā devatā pāṇisu kiṃ sudhodahi’’. ‘‘Ahaṃ mahindena mahesi pesito, sudhābhihāsiṃ turito mahāmuni; Jānāsi maṃ mātali devasārathi, bhuñjassu bhattuttama mābhivārayi . ‘‘Bhuttā ca sā dvādasa hanti pāpake, khudaṃ pipāsaṃ aratiṃ daraklamaṃ ; Kodhūpanāhañca vivādapesuṇaṃ, sītuṇhatandiñca rasuttamaṃ idaṃ’’. ‘‘Na kappatī mātali mayha bhuñjituṃ, pubbe adatvā iti me vatuttamaṃ; Na cāpi ekāsnamarīyapūjitaṃ , asaṃvibhāgī ca sukhaṃ na vindati’’. ‘‘Thīghātakā ye cime pāradārikā, mittadduno ye ca sapanti subbate; Sabbe ca te maccharipañcamādhamā, tasmā adatvā udakampi nāsniye . ‘‘So hitthiyā vā purisassa vā pana, dassāmi dānaṃ vidusampavaṇṇitaṃ; Saddhā vadaññū idha vītamaccharā, bhavanti hete sucisaccasammatā’’ . ‘‘Ato matā devavarena pesitā, kaññā catasso kanakattacūpamā; Āsā ca saddhā ca sirī tato hirī , taṃ assamaṃ āgamu yattha kosiyo. ‘‘Tā disvā sabbo paramappamodito , subhena vaṇṇena sikhārivaggino; Kaññā catasso caturo catuddisā, iccabravī mātalino ca sammukhā. ‘‘Purimaṃ disaṃ kā tvaṃ pabhāsi devate, alaṅkatā tāravarāva osadhī; Pucchāmi taṃ kañcanavelliviggahe, ācikkha me tvaṃ katamāsi devatā. ‘‘Sirāha devīmanujebhi pūjitā, apāpasattūpanisevinī sadā; Sudhāvivādena tavantimāgatā, taṃ maṃ sudhāya varapañña bhājaya. ‘‘Yassāhamicchāmi sudhaṃ mahāmuni, so sabbakāmehi naro pamodati; Sirīti maṃ jānahi jūhatuttama, taṃ maṃ sudhāya varapañña bhājaya’’. ‘‘Sippena vijjācaraṇena buddhiyā, narā upetā paguṇā sakammunā ; Tayā vihīnā na labhanti kiñcanaṃ , tayidaṃ na sādhu yadidaṃ tayā kataṃ. ‘‘Passāmi posaṃ alasaṃ mahagghasaṃ, sudukkulīnampi arūpimaṃ naraṃ; Tayānugutto siri jātimāmapi , peseti dāsaṃ viya bhogavā sukhī. ‘‘Taṃ taṃ asaccaṃ avibhajjaseviniṃ, jānāmi mūḷhaṃ vidurānupātiniṃ; Na tādisī arahati āsanūdakaṃ, kuto sudhā gaccha na mayha ruccasi’’. ‘‘Kā sukkadāṭhā paṭimukkakuṇḍalā, cittaṅgadā kambuvimaṭṭhadhārinī; Osittavaṇṇaṃ paridayha sobhasi, kusaggirattaṃ apiḷayha mañjariṃ. ‘‘Migīva bhantā saracāpadhārinā, virādhitā mandamiva udikkhasi; Ko te dutīyo idha mandalocane, na bhāyasi ekikā kānane vane’’. ‘‘Na me dutīyo idha matthi kosiya, masakkasārappabhavamhi devatā; Āsā sudhāsāya tavantimāgatā, taṃ maṃ sudhāya varapañña bhājaya’’. ‘‘Āsāya yanti vāṇijā dhanesino, nāvaṃ samāruyha parenti aṇṇave; Te tattha sīdanti athopi ekadā, jīnādhanā enti vinaṭṭhapābhatā. ‘‘Āsāya khettāni kasanti kassakā, vapanti bījāni karontupāyaso; Ītīnipātena avuṭṭhitāya vā, na kiñci vindanti tato phalāgamaṃ. ‘‘Athattakārāni karonti bhattusu, āsaṃ purakkhatvā narā sukhesino; Te bhatturatthā atigāḷhitā puna, disā panassanti aladdha kiñcanaṃ. ‘‘Hitvāna dhaññañca dhanañca ñātake, āsāya saggādhimanā sukhesino; Tapanti lūkhampi tapaṃ cirantaraṃ, kumaggamāruyha parenti duggatiṃ. ‘‘Āsā visaṃvādikasammatā ime, āse sudhāsaṃ vinayassu attani; Na tādisī arahati āsanūdakaṃ, kuto sudhā gaccha na mayha ruccasi’’. ‘‘Daddallamānā yasasā yasassinī, jighaññanāmavhayanaṃ disaṃ pati; Pucchāmi taṃ kañcanavelliviggahe, ācikkha me tvaṃ katamāsi devatā’’. ‘‘Saddhāha devīmanujehi pūjitā, apāpasattūpanisevinī sadā; Sudhāvivādena tavantimāgatā, taṃ maṃ sudhāya varapañña bhājaya’’. ‘‘Dānaṃ damaṃ cāgamathopi saṃyamaṃ, ādāya saddhāya karonti hekadā; Theyyaṃ musā kūṭamathopi pesuṇaṃ, karonti heke puna viccutā tayā. ‘‘Bhariyāsu poso sadisīsu pekkhavā , sīlūpapannāsu patibbatāsupi; Vinetvāna chandaṃ kulitthiyāsupi , karoti saddhaṃ puna kumbhadāsiyā. ‘‘Tvameva saddhe paradārasevinī, pāpaṃ karosi kusalampi riñcasi; Na tādisī arahati āsanūdakaṃ, kuto sudhā gaccha na mayha ruccasi’’. ‘‘Jighaññarattiṃ aruṇasmimūhate, yā dissati uttamarūpavaṇṇinī; Tathūpamā maṃ paṭibhāsi devate, ācikkha me tvaṃ katamāsi accharā. ‘‘Kālā nidāgheriva aggijāriva , anileritā lohitapattamālinī; Kā tiṭṭhasi mandamigāvalokayaṃ , bhāsesamānāva giraṃ na muñcasi’’. ‘‘Hirāha devīmanujehi pūjitā, apāpasattūpanisevinī sadā; Sudhāvivādena tavantimāgatā, sāhaṃ na sakkomi sudhampi yācituṃ; Kopīnarūpā viya yācanitthiyā’’. ‘‘Dhammena ñāyena sugatte lacchasi, eso hi dhammo na hi yācanā sudhā; Taṃ taṃ ayācantimahaṃ nimantaye, sudhāya yañcicchasi tampi dammi te. ‘‘Sā tvaṃ mayā ajja sakamhi assame, nimantitā kañcanavelliviggahe; Tuvañhi me sabbarasehi pūjiyā, taṃ pūjayitvāna sudhampi asniye’’. ‘‘Sā kosiyenānumatā jutīmatā, addhā hiri rammaṃ pāvisi yassamaṃ; Udakavantaṃ phalamariyapūjitaṃ, apāpasattūpanisevitaṃ sadā. ‘‘Rukkhaggahānā bahukettha pupphitā, ambā piyālā panasā ca kiṃsukā; Sobhañjanā loddamathopi padmakā, kekā ca bhaṅgā tilakā supupphitā. ‘‘Sālā karerī bahukettha jambuyo, assatthanigrodhamadhukavetasā ; Uddālakā pāṭali sinduvārakā , manuññagandhā mucalindaketakā. ‘‘Hareṇukā veḷukā keṇu tindukā, sāmākanīvāramathopi cīnakā; Mocā kadalī bahukettha sāliyo, pavīhayo ābhūjino ca taṇḍulā. ‘‘Tassevuttarapassena , jātā pokkharaṇī sivā; Akakkasā apabbhārā, sādhu appaṭigandhikā. ‘‘Tattha macchā sanniratā, khemino bahubhojanā; Siṅgū savaṅkā saṃkulā , satavaṅkā ca rohitā; Āḷigaggarakākiṇṇā, pāṭhīnā kākamacchakā. ‘‘Tattha pakkhī sanniratā, khemino bahubhojanā; Haṃsā koñcā mayūrā ca, cakkavākā ca kukkuhā; Kuṇālakā bahū citrā, sikhaṇḍī jīvajīvakā. ‘‘Tattha pānāya māyanti, nānā migagaṇā bahū; Sīhā byagghā varāhā ca, acchakokataracchayo. ‘‘Palāsādā gavajā ca, mahiṃsā rohitā rurū; Eṇeyyā ca varāhā ca, gaṇino nīkasūkarā; Kadalimigā bahukettha, biḷārā sasakaṇṇikā . ‘‘Chamāgirī pupphavicitrasanthatā, dijābhighuṭṭhā dijasaṅghasevitā’’. ‘‘Sā suttacā nīladumābhilambitā, vijju mahāmegharivānupajjatha; Tassā susambandhasiraṃ kusāmayaṃ, suciṃ sugandhaṃ ajinūpasevitaṃ; Atricca kocchaṃ hirimetadabravi, ‘nisīda kalyāṇi sukhayidamāsanaṃ’. ‘‘Tassā tadā kocchagatāya kosiyo, yadicchamānāya jaṭājinandharo ; Navehi pattehi sayaṃ sahūdakaṃ, sudhābhihāsī turito mahāmuni. ‘‘Sā taṃ paṭiggayha ubhohi pāṇibhi, iccabravi attamanā jaṭādharaṃ; ‘Handāhaṃ etarahi pūjitā tayā, gaccheyyaṃ brahme tidivaṃ jitāvinī’. ‘‘Sā kosiyenānumatā jutīmatā, udīritā vaṇṇamadena mattā; Sakāse gantvāna sahassacakkhuno, ayaṃ sudhā vāsava dehi me jayaṃ. ‘‘Tamena sakkopi tadā apūjayi, sahindadevā surakaññamuttamaṃ; Sā pañjalī devamanussapūjitā, navamhi kocchamhi yadā upāvisi’’. ‘‘Tameva saṃsī punadeva mātaliṃ, sahassanetto tidasānamindo; Gantvāna vākyaṃ mama brūhi kosiyaṃ, āsāya saddhā siriyā ca kosiya; Hirī sudhaṃ kena malattha hetunā. ‘‘Taṃ su vatthaṃ udatārayī rathaṃ, daddallamānaṃ upakāriyasādisaṃ . Jambonadīsaṃ tapaneyyasannibhaṃ , alaṅkataṃ kañcanacittasannibhaṃ. ‘‘Suvaṇṇacandettha bahū nipātitā, hatthī gavassā kikibyagghadīpiyo ; Eṇeyyakā laṅghamayettha pakkhino , migettha veḷuriyamayā yudhā yutā. ‘‘Tatthassarājaharayo ayojayuṃ, dasasatāni susunāgasādise; Alaṅkate kañcanajāluracchade, āveḷine saddagame asaṅgite. ‘‘Taṃ yānaseṭṭhaṃ abhiruyha mātali, disā imāyo abhinādayittha; Nabhañca selañca vanappatiniñca , sasāgaraṃ pabyadhayittha mediniṃ. ‘‘Sa khippameva upagamma assamaṃ, pāvāramekaṃsakato katañjalī; Bahussutaṃ vuddhaṃ vinītavantaṃ, iccabravī mātali devabrāhmaṇaṃ. ‘‘Indassa vākyaṃ nisāmehi kosiya, dūto ahaṃ pucchati taṃ purindado; Āsāya saddhā siriyā ca kosiya, hirī sudhaṃ kena malattha hetunā’’. ‘‘Andhā sirī maṃ paṭibhāti mātali, saddhā aniccā pana devasārathi; Āsā visaṃvādikasammatā hi me, hirī ca ariyamhi guṇe patiṭṭhitā’’. ‘‘Kumāriyo yācimā gottarakkhitā, jiṇṇā ca yā yā ca sabhattuitthiyo; Tā chandarāgaṃ purisesu uggataṃ, hiriyā nivārenti sacittamattano. ‘‘Saṅgāmasīse sarasattisaṃyute, parājitānaṃ patataṃ palāyinaṃ; Hiriyā nivattanti jahitva jīvitaṃ, te sampaṭicchanti punā hirīmanā. ‘‘Velā yathā sāgaravegavārinī, hirāya hi pāpajanaṃ nivārinī; Taṃ sabbaloke hirimariyapūjitaṃ, indassa taṃ vedaya devasārathi’’. ‘‘Ko te imaṃ kosiya diṭṭhimodahi, brahmā mahindo atha vā pajāpati; Hirāya devesu hi seṭṭhasammatā, dhītā mahindassa mahesi jāyatha’’. ‘‘Handehi dāni tidivaṃ apakkama , rathaṃ samāruyha mamāyitaṃ imaṃ ; Indo ca taṃ indasagotta kaṅkhati, ajjeva tvaṃ indasahabyataṃ vaja’’. ‘‘Evaṃ visujjhanti apāpakammino, atho suciṇṇassa phalaṃ na nassati; Ye keci maddakkhu sudhāya bhojanaṃ, sabbeva te indasahabyataṃ gatā’’. ‘‘Hirī uppalavaṇṇāsi, kosiyo dānapati bhikkhu; Anuruddho pañcasikho, ānando āsi mātali. ‘‘Sūriyo kassapo bhikkhu, moggallānosi candimā; Nārado sāriputtosi, sambuddho āsi vāsavo’’ti.
536. 咕纳拉本生（第四）巴利
536. Kuṇālajātakaṃ (4)
如是所说，如是所传。在承载一切药草的大地上，遍布着众多花鬘。象、野牛、水牛、鹿、牦牛、犀牛、剑羚、牛耳鹿、狮子、老虎、豹、熊、狼、豺、水獭、芭蕉鹿、猫、兔、耳鹿出没游走；身带黑色圆纹的大野猪、龙象群、象王扬起尘土，落满大地；鹿群、树栖鹿、沙罗婆鹿、雌鹿、风鹿、犀鹿、人猿、紧那罗、夜叉、罗刹亲近栖息；树木顶端挂着芒果花串，为盛开的花朵所触及，种种树群遍布其间；鹧鸪、鹧鸪、鹤、孔雀、鹦鹉、命命鸟、鹦鹉、鸲鹆、迦罗频伽等众多鸟类恒常鸣叫；眼药、雌黄、雄黄、朱砂、银、金、黄金等百种矿物连结装饰此地。诸位贤友，在如此可爱的丛林中，住着一只名叫咕纳拉（Kuṇāla） 的鸟，极为美丽，全身覆盖着极其华美的羽翼。巴利
Evamakkhāyati, evamanusūyati . Sabbosadhadharaṇidhare nekapupphamālyavitate gaja-gavaja mahiṃsa-ruru-camara-pasada-khagga-gokaṇṇa-sīha-byaggha-dīpi-accha-koka-taraccha-uddāra-kadalimiga- biḷāra-sasa-kaṇṇikānucariteākiṇṇanelamaṇḍalamahāvarāhanāgakulakareṇu -saṅghādhivuṭṭhe issamiga- sākhamiga-sarabhamiga-eṇīmiga-vātamiga-pasadamiga-purisālu -kimpurisa-yakkha-rakkhasanisevite amajjavamañjarīdhara-pahaṭṭha -pupphaphusitaggā nekapādapagaṇavitatekurara-cakora-vāraṇa-mayūra-parabhata- jīvañjīvaka-celāvakā-bhiṅkāra-karavīkamattavihaṅgagaṇa-satata sampaghuṭṭheañjana-manosilā-haritāla- hiṅgulakahema-rajatakanakānekadhātusatavinaddhapaṭimaṇḍitappadese evarūpe khalu, bho, ramme vanasaṇḍe kuṇālo nāma sakuṇo paṭivasati ativiya citto ativiya cittapattacchadano.
诸贤友，那只咕纳拉鸟有三千五百只鸟女作为侍从。诸贤友，那时，两只鸟女用嘴衔住木棍，让咕纳拉鸟坐在中间，飞腾而起：“旅途中，莫让咕纳拉鸟疲劳困倦。”巴利
Tasseva khalu, bho, kuṇālassa sakuṇassa aḍḍhuḍḍhāni itthisahassāni paricārikā dijakaññāyo. Atha khalu, bho, dve dijakaññāyo kaṭṭhaṃ mukhena ḍaṃsitvā taṃ kuṇālaṃ sakuṇaṃ majjhe nisīdāpetvā uḍḍenti – ‘‘mā naṃ kuṇālaṃ sakuṇaṃ addhānapariyāyapathe kilamatho ubbāhetthā’’ti .
五百只鸟女在下方飞翔：“若这咕纳拉鸟从座上坠落，我们便以翅膀接住他。”巴利
Pañcasatā dijakaññāyo heṭṭhato heṭṭhato uḍḍenti – ‘‘sacāyaṃ kuṇālo sakuṇo āsanā paripatissati, mayaṃ taṃ pakkhehi paṭiggahessāmāti.
五百只鸟女在上方飞翔：“莫让日光炙烤咕纳拉鸟。”巴利
Pañcasatā dijakaññāyo uparūpari uḍḍenti – ‘‘mā naṃ kuṇālaṃ sakuṇaṃ ātapo paritāpesī’’ti .
各五百名鸟中少女分飞两侧，祈愿道：“愿寒冷、炎热、草、尘土、风或露水不要触及这只咕纳拉鸟。”巴利
Pañcasatā pañcasatā dijakaññāyo ubhatopassena uḍḍenti – ‘‘mā naṃ kuṇālaṃ sakuṇaṃ sītaṃ vā uṇhaṃ vā tiṇaṃ vā rajo vā vāto vā ussāvo vā upapphusī’’ti.
五百名鸟中少女飞在前方，一路叮嘱：“愿牧牛人、牧人、割草人、砍柴人及伐木工匠，不以木棍、石子、手掌、土块、棒杖、刀械或沙砾击打这只咕纳拉鸟；愿这只咕纳拉鸟，不去触碰藤蔓、树木、枝条、柱子、岩石，也不与健壮的飞鸟发生冲撞。”巴利
Pañcasatā dijakaññāyo purato purato uḍḍenti – ‘‘mā naṃ kuṇālaṃ sakuṇaṃ gopālakā vā pasupālakā vā tiṇahārakā vā kaṭṭhahārakā vā vanakammikā vā kaṭṭhena vā kaṭhalena vā pāṇinā vā ( ) leḍḍunā vā daṇḍena vā satthena vā sakkharāhi vā pahāraṃ adaṃsu. Māyaṃ kuṇālo sakuṇo gacchehi vā latāhi vā rukkhehi vā sākhāhi vā thambhehi vā pāsāṇehi vā balavantehi vā pakkhīhi saṅgamesī’’ti .
五百名鸟中少女紧随其后，以柔和、亲切、悦耳、甜蜜的话语安慰道：“愿这只咕纳拉鸟于栖息处不生厌倦。”巴利
Pañcasatā dijakaññāyo pacchato pacchato uḍḍenti saṇhāhi sakhilāhi mañjūhi madhurāhi vācāhi samudācarantiyo – ‘‘māyaṃ kuṇālo sakuṇo āsane pariyukkaṇṭhī’’ti.
五百鸟女分飞四方，衔来种种成熟果实，说道：“愿此咕纳拉鸟免于饥虚之苦。”巴利
Pañcasatā dijakaññāyo disodisaṃ uḍḍenti anekarukkhavividhavikatiphalamāharantiyo – ‘‘māyaṃ kuṇālo sakuṇo khudāya parikilamitthā’’ti.
诸位，那时那些鸟女便带着咕纳拉鸟，从一座园苑到另一座园苑，从一座园林到另一座园林，从一处河岸到另一处河岸，从一处山顶到另一处山顶，从一处芒果园到另一处芒果园，从一处蒲桃林到另一处蒲桃林，从一处菠萝蜜林到另一处菠萝蜜林，从一处椰子林到另一处椰子林，为寻欢作乐而疾速游历。巴利
Atha khalu, bho, tā dijakaññāyo taṃ kuṇālaṃ sakuṇaṃ ārāmeneva ārāmaṃ uyyāneneva uyyānaṃ nadītittheneva nadītitthaṃ pabbatasikhareneva pabbatasikharaṃ ambavaneneva ambavanaṃ jambuvaneneva jambuvanaṃ labujavaneneva labujavanaṃ nāḷikerasañcāriyeneva nāḷikerasañcāriyaṃ khippameva abhisambhonti ratitthāya .
诸位，咕纳拉鸟虽终日受那些鸟女侍奉，却这般斥责她们：“滚开，你们这些贱婢！消亡吧，你们这些贱婢！你们这些女贼、女骗子，全无正念，心性轻浮，不念恩义，如风一般，任情去来。”巴利
Atha khalu, bho, kuṇālo sakuṇo tāhi dijakaññāhi divasaṃ paribyūḷho evaṃ apasādeti – ‘‘nassatha tumhe vasaliyo, vinassatha tumhe vasaliyo, coriyo dhuttiyo asatiyo lahucittāyo katassa appaṭikārikāyo anilo viya yenakāmaṃgamāyo’’ti.
诸贤，在那雪山王的东面，有极细滑、极精微的山间溪流，带着绿意款款而来。巴利
Tasseva khalu, bho, himavato pabbatarājassa puratthimadisābhāge susukhumasunipuṇagirippabhava – haritupayantiyo.
青莲、红莲、白睡莲、粉红睡莲、百瓣莲、香睡莲、曼陀罗种种水生花，处处盛开，散发清净芬芳，将此地装点得宜人悦意。巴利
Uppala paduma kumuda naḷina satapatta sogandhika mandālaka sampativirūḷhasucigandha manuññamāvakappadese .
此处生长着库拉瓦迦花、木麒麟、林投、维迪萨花、柳条、紫矿、巴库拉树、提拉卡花、毕耶迦树、哈萨那沙罗树、娑罗勒、瞻波迦、无忧树、龙树、蒂里提树、桦叶树、罗陀树、旃檀林、黑沉香木、紫檀、毕阎古、天木、迦秋佳等繁茂的树木；又有金合欢、库塔迦花、安哥罗树、迦吉迦罗、迦尼迦罗花、羯尼迦罗花、迦那维罗花、拘兰陀迦、高维腊罗、金苏迦、优底迦花，以及林间茉莉、摩那甘那、摩那跋耆族、跋提花、苏卢吉罗和巴吉尼蔓藤等蔓草交织，垂下种种花鬘。素馨等种种花香甜美如蜜，达努达迦里、多罗叶、多伽罗香、香茅根等香草丛生密布，摩诃那蔓藤的花串垂挂披覆，极为美丽。天鹅、红鸭、迦丹巴雁、迦兰陀鸥等种种水鸟在此鸣叫；明咒师、成就者、沙门、苦行者等众居住于此，殊胜的天神、夜叉、罗刹、檀那婆、乾闼婆、紧那罗、摩睺罗伽也常来游历——诸贤，就在这般悦意可人的林园里，住着一只名叫“满面（Puṇṇamukha） ”的普沙杜鹃鸟，音声极为甜美，眼神灵动妩媚，充满活力。巴利
Kuravaka-mucalinda-ketaka-vedisa-vañjula -punnāgabakula-tilaka-piyaka-hasanasāla-saḷalacampaka asoka-nāgarukkha-tirīṭi-bhujapatta-lodda-candanoghavanekāḷāgaru-padmaka-piyaṅgu-devadārukacocagahane kakudhakuṭajaaṅkola-kaccikāra -kaṇikāra-kaṇṇikāra-kanavera-koraṇḍaka-koviḷāra-kiṃsuka-yodhika vanamallika -manaṅgaṇa-manavajja-bhaṇḍi-surucira-bhaginimālāmalyadhare jātisumanamadhugandhika- dhanutakkāri tālīsa-tagaramusīrakoṭṭha-kacchavitate atimuttakasaṃkusumitalatāvitatapaṭimaṇḍitappadese haṃsa-pilava-kādamba-kāraṇḍavābhinadite vijjādhara-siddha -samaṇa-tāpasagaṇādhivuṭṭhe varadeva-yakkha-rakkhasa-dānava-gandhabba-kinnaramahoragānuciṇṇappadese evarūpe khalu, bho, ramme vanasaṇḍe puṇṇamukho nāma phussakokilo paṭivasati ativiya madhuragiro vilāsitanayano mattakkho .
诸贤，那只名为具福面的福萨杜鹃鸟，有整整三百五十只雌杜鹃鸟随侍服侍。那时，诸贤，两只雌杜鹃鸟用嘴衔起一根木棍，让具福面福萨杜鹃鸟坐在中央，托着他飞起，说：“莫让我们的具福面福萨杜鹃鸟在漫长路途中受累颠簸。”巴利
Tasseva khalu, bho, puṇṇamukhassa phussakokilassa aḍḍhuḍḍhāni itthisatāni paricārikā dijakaññāyo. Atha khalu, bho, dve dijakaññāyo kaṭṭhaṃ mukhena ḍaṃsitvā taṃ puṇṇamukhaṃ phussakokilaṃ majjhe nisīdāpetvā uḍḍenti – ‘‘mā naṃ puṇṇamukhaṃ phussakokilaṃ addhānapariyāyapathe kilamatho ubbāhetthā’’ti.
又有五十只雌杜鹃鸟在下方飞着，心想：“若这只具福面福萨杜鹃鸟从座中坠落，我们便用翅膀接住他。”巴利
Paññāsa dijakaññāyo heṭṭhato heṭṭhato uḍḍenti – ‘‘sacāyaṃ puṇṇamukho phussakokilo āsanā paripatissati, mayaṃ taṃ pakkhehi paṭiggahessāmā’’ti.
另有五十只雌杜鹃鸟在上方飞着，心想：“莫让那具福面福萨杜鹃鸟被烈日灼晒。”巴利
Paññāsa dijakaññāyo uparūpari uḍḍenti – ‘‘mā naṃ puṇṇamukhaṃ phussakokilaṃ ātapo paritāpesī’’ti.
五十只雌鸟在左右两翼飞着，心里想：“莫让寒冷，莫让炎热，草叶、灰尘、大风、露水，都不要伤着我们这位满面普沙拘枳罗鸟。”巴利
Paññāsa paññāsa dijakaññāyo ubhatopassena uḍḍenti – ‘‘mā naṃ puṇṇamukhaṃ phussakokilaṃ sītaṃ vā uṇhaṃ vā tiṇaṃ vā rajo vā vāto vā ussāvo vā upapphusī’’ti.
五十只雌鸟飞在前方，心里想：“莫让放牛的、放羊的、割草的、拾柴的或在林中劳作的人，用木棍、石头、手、土块、棒子、刀或碎瓦片来击打我们这位满面普沙拘枳罗鸟。也莫让我们这位满面普沙拘枳罗鸟与那些灌木、藤蔓、大树、枝丫、树桩、岩石，还有那些强壮的鸟起冲突。”巴利
Paññāsa dijakaññāyo purato purato uḍḍenti – ‘‘mā naṃ puṇṇamukhaṃ phussakokilaṃ gopālakā vā pasupālakā vā tiṇahārakā vā kaṭṭhahārakā vā vanakammikā vā kaṭṭhena vā kathalāya vā pāṇinā vā leḍḍunā vā daṇḍena vā satthena vā sakkharāhi vā pahāraṃ adaṃsu. Māyaṃ puṇṇamukho phussakokilo gacchehi vā latāhi vā rukkhehi vā sākhāhi vā thambhehi vā pāsāṇehi vā balavantehi vā pakkhīhi saṅgāmesī’’ti.
五十只雌鸟飞在后方，以轻柔、亲切、悦耳、甜美的话语招呼着，心里想：“莫让我们这位满面普沙拘枳罗鸟在住处感到烦闷了。”巴利
Paññāsa dijakaññāyo pacchato pacchato uḍḍenti saṇhāhi sakhilāhi mañjūhi madhurāhi vācāhi samudācarantiyo – ‘‘māyaṃ puṇṇamukho phussakokilo āsane pariyukkaṇṭhī’’ti.
五十只雌鸟飞向四面八方，采回种种不同树木的鲜果，心想：“可别让咱们这位满面普沙拘枳罗鸟饿坏了。”巴利
Paññāsa dijakaññāyo disodisaṃ uḍḍenti anekarukkhavividhavikatiphalamāharantiyo – ‘‘māyaṃ puṇṇamukho phussakokilo khudāya parikilamitthā’’ti.
于是，诸位，那些雌鸟便迅速地带着那只满面普沙拘枳罗鸟，从一座园子到另一座园子，从一处林苑到另一处林苑，从一处渡口到另一处渡口，从一座山顶到另一座山顶，从一片芒果园到一片芒果园，从一片蒲桃林到一片蒲桃林，从一片菠萝蜜林到一片菠萝蜜林，从一条椰子林间小路到另一条椰子林间小路，到处游赏。巴利
Atha khalu, bho, tā dijakaññāyo taṃ puṇṇamukhaṃ phussakokilaṃ ārāmeneva ārāmaṃ uyyāneneva uyyānaṃ nadītittheneva nadītitthaṃ pabbatasikhareneva pabbatasikharaṃ ambavaneneva ambavanaṃ jambuvaneneva jambuvanaṃ labujavaneneva labujavanaṃ nāḷikerasañcāriyeneva nāḷikerasañcāriyaṃ khippameva abhisambhonti ratitthāya.
于是，诸位，满面普沙拘枳罗鸟在那些雌鸟的陪伴下度过一整天后，这般赞叹道：“萨度（sādhu，古译：善哉） ，萨度，姐妹们！姐妹们，这正是你们良家女子应行的本分——你们如此侍奉丈夫，实在合宜。”巴利
Atha khalu, bho, puṇṇamukho phussakokilo tāhi dijakaññāhi divasaṃ paribyūḷho evaṃ pasaṃsati – ‘‘sādhu, sādhu, bhaginiyo, etaṃ kho, bhaginiyo, tumhākaṃ patirūpaṃ kuladhītānaṃ, yaṃ tumhe bhattāraṃ paricareyyāthā’’ti.
于是，诸位，满面普萨拘枳罗鸟便去往咕纳拉鸟那里。咕纳拉鸟身边侍奉的雌鸟们，远远望见面满普萨拘枳罗鸟正走来。见后，便向满面普萨拘枳罗鸟迎上前去，迎上前后，对满面普萨拘枳罗鸟这样说：“满面朋友，这只咕纳拉鸟实在粗鲁无礼，言语实在难听。真希望因为您的到来，我们也能从他那里听到一句悦耳的话语。”满面普萨拘枳罗鸟说：“或许吧，姐妹们。”说罢，便朝咕纳拉鸟那里走去。走到后，与咕纳拉鸟互相问候致意，然后在一边坐下。在一边坐下的满面普萨拘枳罗鸟，对咕纳拉鸟这样说：“咕纳拉朋友，那些女子都是出身良家的善女子，行为端正，你为何对她们态度如此恶劣呢？咕纳拉朋友，听说就算是对话语不中听的女子，也应该用好言好语相待，更何况是面对那些言语悦耳的女子呢！”巴利
Atha khalu, bho, puṇṇamukho phussakokilo yena kuṇālo sakuṇo tenupasaṅkami. Addasaṃsu kho kuṇālassa sakuṇassa paricārikā dijakaññāyo taṃ puṇṇamukhaṃ phussakokilaṃ dūratova āgacchantaṃ; disvāna yena puṇṇamukho phussakokilo tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā taṃ puṇṇamukhaṃ phussakokilaṃ etadavocuṃ – ‘‘ayaṃ, samma puṇṇamukha, kuṇālo sakuṇo ativiya pharuso ativiya pharusavāco, appevanāma tavampi āgamma piyavācaṃ labheyyāmā’’ti. ‘‘Appevanāma, bhaginiyo’’ti vatvā yena kuṇālo sakuṇo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā kuṇālena sakuṇena saddhiṃ paṭisammoditvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho puṇṇamukho phussakokilo taṃ kuṇālaṃ sakuṇaṃ etadavoca – ‘‘kissa tvaṃ, samma kuṇāla, itthīnaṃ sujātānaṃ kuladhītānaṃ sammāpaṭipannānaṃ micchāpaṭipanno’si ? Amanāpabhāṇīnampi kira, samma kuṇāla, itthīnaṃ manāpabhāṇinā bhavitabbaṃ, kimaṅga pana manāpabhāṇīna’’nti!
听闻此言，咕纳拉鸟便这样斥责满面普萨拘枳罗鸟：“愿你完蛋，朋友，贱种，下劣者！愿你毁灭，朋友，贱种，下劣者！你这个败在妻子手下的人，谁会认为你聪明呢？”被如此斥责之后，满面普萨拘枳罗鸟当场便折返回去了。巴利
Evaṃ vutte, kuṇālo sakuṇo taṃ puṇṇamukhaṃ phussakokilaṃ evaṃ apasādesi – ‘‘nassa tvaṃ, samma jamma vasala, vinassa tvaṃ, samma jamma vasala, ko nu tayā viyatto jāyājinenā’’ti. Evaṃ apasādito ca pana puṇṇamukho phussakokilo tatoyeva paṭinivatti.
那时，诸位，过了不久，没过多少时日，满面普萨拘枳罗鸟患了严重的痢疾便血之病。剧烈的痛苦持续生起，濒临死亡。那时，诸位，满面普萨拘枳罗鸟身边侍奉的雌鸟们心里这样想：“这位满面普萨拘枳罗鸟病得如此重，真希望他能从这场病中痊愈。”于是，她们将他独自抛下，朝着咕纳拉鸟那里去了。咕纳拉鸟远远望见那些雌鸟们走来，见后便对那些雌鸟们这样说：“下贱的女人们，你们那位丈夫如今在哪里？”巴利
Atha khalu, bho, puṇṇamukhassa phussakokilassa aparena samayena nacirasseva kharo ābādho uppajji lohitapakkhandikā. Bāḷhā vedanā vattanti māraṇantikā . Atha khalu, bho, puṇṇamukhassa phussakokilassa paricārikānaṃ dijakaññānaṃ etadahosi – ‘‘ābādhiko kho ayaṃ puṇṇamukho phussakokilo, appevanāma imamhā ābādhā vuṭṭhaheyyā’’ti ekaṃ adutiyaṃ ohāya yena kuṇālo sakuṇo tenupasaṅkamiṃsu. Addasā kho kuṇālo sakuṇo tā dijakaññāyo dūratova āgacchantiyo, disvāna tā dijakaññāyo etadavoca – ‘‘kahaṃ pana tumhaṃ vasaliyo bhattā’’ti? ‘‘Ābādhiko kho, samma kuṇāla, puṇṇamukho phussakokilo appevanāma tamhā ābādhā vuṭṭhaheyyā’’ti. Evaṃ vutte, kuṇālo sakuṇo tā dijakaññāyo evaṃ apasādesi – ‘‘nassatha tumhe vasaliyo, vinassatha tumhe vasaliyo, coriyo dhuttiyo asatiyo lahucittāyo katassa appaṭikārikāyo anilo viya yenakāmaṃgamāyo’’ti; vatvā yena puṇṇamukho phussakokilo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ puṇṇamukhaṃ phussakokilaṃ etadavoca – ‘‘haṃ, samma, puṇṇamukhā’’ti. ‘‘Haṃ, samma, kuṇālā’’ti.
那时，咕纳拉鸟用翅膀和嘴喙将满面普萨拘枳罗鸟托起，扶他立住，并灌下种种药物。贤友，那时，满面普萨拘枳罗鸟的病便逐渐平息。贤友，那时，咕纳拉鸟对那位病愈未久、方才离病而起的满面普萨拘枳罗鸟这般说道：巴利
Atha khalu, bho kuṇālo sakuṇo taṃ puṇṇamukhaṃ phussakokilaṃ pakkhehi ca mukhatuṇḍakena ca pariggahetvā vuṭṭhāpetvā nānābhesajjāni pāyāpesi. Atha khalu, bho, puṇṇamukhassa phussakokilassa so ābādho paṭippassambhīti. Atha khalu, bho, kuṇālo sakuṇo taṃ puṇṇamukhaṃ phussakokilaṃ gilānavuṭṭhitaṃ aciravuṭṭhitaṃ gelaññā etadavoca –
“贤友布纳（Puṇṇa） 木卡，我曾见一肤色黝黑的女子，她有两父、五夫，却将心系于第六个男子身上，即那肢体残缺、坐凳挪行的跛者。对此，还有进一步的话要讲——巴利
‘‘Diṭṭhā mayā, samma puṇṇamukha, kaṇhā dvepitikā pañcapatikāya chaṭṭhe purise cittaṃ paṭibandhantiyā, yadidaṃ kabandhe pīṭhasappimhīti. Bhavati ca panuttarettha vākyaṃ –
290 “ 那时，有阿朱那、那咕拉（Nakula） 、毗摩斯那、优提提拉（Yudhiṭṭhila） ，以及萨哈提婆王；
那女人舍弃了这五位丈夫，竟与一个驼背的侏儒行了恶事。”巴利 注疏 2
‘‘Athajjuno nakulo bhīmaseno , yudhiṭṭhilo sahadevo ca rājā; Ete patī pañca matticca nārī, akāsi khujjavāmanakena pāpa’’nti.
普那穆卡贤友，我曾亲见，有女沙门名曰实苦行，住于坟场之中，以四日一食苦行自持，却与一醉汉行于恶事。巴利
‘‘Diṭṭhā mayā, samma puṇṇamukha, saccatapāpī nāma samaṇī susānamajjhe vasantī catutthabhattaṃ pariṇāmayamānā surādhuttakena pāpamakāsi.
普那穆卡贤友，我亦亲见，有天女名曰咖咖瓦提，住于大海之中，身为金翅鸟之妻，却与夜叉纳塔库维拉行于恶事。巴利
‘‘Diṭṭhā mayā, samma puṇṇamukha, kākavatī nāma devī samuddamajjhe vasantī bhariyā venateyyassa naṭakuverena pāpamakāsi.
“满面朋友，我曾见过一位库楞伽王后，别号柔毛美人，她钟情于伊黎卡王子，却与六支王子的弓箭弟子行了恶事。”巴利
Diṭṭhā mayā, samma puṇṇamukha, kuruṅgadevī nāma lomasuddarī eḷikakumāraṃ kāmayamānā chaḷaṅgakumāradhanantevāsinā pāpamakāsi.
“ 此事我也清楚——梵授王（Brahmadatta） 的母亲，抛下了憍萨罗（Kosala） 王，与般遮罗（Pañcāla） 旃陀行了恶事。”
291 “ 这些女人，还有其他女人，都曾造作恶行。正因如此，我对女人既不信任，也不称扬。”
“ 犹如大地，于世间对一切平等，这片承载万物的大地是种种众生的依止；”
大地忍一切，不动亦不嗔，女子非如是，智者莫轻信；注疏 2
292 犹如啖血食肉之狮，五器猛兽，暴怒难当。
强行吞噬者，乐于损恼他人——那些女人也是如此，智者不应信赖。巴利 注疏 2
Evañhetaṃ mayā ñātaṃ, brahmadattassa mātaraṃ ohāya kosalarājaṃ pañcālacaṇḍena pāpamakāsi. ‘‘Etā ca aññā ca akaṃsu pāpaṃ, tasmāhamitthīnaṃ na vissase nappasaṃse; Mahī yathā jagati samānarattā, vasundharā itarītarāpatiṭṭhā ; Sabbasahā aphandanā akuppā, tathitthiyo tāyo na vissase naro. ‘‘Sīho yathā lohitamaṃsabhojano, vāḷamigo pañcāvudho suruddho; Pasayhakhādī parahiṃsane rato, tathitthiyo tāyo na vissase naro.
“确实，满面贤友，妓女这类女子不可亲近。她们并非只是迷惑缠人之辈，实为屠手——以此之故，妓女这类女子，不可亲近。”巴利
‘‘Na khalu , samma puṇṇamukha, vesiyo nāriyo gamaniyo, na hetā bandhakiyo nāma, vadhikāyo nāma etāyo, yadidaṃ vesiyo nāriyo gamaniyo’’ti.
“她们犹如编辫的盗贼，犹如掺毒的酒，犹如商人巧言亲近；犹如剑叶草般翻转不定，犹如蛇有双舌，犹如隐蔽的深坑，犹如无底深渊，难以填满；犹如母罗刹，贪求不止；如同阎魔，攫夺一切；如同烈焰，焚尽万物；如同江河，冲走一切；如同风，任意而行；犹如须弥山（Neru） ，使一切等同无别；如同毒树，常年结毒果。此外，还有这般言说——”巴利
‘‘Coro viya veṇikatā, madirāva diddhā vāṇijo viya vācāsanthutiyo, issasiṅghamiva viparivattāyo , uragāmiva dujivhāyo, sobbhamiva paṭicchannā, pātālamiva duppūrā rakkhasī viya duttosā, yamovekantahāriyo, sikhīriva sabbabhakkhā, nadīriva sabbavāhī, anilo viya yenakāmaṃcarā, neru viya avisesakarā, visarukkho viya niccaphalitāyo’’ti. Bhavati ca panuttarettha vākyaṃ –
293 犹如盗贼，犹如涂毒之箭，犹如自矜之商贾；
如弓角之翻覆无常，如双舌之毒蛇。注疏 2
294 “ 如被遮盖的深坑，如难以填满的深渊；
犹如凶暴难餍的女罗刹，又如夺尽一切的阎魔；注疏 2
295 “ 如火如河如狂风，一至须弥尽同色；
如毒树常结毒果，她们耗尽家中财；
这些女人，正是珍宝的毁灭者。”巴利 注疏 2
‘‘Yathā coro yathā diddho, vāṇijova vikatthanī; Issasiṅghamiva parivattā , dujivhā urago viya. ‘‘Sobbhamiva paṭicchannā, pātālamiva duppurā; Rakkhasī viya duttosā, yamovekantahāriyo. ‘‘Yathā sikhī nadī vāto, nerunāva samāgatā. Visarukkho viya niccaphalā, nāsayanti ghare bhogaṃ; Ratanantakaritthiyo’’ti .
“满面朋友，这四种事物——一旦有事发生，便会带来祸害——不可寄放在他人家里：公牛、母牛、车辆与妻子。智者不会让这四样财富远离自家。巴利
‘‘Cattārimāni, samma puṇṇamukha, yāni (vatthūni kicce jāte anatthacarāni bhavanti; tāni) parakule na vāsetabbāni – goṇaṃ dhenuṃ yānaṃ bhariyā. Cattāri etāni paṇḍito dhanāni gharā na vippavāsaye.
296 “ 公牛、母牛、车乘，以及妻子，皆不应寄放在亲戚家；”
“ 不善驾者毁坏车乘，过度驱策则伤损壮牛；”
“ 频频挤奶会害死小牛，妻子久居亲族家中也易败行。”
“ 蓬纳穆卡朋友，有六种事，当有急务待办时，往往会成为祸患的缘由——”注疏 2
297 “ 无弦之弓、寄居亲族之妻、彼岸之舟、断轴之车；”
远方之友与恶伴，值遇事端，唯作损害。巴利 注疏 2
‘Goṇaṃ dhenuñca yānañca, bhariyaṃ ñātikule na vāsaye; Bhañjanti rathaṃ ayānakā, ativāhena hananti puṅgavaṃ; Dohena hananti vacchakaṃ, bhariyā ñātikule padussatī’’’ti. ‘‘Cha imāni, samma puṇṇamukha, yāni (vatthūni) kicce jāte anatthacarāni bhavanti – ‘Aguṇaṃ dhanu ñātikule ca bhariyā, pāraṃ nāvā akkhabhaggañca yānaṃ; Dūre mitto pāpasahāyako ca, kicce jāte anatthacarāni bhava’’’nti.
“贤友布纳穆卡，女人会因八种事而轻慢丈夫：贫穷、疾病、衰老、嗜酒、愚痴、放逸、于一切事顺从、给予一切财物。贤友布纳穆卡，正是由此八事，女人轻慢丈夫。而于此，更有偈颂：巴利
‘‘Aṭṭhahi khalu, samma puṇṇamukha, ṭhānehi itthī sāmikaṃ avajānāti. Daliddatā, āturatā, jiṇṇatā, surāsoṇḍatā, muddhatā, pamattatā, sabbakiccesu anuvattanatā, sabbadhanaanuppadānena – imehi khalu, samma puṇṇamukha, aṭṭhahi ṭhānehi itthī sāmikaṃ avajānāti. Bhavati ca panuttarettha vākyaṃ –
298 贫穷者、患病者、衰老之人，以及嗜酒之徒，
放逸者、愚钝之辈，于一切事务皆怠惰不办，
纵然倾其所有、尽其所欲施予她，女人依然会鄙视这样的丈夫。”巴利 注疏 2
‘Daliddaṃ āturañcāpi, jiṇṇakaṃ surasoṇḍakaṃ; Pamattaṃ muddhapattañca, sabbakiccesu hāpanaṃ; Sabbakāmappadānena , avajānāti sāmika’’’nti.
“布纳穆卡贤友，女人因九种事而招致嫌怨：好往园林、好游花园、好去河边渡口、好访亲戚家、好入他舍、好以镜衣严饰其身、好饮美酒、好顾盼张望、好守立门户。布纳穆卡贤友，正是这九种事，令女人招致嫌怨。复有偈颂如是：巴利
‘‘Navahi khalu, samma puṇṇamukha, ṭhānehi itthī padosamāharati. Ārāmagamanasīlā ca hoti, uyyānagamanasīlā ca hoti, nadītitthagamanasīlā ca hoti, ñātikulagamanasīlā ca hoti, parakulagamanasīlā ca hoti, ādāsadussamaṇḍanānuyogamanuyuttasīlā ca hoti, majjapāyinī ca hoti, nillokanasīlā ca hoti, sadvāraṭhāyinī ca hoti – imehi khalu, samma puṇṇamukha, navahi ṭhānehi itthī padosamāharatīti. Bhavati ca panuttarettha vākyaṃ –
299 恒游园苑水滨，惯往亲族他家；
耽于明镜衣裳妆饰，此等妇人复嗜醇酒。注疏 2
300 又有惯于窥视的女人，又有惯于倚门伫立的女人；
女人正是以此九事招致败坏。”巴利 注疏 2
‘Ārāmasīlā ca uyyānaṃ, nadī ñāti parakulaṃ; Ādāsadussamaṇḍanamanuyuttā, yā citthī majjapāyinī. ‘Yā ca nillokanasīlā, yā ca sadvāraṭhāyinī; Navahetehi ṭhānehi, padosamāharanti itthiyo’’’ti.
“朋友布那目卡，女人确实以四十种方式逾矩诱惑男子。她舒展肢体、弯腰作态、卖弄风情、故作羞怯，以指甲刮磨指甲，以脚踩踏对方的脚，以木棍在地上刻划，跨过小孩，或教人跨过，自为嬉戏，或引人嬉戏，亲吻，或令人亲吻，进食，或令人进食，布施，或乞求，模仿他人的举止，高声说话，低声私语，模糊其辞，直白明说，以舞蹈、歌唱、奏乐、哭泣、卖弄姿态、妆饰打扮而嬉笑，注视，扭动腰肢，摇颤私处，显露大腿，遮掩大腿，展露乳房，显露腋窝，袒露肚脐，眨眼示意，扬眉传情，舔舐嘴唇，吐出舌头，松解衣饰，系紧衣饰，披散头发，束绾头发——朋友布那目卡，女人确实以这四十种方式逾矩诱惑男子。”巴利
‘‘Cattālīsāya khalu, samma puṇṇamukha, ṭhānehi itthī purisaṃ accācarati . Vijambhati, vinamati, vilasati, vilajjati, nakhena nakhaṃ ghaṭṭeti, pādena pādaṃ akkamati, kaṭṭhena pathaviṃ vilikhati , dārakaṃ ullaṅghati ullaṅghāpeti , kīḷati kīḷāpeti, cumbati cumbāpeti, bhuñjati bhuñjāpeti, dadāti, yācati, katamanukaroti, uccaṃ bhāsati, nīcaṃ bhāsati, aviccaṃ bhāsati, viviccaṃ bhāsati, naccena gītena vāditena rodanena vilasitena vibhūsitena jagghati, pekkhati, kaṭiṃ cāleti, guyhabhaṇḍakaṃ sañcāleti, ūruṃ vivarati, ūruṃ pidahati, thanaṃ dasseti, kacchaṃ dasseti, nābhiṃ dasseti, akkhiṃ nikhanati, bhamukaṃ ukkhipati, oṭṭhaṃ upalikhati , jivhaṃ nillāleti, dussaṃ muñcati, dussaṃ paṭibandhati, sirasaṃ muñcati, sirasaṃ bandhati – imehi khalu, samma puṇṇamukha, cattālīsāya ṭhānehi itthī purisaṃ accācarati.
“朋友布那目卡，的确，应以这二十五种情形来知晓一个心怀恶意的女人：她称赞丈夫离家在外，对远行的丈夫心里也不想念；看见丈夫回来，她并不欢喜；她说他的不是，不说他的好；她做对他不利的事，不做对他有利的事；她做不应做的事，不做应做的事；她穿戴整齐就寝，却背对着他躺卧；她辗转反侧，涂抹香粉；她长吁短叹，感到痛苦；她频繁如厕，行为反常；听到其他男子的声音，她便倾耳细听；她耗尽财物，亲近邻人；她脚步向外，游荡于巷陌之间，逾越规矩；她对丈夫常不恭敬，心怀恶意；她常在门口站立，显露腋窝、肢体乃至双乳；她到处观看——朋友布那目卡，的确，以这二十五种情形，应知这女人心怀恶意。此外，对此还有进一步的说明——巴利
‘‘Pañcavīsāya khalu, samma puṇṇamukha, ṭhānehi itthī paduṭṭhā veditabbā bhavati. Sāmikassa pavāsaṃ vaṇṇeti, pavuṭṭhaṃ na sarati, āgataṃ nābhinandati, avaṇṇaṃ tassa bhaṇati, vaṇṇaṃ tassa na bhaṇati, anatthaṃ tassa carati, atthaṃ tassa na carati, akiccaṃ tassa karoti, kiccaṃ tassa na karoti, paridahitvā sayati, parammukhī nipajjati, parivattakajātā kho pana hoti kuṅkumiyajātā, dīghaṃ assasati, dukkhaṃ vedayati, uccārapassāvaṃ abhiṇhaṃ gacchati, vilomamācarati, parapurisasaddaṃ sutvā kaṇṇasotaṃ vivaramodahati , nihatabhogā kho pana hoti, paṭivissakehi santhavaṃ karoti, nikkhantapādā kho pana hoti, visikhānucārinī aticārinī kho pana hoti, niccaṃ sāmike agāravā paduṭṭhamanasaṅkappā, abhiṇhaṃ dvāre tiṭṭhati, kacchāni aṅgāni thanāni dasseti, disodisaṃ gantvā pekkhati – imehi khalu, samma puṇṇamukha, pañcavīsāya ṭhānehi itthī paduṭṭhā veditabbā bhavati. Bhavati ca panuttarettha vākyaṃ –
301 她称赞他的远行，对他离去不生忧愁；
见到丈夫归来，她也不生欢喜；
她从不赞美丈夫，这些便是恶女人的特征。注疏 2
302 她没有自制，于他唯行无益，损害了利益，尽作不应作之事；
佯作内焚焦灼，背身而卧——斯即恶妇之相；注疏 2
303 辗转反侧，身如藏红，长声太息，苦楚交煎。
频频大小便利，此乃恶人之征相。注疏 2
304 “ 她行为乖逆，行不该做之事；倾听他人言谈之声；
她耗尽财富，却又与人结交，这些便是（恶妻的）特征。注疏 2
305 辛苦得来、艰难积聚的财物，她令其耗散；
她与邻里亲近往来，这些便是恶妻的特征。注疏 2
306 她常爱往外走，游荡于街巷，对丈夫始终心怀恶意。
行为放逸，不知敬重，这些便是走向堕落的征兆。注疏 2
307 她屡屡站在门口，袒露胸乳与腋窝；
心神恍惚、四处张望，此为堕落的征相。注疏 2
308 一切河流皆蜿蜒曲折，一切森林皆由树木堆成；
一切女人，若得隐秘之处，便会造作恶业。注疏 2
309 若能觅得时机或独处，若能寻得那样的隐蔽之处，
岂诸女人尽作恶耶？彼另得他男，且与跛足者私通。注疏 2
310 “ 于悦媚男子、心多不定、复不调御之诸女中，
纵使她处处令人欢喜，也不可信任；女子如同浅滩，变幻难测。”注疏 2
311 一旦见到那些坎达利（Kaṇḍarī） 紧那罗，所有女子便不再乐于家中。
她抛下那样的丈夫，另看上一个跛足的男人；注疏 2
312 纵欲至极的婆迦王与婆跋利迦王，其王妃亦复如是。
她竟与那匍匐脚下的卑贱之人私通；试问又有哪个女人，会不背弃他以外的旁人呢？注疏 2
313 平吉亚尼（Piṅgiyāni） ，便是一切世间之主梵授王所宠爱的王后。
她与那位贴地而行的人私通，可那个贪染爱欲的女人，却再也寻不着他。注疏 2
314 对贪婪、心念轻浮、不知感恩、惯于背叛的人，
即使具有天人之姿的男子，也不应信任女人。注疏 2
315 “ 她们不知何为已作、何为应作，亦不识母亲、父亲或兄弟。”
那些卑劣无德、背弃法者，唯是随心而行。注疏 2
316 就算丈夫长久相伴、亲爱可意、心怀悲悯、如同自己的性命一般，
一旦遇到紧要之事，她们却会将他抛弃；因此，我对女人无法信任。注疏 2
317 女人的心，确实如猴心一般跳跃不定，又如树影一般摇曳飘忽。
女人的心摇摆不定，犹如车轮的轮辋转动不息。注疏 2
318 当她们仔细观察，看见那个男子身上有值得贪取的财物时，
她们便以柔和的语言将他引近，犹如甘博阇人用水草牵引马匹。注疏 2
319 当她们仔细观察，却看不到这个男人有值得拿取的财富时，
人们从四面八方完全避开他，就像已经渡过河、到达彼岸的人舍弃了筏子一样。注疏 2
320 犹如胶粘般[诱人]，如烈焰吞噬一切，似狡诈的巧计，如江河般疾流；
她们亲近可爱与不可爱，如同船只往来于此岸与彼岸。注疏 2
321 她们不是属于一个人，也不是属于两个人，就像敞开的店铺一样。
若有人以为“那些女人属于我”，他便如同试图用网去捕捉风。注疏 2
322 恰如河流、道路、酒馆、会堂与供水处，
世间女子亦复如是，她们毫无分寸可言。注疏 2
323 她们犹如烈火，亦如黑蛇；
如母牛处丰草之中，一再择啮最上之草；注疏 2
324 火、大象、黑蛇、灌顶之王与一切女子，亦复如是，皆
须明察而后相亲，其本性实难测知；注疏 2
325 ‘ 过分娇艳者、众所爱慕者、精明过人者，此三女皆不可近。
他人之妻，及为财而（亲近）之女——此五种女子皆不应亲近。’巴利 注疏 2
‘Pavāsaṃ tassa vaṇṇeti, gataṃ tassa na socati ; Disvāna patimāgataṃ nābhinandati; Bhattāravaṇṇaṃ na kadāci bhāsati, ete paduṭṭhāya bhavanti lakkhaṇā. ‘Anatthaṃ tassa carati asaññatā, atthañca hāpeti akiccakārinī; Paridahitvā sayati parammukhī, ete paduṭṭhāya bhavanti lakkhaṇā. ‘Parivattajātā ca bhavati kuṅkumī, dīghañca assasati dukkhavedinī; Uccārapassāvamabhiṇhaṃ gacchati, ete paduṭṭhāya bhavanti lakkhaṇā. ‘‘Vilomamācarati akiccakārinī, saddaṃ nisāmeti parassa bhāsato; Nihatabhogā ca karoti santhavaṃ, ete paduṭṭhāya bhavanti lakkhaṇā. ‘Kicchena laddhaṃ kasirābhataṃ dhanaṃ, vittaṃ vināseti dukkhena sambhataṃ; Paṭivissakehi ca karoti santhavaṃ, ete paduṭṭhāya bhavanti lakkhaṇā. ‘Nikkhantapādā visikhānucārinī, niccañca sāmimhi paduṭṭhamānasā; Aticārinī hoti apetagāravā , ete paduṭṭhāya bhavanti lakkhaṇā. ‘Abhikkhaṇaṃ tiṭṭhati dvāramūle, thanāni kacchāni ca dassayantī; Disodisaṃ pekkhati bhantacittā, ete paduṭṭhāya bhavanti lakkhaṇā. ‘Sabbā nadī vaṅkagatī , sabbe kaṭṭhamayā vanā; Sabbitthiyo kare pāpaṃ, labhamāne nivātake. ‘Sace labhetha khaṇaṃ vā raho vā, nivātakaṃ vāpi labhetha tādisaṃ; Sabbāva itthī kayiruṃ nu pāpaṃ, aññaṃ alattha pīṭhasappināpi saddhiṃ. ‘‘Narānamārāmakarāsu nārisu, anekacittāsu aniggahāsu ca; Sabbattha nāpītikarāpi ce siyā , na vissase titthasamā hi nāriyo’’ti. ‘Yaṃ ve disvā kaṇḍarīkinnarānaṃ , sabbitthiyo na ramanti agāre; Taṃ tādisaṃ maccaṃ cajitvā bhariyā, aññaṃ disvā purisaṃ pīṭhasappiṃ. ‘Bakassa ca bāvarikassa rañño, accantakāmānugatassa bhariyā; Avācarī paṭṭhavasānugassa , kaṃ vāpi itthī nāticare tadaññaṃ. ‘Piṅgiyānī sabbalokissarassa, rañño piyā brahmadattassa bhariyā; Avācarī paṭṭhavasānugassa, taṃ vāpi sā nājjhagā kāmakāminī. ‘Luddhānaṃ lahucittānaṃ, akataññūna dubbhinaṃ; Nādevasatto puriso, thīnaṃ saddhātumarahati. ‘Na tā pajānanti kataṃ na kiccaṃ, na mātaraṃ pitaraṃ bhātaraṃ vā; Anariyā samatikkantadhammā, sasseva cittassa vasaṃ vajanti. ‘Cirānuvuṭṭhampi piyaṃ manāpaṃ, anukampakaṃ pāṇasamampi bhattuṃ ; Āvāsu kiccesu ca naṃ jahanti, tasmāhamitthīnaṃ na vissasāmi. ‘Thīnañhi cittaṃ yathā vānarassa, kannappakannaṃ yathā rukkhachāyā; Calācalaṃ hadayamitthiyānaṃ, cakkassa nemi viya parivattati. ‘Yadā tā passanti samekkhamānā, ādeyyarūpaṃ purisassa vittaṃ; Saṇhāhi vācāhi nayanti menaṃ, kambojakā jalajeneva assaṃ. ‘Yadā na passanti samekkhamānā, ādeyyarūpaṃ purisassa vittaṃ; Samantato naṃ parivajjayanti, tiṇṇo nadīpāragatova kullaṃ. ‘Silesūpamāṃ sikhiriva sabbabhakkhā, tikkhamāyā nadīriva sīghasotā; Sevanti hetā piyamappiyañca, nāvā yathā orakūlaṃ parañca. ‘Na tā ekassa na dvinnaṃ, āpaṇova pasārito; Yo tā mayhanti maññeyya, vātaṃ jālena bādhaye . ‘Yathā nadī ca pantho ca, pānāgāraṃ sabhā papā; Evaṃ lokitthiyo nāma, velā tāsaṃ na vijjati . ‘Ghatāsanasamā etā, kaṇhasappasirūpamā; Gāvo bahitiṇasseva, omasanti varaṃ varaṃ. ‘Ghatāsanaṃ kuñjaraṃ kaṇhasappaṃ, muddhābhisittaṃ pamadā ca sabbā; Ete naro niccayato bhajetha, tesaṃ have dubbidu sabbabhāvo . ‘Naccantavaṇṇā na bahūnaṃ kantā, na dakkhiṇā pamadā sevitabbā; Na parassa bhariyā na dhanassa hetu, etitthiyo pañca na sevitabbā’’’.
那时，诸位，鹫王阿难完整地了知了咕纳拉鸟从头至尾的全部讲述，便在那时诵出这些偈颂：巴利
Atha khalu, bho, ānando gijjharājā kuṇālassa sakuṇassa ādimajjhakathāpariyosānaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imā gāthāyo abhāsi –
326 “ 即使有人以财富遍满这大地，献予他所中意的女子，
即便得到了机会，她也会轻视那个人，绝不该受那些不贞洁女人的摆布。注疏 2
327 “ 即便结发丈夫勤勉不懈、行止端方、可爱称心，
一旦遭遇困难，她们便会将他抛弃。所以，我不相信女人。注疏 2
328 “ 人不可以轻信“她喜爱我”这样的念头，也不可轻信她在我面前垂泪。
这些女子无论可爱或不可爱都去亲近，犹如船只往返于此岸与彼岸。注疏 2
329 莫信枯枝老叶搭成的棚舍，莫信相交多年的盗贼；
莫信你引为挚友的国王，莫信纵有十子的女人。注疏 2
330 莫信悦意之女，纵令戒行至极，亦不自制；
莫信痴情者之妻，女人如渡口，终不可信。注疏 2
331 “ 她们会打杀、砍伤，也会指使人去砍杀，乃至割断喉咙而饮血。
对于贪求低劣欲乐、不知自制、如同恒河渡口般的女人，切莫对她们生起情意。注疏 2
332 于她们，虚妄犹如真实，真实犹如虚妄；
如母牛身处丰草之中，挑而又挑，只择最上之草。注疏 2
333 “ 她们以步态、顾盼与微笑诱惑他人，
还以不端庄的衣着，和柔媚的言词。注疏 2
334 此等女贼心硬如铁，口舌却甜如蜜糖；
世间一切欺诈之术，她们无不通晓。注疏 2
335 世间所谓女人，皆是卑劣不贞，于她们并无节制；
耽着而恣肆无惭，犹如吞噬一切之烈火。注疏 2
336 “ 对于女人来说，并没有所谓的“可爱者”，也不存在“不可爱者”。
她们不论喜爱或不喜爱，都会近前侍奉，如同船儿靠拢此岸，也靠拢彼岸。注疏 2
337 “ 对于女人来说，并没有所谓的“可爱者”，也不存在“不可爱者”。
她们因财富而缠附，犹如藤蔓缠绕着树木。注疏 2
338 象夫马仆牧牛郎，低贱艺者皆同列；
焚尸弃花诸役辈，女子贪财竞追随。注疏 2
339 “ 她们抛弃身无分文的良家子，如同丢弃死尸；
“ 她们追随、依附，正是为了财富。”巴利 注疏 2
‘‘Puṇṇampi cemaṃ pathaviṃ dhanena, dajjitthiyā puriso sammatāya; Laddhā khaṇaṃ atimaññeyya tampi, tāsaṃ vasaṃ asatīnaṃ na gacche. ‘‘Uṭṭhāhakaṃ cepi alīnavuttiṃ, komārabhattāraṃ piyaṃ manāpaṃ; Āvāsu kiccesu ca naṃ jahanti, tasmāhamitthīnaṃ na vissasāmi. ‘‘Na vissase icchati manti poso, na vissase rodati me sakāse; Sevanti hetā piyamappiyañca, nāvā yathā orakūlaṃ parañca. ‘‘Na vissase sākhapurāṇasanthataṃ, na vissase mittapurāṇacoraṃ; Na vissase rājānaṃ sakhā mamanti, na vissase itthi dasanna mātaraṃ. ‘‘Na vissase rāmakarāsu nārisu, accantasīlāsu asaññatāsu; Accantapemānugatassa bhariyā, na vissase titthasamā hi nāriyo. ‘‘Haneyyuṃ chindeyyuṃ chedāpeyyumpi , kaṇṭhepi chetvā rudhiraṃ piveyyuṃ; Mā dīnakāmāsu asaññatāsu, bhāvaṃ kare gaṅgatitthūpamāsu. ‘‘Musā tāsaṃ yathā saccaṃ, saccaṃ tāsaṃ yathā musā; Gāvo bahitiṇasseva, omasanti varaṃ varaṃ. ‘‘Gatenetā palobhenti, pekkhitena mhitena ca; Athopi dunnivatthena, mañjunā bhaṇitena ca. ‘‘Coriyo kathinā hetā, vāḷā ca lapasakkharā; Na tā kiñci na jānanti, yaṃ manussesu vañcanaṃ. ‘‘Asā lokitthiyo nāma, velā tāsaṃ na vijjati; Sārattā ca pagabbhā ca, sikhī sabbaghaso yathā. ‘‘Natthitthīnaṃ piyo nāma, appiyopi na vijjati; Sevanti hetā piyamappiyañca, nāvā yathā orakūlaṃ parañca. ‘‘Natthitthīnaṃ piyo nāma, appiyopi na vijjati; Dhanattā paṭivallanti, latāva dumanissitā. ‘‘Hatthibandhaṃ assabandhaṃ, gopurisañca maṇḍalaṃ ; Chavaḍāhakaṃ pupphachaḍḍakaṃ, sadhanamanupatanti nāriyo. ‘‘Kulaputtampi jahanti akiñcanaṃ, chavakasamasadisampi ; Anugacchanti anupatanti, dhanahetu hi nāriyo’’ti .
那时，诸贤，天婆罗门那拉达已了知鹫王阿难所说之始末，即于其时诵出这些偈颂：巴利
Atha khalu, bho, nārado devabrāhmaṇo ānandassa gijjharājassa ādimajjhakathāpariyosānaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imā gāthāyo abhāsi –
340 “ 这四者永无满足，你们且听我说：
大海、婆罗门、国王与女人，鸟王啊。注疏 2
341 “ 大地之上，凡诸河流，无不流向大海；”
它们却不能把大海填满，因大海匮乏，故永不盈满。注疏 2
342 “ 婆罗门学习吠陀经典，连同第五部广释，
他依然欲求更多所闻，以不足故，则永无满足。注疏 2
343 “ 国王征服整片大地，及诸海洋与高山，
征服后便安住于此，此处积聚了无量妙宝；
心慕沧溟彼岸遥，匮乏故终难盈满；注疏 2
344 纵令一一女子，各各有八丈夫。
他们勇猛有力，能带来一切欲乐之味；
她仍会对第九个生起欲求，正因不满足，便永不圆满。注疏 3
345 “ 一切妇人如同火焰，吞噬一切；一切妇人如同河流，冲走一切；
一切妇人犹如荆棘的枝条，一切妇人为求财利而往。注疏 2
346 “ 犹如以网捕风，又想用一只手舀干大海。
若有人将整个生命都倾注在女人身上，便如同想用一只手拍出响声。注疏 2
347 “ 那些多智巧诈的女贼当中，真实极为难得。
女人的本性甚难了知，恰如鱼在水中游走的踪迹。注疏 2
348 “ 她们不知满足，言语柔和，却难以填满，如同河流一般。
了知那会令人沉陷，便应远远避开。注疏 2
349 “ 她们是诱惑人的大幻术，是清净梵行的破坏者。
了知它会令人沉沦，便应远远避离。注疏 2
350 “ 此辈女子所亲近者，或为情欲、或为财帛；
犹如烈火焚其栖处，须臾烧尽不留余。”巴利 注疏 2
‘‘Cattārome na pūrenti, te me suṇātha bhāsato; Samuddo brāhmaṇo rājā, itthī cāpi dijampati. ‘‘Saritā sāgaraṃ yanti, yā kāci pathavissitā; Tā samuddaṃ na pūrenti, ūnattā hi na pūrati. ‘‘Brāhmaṇo ca adhīyāna, vedamakkhānapañcamaṃ; Bhiyyopi sutamiccheyya, ūnattā hi na pūrati. ‘‘Rājā ca pathaviṃ sabbaṃ, sasamuddaṃ sapabbataṃ; Ajjhāvasaṃ vijinitvā, anantaratanocitaṃ; Pāraṃ samuddaṃ pattheti, ūnattā hi na pūrati. ‘‘Ekamekāya itthiyā, aṭṭhaṭṭha patino siyā; Sūrā ca balavanto ca, sabbakāmarasāharā; Kareyya navame chandaṃ, ūnattā hi na pūrati. ‘‘Sabbitthiyo sikhiriva sabbabhakkhā, sabbitthiyo nadīriva sabbavāhī; Sabbitthiyo kaṇṭakānaṃva sākhā, sabbitthiyo dhanahetu vajanti. ‘‘Vātañca jālena naro parāmase, osiñcaye sāgaramekapāṇinā; Sakena hatthena kareyya ghosaṃ , yo sabbabhāvaṃ pamadāsu osaje. ‘‘Corīnaṃ bahubuddhīnaṃ, yāsu saccaṃ sudullabhaṃ; Thīnaṃ bhāvo durājāno, macchassevodake gataṃ. ‘‘Analā mudusambhāsā, duppūrā tā nadīsamā; Sīdanti naṃ viditvāna, ārakā parivajjaye. ‘‘Āvaṭṭanī mahāmāyā, brahmacariyavikopanā; Sīdanti naṃ viditvāna, ārakā parivajjaye. ‘‘Yaṃ etā upasevanti, chandasā vā dhanena vā; Jātavedova saṇṭhānaṃ, khippaṃ anudahanti na’’nti.
那时，诸位，咕纳拉鸟领会了那拉达天人婆罗门所说法义的全部始末，便于此时说出这些偈颂：巴利
Atha khalu, bho, kuṇālo sakuṇo nāradassa devabrāhmaṇassa ādimajjhakathāpariyosānaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imā gāthāyo abhāsi –
351 “ 智者可与手持利剑者交谈，亦可与有毗舍阇鬼过患者交谈。
甚至可靠近那威势炽盛的毒蛇，却绝不可独自与一女人说话。注疏 2
352 “ 女人确能扰动世间人的心，以舞蹈、歌唱、言语和微笑为利刃；
她们会侵害那失去正念的人，犹如海岛上成群的罗刹残害商人。注疏 2
353 “ 她们既无调伏，亦无自制，沉迷酒肉，放逸无束；
她们把男人的钱财吞掉，就像大海里的鲸吞掉摩竭鱼一样。注疏 2
354 “ 她们行于五欲乐境，骄慢、不定、无所约束；
女人们涌向放逸之人，犹如江河涌入咸海。注疏 2
355 “ 若有女子以欲乐、欢爱相诱，或以财物相奉；
纵使其炽如劫火，亦被贪与嗔的火舌吞没。注疏 2
356 “ 她们知道某位男子富有、拥有巨财，便带着财物与自身前去亲近。
她们紧紧缠绕那颗被染着的心，犹如林中娑罗树上的藤蔓。注疏 2
357 “ 她们以种种意愿前来亲近，面容如彩画般姣美，装饰华丽。
女子们含笑、大笑，犹如精通种种幻术的商波罗魔。注疏 2
358 “ 那些以黄金、宝珠、珍珠为饰，在夫家倍受尊敬的女子，
虽被守护，她们仍会背叛丈夫，犹如栖居心中的魔罗。注疏 2
359 “ 纵使是一个具足光辉、明察事理、受众人恭敬礼敬的人，
一旦被女人所制伏，他便黯然失色，犹如被罗睺吞食的月亮。注疏 2
360 嗔怒怨敌以恶心加害落入其手之仇雠，其祸犹浅；
沉溺女色、心怀贪爱者所遭灾殃，更甚于此。注疏 2
361 “ 女子纵被剪去头发、剪去指甲、遭受恐吓，并被拳打脚踢、棍棒相加；
女子趋附卑劣，耽乐其中，如蝇附尸。注疏 2
362 “ 她们或在族中，或在街巷之间，又或在王城与市镇之中；
具眼欲求安乐者，当远避魔罗所掷之网罟；注疏 2
363 若人弃舍善法与苦行功德，切勿行彼非圣之行。
他以天界换来了地狱，犹如商人因劣质宝石而招致毁灭。注疏 2
364 “ 他在此世受人责骂，在他世亦遭谴责，那愚者被自己的业所摧残；
他漂泊不定，流转沉浮，犹如劣驴所拉的车行于歧路。注疏 2
365 “ 他走向灼热的地狱，以及铁制的矛剑木棉林；
他住于畜生趣之后，仍不得脱离饿鬼王之境。注疏 2
366 “ 欢喜园（Nandana） 中天界嬉戏之乐，人间转轮王之行，
女人使放逸者败亡，并令其堕入恶趣。注疏 2
367 “ 天上的嬉戏欢娱并不难获得，人间的转轮王果报也不难获得；
金色楼阁所居天女，志在断除女色而修道者——注疏 2
368 超越欲界乃是归趣，得生色界非为难得。
那些为断除放逸而修行的人，往生离贪之境。注疏 2
369 “ 超越一切苦的寂静，究竟不动之无为；
对于那些志在断除放逸的修行者来说，清净寂灭者所证得的境界并不难得。”注疏 2
370 “ 那时我为咕纳拉鸟，伍达义（Udāyī） 为花杜鹃鸟，”
“ 阿难为鹫王，舍利弗为那拉达；”
“ 此会众即是佛陀的会众，你们应当如此忆持这本生。”巴利 注疏 2
‘‘Sallape nisitakhaggapāṇinā, paṇḍito api pisācadosinā; Uggatejamuragampi āside, eko ekāya pamadāya nālape . ‘‘Lokacittamathanā hi nāriyo, naccagītabhaṇitamhitāvudhā; Bādhayanti anupaṭṭhitassatiṃ , dīpe rakkhasigaṇova vāṇije. ‘‘Natthi tāsaṃ vinayo na saṃvaro, majjamaṃsaniratā asaññatā; Tā gilanti purisassa pābhataṃ, sāgareva makaraṃ timiṅgalo . ‘‘Pañcakāmaguṇasātagocarā, uddhatā aniyatā asaññatā; Osaranti pamadā pamādinaṃ, loṇatoyavatiyaṃva āpakā. ‘‘Yaṃ naraṃ upalapenti nāriyo, chandasā va ratiyā dhanena vā; Jātavedasadisampi tādisaṃ, rāgadosavadhiyo dahanti naṃ. ‘‘Aḍḍhaṃ ñatvā purisaṃ mahaddhanaṃ, osaranti sadhanā sahattanā; Rattacittamativeṭhayanti naṃ, sāla māluvalatāva kānane. ‘‘Tā upenti vividhena chandasā, citrabimbamukhiyo alaṅkatā; Uhasanti pahasanti nāriyo, sambarova satamāyakovidā. ‘‘Jātarūpamaṇimuttabhūsitā, sakkatā patikulesu nāriyo; Rakkhitā aticaranti sāmikaṃ, dānavaṃva hadayantarassitā . ‘‘Tejavāpi hi naro vicakkhaṇo, sakkato bahujanassa pūjito; Nārinaṃ vasagato na bhāsati, rāhunā upahatova candimā. ‘‘Yaṃ kareyya kupito diso disaṃ, duṭṭhacitto vasamāgataṃ ariṃ ; Tena bhiyyo byasanaṃ nigacchati, nārinaṃ vasagato apekkhavā. ‘‘Kesalūnanakhachinnatajjitā, pādapāṇikasadaṇḍatāḷitā; Hīnamevupagatā hi nāriyo, tā ramanti kuṇapeva makkhikā. ‘‘Tā kulesu visikhantaresu vā, rājadhāninigamesu vā puna ; Oḍḍitaṃ namucipāsavākaraṃ , cakkhumā parivajje sukhatthiko. ‘‘Ossajitva kusalaṃ tapoguṇaṃ, yo anariyacaritāni mācari; Devatāhi nirayaṃ nimissati, chedagāmimaṇiyaṃva vāṇijo. ‘‘So idha garahito parattha ca, dummatī upahato sakammunā; Gacchatī aniyato gaḷāgaḷaṃ, duṭṭhagadrabharathova uppathe. ‘‘So upeti nirayaṃ patāpanaṃ, sattisimbalivanañca āyasaṃ; Āvasitvā tiracchānayoniyaṃ, petarājavisayaṃ na muñcati . ‘‘Dibyakhiḍḍaratiyoṃ ca nandane, cakkavatticaritañca mānuse; Nāsayanti pamadā pamādinaṃ, duggatiñca paṭipādayanti naṃ. ‘‘Dibyakhiḍḍaratiyo na dullabhā, cakkavatticaritañca mānuse; Soṇṇabyamhanilayā ca accharā, ye caranti pamadāhanatthikā. ‘‘Kāmadhātusamatikkamā gati, rūpadhātuyā bhāvo na dullabho; Vītarāgavisayūpapattiyā, ye caranti pamadāhanatthikā. ‘‘Sabbadukkhasamatikkamaṃ sivaṃ, accantamacalitaṃ asaṅkhataṃ; Nibbutehi sucihī na dullabhaṃ, ye caranti pamadāhanatthikā’’ti. ‘‘Kuṇālohaṃ tadā āsiṃ, udāyī phussakokilo; Ānando gijjharājāsi, sāriputto ca nārado; Parisā buddhaparisā, evaṃ dhāretha jātaka’’nti.
537. 大苏德索玛本生巴利
537. Mahāsutasomajātakaṃ (5)
371 “ 厨师啊，你为何造作这般极凶残的业行？
“ 痴人，你杀害男女，是为尝其肉，还是为求钱财？”注疏 2
372 “ 那事，我非为自身，非为钱财，亦非为了妻儿、朋友和亲族。
我的主人是那位守护大地的尊贵者，他竟食这样的肉，尊者。”注疏 2
373 “ 倘若你受主人所遣，行此凶残之事；
天明入得内宫，便当着我的面，向国王亲口道来。”注疏 2
374 “ 尊者黑象，我定当依您所说，照办不误。
明早进入内宫之后，我便会将此事当面禀报国王。”注疏 2
375 夜尽天将明，旭日方欲升；
厨者卡喇携肉羹，趋前谒见国王。
拜见国王后，他这样说：注疏 2
376 “ 大王，据说您曾派遣一位送餐的侍者，此事当真？
（厨子）杀害男女，你啖食其肉。”注疏 2
377 “‘ 正是如此，卡喇，那厨师是我所遣。’
为我办事效劳者，何故这般呵骂他？”注疏 2
378 阿难食尽一切鱼，贪着滋味不肯舍；
当随从都已耗尽，他便吞食自身，死了。注疏 3
379 “ 如此放逸之人，迷醉于对味道的看重——愚者倘若将来仍不觉悟，
便会舍弃儿女，抛下亲属，到头来反而吞食自身。注疏 3
380 “ 闻此之后，请舍离这欲念吧，大王，莫再啖食人肉；
大王啊，莫使这整个国家空无一人，如鱼离水一般。”注疏 2
381 他名叫善生（Sujāta） ，是您的亲生儿子。
他未获阎浮果肉，便于彼寿命尽时死去了。注疏 2
382 “ 我也是这样，黑天，吃了那最上味的美食；
若不得人肉，恐命将不保。年轻人，”注疏 2
383 “ 你相貌端严，出身婆罗门诵习吠陀之世家。
孩子，不应食用的东西，你不该去吃。”注疏 2
384 “ 这也是一种滋味，你为何要阻止我？
那么，我便去能寻得这般滋味的地方。注疏 2
385 “ 我这就离去，不再住于你身边了。
婆罗门，你一见我，便不欢喜。”注疏 2
386 “ 年轻人，我们必定还会得到其他的继承者、其他的儿子。
你这卑劣的人，也去灭亡吧，到一个我再听不到你音讯的地方。”注疏 2
387 “ 同样地，国王啊，两足之尊，请听我说：
他们将从国土中驱逐你，犹如驱逐那嗜酒的年轻人一般。”注疏 2
388 “ 有位名为善生的弟子，已调御身心；
他犹如渴慕天女一般，不饮不食。注疏 3
389 “ 以吉祥草尖蘸取一滴水，来度量大海的水量；
人间的欲乐，相比于天界之乐，正是如此。注疏 2
390 “ 我也是这样，黑天，吃了那最上味的美食；
若得不到人肉，我想我的命就再也维持不住了。”注疏 2
391 “ 正如持国天王的那些天鹅，展翅翱翔于虚空，
因未曾受用，这一切便走向毁灭。注疏 3
392 “ 同样地，国王啊，两足之尊，请听我说：
国王啊，你食用了不应食之物，因此他们放逐了你。”注疏 2
393 “ 我说‘停下’，你却昂首径直前行。
你本未站定，却自称‘我已站稳’，梵行者，你竟如此说话。
这岂与沙门身份相称？你竟把我的剑当作苍鹭的羽毛？”注疏 2
394 “ 大王，我安住于正法，坚定不移，不改换名姓；
世间行盗之人，被称为安住于非法者，是堕落之人，命终堕入地狱。注疏 3
395 “ 大王，若你生信，刹帝利，便当领受此所闻；
举行此祭祀后，你便会如此往生天界。”注疏 2
396 “ 你的出生地在哪一方国土？你又因何事来到此处？
婆罗门，请告诉我这件事。你想要什么？我今天便将你所求的给你。”注疏 2
397 “ 大地之主啊！这四首偈颂，义理极为深妙，犹如上妙的大海；
我正是为了你的利益而来到此处，请聆听这些与最上义相应的偈颂。”注疏 2
398 “ 有智有慧者，不会哭泣；博学多闻、思虑深广者，也不会哭泣；
这实为世人无上的明灯：贤者们成为遣除悲伤者。注疏 2
399 “ 是为了自己？为了亲属？还是为了儿女妻子、谷物、钱财、银子、金子？
苏德索玛（Sutasoma） ，你究竟为何而悲伤？拘楼族最胜者，请你说给我们听听。注疏 2
400 “ 我并非哀叹自己，亦不哀叹子妻、财富或国家；
我是为善人所行的古老之法，为对婆罗门的承诺而悔伤。注疏 2
401 “ 我曾与一位婆罗门立下此约，那时我正安住于自己国土的主权中；
为了践守对那位婆罗门的许诺，我护持真实语，因此必定回返。”注疏 3
402 “ 我绝不相信这样的事：一个快乐的人能从死神嘴边逃脱，
竟还会再落入敌人手中。拘罗婆长者啊，你确实不会来我这里。
403 “ 你已从波梨萨陀手中逃脱，回到自己的宫殿，纵情欲乐，
国王啊，你已得回这甜蜜、可爱的生命，又怎会再来到我面前呢？”注疏 2
404 戒行清净宁择死，不愿恶行受讥而生；
纵令为彼说诸妄语，彼终不能救离恶趣。注疏 3
405 “ 纵使风将山岳吹移，日月从空坠落于地；
纵使一切江河逆流，大王，我也绝不说虚妄语。注疏 3
406 “ 纵使天空碎裂，大海干涸，承载众生的大地崩毁；
纵使须弥山王连根拔起，大王，我也绝不说一句妄语。”注疏 2
407 “ 我手按着剑和矛，朋友，我也向你立下誓言；
自你处得解脱，我已为无债者，守护真实，我必定回来。”注疏 2
408 “ 婆罗门居其国土、执其权柄时，与汝所立之约；
汝既施与婆罗门，护持真实者，当重忆此约，莫令忘失。”注疏 2
409 “ 那位婆罗门，当我尚掌权于自己的国土时，与我立下了此约；
为履行对婆罗门的许诺，守护真实，我必定回来。”注疏 2
410 “ 他从波梨萨陀手中得脱后，便去找那位婆罗门，这样说道：
“ 婆罗门啊，让我们听闻那值百金的偈颂吧——凡我所闻，皆当有益。”注疏 2
411 “ 苏德索玛啊，哪怕只与善人相遇一次，
那一次的相遇便能护佑他，而与恶人的频频往来则不能。注疏 3
412 “ 应当唯与善人亲近，与善人缔结深交；
了知善人的正法后，他只会愈善，而不会转恶。”注疏 3
413 “ 华丽彩绘的王家车乘确实会朽坏，身体也一样会走向衰老；
善士之法不会衰朽，善者确实向善人们宣说。注疏 3
414 “ 天空遥远，大地遥远，人们说大海的彼岸也遥远；
智者说，解脱生命的逼迫，比那更为遥远。注疏 2
415 “ 这些偈颂值千金，而非仅值百金；
婆罗门，你快快收下这四千吧。”注疏 2
416 “ 值八十、值九十的偈，乃至值百金的偈，
苏德索玛，你当自己了知：哪里有什么值千金的偈颂可言呢？”注疏 2
417 “ 我愿增长自己的闻慧，也愿善士们视我为寂静之人而来亲近。
犹如大海不厌众流，亲爱的，我对善妙的言语也从不感到满足。注疏 2
418 “ 譬如火焰焚烧草木，从不餍足；亦如大海纳受众流，从不厌满。
人中至尊的国王，贤善之众也是如此：听闻善妙法语，从不心生厌倦。注疏 2
419 “ 人主啊，每当我听闻自家仆从诵出蕴义之偈，我便恭敬谛听；
亲爱者，我于诸法实在无有厌足。”注疏 2
420 “ 此国归你所有，财富车乘俱足，臂钏庄严，一切欲乐圆满；
你因何欲而辱骂我？我今当往食人王处去。”注疏 2
421 “ 这些象兵、车兵、步兵，是为自我保护而有；
骑兵与持弓者，我们派遣军队，杀灭敌人。”注疏 2
422 “ 食人者（Porisāda） 做了极为稀有之事——活捉了我，却又放了我。”
忆念着他往昔的恩德，大王啊，我怎会背叛那样的人？注疏 2
423 “ 他向父母顶礼，教诫城中民众与军队后，
守护真实、言语真实，他便去往食人者所在之处。”注疏 2
424 “ 我曾与一位婆罗门立下此约，那时我正安住于自己国土的主权中；
为了向那位婆罗门兑现那约定，为了守护真实，我又回来了；
献祭吧，食人者，来吃我吧。”注疏 2
425 “ 我稍后再食用，也不算耽误，你看那座火葬堆，至今还青烟缭绕。
待烟散尽，烤得恰到好处时，我们便来聆听那值百金的偈颂。”注疏 2
426 “ 食人的迦西王啊，你行非法之事，因贪口腹之欲而被逐出了自己的王国。
这些偈颂所颂扬的是法，法与非法岂能相合？注疏 2
427 “ 不义而残暴、双手常染鲜血之人，
不具真实，法从何而来？你听闻这些又有何用？”注疏 2
428 “ 谁为了肉食而游猎山林，谁又为了自身之故而杀人；
这两人死后都将归于同等，你为何说我这行为不如法？”注疏 2
429 “ 五种五爪之物，是有智的刹帝利所许受用的；
“ 大王，你食用了不应食之物，因此你是不如法之人。”注疏 2
430 “ 你已从食人者手中解脱，回到了自己的宫殿，得享爱欲；
“ 如今你又落入敌手，王啊，你对刹帝利法实在不善巧。”注疏 2
431 “ 那些精通王权之道者，大多会堕入地狱。
因此，我舍弃了王权之道，为守护真实，我又重返此处。
献上祭祀吧，食人者，把我吃掉吧。”注疏 2
432 “ 殿宇楼阁、田地牛马、心仪的女人、迦西的檀香。
在那里你拥有一切，成为主宰，凭真实你又见到什么利益呢？”注疏 2
433 “ 世间一切味中，真实之味最胜；
沙门梵志安住于真实，渡过生死，抵达彼岸。”注疏 2
434 “ 你从波梨萨陀手中逃脱，回到自家的宫殿，纵情五欲之乐；”
“ 如今你又落入仇敌之手，人主啊，看来你果真不惧死亡。”
汝心无退怯，堪称实语者；注疏 2
435 我种种善行已修，所献祭祀盛大而受称扬。
来世之途已清净，安住于法者岂惧死亡？注疏 2
436 我已修种种善业，所献祭祀广大而受称誉。
我将无悔地前往他世，你祭祀吧，食人者，把我吃掉吧。注疏 2
437 “ 我已奉养双亲，我的统治依法备受称扬；
通往他世之途已经清净，安住于法者，怎会畏惧死亡？注疏 2
438 “ 我已奉养双亲，我的统治依法备受称扬；
“ 我将无悔地前往他世；请行祭祀吧，食人者，请食我身。”注疏 2
439 “ 于亲族友辈中，我已尽己之责；我依法所得之权柄，已蒙称扬。”
我已清净通往来世之路，安住于法，何惧死亡？注疏 2
440 “ 于亲族友辈中，我已尽己之责；我依法所得之权柄，已蒙称扬。”
“ 我将无悔地前往他世；请行祭祀吧，食人者，请食我身。”注疏 2
441 “ 我已以种种方式向众多人布施，令沙门与婆罗门皆得满足；
通往他世之路已得清净，安住于法者，何惧死亡？注疏 2
442 “ 我已以种种方式向众多人布施，令沙门与婆罗门皆得满足；
我将无悔地前往他世，你祭祀吧，食人者，把我吃掉吧。”注疏 2
443 “ 一个人若明知是毒，便不应服用；正如不应去抓一条喷吐烈焰的毒蛇；
若有谁加害这样的真实语者，他的头颅将碎裂成七瓣。”注疏 2
444 “ 人们听闻法后，便了知何者为善、何者不善；
即便仅闻这些偈颂，我的心便于法得喜。”注疏 2
445 “ 大王，仅仅一次与善士的相遇，
那一次的相遇便能保护他，与不善者的频繁交往却无此益。注疏 2
446 “ 当与善士们共处，与善士们建立亲密的交谊，
了知善士们的正法之后，只会更善，不会更恶。注疏 2
447 “ 华丽彩绘的王家车乘确实会朽坏，身体也一样会走向衰老；
善人的法不会衰朽，善者确然向善人宣说。注疏 2
448 “ 天空遥远，大地遥远，大海的彼岸，他们说，亦复遥远。
然而，国王啊，他们说比这些更遥远的，是善人之法与不善人之法。”注疏 2
449 “ 听了您这意义充实、言辞优美、善说的偈颂，大王啊，
我满心欢喜、愉悦、欣悦而满足，朋友，我给予你四个愿望。”注疏 2
450 “ 你既不知晓自身的死亡，也不明了利与不利、堕落与天界；
耽味溺恶、安住恶法者，汝能赐我何恩？注疏 2
451 “ 纵我乞此愿于汝，汝既与已，还复反悔。
这种现前的争吵与争论，哪个智者了解之后还会去卷入呢？”注疏 2
452 “ 那种给予之后又反悔的恩惠，众生实不应施与。
朋友，请坚定而不动摇地选择吧，即使舍弃生命，我也必定给予。”注疏 2
453 “ 圣者与圣者结交，具慧者与具慧者交往；
愿我见您健康活满百岁，这是我所希求的第一个愿望。”注疏 2
454 “ 圣者与圣者自然相契，智者与具足智慧者自然相应；
汝将见我百年无疾，此即我所施第一愿。”注疏 2
455 “ 此地护持大地、灌顶受名之刹帝利众，
不要吃掉这样的国王，这是我所求的第二个愿望。”注疏 2
456 “ 那些在这里守护大地、已受灌顶而获得名号的刹帝利们，
那样的君王，我不会吃掉，这是我给你们的第二个恩惠。”注疏 2
457 “ 那一百多位刹帝利被你擒获，手掌洞穿，满面泪水，哭泣着；
让他们回到自己的国土，这是我所求的第三个恩惠。”注疏 2
458 “ 被我俘获的刹帝利有百余位，手掌洞穿，泪流满面，哭泣不止；
我让他们返回自己的国土，这是我赐予你的第三个恩惠。”注疏 2
459 “ 你的国土出现裂痕，恐惧弥漫，许多人躲进了避难所；
“ 国王，请戒绝人肉，这是我所求的第四个恩赐。”注疏 2
460 “ 确实，那食物正合我意，我就是为了它才进入林中。
我怎能就此戒除呢？你另择一个第四个愿望吧。”注疏 2
461 “ 人主啊，那样舍弃自身而追逐所爱之物的人，其实并不真正认为‘这是我的所爱’；
自身诚可贵，他人亦复贵；自成己已，方以正法于后得所爱。”注疏 2
462 “ 人肉乃我所嗜，苏德索玛，汝当知之；
我无法被阻止，朋友，请你另选一个愿望吧。”注疏 2
463 “ 若人说着“这是我的所爱”，守护所爱，却舍弃自身，沉迷于那些可爱之物——
犹如醉汉饮下掺了毒的酒，正因如此，他未来必将受苦。注疏 2
464 “ 在此世间，有人善加思择，舍弃所爱，纵遇艰难，仍修习圣者法；
譬如受苦之人饮服良药，由是于他世而得安乐。”注疏 2
465 “ 我舍离父母，亦舍五种可意欲乐。
正为此故我入林中，那恩惠我岂能不授与你？”注疏 2
466 “ 智者不吐二言，善人唯以真诺而立。
‘ 请选择吧，朋友。’你曾这样对我说；可你说出这样的话，实在与你不相称。”注疏 2
467 “ 招感非福、坏名声与恶名，众多罪恶、恶行与烦恼；
你为着人肉前来，想要什么样的恩惠？我又怎能给你恩惠呢？注疏 2
468 “ 那种恩惠根本不值得施予，即使施予了也会反悔撤回；
贤友，请坚定选择吧，即便舍弃性命，我也必定给予。”注疏 2
469 “ 寂静者宁可舍弃生命，也决不舍弃法；寂静者唯以真实诺言而立身。
赐予恩惠后，请速速去做吧，最胜的善王，凭此成就。注疏 2
470 “ 为保住肢体可舍弃财富，为保护生命可舍弃肢体。
忆念法者，能舍肢节、财宝、性命乃至一切所有；”注疏 2
471 人当从彼寂静者处了知正法，唯彼能断其疑惑。
此实为其明灯与皈依，智者不应与之令友谊衰颓。注疏 2
472 此食确然为我所爱，正为此故我入林中。
如果你为此事请求我，朋友，这个愿望我也赐予你。注疏 2
473 “ 你曾是我的导师，也曾是我的朋友。朋友，我也曾遵从你的话语；
朋友，你也依我之言而行吧，我们二人同去，将他们度脱。”注疏 2
474 “ 我今是你的导师，也是你的朋友；朋友啊，你也曾听从我的话。
朋友，我也依你的话而行。你我二人一同前去，解救他们吧。”注疏 2
475 “ 你们为斑足王所折磨，囚禁于此，泪流满面，哭泣不已。
切莫背叛这位国王，请向我立下真实不虚的誓言。”注疏 2
476 “ 我等受斑足王之苦，手掌穿凿串系，泪流满面，悲泣哀号。
无论如何我们也不背叛这位国王，我们向你承诺真实的誓言。”注疏 2
477 “ 犹如慈父，亦如慈母，慈愍众生、唯愿他们得利。
愿这位国王也如此对待你们，而你们也如同他的儿子们一般。”注疏 2
478 “ 犹如父亲或母亲，心怀慈悯，唯愿利益众生；
愿这位国王也如此对待我们，我们亦如同儿子们一般。”注疏 2
479 “ 四足走兽与飞禽之肉，由厨师精心烹制，调味圆满；
如天帝饮甘露，你何故弃之，独于林中欣乐？注疏 2
480 那些腰如藤蔓的刹帝利少女，盛装严饰，环绕簇拥着你。
她们令你如诸天神中的帝释般欢喜，而你却抛下这一切，怎能独自在林中享受快乐。注疏 2
481 “ 红枕与众多毛毯，华丽卧具之上，耽著其中，
在床榻中央安然躺卧后，何故你舍弃这一切，独乐于林间？注疏 2
482 “ 夜半时分，手鼓与陶鼓之声，以及不见男子在场的乐伎演奏之音；
尽舍众妙歌咏与善奏，何独逍遥于林薮？注疏 2
483 “ 园苑庄严、花鬘丰盛，斯城饰以美鹿皮，甚为可爱；
“ 你舍弃了大象、骏马与配备齐全的马车，为何独自在林中喜乐？”注疏 2
484 “ 正如黑分月的月亮，日复一日地亏缺下去，
王啊，与不贤者相交，便如同黑分月一般。注疏 2
485 “ 就如我因为贪著美味，去到那卑劣厨子的跟前；
我造了恶业，以此恶业，我将堕入恶趣。注疏 2
486 “ 犹如白半月的月亮，日复一日地增长；
大王，与善人相聚，就像白半月一样。注疏 2
487 “ 苏德索玛，正如我来到你面前，你应当知道：
我将行持善业，以此趣向善趣。注疏 2
488 “ 万民之主啊，犹如雨水降于干地，不能长久，亦不能安住；
与不善者相交亦复如是，暂而不久，犹如干地之水；注疏 2
489 “ 人主啊，譬如雨水注入湖中，则能久住，人中豪杰之最胜者——”
善者的聚会正是如此，恒久长存，犹如湖中之水。注疏 2
490 “ 善者的聚会坚稳不移，无论经历多久，始终如是；
不善者的聚会则迅速消散，是故，善者之法远离不善者。”注疏 2
491 “ 若有人去征服那不可战胜的，他便不名为王；若有人背弃朋友，他便不名为友。
若妻子对丈夫无有敬重，她便不名为妻；若子女不奉养年迈父母，他们便不名为子。注疏 3
492 “ 若无有正直贤善之人，那便不名为大众；若不能宣说法义，他们便不名为贤善之人。
舍离贪、嗔、痴而说法者，方为贤善之人。注疏 2
493 “ 混杂于愚人中的智者，若保持沉默，便无人能识；”
当他宣说时，众人便了知，他正在教导不死之境。注疏 2
494 “ 应宣说法，应光显法，应高举圣者的幢幡；
善说法幢是圣者的旗帜，因为法正是圣者的幢幡。”巴利 注疏 4
‘‘Kasmā tuvaṃ rasaka edisāni, karosi kammāni sudāruṇāni; Hanāsi itthī purise ca mūḷho, maṃsassa hetu adu dhanassa kāraṇā’’. ‘‘Naṃ attahetū na dhanassa kāraṇā, na puttadārassa sahāyañātinaṃ; Bhattā ca me bhagavā bhūmipālo, so khādati maṃsaṃ bhadantedisaṃ’’. ‘‘Sace tuvaṃ bhatturatthe payutto, karosi kammāni sudāruṇāni; Pātova antepuraṃ pāpuṇitvā, lapeyyāsi me rājino sammukhe taṃ’’. ‘‘Tathā karissāmi ahaṃ bhadante, yathā tuvaṃ bhāsasi kāḷahatthi; Pātova antepuraṃ pāpuṇitvā, vakkhāmi te rājino sammukhe taṃ’’. Tato ratyā vivasāne , sūriyuggamanaṃ pati; Kāḷo rasakamādāya, rājānaṃ upasaṅkami; Upasaṅkamma rājānaṃ, idaṃ vacanamabravi. ‘‘Saccaṃ kira mahārāja, rasako pesito tayā; Hanati itthipurise, tuvaṃ maṃsāni khādasi’’. ‘‘Evameva tathā kāḷa, rasako pesito mayā; Mama atthaṃ karontassa, kimetaṃ paribhāsasi’’. ‘‘Ānando sabbamacchānaṃ, khāditvā rasagiddhimā; Parikkhīṇāya parisāya, attānaṃ khādiyā mato. ‘‘Evaṃ pamatto rasagārave ratto , bālo yadī āyati nāvabujjhati; Vidhamma putte caji ñātake ca, parivattiya attānaññeva khādati. ‘‘Idaṃ te sutvāna vigetu chando, mā bhakkhayī rāja manussamaṃsaṃ; Mā tvaṃ imaṃ kevalaṃ vārijova, dvipadādhipa suññamakāsi raṭṭhaṃ’’. ‘‘Sujāto nāma nāmena, oraso tassa atrajo ; Jambupesimaladdhāna, mato so tassa saṅkhaye. ‘‘Evameva ahaṃ kāḷa, bhutvā bhakkhaṃ rasuttamaṃ; Aladdhā mānusaṃ maṃsaṃ, maññe hissāmi jīvitaṃ’’. ‘‘Māṇava abhirūposi, kule jātosi sotthiye; Na tvaṃ arahasi tāta, abhakkhaṃ bhakkhayetave’’. ‘‘Rasānaṃ aññataraṃ etaṃ, kasmā maṃ tvaṃ nivāraye; Sohaṃ tattha gamissāmi, yattha lacchāmi edisaṃ. ‘‘Sovāhaṃ nippatissāmi, na te vacchāmi santike; Yassa me dassanena tvaṃ, nābhinandasi brāhmaṇa’’. ‘‘Addhā aññepi dāyāde, putte lacchāma māṇava; Tvañca jamma vinassassu, yattha pattaṃ na taṃ suṇe’’. ‘‘Evameva tuvaṃ rāja, dvipadinda suṇohi me; Pabbājessanti taṃ raṭṭhā, soṇḍaṃ māṇavakaṃ yathā’’. ‘‘Sujāto nāma nāmena, bhāvitattāna sāvako; Accharaṃ kāmayantova, na so bhuñji na so pivi. ‘‘Kusaggenudakamādāya , samudde udakaṃ mine; Evaṃ mānusakā kāmā, dibbakāmāna santike. ‘‘Evameva ahaṃ kāḷa, bhutvā bhakkhaṃ rasuttamaṃ; Aladdhā mānusaṃ maṃsaṃ, maññe hissāmi jīvitaṃ’’. ‘‘Yathāpi te dhataraṭṭhā, haṃsā vehāyasaṅgamā; Abhuttaparibhogena , sabbe abbhatthataṃ gatā. ‘‘Evameva tuvaṃ rāja, dvipadinda suṇohi me; Abhakkhaṃ rāja bhakkhesi, tasmā pabbājayanti taṃ’’. ‘‘Tiṭṭhāhīti mayā vutto, so tvaṃ gacchasi pammukho ; Aṭṭhito tvaṃ ṭhitomhīti, lapasi brahmacārini; Idaṃ te samaṇāyuttaṃ, asiñca me maññasi kaṅkapattaṃ’’ . ‘‘Ṭhitohamasmī sadhammesu rāja, na nāmagottaṃ parivattayāmi; Corañca loke aṭhitaṃ vadanti, āpāyikaṃ nerayikaṃ ito cutaṃ. ‘‘Sace tvaṃ saddahasi rāja, sutaṃ gaṇhāhi khattiya ; Tena yaññaṃ yajitvāna, evaṃ saggaṃ gamissasi’’. ‘‘Kismiṃ nu raṭṭhe tava jātibhūmi , atha kena atthena idhānupatto; Akkhāhi me brāhmaṇa etamatthaṃ, kimicchasī demi tayajja patthitaṃ’’. ‘‘Gāthā catasso dharaṇīmahissara, sugambhiratthā varasāgarūpamā; Taveva atthāya idhāgatosmi, suṇohi gāthā paramatthasaṃhitā’’. ‘‘Na ve rudanti matimanto sapaññā, bahussutā ye bahuṭṭhānacintino; Dīpañhi etaṃ paramaṃ narānaṃ, yaṃ paṇḍitā sokanudā bhavanti. ‘‘Attānaṃ ñātī udāhu puttadāraṃ, dhaññaṃ dhanaṃ rajataṃ jātarūpaṃ; Kimeva tvaṃ sutasomānutappe, korabyaseṭṭha vacanaṃ suṇoma tetaṃ’. ‘‘Nevāhamattānamanutthunāmi, na puttadāraṃ na dhanaṃ na raṭṭhaṃ; Satañca dhammo carito purāṇo, taṃ saṅkaraṃ brāhmaṇassānutappe. ‘‘Kato mayā saṅkaro brāhmaṇena, raṭṭhe sake issariye ṭhitena; Taṃ saṅkaraṃ brāhmaṇasappadāya, saccānurakkhī punarāvajissaṃ’’. ‘‘Nevāhametaṃ abhisaddahāmi, sukhī naro maccumukhā pamutto; Amittahatthaṃ punarāvajeyya, korabyaseṭṭha na hi maṃ upesi. ‘‘Mutto tuvaṃ porisādassa hatthā, gantvā sakaṃ mandiraṃ kāmakāmī; Madhuraṃ piyaṃ jīvitaṃ laddha rāja, kuto tuvaṃ ehisi me sakāsaṃ’’. ‘‘Mataṃ vareyya parisuddhasīlo, na jīvitaṃ garahito pāpadhammo; Na hi taṃ naraṃ tāyati duggatīhi, yassāpi hetu alikaṃ bhaṇeyya. ‘‘Sacepi vāto girimāvaheyya, cando ca sūriyo ca chamā pateyyuṃ; Sabbā ca najjo paṭisotaṃ vajeyyuṃ, na tvevahaṃ rāja musā bhaṇeyyaṃ. ‘‘Nabhaṃ phaleyya udadhīpi susse, saṃvaṭṭaye bhūtadharā vasundharā; Siluccayo meru samūlamuppate, na tvevahaṃ rāja musā bhaṇeyyaṃ’’ . ‘‘Asiñca sattiñca parāmasāmi, sapathampi te samma ahaṃ karomi; Tayā pamutto anaṇo bhavitvā, saccānurakkhī punarāvajissaṃ’’. ‘‘Yo te kato saṅkaro brāhmaṇena, raṭṭhe sake issariye ṭhitena; Taṃ saṅkaraṃ brāhmaṇasappadāya, saccānurakkhī punarāvajassu’’. ‘‘Yo me kato saṅkaro brāhmaṇena, raṭṭhe sake issariye ṭhitena; Taṃ saṅkaraṃ brāhmaṇasappadāya, saccānurakkhī punarāvajissaṃ’’. ‘‘Mutto ca so porisādassa hatthā, gantvāna taṃ brāhmaṇaṃ etadavoca; Suṇoma gāthāyo satārahāyo, yā me sutā assu hitāya brahme’’. ‘‘Sakideva sutasoma, sabbhi hoti samāgamo; Sā naṃ saṅgati pāleti, nāsabbhi bahusaṅgamo. ‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ; Sataṃ saddhammamaññāya, seyyo hoti na pāpiyo. ‘‘Jīranti ve rājarathā sucittā, atho sarīrampi jaraṃ upeti; Satañca dhammo na jaraṃ upeti, santo have sabbhi pavedayanti. ‘‘Nabhañcaṃ dūre pathavī ca dūre, pāraṃ samuddassa tadāhu dūre; Tato have dūrataraṃ vadanti, sambādhamokkhaṃ jīvitassa paṇḍitā. ‘‘Sahassiyā imā gāthā, nahimā gāthā satārahā; Cattāri tvaṃ sahassāni, khippaṃ gaṇhāhi brāhmaṇa’’. ‘‘Āsītiyā nāvutiyā ca gāthā, satārahā cāpi bhaveyya gāthā; Paccattameva sutasoma jānahi, sahassiyā nāma kā atthi gāthā’’. ‘‘Icchāmi vohaṃ sutavuddhimattano, santoti maṃ sappurisā bhajeyyuṃ; Ahaṃ savantīhi mahodadhīva, na hi tāta tappāmi subhāsitena. ‘‘Aggi yathā tiṇakaṭṭhaṃ dahanto, na tappatī sāgarova nadīhi; Evampi te paṇḍitā rājaseṭṭha, sutvā na tappanti subhāsitena. ‘‘Sakassa dāsassa yadā suṇomi, gāthaṃ ahaṃ atthavatiṃ janinda; Tameva sakkacca nisāmayāmi, na hi tāta dhammesu mamatthi titti’’. ‘‘Idaṃ te raṭṭhaṃ sadhanaṃ sayoggaṃ, sakāyuraṃ sabbakāmūpapannaṃ; Kiṃ kāmahetu paribhāsasimaṃ , gacchāmahaṃ porisādassa ñatte’’ . ‘‘Attānurakkhāya bhavanti hete, hatthārohā rathikā pattikā ca; Assāruhā ye ca dhanuggahāse, senaṃ payuñjāma hanāma sattuṃ’’. ‘‘Sudukkaraṃ porisādo akāsi, jīvaṃ gahetvāna avassajī maṃ; Taṃ tādisaṃ pubbakiccaṃ saranto, dubbhe ahaṃ tassa kathaṃ janinda’’. ‘‘Vanditvā so pitaraṃ mātarañca, anusāsetvā negamañca balañca; Saccavādī saccānurakkhamāno, agamāsi so yattha porisādo’’. ‘‘Kato mayā saṅkaro brāhmaṇena, raṭṭhe sake issariye ṭhitena; Taṃ saṅkaraṃ brāhmaṇasappadāya, saccānurakkhī punarāgatosmi; Yajassu yaññaṃ khāda maṃ porisāda’’. ‘‘Na hāyate khāditaṃ mayhaṃ pacchā, citakā ayaṃ tāva sadhūmikāva ; Niddhūmake pacitaṃ sādhupakkaṃ, suṇoma gāthāyo satārahāyo’’. ‘‘Adhammiko tvaṃ porisādakāsi , raṭṭhā ca bhaṭṭho udarassa hetu; Dhammañcimā abhivadanti gāthā, dhammo ca adhammo ca kuhiṃ sameti. ‘‘Adhammikassa luddassa, niccaṃ lohitapāṇino; Natthi saccaṃ kuto dhammo, kiṃ sutena karissasi’’. ‘‘Yo maṃsahetu migavaṃ careyya, yo vā hane purisamattahetu; Ubhopi te pecca samā bhavanti, kasmā no adhammikaṃ brūsi maṃ tvaṃ’’. ‘‘Pañca pañcanakhā bhakkhā, khattiyena pajānatā; Abhakkhaṃ rāja bhakkhesi, tasmā adhammiko tuvaṃ’’. ‘‘Mutto tuvaṃ porisādassa hatthā, gantvā sakaṃ mandiraṃ kāmakāmī; Amittahatthaṃ punarāgatosi, na khattadhamme kusalosi rāja’’. ‘‘Ye khattadhamme kusalā bhavanti, pāyena te nerayikā bhavanti; Tasmā ahaṃ khattadhammaṃ pahāya, saccānurakkhī punarāgatosmi; Yajassu yaññaṃ khāda maṃ porisāda’’. ‘‘Pāsādavāsā pathavīgavassā, kāmitthiyo kāsikacandanañca; Sabbaṃ tahiṃ labhasi sāmitāya, saccena kiṃ passasi ānisaṃsaṃ’’. ‘‘Ye kecime atthi rasā pathabyā, saccaṃ tesaṃ sādhutaraṃ rasānaṃ; Sacce ṭhitā samaṇabrāhmaṇā ca, taranti jātimaraṇassa pāraṃ’’. ‘‘Mutto tuvaṃ porisādassa hatthā, gantvā sakaṃ mandiraṃ kāmakāmī; Amittahatthaṃ punarāgatosi, na hi nūna te maraṇabhayaṃ janinda; Alīnacitto asi saccavādī’’. ‘‘Katā me kalyāṇā anekarūpā, yaññā yiṭṭhā ye vipulā pasatthā; Visodhito paralokassa maggo, dhamme ṭhito ko maraṇassa bhāye. ‘‘Katā me kalyāṇā anekarūpā, yaññā yiṭṭhā ye vipulā pasatthā; Anānutappaṃ paralokaṃ gamissaṃ, yajassu yaññaṃ ada maṃ porisāda. ‘‘Pitā ca mātā ca upaṭṭhitā me, dhammena me issariyaṃ pasatthaṃ; Visodhito paralokassa maggo, dhamme ṭhito ko maraṇassa bhāye. ‘‘Pitā ca mātā ca upaṭṭhitā me, dhammena me issariyaṃ pasatthaṃ; Anānutappaṃ paralokaṃ gamissaṃ, yajassu yaññaṃ ada maṃ porisāda. ‘‘Ñātīsu mittesu katā me kārā , dhammena me issariyaṃ pasatthaṃ; Visodhito paralokassa maggo, dhamme ṭhito ko maraṇassa bhāye. ‘‘Ñātīsuṃ mittesu katā me kārā, dhammena me issariyaṃ pasatthaṃ; Anānutappaṃ paralokaṃ gamissaṃ, yajassu yaññaṃ ada maṃ porisāda. ‘‘Dinnaṃ me dānaṃ bahudhā bahūnaṃ, santappitā samaṇabrāhmaṇā ca; Visodhito paralokassa maggo, dhamme ṭhito ko maraṇassa bhāye. ‘‘Dinnaṃ me dānaṃ bahudhā bahūnaṃ, santappitā samaṇabrāhmaṇā ca; Anānutappaṃ paralokaṃ gamissaṃ, yajassu yaññaṃ ada maṃ porisāda’’. ‘‘Visaṃ pajānaṃ puriso adeyya, āsīvisaṃ jalitamuggatejaṃ; Muddhāpi tassa viphaleyya sattadhā, yo tādisaṃ saccavādiṃ adeyya’’. ‘‘Sutvā dhammaṃ vijānanti, narā kalyāṇapāpakaṃ; Api gāthā suṇitvāna, dhamme me ramate mano’’. ‘‘Sakideva mahārāja , sabbhi hoti samāgamo; Sā naṃ saṅgati pāleti, nāsabbhi bahusaṅgamo. ‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ; Sataṃ saddhammamaññāya, seyyo hoti na pāpiyo. ‘‘Jīranti ve rājarathā sucittā, atho sarīrampi jaraṃ upeti; Satañca dhammo na jaraṃ upeti, santo have sabbhi pavedayanti. ‘‘Nabhañcaṃ dūre pathavī ca dūre, pāraṃ samuddassa tadāhu dūre; Tato have dūrataraṃ vadanti, satañca dhammo asatañca rāja’’. ‘‘Gāthā imā atthavatī subyañjanā, subhāsitā tuyha janinda sutvā; Ānandi vitto sumano patīto, cattāri te samma vare dadāmi’’. ‘‘Yo nattano maraṇaṃ bujjhasi tuvaṃ , hitāhitaṃ vinipātañca saggaṃ; Giddho rase duccarite niviṭṭho, kiṃ tvaṃ varaṃ dassasi pāpadhamma. ‘‘Ahañca taṃ dehi varanti vajjaṃ, tvañcāpi datvāna avākareyya; Sandiṭṭhikaṃ kalahamimaṃ vivādaṃ, ko paṇḍito jānamupabbajeyya’’. ‘‘Na taṃ varaṃ arahati jantu dātuṃ, yaṃ vāpi datvāna avākareyya; Varassu samma avikampamāno, pāṇaṃ cajitvānapi dassameva’’. ‘‘Ariyassa ariyena sameti sakhyaṃ , paññassa paññāṇavatā sameti; Passeyya taṃ vassasataṃ arogaṃ , etaṃ varānaṃ paṭhamaṃ varāmi’’. ‘‘Ariyassa ariyena sameti sakhyaṃ, paññassa paññāṇavatā sameti; Passāsi maṃ vassasataṃ arogaṃ, etaṃ varānaṃ paṭhamaṃ dadāmi’’. ‘‘Ye khattiyāse idha bhūmipālā, muddhābhisittā katanāmadheyyā; Na tādise bhūmipatī adesi, etaṃ varānaṃ dutiyaṃ varāmi’’. ‘‘Ye khattiyāse idha bhūmipālā, muddhābhisittā katanāmadheyyā; Na tādise bhūmipatī ademi, etaṃ varānaṃ dutiyaṃ dadāmi’’. ‘‘Parosataṃ khattiyā te gahitā, talāvutā assumukhā rudantā; Sake te raṭṭhe paṭipādayāhi, etaṃ varānaṃ tatiyaṃ varāmi’’. ‘‘Parosataṃ khattiyā me gahitā, talāvutā assumukhā rudantā; Sake te raṭṭhe paṭipādayāmi , etaṃ varānaṃ tatiyaṃ dadāmi’’. ‘‘Chiddaṃ te raṭṭhaṃ byathitā bhayā hi, puthū narā leṇamanuppaviṭṭhā; Manussamaṃsaṃ viramehi rāja, etaṃ varānaṃ catutthaṃ varāmi’’. ‘‘Addhā hi so bhakkho mama manāpo, etassa hetumhi vanaṃ paviṭṭho; Sohaṃ kathaṃ etto upārameyyaṃ, aññaṃ varānaṃ catutthaṃ varassu’’. ‘‘Naṃ ve piyaṃ meti janinda tādiso, attaṃ niraṃkacca piyāni sevati; Attāva seyyo paramā ca seyyo, labbhā piyā ocitatthena pacchā’’. ‘‘Piyaṃ me mānusaṃ maṃsaṃ, sutasoma vijānahi; Namhi sakkā nivāretuṃ, aññaṃ varaṃ samma varassu’’. ‘‘Yo ve piyaṃ meti piyānurakkhī , attaṃ niraṃkacca piyāni sevati; Soṇḍova pitvā visamissapānaṃ , teneva so hoti dukkhī parattha. ‘‘Yo cīdha saṅkhāya piyāni hitvā, kicchenapi sevati ariyadhamme ; Dukkhitova pitvāna yathosadhāni, teneva so hoti sukhī parattha’’. ‘‘Ohāyahaṃ pitaraṃ mātarañca, manāpiye kāmaguṇe ca pañca; Etassa hetumhi vanaṃ paviṭṭho, taṃ te varaṃ kinti mahaṃ dadāmi’’. ‘‘Na paṇḍitā diguṇamāhu vākyaṃ, saccappaṭiññāva bhavanti santo; Varassu samma iti maṃ avoca, iccabravī tvaṃ na hi te sameti’’. ‘‘Apuññalābhaṃ ayasaṃ akittiṃ, pāpaṃ bahuṃ duccaritaṃ kilesaṃ; Manussamaṃsassa kate upāgā, taṃ te varaṃ kinti mahaṃ dadeyyaṃ. ‘‘Naṃ taṃ varaṃ arahati jantu dātuṃ, yaṃ vāpi datvāna avākareyya; Varassu samma avikampamāno, pāṇaṃ cajitvānapi dassameva’’. ‘‘Pāṇaṃ cajanti santo nāpi dhammaṃ, saccappaṭiññāva bhavanti santo; Datvā varaṃ khippamavākarohi, etena sampajja surājaseṭṭha. ‘‘Caje dhanaṃ aṅgavarassa hetu , aṅgaṃ caje jīvitaṃ rakkhamāno; Aṅgaṃ dhanaṃ jīvitañcāpi sabbaṃ, caje naro dhammamanussaranto’’. ‘‘Yasmā hi dhammaṃ puriso vijaññā, ye cassa kaṅkhaṃ vinayanti santo; Taṃ hissa dīpañca parāyaṇañca, na tena mittiṃ jirayetha pañño. ‘‘Addhā hi so bhakkho mama manāpo, etassa hetumhi vanaṃ paviṭṭho; Sace ca maṃ yācasi etamatthaṃ, etampi te samma varaṃ dadāmi. ‘‘Satthā ca me hosi sakhā ca mesi, vacanampi te samma ahaṃ akāsiṃ; Tuvampi me samma karohi vākyaṃ, ubhopi gantvāna pamocayāma’’. ‘‘Satthā ca te homi sakhā ca tyamhi, vacanampi me samma tuvaṃ akāsi; Ahampi te samma karomi vākyaṃ, ubhopi gantvāna pamocayāma’’. ‘‘Kammāsapādenaṃ viheṭhitattha , talāvutā assumukhā rudantā; Na jātu dubbhetha imassa rañño, saccappaṭiññaṃ me paṭissuṇātha’’. ‘‘Kammāsapādena viheṭhitamhā, talāvutā assumukhā rudantā; Na jātu dubbhema imassa rañño, saccappaṭiññaṃ te paṭissuṇāma’’. ‘‘Yathā pitā vā atha vāpi mātā, anukampakā atthakāmā pajānaṃ; Evameva vo hotu ayañca rājā, tumhe ca vo hotha yatheva puttā’’. ‘‘Yathā pitā vā atha vāpi mātā, anukampakā atthakāmā pajānaṃ; Evameva no hotu ayañca rājā, mayampi hessāma yatheva puttā’’. ‘‘Catuppadaṃ sakuṇañcāpi maṃsaṃ, sūdehi randhaṃ sukataṃ suniṭṭhitaṃ; Sudhaṃva indo paribhuñjiyāna, hitvā katheko ramasī araññe. ‘‘Tā khattiyā vallivilākamajjhā, alaṅkatā samparivārayitvā; Indaṃva devesu pamodayiṃsu, hitvā katheko ramasī araññe. ‘‘Tambūpadhāne bahugoṇakamhi, subhamhi sabbassayanamhi saṅge ; Seyyassa majjhamhi sukhaṃ sayitvā, hitvā katheko ramasī araññe. ‘‘Pāṇissaraṃ kumbhathūṇaṃ nisīthe, athopi ve nippurisampi tūriyaṃ; Bahuṃ sugītañca suvāditañca, hitvā katheko ramasī araññe. ‘‘Uyyānasampannaṃ pahūtamālyaṃ, migājinūpetapuraṃ surammaṃ; Hayehi nāgehi rathehupetaṃ, hitvā katheko ramasī araññe’’. ‘‘Kāḷapakkhe yathā cando, hāyateva suve suve; Kāḷapakkhūpamo rāja, asataṃ hoti samāgamo. ‘‘Yathāhaṃ rasakamāgamma, sūdaṃ kāpurisādhamaṃ ; Akāsiṃ pāpakaṃ kammaṃ, yena gacchāmi duggatiṃ. ‘‘Sukkapakkhe yathā cando, vaḍḍhateva suve suve; Sukkapakkhūpamo rāja, sataṃ hoti samāgamo. ‘‘Yathāhaṃ tuvamāgamma, sutasoma vijānahi; Kāhāmi kusalaṃ kammaṃ, yena gacchāmi suggatiṃ. ‘‘Thale yathā vāri janinda vuṭṭhaṃ , anaddhaneyyaṃ na ciraṭṭhitīkaṃ; Evampi hoti asataṃ samāgamo, anaddhaneyyo udakaṃ thaleva. ‘‘Sare yathā vāri janinda vuṭṭhaṃ, ciraṭṭhitīkaṃ naravīraseṭṭha ; Evampi ve hoti sataṃ samāgamo, ciraṭṭhitīko udakaṃ sareva. ‘‘Abyāyiko hoti sataṃ samāgamo, yāvampi tiṭṭheyya tatheva hoti; Khippañhi veti asataṃ samāgamo, tasmā sataṃ dhammo asabbhi ārakā’’. ‘‘Na so rājā yo ajeyyaṃ jināti, na so sakhā yo sakhāraṃ jināti; Na sā bhariyā yā patino na vibheti, na te puttā ye na bharanti jiṇṇaṃ. ‘‘Na sā sabhā yattha na santi santo, na te santo ye na bhaṇanti dhammaṃ; Rāgañca dosañca pahāya mohaṃ, dhammaṃ bhaṇantāva bhavanti santo. ‘‘Nābhāsamānaṃ jānanti, missaṃ bālehi paṇḍitaṃ; Bhāsamānañca jānanti, desentaṃ amataṃ padaṃ. ‘‘Bhāsaye jotaye dhammaṃ, paggaṇhe isinaṃ dhajaṃ; Subhāsitaddhajā isayo, dhammo hi isinaṃ dhajo’’ti.
善目而大鹅王，净食者则是另一位殊胜者；
以鸟等为食之王、苏德索玛王。巴利
Sumukho pana haṃsavaro ca mahā, sudhabhojaniko ca paro pavaro; Sakuṇāladijādhipativhayano, sutasomavaruttamasavhayanoti.
1 2 3 4 5 6
