22. 大集·善哉,人法篇章
本生经(二) · 410 段
善哉,人法篇章
Sādhunaradhammakaṇḍaṃ
1549“他去到那里,思惟之际,种种心念生起;
我对此人的性命毫无兴趣,我要杀了他,取出他的心脏。”
1550彼迦旃延怀恶心,深入彼山间幽处;
于无遮障旷野地,倒悬人头令首下。
1551“他悬吊在地狱般的深渊上,那是个极其恐怖、让人毛骨悚然的险恶之地;
不惶恐的俱卢族第一大臣(维杜拉),对名为富那迦的夜叉这样说道。
1552“你具圣者之表,而无圣者之实;你未受调御,却现调御之相;
你造作极为残忍的重恶之业,心中毫无善法。
1553“你想令我坠下这悬崖,我的死对你有什么利益?
你今日的容貌确非凡人,请告诉我,你是哪一位天人?”
1554若你曾闻有夜叉名曰富那迦,他实是俱毗罗王的同伴;
复有龙王名曰伐卢那,擎持大地,广大清净,具足容色与威力。
1555“我所欲求者,乃他家幼女——名为伊兰达提的龙女;
正为那细腰可爱的女子,贤者啊,我才设谋加害于你。”
1556“夜叉,切莫陷于迷乱,世间有太多人因错误的执取而自毁;”
“你为了那细腰可爱的女子,究竟有何事,竟至于要取我性命?来吧,我愿倾听全部原委。”
1557“我是那位具大神通之龙王的亲族供养者,一心想求娶他的女儿。”
当那位求亲者恳请时,岳父对他说道:“如同他们了解我的喜好,带来了合意之物那样。”
1558“我们愿将这身姿窈窕、明眸善睐、笑容清净、旃檀涂身的女子许配于你,
若你能以正法得到智者之心,携来此处;
“凭此财物便可迎娶这位少女,我们不希求更多的财富。”
1559“如此,我并非愚痴之人。大臣啊,且听我说:我对此亦无任何误解。”
以你依法所得之心,诸龙众将龙女伊兰达提许配于我。
1560“是故我专为取你性命而来,你的死,正偿我愿。
就地把你推落地狱,再杀了你,掏出你的心脏。”
1561“迦旃延,若你仍需要我的心,就请快些把我拉上去。
凡是善男子所应具备的法,我今日全部公开。”
1562“富那迦便迅速将那位俱卢第一大臣,安立于山顶上。”
见彼端坐菩提树下,便问此心慧贤臣:
1563汝已为吾所救,脱于悬崖;今朝我须用汝心。
“凡是善男子所应具备的诸德,今日请悉数向我显现。”
1564“你已将我从悬崖救起,倘若你需要我的心,
凡善士所具诸德,我今日悉皆示现。青年,”
1565“你当追随先贤足迹,切勿受恩于前而以怨报之。
切不可在任何时候对朋友背信弃义,亦不可落入不诚实者的掌控。”
1566“如何才是‘已往而随行’的人?他又怎样灼烧那湿润的手?
何谓不贞之女?谁为背友之人?我今相问,请为我说此义。”
1567纵是素未结交、未曾谋面之人,亦以一座相邀——
便当为彼勤办事,智者名之随行人。
1568谁家留宿一宵间,于彼得食与饮浆,
对他,心中不应起丝毫恶念,因为背叛朋友者,终将灼伤那只未曾背叛的手。
1569“若人于某棵树的荫凉下或坐或卧,
便不应折断那棵树的枝条,因为背叛朋友实是罪恶。
1570“即使有人以财富遍满这大地,献予他所中意的女子,
(女子)一旦得便也会轻视他,故不应受制于不忠女子。
1571“如是,追随而去者,又将湿手灼伤。
那女子不忠,那人则是背叛朋友者;你当依法而立,舍弃非法。”
‘‘So tattha gantvāna vicintayanto, uccāvacā cetanakā bhavanti; Nayimassa jīvena mamatthi kiñci, hantvānimaṃ hadayamānayissaṃ’’ . ‘‘So tattha gantvā pabbatantarasmiṃ , anto pavisitvāna paduṭṭhacitto; Asaṃvutasmiṃ jagatippadese, adhosiraṃ dhārayi kātiyāno. ‘‘So lambamāno narake papāte, mahabbhaye lomahaṃse vidugge; Asantasanto kurūnaṃ kattuseṭṭho, iccabravi puṇṇakaṃ nāma yakkhaṃ. ‘‘Ariyāvakāsosi anariyarūpo, asaññato saññatasannikāso; Accāhitaṃ kammaṃ karosi ludraṃ, bhāve ca te kusalaṃ natthi kiñci. ‘‘Yaṃ maṃ papātasmiṃ papātumicchasi, ko nu tavattho maraṇena mayhaṃ; Amānusasseva tavajja vaṇṇo, ācikkha me tvaṃ katamāsi devatā’’. ‘‘Yadi te suto puṇṇako nāma yakkho, rañño kuverassa hi so sajibbo ; Bhūmindharo varuṇo nāma nāgo, brahā sucī vaṇṇabalūpapanno. ‘‘Tassānujaṃ dhītaraṃ kāmayāmi, irandhatī nāma sā nāgakaññā; Tassā sumajjhāya piyāya hetu, patārayiṃ tuyha vadhāya dhīra’’. ‘‘Mā heva tvaṃ yakkha ahosi mūḷho, naṭṭhā bahū duggahītena loke ; Kiṃ te sumajjhāya piyāya kiccaṃ, maraṇena me iṅgha suṇomi sabbaṃ’’. ‘‘Mahānubhāvassa mahoragassa, dhītukāmo ñātibhato hamasmi; Taṃ yācamānaṃ sasuro avoca, yathā mamaññiṃsu sukāmanītaṃ. ‘‘Dajjemu kho te sutanuṃ sunettaṃ, sucimhitaṃ candanalittagattaṃ; Sace tuvaṃ hadayaṃ paṇḍitassa, dhammena laddhā idha māharesi; Etena vittena kumāri labbhā, naññaṃ dhanaṃ uttari patthayāma. ‘‘Evaṃ na mūḷhosmi suṇohi katte, na cāpi me duggahitatthi kiñci; Hadayena te dhammaladdhena nāgā, irandhatiṃ nāgakaññaṃ dadanti. ‘‘Tasmā ahaṃ tuyhaṃ vadhāya yutto, evaṃ mamattho maraṇena tuyhaṃ; Idheva taṃ narake pātayitvā, hantvāna taṃ hadayamānayissaṃ’’. ‘‘Khippaṃ mamaṃ uddhara kātiyāna, hadayena me yadi te atthi kiccaṃ; Ye kecime sādhunarassa dhammā, sabbeva te pātukaromi ajja’’. ‘‘So puṇṇako kurūnaṃ kattuseṭṭhaṃ, nagamuddhani khippaṃ patiṭṭhapetvā; Assatthamāsīnaṃ samekkhiyāna, paripucchi kattāramanomapaññaṃ. ‘‘Samuddhato mesi tuvaṃ papātā, hadayena te ajja mamatthi kiccaṃ; Ye kecime sādhunarassa dhammā, sabbeva me pātukarohi ajja’’. ‘‘Samuddhato tyasmi ahaṃ papātā, hadayena me yadi te atthi kiccaṃ; Ye kecime sādhunarassa dhammā, sabbeva te pātukaromi ajja’’. ‘‘Yātānuyāyī ca bhavāhi māṇava, allañca pāṇiṃ parivajjayassu; Mā cassu mittesu kadāci dubbhī, mā ca vasaṃ asatīnaṃ nigacche’’. ‘‘Kathaṃ nu yātaṃ anuyāyī hoti, allañca pāṇiṃ dahate kathaṃ so; Asatī ca kā ko pana mittadubbho, akkhāhi me pucchito etamatthaṃ’’. ‘‘Asanthutaṃ nopi ca diṭṭhapubbaṃ, yo āsanenāpi nimantayeyya; Tasseva atthaṃ puriso kareyya, yātānuyāyīti tamāhu paṇḍitā. ‘‘Yassekarattampi ghare vaseyya, yatthannapānaṃ puriso labheyya; Na tassa pāpaṃ manasāpi cintaye, adubbhī pāṇiṃ dahate mittadubbho. ‘‘Yassa rukkhassa chāyāya, nisīdeyya sayeyya vā; Na tassa sākhaṃ bhañjeyya, mittadubbho hi pāpako. ‘‘Puṇṇampi cemaṃ pathaviṃ dhanena, dajjitthiyā puriso sammatāya; Laddhā khaṇaṃ atimaññeyya tampi, tāsaṃ vasaṃ asatīnaṃ na gacche. ‘‘Evaṃ kho yātaṃ anuyāyī hoti, allañca pāṇiṃ dahate punevaṃ; Asatī ca sā so pana mittadubbho, so dhammiko hoti jahassu adhammaṃ’’.
《善人法篇》。
Sādhunaradhammakaṇḍaṃ nāma.
1572“我曾在您家中安住三日,蒙您以饮食款待;
你是我的朋友,我已放你离开。最智慧的人,你想回家便回家吧。
1573“就算从龙族所得的利益损失了也无所谓,我也用不着龙女了。
而你,凭你自己的善语,今日便从我手中免了死刑,智者。”
1574“来吧,夜叉,也将我带走。你要为岳父所办之事,就在我身上完成吧。
我们也要去见那位龙王,见那座前所未见的龙王宫殿。”
1575“若一事于人无益,智者便不应前往观看。
那么,大智慧者啊,你凭什么理由,还想前往敌人的村落呢?”
1576“我也确实了知此事——智者不应去见那种东西。
而我在任何地方,都不曾造作恶业,因此对死亡的到来,我无所畏惧。”
1577“来吧,朋友!随我一同前去,亲眼看看那威德无量的地方;
那是龙象安住于歌舞之处,犹如毗沙门王在纳利尼湖中一般。
1578“那里是龙女们成群嬉戏之处,夜夜犹如庆典。
花鬘遍布,繁花覆蔽,如云间闪电,辉耀夜空。
1579“饮食丰足,兼有舞蹈、歌咏与器乐;
盛装严饰的少女遍满其中,衣饰璎珞,光彩照人。
1580“那位布那迦让俱卢族人中最胜的办事者坐到了后面的座位上。
他带着那位智慧无双的贤臣,来到龙王宫殿。
1581“到达那威德无比之处,贤臣便站在富那迦的身后;
龙王见他们和睦相聚,便先对女婿说道:”
1582“你是否前往人间,寻求一位智者的心?
如今你可算如愿而返,带回了这位智慧无量的大臣?”
1583“汝所盼者今已至,乃我依法所得之护法;
且观其当面相谈——与善士相聚,诚为安乐。”
‘‘Avasiṃ ahaṃ tuyhaṃ tīhaṃ agāre, annena pānena upaṭṭhitosmi; Mitto mamāsī visajjāmahaṃ taṃ, kāmaṃ gharaṃ uttamapañña gaccha. ‘‘Api hāyatu nāgakulā attho, alampi me nāgakaññāya hotu; So tvaṃ sakeneva subhāsitena, muttosi me ajja vadhāya pañña’’. ‘‘Handa tuvaṃ yakkha mamampi nehi, sasuraṃ te atthaṃ mayi carassu; Mayañca nāgādhipatiṃ vimānaṃ, dakkhemu nāgassa adiṭṭhapubbaṃ’’. ‘‘Yaṃ ve narassa ahitāya assa, na taṃ pañño arahati dassanāya; Atha kena vaṇṇena amittagāmaṃ, tuvamicchasi uttamapañña gantuṃ’’. ‘‘Addhā pajānāmi ahampi etaṃ, na taṃ pañño arahati dassanāya; Pāpañca me natthi kataṃ kuhiñci, tasmā na saṅke maraṇāgamāya’’. ‘‘Handa ca ṭhānaṃ atulānubhāvaṃ, mayā saha dakkhasi ehi katte; Yatthacchati naccagītehi nāgo, rājā yathā vessavaṇo naḷiññaṃ . ‘‘Taṃ nāgakaññā caritaṃ gaṇena, nikīḷitaṃ niccamaho ca rattiṃ; Pahūtamālyaṃ bahupupphachannaṃ , obhāsatī vijjurivantalikkhe. ‘‘Annena pānena upetarūpaṃ, naccehi gītehi ca vāditehi; Paripūraṃ kaññāhi alaṅkatāhi, upasobhati vatthapilandhanena . ‘‘So puṇṇako kurūnaṃ kattuseṭṭhaṃ, nisīdayī pacchato āsanasmiṃ; Ādāya kattāramanomapaññaṃ, upānayī bhavanaṃ nāgarañño. ‘‘Patvāna ṭhānaṃ atulānubhāvaṃ, aṭṭhāsi kattā pacchato puṇṇakassa; Sāmaggi pekkhamāno nāgarājā, pubbeva jāmātaramajjhabhāsatha’’. ‘‘Yannu tuvaṃ agamā maccalokaṃ, anvesamāno hadayaṃ paṇḍitassa; Kacci samiddhena idhānupatto, ādāya kattāramanomapaññaṃ’’. ‘‘Ayañhi so āgato yaṃ tvamicchasi, dhammena laddho mama dhammapālo; Taṃ passatha sammukhā bhāsamānaṃ, sukho have sappurisehi saṅgamo’’.
名为《黑山篇》。
Kālāgirikaṇḍaṃ nāma.
1584“凡人见到了从未见过的东西,被死亡的恐惧所逼迫;
他因恐惧而未向你行礼,这可不像是智者的所为。”
1585“我并非被恐惧所震慑,大龙,也并非为死亡恐惧所困;”
“当死之人,不应向人行礼,也不应向当死之人行礼。”
1586“彼岂来敬礼,岂复令人敬?
人若欲杀害,其业终不成。”
1587“正是如此,正如您所说,智者,您所言真实不虚。”
当死之人,不应向人行礼,也不应向当死之人行礼。
1588“彼岂来敬礼,岂复令人敬?
人若欲杀害,其业终不成。”
1589“你这神通、光辉、力量与精进的成就,是无常还是常?
我今问龙王此事:汝之宫殿云何得?
1590偶然而得、转变而生、自所作耶,抑诸天神所赐?
请告诉我,龙王,您是如何获得这座天宫的?
1591“这不是偶然所获,不是变化而生,不是我自己造作,也不是诸天神所赐予;
我凭着自己清净无罪的业和福德,得到了这座天宫。”
1592“你奉行何等戒行,修习何等梵行?是何种善行的圆满,带来了这样的果报?
神通、光辉、力量、精进之所成,以及你这座宏大的宫殿,龙啊。”
1593“在过去人世间,我与妻子二人,皆具信心,同为布施主;
那时,我家犹如一座开放的施水亭,沙门与婆罗门皆得饱足满足。
1594花鬘、香、涂香,灯明、床座与住处;
衣物、饮食及饮品,我等于彼恭敬施。
1595“这便是我的誓愿,这便是我的梵行,那善行圆满所感的果报即是如此;
神通、光辉、力量与精进之成就,以及我这大天宫,智者啊。
1596若你如是得此天宫,了知福德果报之生起;
故当不放逸而行正法,勿令天宫再度丧失。
1597“此间无有沙门与婆罗门,堪受我等奉施饮食者,执事啊;
我今以此义相问,愿为我说:云何方能重居天宫。”
1598受汝财者居此世,儿女妻从依汝活;
于彼言行常无染,愿汝恒持无瑕秽。
1599“龙啊,如此,你当以言语与行为,守护此无过失的清净;
安住于此天宫,尽其寿量之后,你将从这里上升至天界。”
1600“最胜的国王无疑会悲伤,因你曾与他相伴,如今却离他而去;
纵使身患病痛,为苦所迫的人,遇见了你,也能获得安乐。”
1601“龙啊,你说的确是善人之法,是无上的义理之句,已善修习;
因为正是在这样的危难中,像我这般之人的殊胜才得以显现。”
1602“请告诉我们:你是被无偿获得的,还是在赌局中被骰子赢得的?
“‘是依法所得。’那人如此答道。你究竟是怎样落入此人之手的?”
1603昔者彼王,曾为我主;是人掷骰,博戏胜之。
王既败负,以我授之——我依法得,非以强取。
1604“大蛇听受了贤者所说的善妙法语,心生欢喜、踊跃振奋;
于是执持这位具足无上智慧者的手,当时便走到妻子面前。
1605“维玛拉啊,你因为何人而面容如此苍白,又因为谁而食不甘味;
我的容貌并非如此,这一位才是驱除黑暗的人。
1606“你心中所需的那位,这位造光者已经到来;
请仔细聆听他的话语,再要相见甚为难得。
1607维玛拉见彼大慧之人,十指合掌高举为礼;
欢喜充悦,容颜欣然,如是白库卢族首辅。
1608“凡人见到了从未见过的东西,被死亡的恐惧所逼迫;
惊惶而不行礼,实非智者所为。”
1609“龙啊,我既非惊惶,也非为死亡的恐惧所逼;
应死之人不应礼敬,也不应礼敬应死之人。
1610“彼岂来敬礼,岂复令人敬?
人若欲杀害,其业终不成。”
1611“确实如此,如你所说,智者,你所说的皆是真实语。
当死之人,不应向人行礼,也不应向当死之人行礼。
1612“彼岂来敬礼,岂复令人敬?
人若欲杀害,其业终不成。”
1613你此神通、光辉、威势、精进,与所受之生,是无常耶,抑或恒常?
龙女,我今问你此事:你此宫殿,究竟如何而得?
1614“这座宫殿是偶然得来,是变化所生,是自己所造,还是诸天神赐予?
龙女,请为我说明此事:你是如何获得这座宫殿的?”
1615“非偶然得,非变化生,非己所造,亦非天神所赐。
我凭着自己清净无罪的业和福德,得到了这座天宫。”
1616“你的誓愿为何?你的梵行为何?你依何种善行圆满,而得此果报——
神通、光辉、力量与精进悉皆具足,龙女啊,这宏伟宫殿亦属于你?”
1617我与夫主俱怀净信,同为布施檀越;
彼时我家宛如公共泉井,任人汲取,沙门梵志皆得饱足。
1618“花鬘、香、涂香,灯明、床座与卧具,
衣物、晚餐与饮食,我们在那里,以恭敬心作了这些布施。
1619“这是我持的誓愿,亦是我修的梵行,那善行圆满的果报,便是如此。
神通、光辉、力量与精进之成就,以及我这大天宫,智者啊。”
1620“若你如此获得这座天宫,便是了知福德果报之成就;
因此,你应不放逸而行于法,令你不再错失天宫。”
1621“此处无有沙门与婆罗门,可受我等施食施饮、为我等作福;
请受我问,为我宣说此义:云何我等复得住于天宫。”
1622受用你财、生于此间者,妻儿与随从,皆依你而活;
对他们,愿你言语与行为恒常不怀恶意。
1623“如是,龙女啊,你当以言行守护,不令有失;
安住此天宫,尽寿量已,从此升入天界。”
1624“那位最胜的国王,失去了你这位同伴,心中必定忧苦;
纵使身患病痛,为苦所迫的人,遇见了你,也能获得安乐。”
1625“龙女啊,你确实说的是善人之法,皆已善修习的无上义句;
因为正是在这样的危难中,像我这般之人的殊胜才得以显现。”
1626“请告诉我们:他可是你白白得来,还是在赌局中以骰子赢取?
他既自称依法所得,你又怎会落入此人之手?”
1627昔者彼王,曾为我主;是人掷骰,博戏胜之。
王既败负,以我授之——我依法得,非以强取。
1628“犹如婆楼那龙王向智者请教问题,
同样地,龙女也向智者请教问题。
1629“正如智者被问,令婆楼那龙王心生欢喜,
智者被请教时,同样令龙女心生欢喜。
1630“智者知龙王与龙女皆心意满足,
无惧无惊,身毛不竖,他对婆楼那龙王如是说:
1631“龙象啊,请莫阻拦,我已到来;这副身体正是你所需;
“用心与肉完成你要做的事,我会随你所愿,自己献出。”
1632“智慧正是智者之心;我们因你的智慧而心满意足;”
“名为阿努那者,今日既得妻子,今日便令他前往俱卢国。”
1633“富那迦心满意足、欢喜踊跃,获得了龙女伊兰达提;”
“他满怀喜悦、面带满足,这样对俱卢国中最善行事的那位说道:”
1634“你使我得与妻室相伴,维杜拉啊,我亦为你承办诸事;
此摩尼宝珠我今赠你,今日便送你往拘楼国去。”
1635迦旃延,愿你与爱妻的慈爱之情,无有能胜;
愿你欢喜踊跃、心满意足,赐我宝珠,携我共赴因达跋达城。
1636富那迦请俱卢国最胜贤者,令坐其前之座;
携此智慧无双之人,还至因达跋达城。
1637“正如人的心念奔驰,他比那更加迅疾;
那富那迦便将俱卢人中最殊胜的执政者,带到了因陀巴他城。”
1638“这因陀巴他城已清晰可见,还有那一片片悦意的芒果园;
我得以与妻子相伴,而你已归返自己的住处。”
1639“富那迦将俱卢人中最尊胜的执政者安置于法堂中央;
他骑上骏马,具足无上容色,启程前往虚空天界。
1640“国王见后,喜不自胜,起身以双臂紧紧拥抱;
他身无动摇,在法堂正中央令(贤者)在首席座位上就座。”
1641“您是我们的引导者,犹如一辆已驾好的车乘;俱卢人见了您,无不欢喜。
我今问您,请告诉我此事:您是如何从那位青年手中得释的?”
1642人主啊,您所唤的这名青年并非凡夫,实为人中雄杰之最;
倘若您曾听闻一位名叫富那迦的夜叉,他便是多闻天王的同伴。
1643复有龙王,名曰瓦卢纳,擎持大地,广大清净,具足容色威力;
别有一人,恋慕其幼女,是为龙女伊兰达蒂。
1644“为了那纤腰可爱的她,他设下骗局,想置我于死地。
他既与妻子得以相聚,我也获允,并得到了宝珠。”
1645我前有树善生长,慧为其干戒为枝;
智者安住义与法,牛以为果,荫庇象牛马。
1646“在歌舞伎乐的喧腾之中,那人击溃了军阵,将其一举夺下;
如今他既已来到我们的住处,你们应当向这株树礼敬。
1647凡依我缘而得财者,今日悉皆现身来集;
备办丰盛众供养具,汝等当共礼敬此树。
1648“凡在我国土上被束缚者,愿他们全都从束缚中解脱;
犹如那位从束缚中得解脱者,愿这些人也如是从束缚中得解脱。
1649愿婆罗门此月不执犁杖,享肉与饭;
昔不沾酒者今已成配饮之人,且自满溢之碗中畅饮。
1650“让他们时常在大道上集会,于国内设立严密的守护;
彼此互不侵害,并恭敬这棵树。”
1651后宫嫔妃、王子,还有吠舍与婆罗门,
将丰足的食物与饮料供养这位智者。
1652象兵、阵列军、战车兵与步兵,
他们带来丰盛的饮食,奉献给那位智者。
1653各方的乡民与市民,都齐聚而来,
带来了丰盛的食物与饮品,呈献给那位智者。
1654大众见到智者前来,生起净信,心生欢喜,
当智者到来时,人们抛起布巾,欢呼声随之而起。
‘‘Adiṭṭhapubbaṃ disvāna, macco maccubhayaṭṭito ; Byamhito nābhivādesi, nayidaṃ paññavatāmiva’’. ‘‘Na camhi byamhito nāga, na ca maccubhayaṭṭito; Na vajjho abhivādeyya, vajjhaṃ vā nābhivādaye. ‘‘Kathaṃ no abhivādeyya, abhivādāpayetha ve; Yaṃ naro hantumiccheyya, taṃ kammaṃ nupapajjati’’. ‘‘Evametaṃ yathā brūsi, saccaṃ bhāsasi paṇḍita; Na vajjho abhivādeyya, vajjhaṃ vā nābhivādaye. ‘‘Kathaṃ no abhivādeyya, abhivādāpayetha ve; Yaṃ naro hantumiccheyya, taṃ kammaṃ nupapajjati’’. ‘‘Asassataṃ sassataṃ nu tavayidaṃ, iddhījutībalavīriyūpapatti ; Pucchāmi taṃ nāgarājetamatthaṃ, kathaṃ nu te laddhamidaṃ vimānaṃ. ‘‘Adhiccaladdhaṃ pariṇāmajaṃ te, sayaṃkataṃ udāhu devehi dinnaṃ; Akkhāhi me nāgarājetamatthaṃ, yatheva te laddhamidaṃ vimānaṃ. ‘‘Nādhiccaladdhaṃ na pariṇāmajaṃ me, na sayaṃkataṃ nāpi devehi dinnaṃ; Sakehi kammehi apāpakehi, puññehi me laddhamidaṃ vimānaṃ’’. ‘‘Kiṃ te vataṃ kiṃ pana brahmacariyaṃ, kissa suciṇṇassa ayaṃ vipāko; Iddhījutībalavīriyūpapatti, idañca te nāga mahāvimānaṃ’’. ‘‘Ahañca bhariyā ca manussaloke, saddhā ubho dānapatī ahumhā; Opānabhūtaṃ me gharaṃ tadāsi, santappitā samaṇabrāhmaṇā ca. ‘‘Mālañca gandhañca vilepanañca, padīpiyaṃ seyyamupassayañca; Acchādanaṃ sāyanamannapānaṃ, sakkacca dānāni adamha tattha. ‘‘Taṃ me vataṃ taṃ pana brahmacariyaṃ, tassa suciṇṇassa ayaṃ vipāko; Iddhījutībalavīriyūpapatti, idañca me dhīra mahāvimānaṃ’. ‘‘Evaṃ ce te laddhamidaṃ vimānaṃ, jānāsi puññānaṃ phalūpapattiṃ; Tasmā hi dhammaṃ cara appamatto, yathā vimānaṃ puna māvasesi’. ‘‘Nayidha santi samaṇabrāhmaṇā ca, yesannapānāni dademu katte; Akkhāhi me pucchito etamatthaṃ, yathā vimānaṃ puna māvasema’’. ‘‘Bhogī hi te santi idhūpapannā, puttā ca dārā anujīvino ca; Tesu tuvaṃ vacasā kammunā ca, asampaduṭṭho ca bhavāhi niccaṃ. ‘‘Evaṃ tuvaṃ nāga asampadosaṃ, anupālaya vacasā kammunā ca; Ṭhatvā idha yāvatāyukaṃ vimāne, uddhaṃ ito gacchasi devalokaṃ’’. ‘‘Addhā hi so socati rājaseṭṭho, tayā vinā yassa tuvaṃ sajibbo; Dukkhūpanītopi tayā samecca, vindeyya poso sukhamāturopi’’. ‘‘Addhā sataṃ bhāsasi nāga dhammaṃ, anuttaraṃ atthapadaṃ suciṇṇaṃ; Etādisiyāsu hi āpadāsu, paññāyate mādisānaṃ viseso’’. ‘‘Akkhāhi no tāyaṃ mudhā nu laddho, akkhehi no tāyaṃ ajesi jūte; Dhammena laddho iti tāyamāha , kathaṃ nu tvaṃ hatthamimassa māgato’’. ‘‘Yo missaro tattha ahosi rājā, tamāyamakkhehi ajesi jūte; So maṃ jito rājā imassadāsi, dhammena laddhosmi asāhasena. ‘‘Mahorago attamano udaggo, sutvāna dhīrassa subhāsitāni; Hatthe gahetvāna anomapaññaṃ, pāvekkhi bhariyāya tadā sakāse. ‘‘Yena tvaṃ vimale paṇḍu, yena bhattaṃ na ruccati; Na ca me tādiso vaṇṇo, ayameso tamonudo. ‘‘Yassa te hadayenattho, āgatāyaṃ pabhaṅkaro; Tassa vākyaṃ nisāmehi, dullabhaṃ dassanaṃ puna. ‘‘Disvāna taṃ vimalā bhūripaññaṃ, dasaṅgulī añjaliṃ paggahetvā; Haṭṭhena bhāvena patītarūpā, iccabravi kurūnaṃ kattuseṭṭhaṃ. ‘‘Adiṭṭhapubbaṃ disvāna, macco maccubhayaṭṭito; Byamhito nābhivādesi, nayidaṃ paññavatāmiva’’. ‘‘Na camhi byamhito nāgi, na ca maccubhayaṭṭito; Na vajjho abhivādeyya, vajjhaṃ vā nābhivādaye. ‘‘Kathaṃ no abhivādeyya, abhivādāpayetha ve; Yaṃ naro hantumiccheyya, taṃ kammaṃ nupapajjati’’. ‘‘Evametaṃ yathā brūsi, saccaṃ bhāsasi paṇḍita; Na vajjho abhivādeyya, vajjhaṃ vā nābhivādaye. ‘‘Kathaṃ no abhivādeyya, abhivādāpayetha ve; Yaṃ naro hantumiccheyya, taṃ kammaṃ nupapajjati’’. ‘‘Asassataṃ sassataṃ nu tavayidaṃ, iddhījutībalavīriyūpapatti; Pucchāmi taṃ nāgakaññetamatthaṃ, kathaṃ nu te laddhamidaṃ vimānaṃ. ‘‘Adhiccaladdhaṃ pariṇāmajaṃ te, sayaṃkataṃ udāhu devehi dinnaṃ; Akkhāhi me nāgakaññetamatthaṃ, yatheva te laddhamidaṃ vimānaṃ’’. ‘‘Nādhiccaladdhaṃ na pariṇāmajaṃ me, na sayaṃ kataṃ nāpi devehi dinnaṃ; Sakehi kammehi apāpakehi, puññehi me laddhamidaṃ vimānaṃ’’. ‘‘Kiṃ te vataṃ kiṃ pana brahmacariyaṃ, kissa suciṇṇassa ayaṃ vipāko; Iddhījutībalavīriyūpapatti, idañca te nāgi mahāvimānaṃ’’. ‘‘Ahañca kho sāmiko cāpi mayhaṃ, saddhā ubho dānapatī ahumhā; Opānabhūtaṃ me gharaṃ tadāsi, santappitā samaṇabrāhmaṇā ca. ‘‘Mālañca gandhañca vilepanañca, padīpiyaṃ seyyamupassayañca; Acchādanaṃ sāyanamannapānaṃ, sakkaccaṃ dānāni adamha tattha. ‘‘Taṃ me vataṃ taṃ pana brahmacariyaṃ, tassa suciṇṇassa ayaṃ vipāko; Iddhījutībalavīriyūpapatti , idañca me dhīra mahāvimānaṃ’’. ‘‘Evaṃ ce te laddhamidaṃ vimānaṃ, jānāsi puññānaṃ phalūpapattiṃ; Tasmā hi dhammaṃ cara appamattā, yathā vimānaṃ puna māvasesi’’. ‘‘Nayidha santi samaṇabrāhmaṇā ca, yesannapānāni dademu katte; Akkhāhi me pucchito etamatthaṃ, yathā vimānaṃ puna māvasema’’. ‘‘Bhogī hi te santi idhūpapannā, puttā ca dārā anujīvino ca; Tesu tuvaṃ vacasā kammunā ca, asampaduṭṭhā ca bhavāhi niccaṃ. ‘‘Evaṃ tuvaṃ nāgi asampadosaṃ, anupālaya vacasā kammunā ca; Ṭhatvā idha yāvatāyukaṃ vimāne, uddhaṃ ito gacchasi devalokaṃ’’. ‘‘Addhā hi so socati rājaseṭṭho, tayā vinā yassa tuvaṃ sajibbo; Dukkhūpanītopi tayā samecca, vindeyya poso sukhamāturopi’’. ‘‘Addhā sataṃ bhāsasi nāgi dhammaṃ, anuttaraṃ atthapadaṃ suciṇṇaṃ; Etādisiyāsu hi āpadāsu, paññāyate mādisānaṃ viseso’’. ‘‘Akkhāhi no tāyaṃ mudhā nu laddho, akkhehi no tāyaṃ ajesi jūte; Dhammena laddho iti tāyamāha, kathaṃ nu tvaṃ hatthamimassa māgato’’. ‘‘Yo missaro tattha ahosi rājā, tamāyamakkhehi ajesi jūte; So maṃ jito rājā imassadāsi, dhammena laddhosmi asāhasena. ‘‘Yatheva varuṇo nāgo, pañhaṃ pucchittha paṇḍitaṃ; Tatheva nāgakaññāpi, pañhaṃ pucchittha paṇḍitaṃ. ‘‘Yatheva varuṇaṃ nāgaṃ, dhīro tosesi pucchito; Tatheva nāgakaññampi, dhīro tosesi pucchito. ‘‘Ubhopi te attamane viditvā, mahoragaṃ nāgakaññañca dhīro ; Achambhī abhīto alomahaṭṭho, iccabravi varuṇaṃ nāgarājānaṃ. ‘‘Mā rodhayi nāga āyāhamasmi, yena tavattho idaṃ sarīraṃ; Hadayena maṃsena karohi kiccaṃ, sayaṃ karissāmi yathāmati te’’. ‘‘Paññā have hadayaṃ paṇḍitānaṃ, te tyamha paññāya mayaṃ sutuṭṭhā; Anūnanāmo labhatajja dāraṃ, ajjeva taṃ kuruyo pāpayātu’’. ‘‘Sa puṇṇako attamano udaggo, irandhatiṃ nāgakaññaṃ labhitvā; Haṭṭhena bhāvena patītarūpo, iccabravi kurūnaṃ kattuseṭṭhaṃ. ‘‘Bhariyāya maṃ tvaṃ akari samaṅgiṃ, ahañca te vidhura karomi kiccaṃ; Idañca te maṇiratanaṃ dadāmi, ajjeva taṃ kuruyo pāpayāmi’’. ‘‘Ajeyyamesā tava hotu metti, bhariyāya kaccāna piyāya saddhiṃ; Ānandi vitto sumano patīto, datvā maṇiṃ mañca nayindapatthaṃ. ‘‘Sa puṇṇako kurūnaṃ kattuseṭṭhaṃ, nisīdayī purato āsanasmiṃ; Ādāya kattāramanomapaññaṃ, upānayī nagaraṃ indapatthaṃ. ‘‘Mano manussassa yathāpi gacche, tatopissa khippataraṃ ahosi; Sa puṇṇako kurūnaṃ kattuseṭṭhaṃ, upānayī nagaraṃ indapatthaṃ’’. ‘‘Etindapatthaṃ nagaraṃ padissati, rammāni ca ambavanāni bhāgaso; Ahañca bhariyāya samaṅgibhūto, tuvañca pattosi sakaṃ niketaṃ’’. ‘‘Sa puṇṇako kurūnaṃ kattuseṭṭhaṃ, oropiya dhammasabhāya majjhe; Ājaññamāruyha anomavaṇṇo, pakkāmi vehāyasamantalikkhe. ‘‘Taṃ disvā rājā paramappatīto, uṭṭhāya bāhāhi palissajitvā; Avikampayaṃ dhammasabhāya majjhe, nisīdayī pamukhamāsanasmiṃ’’. ‘‘Tvaṃ no vinetāsi rathaṃva naddhaṃ, nandanti taṃ kuruyo dassanena; Akkhāhi me pucchito etamatthaṃ, kathaṃ pamokkho ahu māṇavassa’’. ‘‘Yaṃ māṇavotyābhivadī janinda, na so manusso naravīraseṭṭha; Yadi te suto puṇṇako nāma yakkho, rañño kuverassa hi so sajibbo. ‘‘Bhūmindharo varuṇo nāma nāgo, brahā sucī vaṇṇabalūpapanno; Tassānujaṃ dhītaraṃ kāmayāno, irandhatī nāma sā nāgakaññā. ‘‘Tassā sumajjhāya piyāya hetu, patārayittha maraṇāya mayhaṃ; So ceva bhariyāya samaṅgibhūto, ahañca anuññāto maṇi ca laddho’’. ‘‘Rukkho hi mayhaṃ paddhāre sujāto, paññākkhandho sīlamayassa sākhā; Atthe ca dhamme ca ṭhito nipāko, gavapphalo hatthigavassachanno. ‘‘Naccagītatūriyābhinādite, ucchijja senaṃ puriso ahāsi; So no ayaṃ āgato sanniketaṃ, rukkhassimassāpacitiṃ karotha. ‘‘Ye keci vittā mama paccayena, sabbeva te pātukarontu ajja; Tibbāni katvāna upāyanāni, rukkhassimassāpacitiṃ karotha. ‘‘Ye keci baddhā mama atthi raṭṭhe, sabbeva te bandhanā mocayantu; Yatheva yaṃ bandhanasmā pamutto, evamete muñcare bandhanasmā. ‘‘Unnaṅgalā māsamimaṃ karontu, maṃsodanaṃ brāhmaṇā bhakkhayantu; Amajjapā majjarahā pivantu, puṇṇāhi thālāhi palissutāhi. ‘‘Mahāpathaṃ nicca samavhayantu, tibbañca rakkhaṃ vidahantu raṭṭhe; Yathāññamaññaṃ na viheṭhayeyyuṃ, rukkhassimassāpacitiṃ karotha’’. Orodhā ca kumārā ca, vesiyānā ca brāhmaṇā; Bahuṃ annañca pānañca, paṇḍitassābhihārayuṃ. Hatthārohā anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā; Bahuṃ annañca pānañca, paṇḍitassābhihārayuṃ. Samāgatā jānapadā, negamā ca samāgatā; Bahuṃ annañca pānañca, paṇḍitassābhihārayuṃ. Bahujano pasannosi, disvā paṇḍitamāgate; Paṇḍitamhi anuppatte, celukkhepo pavattathāti.
547. 须大拏本生(一〇)
547. Vessantarajātakaṃ (10)
1655“福萨提,你光彩照人,姿容美丽,就选十个愿望吧;
大地之上,体态优美者,凡你心中所爱,皆可选择。”
1656“天王,向您礼敬,我造了什么恶业?
你令我离开这悦意之地,犹如风吹起地上的树木。”
1657“你未曾造作恶业,也并非我所不喜爱者;
“你的福德已耗尽了,正因如此,我才这样对你说。”
1658“你已临近死亡,离别将至;”
“请纳受我正要赐予的这十个愿望吧。”
1659“帝释天神,一切众生之主,若您赐我此愿,
“尊者,愿我能投生于尸毗王的宫殿之中。”
1660青眸青眉青睫影,宛如林中母鹿姿;
我名普萨提,天王普林陀,彼处我曾亲见。
1661“愿我得一慷慨好施、有求必应、毫不悭吝的儿子,
受到诸王礼敬,声名远扬、享有盛誉;
1662怀胎之时,我身中段未曾高起;
愿我腹部亦不凸隆,犹如削治匀整之弓。
1663愿我双乳不下垂,愿我白发不生,婆娑婆啊;
愿我身不染尘,愿我亦能救脱临刑待戮之人。
1664“孔雀与苍鹭交鸣,众多佳丽会聚之处;
那里遍是驼背与衣衫褴褛的人,却为厨子和摩揭陀歌者所称颂。
1665“在彩绘门闩喧响之处,以酒肉为振奋之因;
尊贵的尊者,愿我于彼处成为尸毗王心爱的王后。”
1666“周身端严的丽人啊,我曾赐予你的那十个恩惠,
在尸毗王统御的国土中,你将获得这一切殊胜之物。
1667“摩伽婆——这位天神之王、须阇的夫主——如此说后,
赐予普萨蒂愿望后,婆沙婆天王随喜赞叹。
‘‘Phussatī varavaṇṇābhe, varassu dasadhā vare; Pathabyā cārupubbaṅgi, yaṃ tuyhaṃ manaso piyaṃ’’. ‘‘Devarāja namo tyatthu, kiṃ pāpaṃ pakataṃ mayā; Rammā cāvesi maṃ ṭhānā, vātova dharaṇīruhaṃ’’. ‘‘Na ceva te kataṃ pāpaṃ, na ca me tvamasi appiyā; Puññañca te parikkhīṇaṃ, yena tevaṃ vadāmahaṃ. ‘‘Santike maraṇaṃ tuyhaṃ, vinābhāvo bhavissati; Paṭigaṇhāhi me ete, vare dasa pavecchato’’. ‘‘Varaṃ ce me ado sakka, sabbabhūtānamissara; Sivirājassa bhaddante, tattha assaṃ nivesane. ‘‘Nīlanettā nīlabhamu, nilakkhī ca yathā migī; Phussatī nāma nāmena, tatthapassaṃ purindada. ‘‘Puttaṃ labhetha varadaṃ, yācayogaṃ amacchariṃ; Pūjitaṃ paṭirājūhi, kittimantaṃ yasassinaṃ. ‘‘Gabbhaṃ me dhārayantiyā, majjhimaṅgaṃ anunnataṃ; Kucchi anunnato assa, cāpaṃva likhitaṃ samaṃ. ‘‘Thanā me nappapateyyuṃ, palitā na santu vāsava; Kāye rajo na limpetha, vajjhañcāpi pamocaye. ‘‘Mayūrakoñcābhirude, nārivaragaṇāyute; Khujjacelāpakākiṇṇe , sūdamāgadhavaṇṇite. ‘‘Citraggaḷerughusite, surāmaṃsapabodhane; Sivirājassa bhaddante, tatthassaṃ mahesī piyā’’. ‘‘Ye te dasa varā dinnā, mayā sabbaṅgasobhane; Sivirājassa vijite, sabbe te lacchasī vare. ‘‘Idaṃ vatvāna maghavā, devarājā sujampati; Phussatiyā varaṃ datvā, anumodittha vāsavo.
名为《十愿论》
Dasavarakathā nāma.
1668“腋毛、指甲与体毛长而杂乱,齿沾泥垢,头覆尘土;
他们抬起右臂,这些婆罗门是在向我乞求什么?”
1669“大王,我等所求之国宝,即尸毗国赖以昌隆之殊胜大象;
请赐我等,牙如犁柄,身量巍巍。”
1670“我布施,心无动摇,无论婆罗门们向我乞求何物。
那是一头春情流露、象牙具足、可作坐骑的象中至尊。”
1671“国王从象背而下,其心以布施为最上;
这位令尸毗国繁荣昌盛的国王,向婆罗门们行了布施。”
1672“那时真是令人怖畏,那时真是令人汗毛倒竖。
当象王被布施时,大地剧烈震动。
1673“那时,景象恐怖,令人毛发直竖。
当大象被布施之时,那座城镇为之震动。
1674“满城喧阗,洪声大震,
尸毗国赖以昌隆之宝象献时。”
1676“整个市镇的民众和尸毗人,都聚集前来了。
他们见大象被人牵走,便向国王禀报:
1677“大王,您的儿子须大拏正在摧毁您的国土!”
他怎能将我们的大象布施出去,这头举国敬奉的宝象?
1678“他怎能将我们的象王布施出去?它钩牙如犁,高大魁梧。
它熟悉一切战阵,全身纯白,是最殊胜的象王。
1883“它身披黄色毡毯,发情流液,能摧伏敌军。
长牙具足,配以牛尾拂尘,通体洁白,犹如雪山。
1680白伞覆顶,鞍鞯具足,护咒随身,象夫侍侧;
此载王之无上宝象,施与诸婆罗门。
1681“若有人布施食物、饮料,以及衣服、卧具,
这样的布施才相称,这样的布施才配得上婆罗门。
1682此象乃汝族中之象王,尸毗国赖以昌隆;
桑阇耶啊,汝子须大拏何故竟将此宝象布施?
1683“倘若你不遵行尸毗人这番劝谏,
恐怕他们会将你连同儿子一道抓在手里。”
1684“就算国土消亡,王国覆灭也罢!
我也绝不会因尸毗人的言语,就将无过的王子
我绝不将他逐出本国,他毕竟是我的亲生儿子。
1685“就算国土消亡,王国也毁灭,
纵有尸毗众人言,不逐无过王子去;
彼实我亲生子故,终不忍令出国境。
1686“我决不向他行此背叛,他实具足圣者之戒行;
若起此心,徒令恶名归己,更滋生众多恶业。
我们怎能用刀杀害自己的儿子须大拏?”
1687“不要用棍杖与刀对付他,他并不应受捆绑;
你只需将他逐出国境,令他在弯曲山中安住。”
1688“如果这确为尸毗人的心愿,我们不会拂逆此愿;
就让他在这里住这一夜,尽情享受诸欲吧。
1689“待到这一夜过去,太阳升起之时,
全体尸毗人应当团结一致,将他从国土中放逐。”
1690“起来,使者,你疾速前去,对须大拏这样说:
尸毗国的人们对你发怒了,大王,城邑的民众也都聚集起来了。
1691“豪门贵族、王子、吠舍与婆罗门,
象兵、阵前将士、战车兵与步兵。
所有城镇居民,连同尸毗人,皆已聚集。
1692“就在那夜尽天明、太阳即将升起之时;
尸毗国的人们和合一致,要把你从国土中驱逐出去。
1693“那行事者受尸毗国王差遣,急速而去;
他手戴饰物,衣着华美,身上涂着檀香。
1694“他在水中洗净了头发,佩戴着宝石耳环;
他来到了美丽城中的须大拏王宫。
1695“他看见那位王子正在自己的城中欢然嬉戏,
被群臣簇拥围绕,犹如三十三天的帝释为诸天神所围绕。
1696“那人急忙到达彼处后,作为使者,对须大拏说道:
“我将向您诉说愁苦,车乘之雄,请您莫对我动怒。”
1697侍从涕泣顶礼已,向王启白如是言:
大王,您是我主,普施一切欲乐妙味者。
1698“我将使你知晓痛苦,在那里,请他们安慰我;
尸毗国的人们对你发怒了,大王,城邑的民众也都聚集起来了。
“以及豪贵与王子,吠舍与婆罗门;
象兵、列阵将、战车兵与步兵,
“全城的人,连同尸毗的民众,都聚集起来了。”
1700“此夜将尽,日欲出时,”
尸毗国的人们和合一致,要把你从国土中驱逐出去。
1701“尸毗人为何对我生气?我未见自己有何过失;”
御者啊,请为我讲分明:他们为何要驱逐我?
1699骑象兵、列阵兵、车兵、步卒,
因施象之故同生怨愤,遂共将您驱逐。”
1703“纵使献出心脏与双眼,外在的财物于我又有何用?
不论是金币还是黄金,珍珠、琉璃、宝珠。
1704“见乞者前来,即便是右臂,我也愿施与。
我愿布施,绝不动摇,我的心乐于布施。
1705“纵使所有尸毗人将我驱逐,或夺我性命,我亦不为所动。
纵使将我割裂为七份,我也绝不弃舍布施。”
1706“尸毗人与城镇居民聚集起来,这样说道:
沿着康提玛拉河岸,朝向吉里阿兰贾拉山行去。
愿这位善行者,沿着被放逐者所行之道而去。”
1707“我将走上破坏者们所走的那条路。
请宽恕我一昼夜,待我行施圆满。”
1708“他们向国王辞别,向相好庄严的玛迪致意。
凡我赠予你的财物与谷物;
1709“不论是黄金、纯金,还是众多的珍珠、琉璃;
这一切你皆应收贮起来,连同你父家所遗的财宝。
1710“那位周身庄严的曼坻公主,对王子这样说道:
“大王,我该将(财物)藏于何处?我已问了,请您告诉我。”
1711“曼坻啊,你应当如法地向持戒者施与供养。
布施之外更无依怙,堪为一切众生所依;
1712曼蒂!于诸子当慈爱,于姑于舅亦应如是。
如果有人视你为妻,你就应当恭敬地侍奉他。
1713“倘若因我离去,无人愿娶你为妻,
那你便另寻一位丈夫,切莫因离开我而憔悴消瘦。”
1714“我今将进入那森林,其中遍布凶猛可畏的野兽,
我独自一人处在这广大的密林中,性命实是堪忧。”
1715“于是,一身端庄、具足众美的公主曼坻对他说道:
何故说此非理之言,分明吐露邪恶之语;
1716大王,你若孤身独行,斯非是法。
刹帝利啊,你往何处,我亦随你同往;
1717宁与你同死,不愿无你而活。
与其离你而苟活,不如一死。
1718“燃起烈火,聚作一团炽焰;
我宁可葬身于彼处,也胜过无你而独存。
1719“犹如母象追随林中的公象,
穿行于山崖险谷间,无论平坦或崎岖。
1720“我便这样带着孩子们,紧随你身后而行。”
“我将会是你容易护持的人,绝不会成为你的负担。”
1721“望着这些孩子,乖巧可爱,言语甜蜜;”
静坐林间幽丛之中,你便再不会眷念王位。
1722“望着这些孩子,乖巧可爱,言语甜蜜,
林间丛中看他们嬉戏,你便再不会念及王位;
1723看着这些孩子,柔媚可亲,出语动人。
在这宜人的净修林中,你将不再思念王位。
1724“看着这些孩子,温顺可亲,言语讨人喜爱,
林苑清幽堪悦意,王位荣华不复念;
1725眼见诸王子嬉戏,佩花严饰盛装时。
在这宜人的净修林中,你将不再思念王位。
1726“看着这些王子,身戴花环,盛装严饰,
幽美修行林中,王子嬉戏其间,见之你便不再念及王位。
1727当你目睹头戴花环的王子们翩跹起舞时,
在这宜人的净修林中,你将不再思念王位。
1728“当你见到那些戴花环的王子们翩翩起舞时,
在宜人的修行林里嬉戏玩乐时,你就不会惦记王位了。
1729“当你看到那头六十岁的大象、那头象王时,
那林间独行者,你便不会再思念王位。
1730“当你见到那头六十岁的大象、那头象王,
晨昏游步,你便不复忆念王位。
1731“当它行于母象群前、象队之先,
那头六十岁的象王——长牙巨兽,将放声吼叫。
听到它这阵鸣叫之后,你便不再会挂念王国。
1732“当你在两侧林间的开阔处,看见那满愿的景象;
在猛兽遍布的林中,你将不再思念王国。
1733“傍晚,看见那戴着五束花环的鹿走来;
当紧那罗起舞之时,你便不会再惦念王国。
1734“当你听闻印度河奔腾的轰鸣,
听闻紧那罗的歌声,你便不会再记挂王国。
1735一朝听闻山窟栖鸮啼鸣之声,
王权富贵便不再萦绕心怀。
1736“当你听见狮与虎,犀牛与野牛的吼声,
当你在林中听见野兽的吼声,便不会忆念王权之事。
1737众雌孔雀环拥簇随,群雀之中位居其首;
你见那孔雀翩跹起舞,王权之事便不复萦怀。
1738“当那卵生、羽彩斑斓的孔雀,为众母孔雀所簇拥时,
你将看见那孔雀起舞,便不再思念王国。
1739众母孔雀绕蓝颈,翠冠高耸舞婆娑;
汝若见其翩跹舞,不复忆念彼王国。
1740“当寒冬时节,你望见大地上的树木繁花盛开;
当芬芳随风飘散之时,你便不再忆念王国。
1741“当冬月时节,你望见大地绿意葱茏,
红色甲虫遍覆原野之时,你便不再忆念王国。
1742寒冬若见地上树木皆著花,
库塔伽与宾跋伽罗,罗德、巴德玛树竞相绽放;
芬芳四散,你便再不会眷念王位。
1743“当你在冬月里,见到林中繁花盛开,
莲花盛放,你便不再忆念王位。”
‘‘Parūḷhakacchanakhalomā , paṅkadantā rajassirā; Paggayha dakkhiṇaṃ bāhuṃ, kiṃ maṃ yācanti brāhmaṇā’’. ‘‘Ratanaṃ deva yācāma, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhanaṃ; Dadāhi pavaraṃ nāgaṃ, īsādantaṃ urūḷhavaṃ’’. ‘‘Dadāmi na vikampāmi, yaṃ maṃ yācanti brāhmaṇā; Pabhinnaṃ kuñjaraṃ dantiṃ, opavayhaṃ gajuttamaṃ’’. ‘‘Hatthikkhandhato oruyha, rājā cāgādhimānaso; Brāhmaṇānaṃ adā dānaṃ, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhano’’. ‘‘Tadāsi yaṃ bhiṃsanakaṃ, tadāsi lomahaṃsanaṃ; Hatthināge padinnamhi, medanī sampakampatha. ‘‘Tadāsi yaṃ bhiṃsanakaṃ, tadāsi lomahaṃsanaṃ; Hatthināge padinnamhi, khubbhittha nagaraṃ tadā. ‘‘Samākulaṃ puraṃ āsi, ghoso ca vipulo mahā; Hatthināge padinnamhi, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane’’. ‘‘Uggā ca rājaputtā ca, vesiyānā ca brāhmaṇā; Hatthārohā anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā. ‘‘Kevalo cāpi nigamo, sivayo ca samāgatā; Disvā nāgaṃ nīyamānaṃ, te rañño paṭivedayuṃ. ‘‘Vidhamaṃ deva te raṭṭhaṃ, putto vessantaro tava; Kathaṃ no hatthinaṃ dajjā, nāgaṃ raṭṭhassa pūjitaṃ. ‘‘Kathaṃ no kuñjaraṃ dajjā, īsādantaṃ urūḷhavaṃ; Khettaññuṃ sabbayuddhānaṃ, sabbasetaṃ gajuttamaṃ. ‘‘Paṇḍukambalasañchannaṃ, pabhinnaṃ sattumaddanaṃ; Dantiṃ savāḷabījaniṃ, setaṃ kelāsasādisaṃ. ‘‘Sasetacchattaṃ saupādheyyaṃ, sāthabbanaṃ sahatthipaṃ; Aggayānaṃ rājavāhiṃ, brāhmaṇānaṃ adā gajaṃ . ‘‘Annaṃ pānañca yo dajjā, vatthasenāsanāni ca; Etaṃ kho dānaṃ patirūpaṃ, etaṃ kho brāhmaṇārahaṃ. ‘‘Ayaṃ te vaṃsarājā no, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhano ; Kathaṃ vessantaro putto, gajaṃ bhājeti sañjaya. ‘‘Sace tvaṃ na karissasi, sivīnaṃ vacanaṃ idaṃ; Maññe taṃ saha puttena, sivī hatthe karissare’’. ‘‘Kāmaṃ janapado māsi, raṭṭhañcāpi vinassatu; Nāhaṃ sivīnaṃ vacanā, rājaputtaṃ adūsakaṃ; Pabbājeyyaṃ sakā raṭṭhā, putto hi mama oraso. ‘‘Kāmaṃ janapado māsi, raṭṭhañcāpi vinassatu; Nāhaṃ sivīnaṃ vacanā, rājaputtaṃ adūsakaṃ; Pabbājeyyaṃ sakā raṭṭhā, putto hi mama atrajo. ‘‘Na cāhaṃ tasmiṃ dubbheyyaṃ, ariyasīlavato hi so; Asilokopi me assa, pāpañca pasave bahuṃ; Kathaṃ vessantaraṃ puttaṃ, satthena ghātayāmase’’. ‘‘Mā naṃ daṇḍena satthena, na hi so bandhanāraho; Pabbājehi ca naṃ raṭṭhā, vaṅke vasatu pabbate’’. ‘‘Eso ce sivīnaṃ chando, chandaṃ na panudāmase; Imaṃ so vasatu rattiṃ, kāme ca paribhuñjatu. ‘‘Tato ratyā vivasāne, sūriyassuggamanaṃ pati ; Samaggā sivayo hutvā, raṭṭhā pabbājayantu naṃ’’. ‘‘Uṭṭhehi katte taramāno, gantvā vessantaraṃ vada; Sivayo deva te kuddhā, negamā ca samāgatā. ‘‘Uggā ca rājaputtā ca, vesiyānā ca brāhmaṇā; Hatthārohā anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā; Kevalo cāpi nigamo, sivayo ca samāgatā. ‘‘Asmā ratyā vivasāne, sūriyassuggamanaṃ pati; Samaggā sivayo hutvā, raṭṭhā pabbājayanti taṃ. ‘‘Sa kattā taramānova, sivirājena pesito; Āmuttahatthābharaṇā, suvattho candanabhūsito. ‘‘Sīsaṃ nhāto udake so, āmuttamaṇikuṇḍalo; Upāgami puraṃ rammaṃ, vessantaranivesanaṃ. ‘‘Tatthaddasa kumāraṃ so, ramamānaṃ sake pure; Parikiṇṇaṃ amaccehi, tidasānaṃva vāsavaṃ. ‘‘So tattha gantvā taramāno, kattā vessantaraṃbravi; Dukkhaṃ te vedayissāmi, mā me kujjhi rathesabha. ‘‘Vanditvā rodamāno so, kattā rājānamabravi; Bhattā mesi mahārāja, sabbakāmarasāharo. ‘‘Dukkhaṃ te vedayissāmi, tattha assāsayantu maṃ; Sivayo deva te kuddhā, negamā ca samāgatā. ‘‘Uggā ca rājaputtā ca, vesiyānā ca brāhmaṇā; Hatthārohā anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā; Kevalo cāpi nigamo, sivayo ca samāgatā. ‘‘Asmā ratyā vivasāne, sūriyassuggamanaṃ pati; Samaggā sivayo hutvā, raṭṭhā pabbājayanti taṃ’’. ‘‘Kismiṃ me sivayo kuddhā, nāhaṃ passāmi dukkaṭaṃ; Taṃ me katte viyācikkha, kasmā pabbājayanti maṃ’’. ‘‘Uggā ca rājaputtā ca, vesiyānā ca brāhmaṇā; Hatthārohā anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā; Nāgadānena khiyyanti, tasmā pabbājayanti taṃ’’. ‘‘Hadayaṃ cakkhumpahaṃ dajjaṃ, kiṃ me bāhirakaṃ dhanaṃ; Hiraññaṃ vā suvaṇṇaṃ vā, muttā veḷuriyā maṇi. ‘‘Dakkhiṇaṃ vāpahaṃ bāhuṃ, disvā yācakamāgate; Dadeyyaṃ na vikampeyyaṃ, dāne me ramate mano. ‘‘Kāmaṃ maṃ sivayo sabbe, pabbājentu hanantu vā; Neva dānā viramissaṃ, kāmaṃ chindantu sattadhā’’. ‘‘Evaṃ taṃ sivayo āhu, negamā ca samāgatā; Kontimārāya tīrena, girimārañjaraṃ pati; Yena pabbājitā yanti, tena gacchatu subbato’’. ‘‘Sohaṃ tena gamissāmi, yena gacchanti dūsakā; Rattindivaṃ me khamatha, yāva dānaṃ dadāmahaṃ’’. ‘‘Āmantayittha rājānaṃ, maddiṃ sabbaṅgasobhanaṃ; Yaṃ te kiñci mayā dinnaṃ, dhanaṃ dhaññañca vijjati. ‘‘Hiraññaṃ vā suvaṇṇaṃ vā, muttā veḷuriyā bahū; Sabbaṃ taṃ nidaheyyāsi, yañca te pettikaṃ dhanaṃ. ‘‘Tamabravi rājaputtī, maddī sabbaṅgasobhanā; Kuhiṃ deva nidahāmi, taṃ me akkhāhi pucchito’’. ‘‘Sīlavantesu dajjāsi, dānaṃ maddi yathārahaṃ; Na hi dānā paraṃ atthi, patiṭṭhā sabbapāṇinaṃ. ‘‘Puttesu maddi dayesi, sassuyā sasuramhi ca; Yo ca taṃ bhattā maññeyya, sakkaccaṃ taṃ upaṭṭhahe. ‘‘No ce taṃ bhattā maññeyya, mayā vippavasena te; Aññaṃ bhattāraṃ pariyesa, mā kisittho mayā vinā’’. ‘‘Ahañhi vanaṃ gacchāmi, ghoraṃ vāḷamigāyutaṃ; Saṃsayo jīvitaṃ mayhaṃ, ekakassa brahāvane’’. ‘‘Tamabravi rājaputtī, maddī sabbaṅgasobhanā; ‘‘Abhumme kathaṃ nu bhaṇasi, pāpakaṃ vata bhāsasi. ‘‘Nesa dhammo mahārāja, yaṃ tvaṃ gaccheyya ekako; Ahampi tena gacchāmi, yena gacchasi khattiya. ‘‘Maraṇaṃ vā tayā saddhiṃ, jīvitaṃ vā tayā vinā; Tadeva maraṇaṃ seyyo, yaṃ ce jīve tayā vinā. ‘‘Aggiṃ ujjālayitvāna , ekajālasamāhitaṃ; Tattha me maraṇaṃ seyyo, yaṃ ce jīve tayā vinā. ‘‘Yathā āraññakaṃ nāgaṃ, dantiṃ anveti hatthinī; Jessantaṃ giriduggesu, samesu visamesu ca. ‘‘Evaṃ taṃ anugacchāmi, putte ādāya pacchato; Subharā te bhavissāmi, na te hessāmi dubbharā. ‘‘Ime kumāre passanto, mañjuke piyabhāṇine; Āsīne vanagumbasmiṃ, na rajjassa sarissasi. ‘‘Ime kumāre passanto, mañjuke piyabhāṇine; Kīḷante vanagumbasmiṃ, na rajjassa sarissasi. ‘‘Ime kumāre passanto, mañjuke piyabhāṇine; Assame ramaṇīyamhi, na rajjassa sarissasi. ‘‘Ime kumāre passanto, mañjuke piyabhāṇine; Kīḷante assame ramme, na rajjassa sarissasi. ‘‘Ime kumāre passanto, māladhārī alaṅkate; Assame ramaṇīyamhi, na rajjassa sarissasi. ‘‘Ime kumāre passanto, māladhārī alaṅkate; Kīḷante assame ramme, na rajjassa sarissasi. ‘‘Yadā dakkhisi naccante, kumāre māladhārine; Assame ramaṇīyamhi, na rajjassa sarissasi. ‘‘Yadā dakkhisi naccante, kumāre māladhārine; Kīḷante assame ramme, na rajjassa sarissasi. ‘‘Yadā dakkhisi mātaṅgaṃ, kuñjaraṃ saṭṭhihāyanaṃ; Ekaṃ araññe carantaṃ, na rajjassa sarissasi. ‘‘Yadā dakkhisi mātaṅgaṃ, kuñjaraṃ saṭṭhihāyanaṃ; Sāyaṃ pāto vicarantaṃ, na rajjassa sarissasi. ‘‘Yadā kareṇusaṅghassa, yūthassa purato vajaṃ; Koñcaṃ kāhati mātaṅgo, kuñjaro saṭṭhihāyano; Tassa taṃ nadato sutvā, na rajjassa sarissasi. ‘‘Dubhato vanavikāse, yadā dakkhisi kāmado; Vane vāḷamigākiṇṇe, na rajjassa sarissasi. ‘‘Migaṃ disvāna sāyanhaṃ, pañcamālinamāgataṃ; Kimpurise ca naccante, na rajjassa sarissasi. ‘‘Yadā sossasi nigghosaṃ, sandamānāya sindhuyā; Gītaṃ kimpurisānañca, na rajjassa sarissasi. ‘‘Yadā sossasi nigghosaṃ, girigabbharacārino; Vassamānassulūkassa, na rajjassa sarissasi. ‘‘Yadā sīhassa byagghassa, khaggassa gavayassa ca; Vane sossasi vāḷānaṃ, na rajjassa sarissasi. ‘‘Yadā morīhi parikiṇṇaṃ, barihīnaṃ matthakāsinaṃ; Moraṃ dakkhisi naccantaṃ, na rajjassa sarissasi. ‘‘Yadā morīhi parikiṇṇaṃ, aṇḍajaṃ citrapakkhinaṃ; Moraṃ dakkhisi naccantaṃ, na rajjassa sarissasi. ‘‘Yadā morīhi parikiṇṇaṃ, nīlagīvaṃ sikhaṇḍinaṃ; Moraṃ dakkhisi naccantaṃ, na rajjassa sarissasi. ‘‘Yadā dakkhisi hemante, pupphite dharaṇīruhe; Surabhiṃ sampavāyante, na rajjassa sarissasi. ‘‘Yadā hemantike māse, haritaṃ dakkhisi medaniṃ ; Indagopakasañchannaṃ, na rajjassa sarissasi. ‘‘Yadā dakkhisi hemante, pupphite dharaṇīruhe; Kuṭajaṃ bimbajālañca, pupphitaṃ loddapadmakaṃ ; Surabhiṃ sampavāyante, na rajjassa sarissasi. ‘‘Yadā hemantike māse, vanaṃ dakkhisi pupphitaṃ; Opupphāni ca padmāni, na rajjassa sarissasi’’.