15. 新与旧品
15. Navapurāṇavaggo
1. 六处相应义注 · 13 段
《业灭经》的注释
1. Kammanirodhasuttavaṇṇanā
146146. 在新古品的第一部经里,“新与古”指的是新的和旧的。比丘们,眼是旧业——并不是眼是旧的,只有业才是旧的;但因为眼是从业生起的,所以按照缘的名称这样来说。“造作的”是指由各种缘和合而成。“思所造作的”是指由思策划而成。“应看作受处”是指应被看作受的依处。“由灭而触证解脱”是指通过这三种业的灭而触证解脱。“这被称为”是指这个作为那种解脱所缘的灭,被称为业灭。这样,在这部经里就讲了前分观。
146. Navapurāṇavaggassa paṭhame navapurāṇānīti navāni ca purāṇāni ca. Cakkhu, bhikkhave, purāṇakammanti na cakkhu purāṇaṃ, kammameva purāṇaṃ, kammato pana nibbattattā paccayanāmena evaṃ vuttaṃ. Abhisaṅkhatanti paccayehi abhisamāgantvā kataṃ. Abhisañcetayitanti cetanāya pakappitaṃ. Vedaniyaṃ daṭṭhabbanti vedanāya vatthūti passitabbaṃ. Nirodhā vimuttiṃ phusatīti imassa tividhassa kammassa nirodhena vimuttiṃ phusati. Ayaṃ vuccatīti ayaṃ tassā vimuttiyā ārammaṇabhūto nirodho kammanirodhoti vuccati. Iti imasmiṃ sutte pubbabhāgavipassanā kathitā.
2-5. 各经的注释,讲的是《无常经》《涅槃的适宜经》等。
2-5. Aniccanibbānasappāyasuttādivaṇṇanā
147-150在第二部经里,“适合涅槃”指的是对涅槃有帮助、能促成涅槃的修行方法。第三部经等也是同样的道理。按顺序来说,这四部经中都结合观禅讲了四种道。
147-150. Dutiye nibbānasappāyanti nibbānassa sappāyaṃ upakārapaṭipadaṃ. Tatiyādīsupi eseva nayo. Paṭipāṭiyā pana catūsupi etesu suttesu saha vipassanāya cattāro maggā kathitā.
第6到第7经的《弟子经》等注释
6-7. Antevāsikasuttādivaṇṇanā
151-152第六经中,“无弟子”是指没有那些内心潜藏的烦恼。“无老师”是指没有那些会实际表现出来的烦恼。所谓“在他内心安住”,就是这些东西安住在他里面。它们对他起作用,就是压制他、完全压服他,或者教导他。比如“你要这样去做医生的工作,这样去做信使的工作”,以这种教导为本质的作用,就成了他的老师;因为有这些老师,他就被称为“有老师”。这里剩下的内容,应当依照前面所说的方式来了知。第七经也和下面所说的方法一样。
151-152. Chaṭṭhe anantevāsikanti anto vasanakakilesavirahitaṃ. Anācariyakanti ācaraṇakakilesavirahitaṃ . Antassa vasantīti anto assa vasanti. Te naṃ samudācarantīti te etaṃ adhibhavanti ajjhottharanti sikkhāpenti vā. ‘‘Evaṃ vejjakammaṃ karohi, evaṃ dūtakamma’’nti iti sikkhāpanasaṅkhātena samudācaraṇatthenassa te ācariyā nāma honti, tehi ācariyehi sācariyakoti vuccati. Sesamettha vuttanayeneva veditabbaṃ. Sattamaṃ heṭṭhā kathitanayameva.
8. 《有无方便经》的注释
8. Atthinukhopariyāyasuttavaṇṇanā
153在第八种方式里,“由于那因缘”是指依靠那个原因。“别离了信”是指没有信、把信抛开。这里说的“信”并不是现量亲证的信,而是指听到别人说“据说是这样、据说是那样”之后生起的信受状态,这句话就是针对这种信说的。在“喜好”等词里,使人生起喜好、使人接受、然后执取“这就是意义”,这种执取的状态叫“喜好”;“据说会这样”的传闻叫“传闻”;坐下来思考某个道理时,那个道理在心中显现,对如此显现的道理执取“这就是意义”,这叫“理思”,也就是对原因的思索。思考道理时生起邪见,执取“这就是意义”,这种状态叫“见审忍”。“当记说究竟智”是指抛开这五种情况后,记说阿拉汉果。在这部经里,讲的是有学和无学者的省察。
153. Aṭṭhame yaṃ pariyāyaṃ āgammāti yaṃ kāraṇaṃ āgamma. Aññatreva saddhāyāti vinā saddhāya saddhaṃ apanetvā. Ettha ca saddhāti na paccakkhā saddhā. Yo pana parassa evaṃ kira evaṃ kirāti kathentassa sutvā uppanno saddahanākāro, taṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ. Ruciādīsupi rucāpetvā khamāpetvā atthetanti gahaṇākāro ruci nāma, evaṃ kira bhavissatīti anussavanaṃ anussavo, nisīditvā ekaṃ kāraṇaṃ cintentassa kāraṇaṃ upaṭṭhāti, evaṃ upaṭṭhitassa atthetanti gahaṇaṃ ākāraparivitakko nāma, kāraṇavitakkoti attho. Kāraṇaṃ cintentassa pāpikā laddhi uppajjati, taṃ atthesāti gahaṇākāro diṭṭhinijjhānakkhanti nāma. Aññaṃ byākareyyāti imāni pañca ṭhānāni muñcitvā arahattaṃ byākareyya. Imasmiṃ sutte sekhāsekhānaṃ paccavekkhaṇā kathitā.
第9至10经:根具足经等的注释
9-10. Indriyasampannasuttādivaṇṇanā
154-155154-155. 第九经里说的“根具足”,就是指诸根圆满。其中,有人通过反复观照六根而证得阿拉汉果,因为他具备那些无漏的根,所以叫根具足;或者,有人在反复观照眼等六根时,生起了信等诸根,因为他具备这些根,所以叫根具足。世尊就是针对这个,以“于眼根……”等方式详细展开开示,最后说:“比丘,到此为止就是根具足。”第十经的内容,和上面所说的方法相同。
154-155. Navame indriyasampannoti paripuṇṇindriyo. Tattha yena cha indriyāni sammasitvā arahattaṃ pattaṃ, so tehi nibbisevanehi indriyehi samannāgatattā, cakkhādīni vā cha indriyāni sammasantassa uppannehi saddhādīhi indriyehi samannāgatattā paripuṇṇindriyo nāma hoti, taṃ sandhāya bhagavā cakkhundriye cetiādinā nayena desanaṃ vitthāretvā ettāvatā kho bhikkhu indriyasampanno hotīti āha. Dasamaṃ heṭṭhā vuttanayamevāti.