14. 天臂品
14. Devadahavaggo
1. 六处相应义注 · 17 段
《天臂经》的注释
1. Devadahasuttavaṇṇanā
134134. 在《天臂品》的第一经中,“天臂”是一个以中性名词命名的城镇。“悦意”是指让心欢喜,意思是合意。“不悦意”就是不合意。
134. Devadahavaggassa paṭhame devadahanti napuṃsakaliṅgena laddhanāmo nigamo. Manoramāti manaṃ ramayantā, manāpāti attho. Amanoramāti amanāpā.
2. 《刹那经》注释
2. Khaṇasuttavaṇṇanā
135在第二部经里说的“名为六触处”,并不是说另外单独存在一种叫“六触处”的地狱。其实在全部三十一座大地狱里,都有六门触处的施设。这里只是针对无间大地狱来说的。这里说的“天”,也只是指三十三天城。不过在欲界天界里,没有任何一处是缺少六触处施设的。这说明了什么呢?在地狱里,因为纯粹被苦所充满;在天界里,因为纯粹被乐所充满,沉迷于嬉戏娱乐而生起放逸,所以没法修习道与梵行。而人间则是苦乐交杂,恶趣和天界都能在这里看到。这里正是修习道与梵行的业地,而你们已经得到了它。所以,你们得到的这些人的五蕴,就是你们的收获;你们得到的这个人的身份,就是你们已经获得了修习梵行的时机和时刻。古人也确实这样说过:
135. Dutiye chaphassāyatanikā nāmāti visuṃ chaphassāyatanikā nāma nirayā natthi. Sabbesupi hi ekatiṃsamahānirayesu chadvāraphassāyatanapaññatti hotiyeva. Idaṃ pana avīcimahānirayaṃ sandhāya vuttaṃ. Saggāti idhāpi tāvatiṃsapurameva adhippetaṃ. Kāmāvacaradevaloke pana ekasmimpi chaphassāyatanapaññattiyā abhāvo nāma natthi. Iminā kiṃ dīpeti? Niraye ekantadukkhasamappitabhāvena, devaloke ca ekantasukhasamappitattā ekantakhiḍḍārativasena uppannapamādena maggabrahmacariyavāsaṃ vasituṃ na sakkā. Manussaloko pana vokiṇṇasukhadukkho, idheva apāyopi saggopi paññāyati. Ayaṃ maggabrahmacariyassa kammabhūmi nāma, sā tumhehi laddhā. Tasmā ye vo ime mānussakā khandhā laddhā, te vo lābhā. Yañca vo idaṃ manussattaṃ laddhaṃ, paṭiladdho vo brahmacariyavāsassa khaṇo samayoti. Vuttampi hetaṃ porāṇehi –
“此是业地,此是修道;
此处多有令人悚惧之处。
于诸能生悚惧之事,
悚惧既起,当如理而精勤。”
‘‘Ayaṃ kammabhūmi idha maggabhāvanā, Ṭhānāni saṃvejaniyā bahū idha; Saṃvegasaṃvejaniyesu vatthusu, Saṃvegajātova payuñca yoniso’’ti.
3. 第一 色喜乐经 的注释
3. Paṭhamarūpārāmasuttavaṇṇanā
136在第三经的注释里,“喜色者”是指对诸色欢喜、喜悦。“苦”是指痛苦。“乐”是指以涅槃之乐为乐。“全”是指全部、完全。“说有者,即谓有那么多”是说:有多少存在,就称为有那么多。“这些是他们”里的“vo”只是一个语助词。“为一切世间所见”:这是说,智者们的这种见,与一切世间相反、相违。因为世间认为五蕴是常、是乐、是我、是净,而智者则认为它们是无常、是苦、是无我、是不净。“说为乐”是说它为乐,“知为乐”是知道它为乐。所有这些,都是就涅槃而说的。
136. Tatiye rūpasammuditāti rūpe sammuditā pamoditā. Dukkhāti dukkhitā. Sukhoti nibbānasukhena sukhito. Kevalāti sakalā. Yāvatatthīti vuccatīti yattakā atthīti vuccati. Ete voti ettha vo-kāro nipātamattaṃ. Paccanīkamidaṃ hoti, sabbalokena passatanti yaṃ idaṃ passantānaṃ paṇḍitānaṃ dassanaṃ, taṃ sabbalokena paccanīkaṃ hoti viruddhaṃ. Loko hi pañcakkhandhe niccā sukhā attā subhāti maññati, paṇḍitā aniccā dukkhā anattā asubhāti. Sukhato āhūti sukhanti kathenti. Sukhato vidūti sukhanti jānanti. Sabbametaṃ nibbānameva sandhāya vuttaṃ.
在这里迷失,是指在涅槃上迷失。无智慧,就是指愚人。因为所有九十六种外道都自以为“我们会证得涅槃”,可他们连“涅槃是什么”都不知道。被遮蔽,是指被烦恼盖遮蔽、包裹。不见者的黑暗,是指对看不见的人来说,那就是黑暗。为什么会这样?因为对看不见涅槃、也看不见涅槃之见的愚人来说,涅槃和涅槃之见,就像被乌云遮住的月亮,又像被盖子扣住的盆钵,永远都是黑暗和暗冥。
Sammūḷhetthāti ettha nibbāne sammūḷhā. Aviddasūti bālā. Sabbepi hi channavutipāsaṇḍino ‘‘nibbānaṃ pāpuṇissāmā’’ti saññino honti, te pana ‘‘nibbānaṃ nāma ida’’ntipi na jānanti. Nivutānanti kilesanīvaraṇena nivutānaṃ pariyonaddhānaṃ. Andhakāro apassatanti apassantānaṃ andhakāro hoti. Kiṃ taṃ evaṃ hoti? Nibbānaṃ vā nibbānadassanaṃ vā apassantānañhi bālānaṃ nibbānampi nibbānadassanampi kāḷameghaavacchāditaṃ viya candamaṇḍalaṃ kaṭāhena paṭikujjitapatto viya ca niccakālaṃ tamo ceva andhakāro ca sampajjati.
对于善士,它是敞开的,就像光明对于能看见的人一样。也就是说,对于善士——那些以智慧之见看见涅槃的善士们——涅槃就像光明一样敞开着。涅槃就在眼前,却不知道,就像对法迷失方向的不善巧者一样:涅槃其实很近——或者从自己身上的头发、体毛等某个部位去界定,紧接着就能证得;或者从自己诸蕴的灭尽之道来说,也是应当证得的。涅槃虽然如此近在眼前,但那些走在道上的人,对道与非道之法、或对四谛之法不善巧,所以不知道。
Satañca vivaṭaṃ hoti, āloko passatāmivāti satañca sappurisānaṃ paññādassanena passantānaṃ nibbānaṃ āloko viya vivaṭaṃ hoti. Santike na vijānanti, magā dhammassa akovidāti yaṃ attano sarīre kese vā lomādīsu vā aññatarakoṭṭhāsaṃ paricchinditvā anantarameva adhigantabbato attano vā khandhānaṃ nirodhamaggato santike nibbānaṃ. Taṃ evaṃ santike samānampi maggabhūtā janā maggāmaggadhammassa catusaccadhammassa vā akovidā na jānanti.
未达魔罗领域的人:指还没有进入三界轮回——也就是魔罗住处——的人。除了圣者们,还有谁:除了圣者以外,还有谁能了知涅槃的境界?正知而般涅槃:以阿拉汉的智慧正确了知之后,紧接着就成为漏尽者,以烦恼般涅槃而般涅槃。或者,正确了知之后成为漏尽者,最后以蕴般涅槃而般涅槃。
Māradheyyānupannehīti tebhūmakavaṭṭaṃ mārassa nivāsaṭṭhānaṃ anupannehi. Konu aññatra ariyebhīti ṭhapetvā ariye ko nu añño nibbānapadaṃ jānituṃ arahati. Sammadaññāya parinibbantīti arahattapaññāya sammā jānitvā anantarameva anāsavā hutvā kilesaparinibbānena parinibbanti. Atha vā sammadaññāya anāsavā hutvā ante khandhaparinibbānena parinibbāyanti.
4-12. 第二部《色欢喜经》等的注释
4-12. Dutiyarūpārāmasuttādivaṇṇanā
137-145第四经是就把它作成纯粹形式这一点来宣说的,说的是随顺能觉悟者的意乐。第五经等则是随顺以各种方式觉悟者的意乐而说。至于它们的含义,本来就是很明显的。
137-145. Catutthaṃ suddhikaṃ katvā desiyamāne bujjhanakānaṃ ajjhāsayena vuttaṃ. Pañcamādīni tathā tathā bujjhantānaṃ ajjhāsayena vuttāni. Attho pana tesaṃ pākaṭoyevāti.