14. 天臂品
14. Devadahavaggo
1. 六处相应复注 · 17 段
1. 《天臂经》的注释
1. Devadahasuttavaṇṇanā
134让心欢喜:指当对象出现在心中时,以令心欢喜、让人觉得可爱的方式生起。
134.Manaṃ ramayantāti āpāthagatā manassa ramaṇavasena piyāyitabbatāvasena pavattantā.
2. 《刹那经》的注释
2. Khaṇasuttavaṇṇanā
135“六触处”:就是由六种触处所感受到的不可意境。“六门触了别”:通过六门对所缘的了别,其目的完全就是为了领受痛苦。“三十三天城”:就是善见大城。所谓“不存在”的情况根本不会有,因为一切时候都在领受快乐。“地狱”:这里用恶趣存在的共性,把其他恶道也都包括进去了。“无法安住于道梵行住”:从这里可以看出,这里也把一切中断修行的处境都包含在内了。“唯此”:就是仅在这个人界。恶趣也显现,因为有时会感受到类似恶趣的痛苦;天界也显现,因为有时能获得类似天界享乐的成就。
135.Chaphassāyatanikāti chahi phassāyatanehi aniṭṭhasaṃvedaniyā. Chadvāraphassapaṭiviññattīti chahipi dvārehi ārammaṇassa paṭisaṃvedanā hotiyeva sabbaso dukkhānubhavanatthaṃ. Tāvatiṃsapuranti sudassanamahānagaraṃ. Abhāvo nāma natthi sabbathā sukhānubhavanato. Nirayeti iminā duggati bhavasāmaññena itarāpāyāpi gahitā eva. Maggabrahmacariyavāsaṃ vasituṃ na sakkāti iminā pana sabbesampi acchindikaṭṭhānānaṃ gahaṇaṃ daṭṭhabbaṃ. Imevāti imasmiṃ manussaloke eva. Apāyopi paññāyati apāyadukkhasadisassa dukkhassa kadāci paṭisaṃvedanato. Saggopi paññāyati devabhogasadisasampattiyā kadāci paṭilabhitabbato.
这个人间世界就是业地,因为它是适合造作人力、造业的地方,所以叫做业地。在这里,为了指出最主要的业,就说“在此修习道”。“处”就是原因。“令人悚惧的事”就是能引生悚惧的许多事,比如生等。确实,生、老、病、死,堕入恶趣,其中又有导致投生地狱的因、导致投生畜生的因、导致投生阿修罗的因,过去轮回的根源、未来轮回的根源、现在为觅食而奔波的根源——这样观察许多令人悚惧的事之后,已经生起悚惧、已经激发起悚惧的人,你应当如理地精勤努力。“悚惧”就是令悚惧生起。
Ayaṃ kammabhūmīti ayaṃ manussaloko purisathāmakaraṇāya kammabhūmi nāma tāsaṃ yogyaṭṭhānabhāvato. Tattha padhānakammaṃ dassento ‘‘idha maggabhāvanā’’ti āha. Ṭhānānīti kāraṇāni. Saṃvejaniyānīti saṃvegajananāni bahūni jātiādīni. Tathā hi jāti, jarā, byādhi, maraṇaṃ, apāyabhavaṃ, tatthapi nirayūpapattihetukaṃ, tiracchānupapattihetukaṃ, asūrakāyūpapattihetukaṃ, atīte vaṭṭamūlakaṃ, anāgate vaṭṭamūlakaṃ, paccuppanne āhārapariyeṭṭhimūlakanti bahūni saṃvegavatthūni paccavekkhitvā saṃvegajāto sañjātasaṃvego yoniso padhānamanuyuñjassu. Saṃvegāti saṃvegamāpajjassu.
《第一色喜乐经》注释
3. Paṭhamarūpārāmasuttavaṇṇanā
136136. 满心欢喜、达到和悦、极度欢喜、生起极大喜悦。“苦”:指有苦的人、已生起苦的人。因此说“苦者”。“此人有乐”,所以是乐者、有乐者。因此说“有乐者”。世间存在的色等诸法,就称为“世间”。“观见者”:指通过证悟真理而正确观见的人。说了“是相反的”之后,为了显示那种相反性,接着说了“世间确实……”等内容。“不净”要与“称为”一词连起来理解。“这全部”:前面所说“乐为圣者们所见……中略……那些圣者知其为乐”等,这一切都是针对涅槃而说的。因为唯有涅槃才是绝对意义上的乐。
136.Sammuditā sammodappattā, pamoditā sañjātapamodā. Dukkhāti dukkhavanto sañjātadukkhā. Tenāha ‘‘dukkhitā’’ti. Sukhaṃ etassa atthīti sukho, sukhī. Tenāha ‘‘sukhito’’ti. Yattakā rūpādayo dhammā loke atthīti vuccati. Passantānanti saccapaṭivedhena sammadeva passantānaṃ. ‘‘Paccanīkaṃ hotī’’ti vatvā taṃ paccanīkabhāvaṃ dassetuṃ ‘‘loko hī’’tiādi vuttaṃ. Asubhāti ‘‘āhū’’tipadaṃ ānetvā sambandho. Sabbametanti ‘‘sukhaṃ diṭṭhamariyebhi…pe… tadariyā sukhato vidū’’ti ca vuttaṃ. Sabbametaṃ nibbānameva sandhāya vuttaṃ. Nibbānameva hi ekantato sukhaṃ nāma.
九十五种外道以及他们的外道性,在《破迷论注释》里已经讲明了。“被烦恼盖所覆”是指:烦恼蕴就是烦恼盖,被它障碍的人就是被烦恼盖所覆。“涅槃见”就是圣道,通过它证悟涅槃,而涅槃就像被乌云遮住的月轮一样。
Pañcanavutipāsaṇḍino tesañca pāsaṇḍibhāvo papañcasūdaniṭṭhakathāyaṃ pakāsito eva. Kilesanīvaraṇena nivutānanti kilesakhandhā kilesanīvaraṇaṃ, tena nivāritānaṃ. Nibbānadassanaṃ nāma ariyamaggo, tena tassa paṭivijjhanañca kāḷameghaavacchāditaṃ viya candamaṇḍalaṃ.
通过不净的界定和正智正见来限定之后。道法:指圣道之法。
Paricchinditvāti asubhabhāvaparicchindanena sammāviññāṇadassanena ca paricchinditvā. Maggadhammassāti ariyamaggadhammassa.
“随行者”是指那些紧跟着、不离开正道而修行的人。这是在说明:还有谁能了知呢?别人是不知道的。
Anupannehīti anu anu avihāya paṭipannehi. Ko nu añño jānituṃ arahati, añño na jānātīti dasseti.
4-12. 《第二色欢喜经》等经的注释
4-12. Dutiyarūpārāmasuttādivaṇṇanā
137-145137-145. 只取纯粹的经文本身,不采用偈颂的形式,仅仅以散文句的方式来处理。所谓“以各种方式”,就是把内处和外处,配合无常相、苦相、无我相,从观察的角度来显示。
137-145.Suddhikaṃ katvā gāthābandhanena vinā kevalaṃ cuṇṇiyapadavaseneva. Tathā tathāti ajjhattikāni bāhirāni ca āyatanāni aniccalakkhaṇena dukkhānattalakkhaṇehi ca yojetvā dassanavasena.