问:贤友,在《村长相应》中,第一经《凶暴经》是由那位世尊……无师自悟的圆满正觉者在哪里、针对谁、以什么事为背景、又是怎样宣说的?
Pucchā – tenāvuso bhagavatā…pe… sammāsambuddhena gāmaṇisaṃyutte paṭhamaṃ caṇḍasuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
回答:这是在舍卫城,针对凶暴村长而说的。尊者,凶暴村长曾对世尊这样说:“尊者,是什么因、什么缘,让这里有些人被称为凶暴者?尊者,又是什么因、什么缘,让这里有些人被称为柔和者?”尊者,针对这件事,世尊这样说道:“村长,在这里,有些人的贪还没有断除;因为贪没有断除,别人一惹他,他就生气,被别人的触怒弄得发起火来,所以就被称为凶暴者。”
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante caṇḍaṃ gāmaṇiṃ ārabbha bhāsitaṃ. Caṇḍo bhante gāmaṇi bhagavantaṃ etadavoca ‘‘ko nu kho bhante hetu ko paccayo, yena midhekacco caṇḍo caṇḍotveva saṅkhaṃ gacchati. Ko pana bhante hetu ko paccayo, yena midhekacco sorato soratotveva saṅkhaṃ gacchatī’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘idha gāmaṇi ekaccassa rāgo appahīno hoti, rāgassa appahīnattā pare kopenti, parehi kopiyamāno kopaṃ pātukaroti, so caṇḍotveva saṅkhaṃ gacchatī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
问:贤友,就在那里,由古代结集法藏的大长老们所结集的第七部经——田喻经,是在哪里、针对谁、以什么事为因缘、又是怎样宣说的?
Pucchā – tattheva āvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi sattamaṃ saṃgītaṃ khettūpamasuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,这是在那烂陀的波婆利迦芒果园里,因为刀师之子村长而说的。尊者,刀师之子村长对世尊这样说:“尊者,世尊不是安住于悲悯一切众生吗?”
“是的,村长,如来安住于悲悯一切众生。”
“那为什么,尊者,世尊对某些人认真地说法,对另一些人却不那样认真地说法呢?”尊者,在那件事上,世尊这样说:“那么,村长,我就在这里反问你,你如果能接受,就照那样回答。”
Vissajjanā – nāḷandāyaṃ bhante pāvārikambavane asibandhakaputtaṃ gāmaṇiṃ ārabbha bhāsitaṃ. Asibandhakaputto bhante gāmaṇi bhagavantaṃ etadavoca ‘‘nanu bhante bhagavā sabbapāṇabhūtahitānukampī viharatīti. Evaṃ gāmaṇi tathāgato sabbapāṇabhūtahitānukampī viharatīti. Atha kiñcarahi bhante bhagavā ekaccānaṃ sakkaccaṃ dhammaṃ deseti, ekaccānaṃ no tathā sakkaccaṃ dhammaṃ desetī’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘tena hi gāmaṇi taññevettha paṭipucchissāmi, yathā te khameyya, tathā naṃ byākareyyāsī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
问:贤友,就在那里,由古代结集法藏的大长老们所结集的第八部经——吹螺经,是世尊在何处、缘于谁、以什么事为因缘、怎样宣说的?
Pucchā – tattheva āvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhaka mahātherehi aṭṭhamaṃ saṃgītaṃ saṅkhadhamasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,这部经正是在那烂陀的波婆利迦芒果园里,针对尼干陀的弟子、村长刀师之子而说的。尊者,世尊对尼干陀的弟子、村长刀师之子这样说:“村长,尼干陀·若提子是怎样为弟子们说法的?”尊者,尼干陀·若提子是这样为弟子们说法的:“无论谁杀生,他全都堕入恶趣、地狱。……他多作什么、多习惯于什么,就被那个所牵引。”尊者,世尊就这件事简要地说:“村长,如果‘他多作什么、多习惯于什么,就被那个所牵引’,这样一来,就没有任何人会堕入恶趣、地狱了,正如尼干陀·若提子所说的那样。”
Vissajjanā – nāḷandāyaṃyeva bhante pāvārikambavane asibandhakaputtaṃ gāmaṇiṃ nigaṇṭhasāvakaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Bhagavā bhante asibandhakaputtaṃ gāmaṇiṃ nigaṇṭhasāvakaṃ etadavoca ‘‘kathaṃ nu kho gāmaṇi nigaṇṭho nāṭaputto sāvakānaṃ dhammaṃ desetī’’ti. Evaṃ kho bhante nigaṇṭho nāṭaputto sāvakānaṃ dhammaṃ deseti ‘‘yo koci pāṇaṃ atipāteti, sabbo so āpāyiko nerayiko. (Peyyāla) yaṃbahulaṃ yaṃbahulaṃ viharati, tena tena nīyatī’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘yaṃbahulaṃ yaṃbahulañca gāmaṇi viharati, tena tena nīyati, evaṃ sante na koci āpāyiko nerayiko bhavissati, yathā nigaṇṭhassa nāṭaputtassa vacana’’nti evaṃ kho bhagavatā saṃkhittena bhāsitaṃ.
问:朋友,世尊在那里是怎么说明“多住之说”的过患的?
Pucchā – kathañcāvuso tattha bhagavatā yaṃbahulavāde doso pakāsito.
回答:村长,你怎么看?那个杀生的人,无论白天还是夜晚,一个时段接一个时段地算,他杀生的时间多,还是不杀生的时间多?尊者,世尊就是这样反复追问尼干陀·若提子的弟子、村长阿私班达迦,从而指出了多住者之说的过患。
Vissajjanā – taṃ kiṃ maññasi gāmaṇi, yo so puriso pāṇātipātī rattiyā vā divasassa vā samayāsamayaṃ upādāya katamo bahutaro samayo yaṃ vāso pāṇamatipāteti. Yaṃ vā so pāṇaṃ nātipātetīti evamādinā bhante tattha bhagavatā asibandhakaṃ nigaṇṭhanāṭaputtassa sāvakaṃ gāmaṇiṃ pucchitvā pucchitvā yaṃbahulavāde doso pakāsito.
问:尊者,对于果报不止一种的业,却主张只有一种果报,世尊在那里是怎样揭示这种说法的过患的?
Pucchā – kathañcāvuso tattha bhagavatā anekaṃsa vipākakammassa ekaṃ savipākavāde doso pakāsito.
回答:在这里,村长,有些导师这样说、这样认为:“无论谁杀生,全都会堕入恶趣、地狱。”尊者,世尊在那里以诸如此类的话,详细揭示并说明了这种过失——对有多种果报的业,却主张只有一种果报。
Vissajjanā – idha gāmaṇi ekacco satthā evaṃvādī hoti evaṃdiṭṭhi yo koci pāṇamatipāteti, sabbo so āpāyiko nerayikoti evamādinā bhante tattha bhagavatā anekaṃsa kammavipākassa ekaṃsavipākavāde doso vitthāretvā pakāsito.
问:尊者,在那里,世尊是怎样把如法教说中的功德分别开来加以阐明的呢?
Pucchā – kathañcāvuso tattha bhagavatā yathādhammasāsane guṇovibhajitvā pakāsito.
回答:在这里,村长,如来出现于世间,他是阿拉汉、正自觉者、明行足、善逝、世间解、无上调御丈夫、天人师、佛陀、世尊。他以种种方式呵斥、谴责杀生,还说:“你们应当远离杀生。”尊者,世尊就是这样,在那里把正法教说中的功德详细展开并揭示出来。
Vissajjanā – idha pana gāmaṇi tathāgato loke uppajjati arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaropurisa dammasārathi satthādevamanussānaṃ buddho bhagavā, so anekapariyāyena pāṇātipātaṃ garahati vigarahati. ‘‘Pāṇātipātā viramathā’’ti cāhāti evamādinā bhante bhagavatā tattha yathādhammasāsane guṇo vitthāretvā pakāsito.
问:贤友,就在那里,由过去结集法的诸位大长老所结集的第十一部经——跋拉咖经,是世尊在何处、针对谁、以什么事为缘、怎样说出来的呢?
Pucchā – tattheva āvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi ekādasamaṃ saṃgītaṃ bhadrakasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,这是在末罗人当中,一个叫优楼频螺劫波的末罗族城镇里,针对村长跋拉咖而说的。尊者,村长跋拉咖对世尊这样说:“萨度,尊者,愿世尊为我开示苦的集起与灭尽。”尊者,就是在这个事由下,世尊这样说:“村长,如果我为你追溯过去世来开示苦的集起与灭尽,说‘过去世曾是这样’,对此你可能会生疑、可能会困惑。”等等。
Vissajjanā – mallesu bhante uruvelakappenāma mallānaṃ nigame bhadrakaṃ gāmaṇiṃ ārabbha bhāsitaṃ. Bhadrako bhante gāmaṇi bhagavantaṃ etadavoca ‘‘sādhu me bhante bhagavā dukkhassa samudayañca atthaṅgamañca desetū’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘ahañce te gāmaṇi atītamaddhānaṃ ārabbha dukkhassa samudayañca atthaṅgamañca deseyyaṃ ‘evaṃ ahosi atītamaddhāna’nti. Tatra te siyā kaṅkhā siyā vimatī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
萨度,尊者,请世尊为我开示苦的
Sādhu me bhante bhagavā dukkhassa
生起与灭尽。
Samudayañca atthaṅgamañca desetu–
村长,你觉得怎么样?优楼频螺劫波那里有人吗?
‘‘Taṃ kiṃ maññasi gāmaṇi, atthi uruvelakappe manussā’’ –
问:尊者,世尊、正自觉者在《聚落主相应》中结集的第十二经——《拉斯亚经》,是在哪里、针对谁、以什么事为缘由、又是怎样宣说的?
Pucchā – tenāvuso bhagavatā…pe… sammāsambuddhena gāmaṇisaṃyutte dvādasamaṃ saṃgītaṃ rāsiyasuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,这是针对末罗国一个叫优楼频螺劫波的市镇里的村长拉斯亚而说的。尊者,村长拉斯亚来到世尊面前,对世尊这样说:“尊者,我听说:‘沙门乔达摩呵责一切苦行,对一切苦行者和过粗劣生活的人一概非难、斥责。’尊者,那些说‘沙门乔达摩呵责一切苦行,对一切苦行者和过粗劣生活的人一概非难、斥责’的人,他们说的是否符合世尊所说?有没有用不实之词诽谤世尊?是不是在如法地解说、随顺法义?”尊者,就是在这个事情上,世尊说:“村长啊,那些说‘沙门乔达摩呵责一切苦行,对一切苦行者和过粗劣生活的人一概非难、斥责’的人,以这样的方式作了宣说。”
Vissajjanā – mallesu bhante uruvelakappenāma mallānaṃ nigame rāsiyaṃ gāmaṇiṃ ārabbha bhāsitaṃ. Rāsiyo bhante gāmaṇi bhagavantaṃ upasaṅkamitvā etadadoca ‘‘sutaṃ me bhante ‘samaṇo gotamo sabbaṃ tapaṃ garahati, sabbaṃ tamassiṃ lūkhajīviṃ ekaṃsena upavadati upakkosatī’’ti. Ye te bhante evamāhaṃsu ‘samaṇo gotamo sabbaṃ tapaṃ garahati, sabbaṃ tapassiṃ lūkhajīviṃ ekaṃsena upavadati upakkosatī’’ti. Kacci te bhante bhagavato vuttavādino, na ca bhagavantaṃ abhūtena abbhācikkhanti, dhammassa cānudhammaṃ byākarontī’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ye te gāmaṇi evamāhaṃsu ‘‘samaṇo gotamo sabbaṃ tapaṃ garahati, sabbaṃ tapassiṃ lūkhajīviṃ ekaṃsena upavadati upakkosatī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
问:尊者,世尊在那里是怎样把应受呵责和不应受呵责的欲乐受用者,详细分别开来、加以开示的?
Pucchā – kathañcāvuso tattha bhagavatā garahitabbāgarahitabbā kāmabhogino vitthārena vibhajitvā pakāsitā.
回答:聚落主,世间确实存在三种享受欲乐的人。是哪三种呢?聚落主,在这里,有一种享受欲乐的人,用不正当的手段、用暴力去追求财物;用不正当的手段、用暴力追求到财物之后,既不让自己快乐,也不让自己满足,也不分享给别人,也不做福德。尊者,世尊就是像这样,把应当呵责和不应当呵责的享受欲乐的人,详细地分别开来、开示出来。
Vissajjanā – tayo kho me gāmaṇi kāmabhogino santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo. Idha gāmaṇi ekacco kāmabhogī adhammena bhoge pariyesati sāhasena, adhammena bhoge pariyesitvā sāhasena na attānaṃ sukheti na pīṇeti, na saṃvibhajati na puññāni karotīti evamādinā bhante tattha bhagavatā garahitabbāgarahitabbā kāmabhogino vitthārena vibhajitvā pakāsitā.
问:尊者,世尊在那里是怎样详细分析并说明哪些苦行者、过粗劣生活的人应当受呵责、哪些不应当受呵责的?
Pucchā – kathañcāvuso tattha bhagavatā garahitabbāgarahitabbā tapassino lūkhajīvino vitthārena vibhajitvā pakāsitā.
回答:聚落主,世间存在三种苦行者,他们过着粗陋的生活。是哪三种呢?聚落主,在这里,某一位苦行者过着粗陋的生活,他出于信心,从在家出家,过无家生活,心想:“也许我能证得善法,也许我能证悟超越凡人的法、圣者的智见殊胜。”他折磨自己、让自己受煎熬,却既没有证得善法,也没有证悟超越凡人的法、圣者的智见殊胜。尊者,世尊在此以如此等等的方式,对那些应受呵责和不应受呵责的苦行者、过着粗陋生活的人,详细地分别开示。
Vissajjanā – tayo me gāmaṇi tapassino lūkhajīvino santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo. Idha gāmaṇī ekacco tapassī lūkhajīvī saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito hoti ‘‘appeva nāma kusalaṃ dhammaṃ adhigaccheyyaṃ, appeva nāma uttarimanussadhammā alamariyañāṇadassanavisesaṃ sacchikareyya’’nti, so attānaṃ ātāpeti paritāpeti, kusalañca dhammaṃ nādhigacchati, uttari ca manussadhammā alamariyañāṇadassanavisesaṃ na sacchikarotīti evamādinā bhante tattha bhagavatā garahitabbāgarahitabbā tapassino lūkhajīvino vitthārena vibhajitvā pakāsitā.