5. 一切无常品
5. Sabbaaniccavaggo
1. 六处相应 · 22 段
无常等九经
1-9. Aniccādisuttanavakaṃ
43于舍卫城。于此……“诸比丘,一切是无常。诸比丘,何谓一切无常?诸比丘,眼是无常,色是无常,眼识是无常,眼触是无常。凡是依眼触为缘所生的受——或乐、或苦、或不苦不乐——彼亦是无常……舌是无常,味是无常,舌识是无常,舌触是无常。凡是依舌触为缘所生的受——或乐、或苦、或不苦不乐——彼亦是无常。身是无常……意是无常,法是无常,意识是无常,意触是无常。凡是依意触为缘所生的受——或乐、或苦、或不苦不乐——彼亦是无常。诸比丘,如是见者,多闻圣弟子于眼厌离,于色厌离,于眼识厌离,于眼触厌离,凡是依眼触为缘所生的受——或乐、或苦、或不苦不乐——于彼亦厌离……于意厌离,于法厌离,于意识厌离,于意触厌离,凡是依意触为缘所生的受——或乐、或苦、或不苦不乐——于彼亦厌离。厌离而离贪,离贪而解脱;解脱时生起‘解脱’之智。他知:‘生已尽,梵行已立,应作已作,不受后有。’”此为第一经。
Sāvatthinidānaṃ . Tatra kho…pe… ‘‘sabbaṃ, bhikkhave, aniccaṃ. Kiñca, bhikkhave, sabbaṃ aniccaṃ? Cakkhu, bhikkhave, aniccaṃ, rūpā aniccā, cakkhuviññāṇaṃ aniccaṃ, cakkhusamphasso anicco. Yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi aniccaṃ…pe… jivhā aniccā, rasā aniccā, jivhāviññāṇaṃ aniccaṃ, jivhāsamphasso anicco. Yampidaṃ jivhāsamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi aniccaṃ. Kāyo anicco…pe… mano anicco, dhammā aniccā, manoviññāṇaṃ aniccaṃ, manosamphasso anicco. Yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi aniccaṃ. Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako cakkhusmimpi nibbindati, rūpesupi nibbindati, cakkhuviññāṇepi nibbindati, cakkhusamphassepi nibbindati. Yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tasmimpi nibbindati…pe… manasmimpi nibbindati, dhammesupi nibbindati, manoviññāṇepi nibbindati, manosamphassepi nibbindati, yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tasmimpi nibbindati. Nibbindaṃ virajjati; virāgā vimuccati; vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānātī’’ti. Paṭhamaṃ.
44“诸比丘,一切皆苦。”……第二经。
‘‘Sabbaṃ , bhikkhave, dukkhaṃ…pe…. Dutiyaṃ.
10. 逼恼经
10. Upassaṭṭhasuttaṃ
52“诸比丘,一切被逼恼。诸比丘,什么是一切被逼恼?眼被逼恼,色被逼恼,眼识被逼恼,眼触被逼恼。以眼触为缘所生起的受——乐、苦或不苦不乐,这也被逼恼。……舌被逼恼,味被逼恼,舌识被逼恼,舌触被逼恼。以舌触为缘所生起的受——乐、苦或不苦不乐,这也被逼恼。身被逼恼……意被逼恼,法被逼恼,意识被逼恼,意触被逼恼。以意触为缘所生起的受——乐、苦或不苦不乐,这也被逼恼。诸比丘,多闻圣弟子若如此观察,则于眼亦厌离,于色亦厌离,于眼识亦厌离,于眼触亦厌离。以眼触为缘所生起的受——乐、苦或不苦不乐,于此亦厌离……于意亦厌离,于法亦厌离,于意识亦厌离,于意触亦厌离。以意触为缘所生起的受——乐、苦或不苦不乐,于此亦厌离。厌离则离贪,离贪则解脱。于解脱生起‘解脱’之智,他了知:‘生已尽,梵行已立,应作已作,不再有生。’” 第十经。
‘‘Sabbaṃ , bhikkhave, upassaṭṭhaṃ . Kiñca, bhikkhave, sabbaṃ upassaṭṭhaṃ? Cakkhu, bhikkhave, upassaṭṭhaṃ, rūpā upassaṭṭhā, cakkhuviññāṇaṃ upassaṭṭhaṃ, cakkhusamphasso upassaṭṭho. Yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi upassaṭṭhaṃ…pe… jivhā upassaṭṭhā, rasā upassaṭṭhā, jivhāviññāṇaṃ upassaṭṭhaṃ, jivhāsamphasso upassaṭṭho. Yampidaṃ jivhāsamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi upassaṭṭhaṃ. Kāyo upassaṭṭho… mano upassaṭṭho, dhammā upassaṭṭhā, manoviññāṇaṃ upassaṭṭhaṃ, manosamphasso upassaṭṭho. Yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi upassaṭṭhaṃ. Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako cakkhusmimpi nibbindati, rūpesupi nibbindati, cakkhuviññāṇepi nibbindati, cakkhusamphassepi nibbindati. Yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tasmimpi nibbindati…pe… manasmimpi nibbindati, dhammesupi nibbindati, manoviññāṇepi nibbindati, manosamphassepi nibbindati. Yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tasmimpi nibbindati. Nibbindaṃ virajjati; virāgā vimuccati; vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti . ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānātī’’ti. Dasamaṃ.
无常、苦、无我,应当证知、应当遍知;
应当断除、应当现证,应当证知、应当遍知;
为逼迫所逼、为侵袭所袭,故说为此品。
Aniccaṃ dukkhaṃ anattā, abhiññeyyaṃ pariññeyyaṃ; Pahātabbaṃ sacchikātabbaṃ, abhiññeyyapariññeyyaṃ ; Upaddutaṃ upassaṭṭhaṃ, vaggo tena pavuccatīti.
其品摄颂:
Tassa vagguddānaṃ –
无常品、双品、一切品、生法品
由无常品等五十经,故称此为第五品。
Aniccavaggaṃ yamakaṃ, sabbaṃ vaggaṃ jātidhammaṃ; Aniccavaggena paññāsaṃ, pañcamo tena pavuccatīti.