1. 未调伏、未守护经巴利
1. Adantaaguttasuttaṃ
94 于舍卫城。 “诸比丘,有六种触处,若未调伏、未守护、未保护、未摄护,便会带来痛苦。哪六种?诸比丘,眼触处若未调伏、未守护、未保护、未摄护,便会带来痛苦。……诸比丘,舌触处若未调伏、未守护、未保护、未摄护,便会带来痛苦。……诸比丘,意触处若未调伏、未守护、未保护、未摄护,便会带来痛苦。诸比丘,这六种触处,若未调伏、未守护、未保护、未摄护,即是引生痛苦的。”巴利 注疏 2
Sāvatthinidānaṃ . ‘‘Chayime , bhikkhave, phassāyatanā adantā aguttā arakkhitā asaṃvutā dukkhādhivāhā honti. Katame cha? Cakkhu, bhikkhave, phassāyatanaṃ adantaṃ aguttaṃ arakkhitaṃ asaṃvutaṃ dukkhādhivāhaṃ hoti…pe… jivhā, bhikkhave, phassāyatanaṃ adantaṃ aguttaṃ arakkhitaṃ asaṃvutaṃ dukkhādhivāhaṃ hoti…pe… mano, bhikkhave, phassāyatanaṃ adantaṃ aguttaṃ arakkhitaṃ asaṃvutaṃ dukkhādhivāhaṃ hoti. Ime kho, bhikkhave, cha phassāyatanā adantā aguttā arakkhitā asaṃvutā dukkhādhivāhā honti’’.
“诸比丘,这六种触处若善加调伏、善加守护、善加保护、善加摄护,便带来安乐。哪六种?诸比丘,眼触处若善加调伏、善加守护、善加保护、善加摄护,便带来安乐。……诸比丘,舌触处若善加调伏、善加守护、善加保护、善加摄护,便带来安乐。……诸比丘,意触处若善加调伏、善加守护、善加保护、善加摄护,便带来安乐。诸比丘,这六种触处,当它们善加调伏、善加守护、善加保护、善加摄护时,就是带来安乐的。”这是世尊所说。……这是导师所教示。巴利
‘‘Chayime, bhikkhave, phassāyatanā sudantā suguttā surakkhitā susaṃvutā sukhādhivāhā honti. Katame cha? Cakkhu, bhikkhave, phassāyatanaṃ sudantaṃ suguttaṃ surakkhitaṃ susaṃvutaṃ sukhādhivāhaṃ hoti…pe… jivhā, bhikkhave, phassāyatanaṃ sudantaṃ suguttaṃ surakkhitaṃ susaṃvutaṃ sukhādhivāhaṃ hoti…pe… mano, bhikkhave, phassāyatanaṃ sudantaṃ suguttaṃ surakkhitaṃ susaṃvutaṃ sukhādhivāhaṃ hoti. Ime kho, bhikkhave, cha phassāyatanā sudantā suguttā surakkhitā susaṃvutā sukhādhivāhā hontī’’ti. Idamavoca bhagavā…pe… etadavoca satthā –
“ 诸比丘,正是这六种触处,
若未加摄护,便在其中遭受痛苦;
那些了知如何防护的人,
他们以信为伴,住于无染。
“ 见到悦意的色相,
或见不适意色时,
于适意色,应消弭贪欲之道,
亦不应缘‘此不可意’而心生嫌厌。
“ 听闻声音时,无论悦耳或不悦耳,
对悦耳的声音,不应心生耽染;
对不悦耳的声音,则应调伏内心的嗔恚。
也不要因“此为不可意”而扰乱自心。巴利
‘‘Saḷeva phassāyatanāni bhikkhavo, Asaṃvuto yattha dukkhaṃ nigacchati; Tesañca ye saṃvaraṇaṃ avedisuṃ, Saddhādutiyā viharantānavassutā. ‘‘Disvāna rūpāni manoramāni, Athopi disvāna amanoramāni; Manorame rāgapathaṃ vinodaye, Na cāppiyaṃ meti manaṃ padosaye. ‘‘Saddañca sutvā dubhayaṃ piyāppiyaṃ, Piyamhi sadde na samucchito siyā; Athoppiye dosagataṃ vinodaye, Na cāppiyaṃ meti manaṃ padosaye.
“无常,尊者。”……巴利
‘‘Aniccā, bhante’’…pe….
“ 嗅到了芬芳可意的香气,
即使嗅到了不净、令人厌恶的气味;
对不可爱之境,应当调伏内心的反感,
既不被贪欲所牵引,也不对可爱之物生起贪染。
“ 你品尝过甜美可口的味道,也尝过未曾品尝过的美味;
有时也会尝到苦涩不可口的味道;
对于美味不应贪著而食,
于不可口的味道,不心生嫌厌,亦不显现对立。
“ 为触所触时,不因乐触而沉醉,
为苦触所触时,亦不战栗动摇。
于苦乐二触,保持平等舍。
于一切事物,不贪着,亦不排斥。
“ 凡夫们心怀种种戏论之想,
诸想者随戏论纷繁而耽著其中;
一切由心所构、依于居家的系缚,
悉皆舍离,便依出离而安住。
“ 当心于六处如此善加修习时,
心于诸触,无有动摇;
诸比丘,他们降伏了贪与嗔,
成为超越生死的彼岸者。第一经终。巴利
‘‘Gandhañca ghatvā surabhiṃ manoramaṃ, Athopi ghatvā asuciṃ akantiyaṃ; Akantiyasmiṃ paṭighaṃ vinodaye, Chandānunīto na ca kantiye siyā. ‘‘Rasañca bhotvāna asāditañca sāduṃ, Athopi bhotvāna asādumekadā; Sāduṃ rasaṃ nājjhosāya bhuñje, Virodhamāsādusu nopadaṃsaye. ‘‘Phassena phuṭṭho na sukhena majje , Dukkhena phuṭṭhopi na sampavedhe; Phassadvayaṃ sukhadukkhe upekkhe, Anānuruddho aviruddha kenaci. ‘‘Papañcasaññā itarītarā narā, Papañcayantā upayanti saññino; Manomayaṃ gehasitañca sabbaṃ, Panujja nekkhammasitaṃ irīyati. ‘‘Evaṃ mano chassu yadā subhāvito, Phuṭṭhassa cittaṃ na vikampate kvaci; Te rāgadose abhibhuyya bhikkhavo, Bhavattha jātimaraṇassa pāragā’’ti. paṭhamaṃ;
“是无常的,尊者。”巴利
‘‘Anicco, bhante’’.
2. 摩罗迦子经巴利
2. Mālukyaputtasuttaṃ
95 那时,鬘童子尊者来到世尊面前……在一边坐下后,对世尊说:“尊者!恳请世尊为我简要地开示法义。听闻之后,我将独处精勤、不放逸、坚定而住。”巴利 注疏 2
Atha kho āyasmā mālukyaputto yena bhagavā tenupasaṅkami…pe… ekamantaṃ nisinno kho āyasmā mālukyaputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sādhu me, bhante, bhagavā saṃkhittena dhammaṃ desetu, yamahaṃ bhagavato dhammaṃ sutvā eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto vihareyya’’nti.
“鬘童子,事到如今,我还能对那些年轻的比丘说些什么呢?你这位比丘已经衰老、年迈、高龄,到了人生暮年,年事已高,竟还来求请简略的教诫。”巴利
‘‘Ettha dāni, mālukyaputta, kiṃ dahare bhikkhū vakkhāma! Yatra hi nāma tvaṃ, bhikkhu, jiṇṇo vuddho mahallako addhagato vayoanuppatto saṃkhittena ovādaṃ yācasī’’ti.
“尊者,虽然我已衰老、年迈、高龄,到了人生暮年,年事已高,恳请世尊为我简要开示法义,恳请善逝为我简要开示法义。或许我能了悟世尊所说的义理,或许我能成为世尊法教的继承者。”巴利
‘‘Kiñcāpāhaṃ, bhante, jiṇṇo vuddho mahallako addhagato vayoanuppatto. Desetu me, bhante , bhagavā saṃkhittena dhammaṃ, desetu sugato saṃkhittena dhammaṃ, appeva nāmāhaṃ bhagavato bhāsitassa atthaṃ ājāneyyaṃ. Appeva nāmāhaṃ bhagavato bhāsitassa dāyādo assa’’nti.
“鬘童子,你如何认为?那些眼所能识知的色,你未曾见过,过去未曾见过,现在不见,亦不觉得将来会见到——你对这些色有欲求、贪爱或迷恋吗?”“尊者,没有。”巴利
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, mālukyaputta, ye te cakkhuviññeyyā rūpā adiṭṭhā adiṭṭhapubbā, na ca passasi, na ca te hoti passeyyanti? Atthi te tattha chando vā rāgo vā pemaṃ vā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.
“那些耳所能识知的声,你未曾听闻,过去未曾听闻,现在不闻,亦不觉得将来会听闻——你对这些声有欲求、贪爱或迷恋吗?”“尊者,没有。”巴利
‘‘Ye te sotaviññeyyā saddā assutā assutapubbā, na ca suṇāsi, na ca te hoti suṇeyyanti? Atthi te tattha chando vā rāgo vā pemaṃ vā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.
“那些鼻所能识知的香,你未曾嗅闻,过去未曾嗅闻,现在不嗅闻,亦不觉得将来会嗅闻到——你对这些香有欲求、贪爱或迷恋吗?”“尊者,没有。”巴利
‘‘Ye te ghānaviññeyyā gandhā aghāyitā aghāyitapubbā, na ca ghāyasi, na ca te hoti ghāyeyyanti? Atthi te tattha chando vā rāgo vā pemaṃ vā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.
“那些未曾被尝过、过去也从未被尝过的、舌所能知的味,你现在不尝,也不生起“我要尝”的念头——对于这些味,你还有欲、贪或爱吗?”“不会,尊者。”巴利
‘‘Ye te jivhāviññeyyā rasā asāyitā asāyitapubbā, na ca sāyasi, na ca te hoti sāyeyyanti? Atthi te tattha chando vā rāgo vā pemaṃ vā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.
“那些身所能知的触,你未曾触过,过去也从未触过,现在不触,也不会有“我要触”的念头——对于这些触,你还有欲、贪或爱吗?”“不会,尊者。”巴利
‘‘Ye te kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā asamphuṭṭhā asamphuṭṭhapubbā, na ca phusasi, na ca te hoti phuseyyanti? Atthi te tattha chando vā rāgo vā pemaṃ vā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.
“那些意所能知的法,你未曾识知过,过去也从未识知过,现在不识知,也不会有“我要识知”的念头——对于这些法,你还有欲、贪或爱吗?”“不会,尊者。”巴利
‘‘Ye te manoviññeyyā dhammā aviññātā aviññātapubbā, na ca vijānāsi, na ca te hoti vijāneyyanti? Atthi te tattha chando vā rāgo vā pemaṃ vā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.
“鬘童子,如此,于所见、所闻、所觉、所识之法,见时唯是所见,闻时唯是所闻,觉时唯是所觉,识时唯是所识。鬘童子,当你于所见之法,见时唯是所见;于所闻之法,闻时唯是所闻;于所觉之法,觉时唯是所觉;于所识之法,识时唯是所识——那时,你便不与之相涉。既不与之相涉,你便不粘着于彼。不粘着于彼,你便既不在此界、不在彼界、也不在两者之间。这就是苦的尽头。”巴利
‘‘Ettha ca te, mālukyaputta, diṭṭhasutamutaviññātabbesu dhammesu diṭṭhe diṭṭhamattaṃ bhavissati, sute sutamattaṃ bhavissati, mute mutamattaṃ bhavissati, viññāte viññātamattaṃ bhavissati. Yato kho te, mālukyaputta, diṭṭhasutamutaviññātabbesu dhammesu diṭṭhe diṭṭhamattaṃ bhavissati, sute sutamattaṃ bhavissati , mute mutamattaṃ bhavissati, viññāte viññātamattaṃ bhavissati; tato tvaṃ, mālukyaputta, na tena. Yato tvaṃ, mālukyaputta, na tena; tato tvaṃ, mālukyaputta , na tattha. Yato tvaṃ, mālukyaputta, na tattha; tato tvaṃ, mālukyaputta, nevidha, na huraṃ, na ubhayamantarena. Esevanto dukkhassā’’ti.
“尊者,对于世尊如此略说的义理,我如是详尽理解:巴利
‘‘Imassa khvāhaṃ, bhante, bhagavatā saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ ājānāmi –
“ 见色已,失正念,心取可爱相者;
他以充满贪染的心去感受它,并牢牢执取。
“ 由种种色所生的感受,在他不断增长;
贪求与恼害,则损伤其心。
如此积聚苦者,被称为远离涅槃。
“ 听到声音后,若作意于可爱之相,正念便失坏;
心为贪染,感受其境,且紧执不舍。
“ 他的种种感受不断增长,这些感受皆由声音所生;
贪求与恼害,则损害其心;
如此积聚苦者,被称为远离涅槃。
“ 当嗅闻气味时,失却正念,心作意那可爱的相;
以贪染之心感受它,对它紧执不舍。
“ 他的种种感受增长,皆由香尘而生;
贪欲与恼害,则心受损伤;
如此积聚苦者,被称为远离涅槃。
“ 尝味而失念,心作意于可爱相;
以染着的心领受它,又紧执不舍,耽著其中。
“ 他由种种味道而生的感受,便不断增长;
贪与害,则损害其心;
如此积聚苦者,被称为远离涅槃。
“ 当触被感知时,若失却正念而作意于可爱相,
心便陷于染着,感受它并紧紧执取不放。
“ 他的诸受便增长,种种受皆从触而生;
贪求与恼害,能损毁他的心。
如此积聚苦者,被称为远离涅槃。
“ 虽了知法,若失正念而作意于可喜之相,
以贪着之心去感受,并牢牢执取不舍。
“ 由种种法所生的诸多感受,于他身上增长;
贪求与害意,损伤他的心;
如此积聚苦者,被称为远离涅槃。
“ 他正念而见色,于色法中无有染著。
他以离染之心感受,对此不执取而安住。
“ 正如他见到色,也在感受着受;
他是在消损,而非积蓄——具念者就这样安住;
如此渐次减损诸苦,涅槃便说为近在眼前。
“ 他具念地听到声音后,于此声中不生贪染;
他以离染之心感受,对此不执著、不住著。
“ 当他听闻声音、领纳感受之时,
它消逝而不积聚,他便这样具念而行。
如此渐次减损诸苦,涅槃便说为近在眼前。
“ 他以正念嗅闻气味,而不贪着于诸香;
他以离欲之心感受,对那感受不执著、不固守。
“ 当他嗅闻气味,并熟悉随之生起的感受时;
消尽而不积集,他便是如此正念而住。
如此渐次减损诸苦,涅槃便说为近在眼前。
“ 他于诸味不染著,品尝味道时保持正念,
他以离欲之心感受,对那感受不执著、不固守。巴利
‘‘Rūpaṃ disvā sati muṭṭhā, piyaṃ nimittaṃ manasi karoto; Sārattacitto vedeti, tañca ajjhosa tiṭṭhati. ‘‘Tassa vaḍḍhanti vedanā, anekā rūpasambhavā; Abhijjhā ca vihesā ca, cittamassūpahaññati; Evaṃ ācinato dukkhaṃ, ārā nibbānamuccati. ‘‘Saddaṃ sutvā sati muṭṭhā, piyaṃ nimittaṃ manasi karoto; Sārattacitto vedeti, tañca ajjhosa tiṭṭhati. ‘‘Tassa vaḍḍhanti vedanā, anekā saddasambhavā; Abhijjhā ca vihesā ca, cittamassūpahaññati; Evaṃ ācinato dukkhaṃ, ārā nibbānamuccati. ‘‘Gandhaṃ ghatvā sati muṭṭhā, piyaṃ nimittaṃ manasi karoto; Sārattacitto vedeti, tañca ajjhosa tiṭṭhati. ‘‘Tassa vaḍḍhanti vedanā, anekā gandhasambhavā; Abhijjhā ca vihesā ca, cittamassūpahaññati; Evaṃ ācinato dukkhaṃ, ārā nibbānamuccati. ‘‘Rasaṃ bhotvā sati muṭṭhā, piyaṃ nimittaṃ manasi karoto; Sārattacitto vedeti, tañca ajjhosa tiṭṭhati. ‘‘Tassa vaḍḍhanti vedanā, anekā rasasambhavā; Abhijjhā ca vihesā ca, cittamassūpahaññati; Evaṃ ācinato dukkhaṃ, ārā nibbānamuccati. ‘‘Phassaṃ phussa sati muṭṭhā, piyaṃ nimittaṃ manasi karoto; Sārattacitto vedeti, tañca ajjhosa tiṭṭhati. ‘‘Tassa vaḍḍhanti vedanā, anekā phassasambhavā; Abhijjhā ca vihesā ca, cittamassūpahaññati; Evaṃ ācinato dukkhaṃ, ārā nibbānamuccati. ‘‘Dhammaṃ ñatvā sati muṭṭhā, piyaṃ nimittaṃ manasi karoto; Sārattacitto vedeti, tañca ajjhosa tiṭṭhati. ‘‘Tassa vaḍḍhanti vedanā, anekā dhammasambhavā; Abhijjhā ca vihesā ca, cittamassūpahaññati; Evaṃ ācinato dukkhaṃ, ārā nibbānamuccati. ‘‘Na so rajjati rūpesu, rūpaṃ disvā paṭissato; Virattacitto vedeti, tañca nājjhosa tiṭṭhati. ‘‘Yathāssa passato rūpaṃ, sevato cāpi vedanaṃ; Khīyati nopacīyati, evaṃ so caratī sato; Evaṃ apacinato dukkhaṃ, santike nibbānamuccati. ‘‘Na so rajjati saddesu, saddaṃ sutvā paṭissato; Virattacitto vedeti, tañca nājjhosa tiṭṭhati. ‘‘Yathāssa suṇato saddaṃ, sevato cāpi vedanaṃ; Khīyati nopacīyati, evaṃ so caratī sato; Evaṃ apacinato dukkhaṃ, santike nibbānamuccati. ‘‘Na so rajjati gandhesu, gandhaṃ ghatvā paṭissato; Virattacitto vedeti, tañca nājjhosa tiṭṭhati. ‘‘Yathāssa ghāyato gandhaṃ, sevato cāpi vedanaṃ; Khīyati nopacīyati, evaṃ so caratī sato; Evaṃ apacinato dukkhaṃ, santike nibbānamuccati. ‘‘Na so rajjati rasesu, rasaṃ bhotvā paṭissato; Virattacitto vedeti, tañca nājjhosa tiṭṭhati.
“不,尊者,并非如此。”巴利
‘‘No hetaṃ, bhante’’.
“ 正如人品尝味道,并熟习感受之时;
它便消磨损耗,不再积聚,他即如此具念而住;
如此渐次减损诸苦,涅槃便说为近在眼前。
“ 他具念而触,于诸触不生染著;
他以离欲之心感受它,于彼不执取而住。
“ 正如他触对触尘、并经历受之时,
他消损而非积聚,如是具念而住。
如此消损苦者,便说涅槃近在眼前。”
“ 他具足正念,了知法,于诸法不染着;
他以离欲之心感受它,不执取而安住。
“ 当他了知法并体验感受时,
它只是消损,不再积聚;他如此具念而行。
如此渐次减损诸苦,涅槃便说为近在眼前。巴利
‘‘Yathāssa sāyato rasaṃ, sevato cāpi vedanaṃ; Khīyati nopacīyati, evaṃ so caratī sato; Evaṃ apacinato dukkhaṃ, santike nibbānamuccati. ‘‘Na so rajjati phassesu, phassaṃ phussa paṭissato; Virattacitto vedeti, tañca nājjhosa tiṭṭhati. ‘‘Yathāssa phusato phassaṃ, sevato cāpi vedanaṃ; Khīyati nopacīyati, evaṃ so caratī sato; Evaṃ apacinato dukkhaṃ, santike nibbānamuccatī’’ti. ‘‘Na so rajjati dhammesu, dhammaṃ ñatvā paṭissato; Virattacitto vedeti, tañca nājjhosa tiṭṭhati. ‘‘Yathāssa jānato dhammaṃ, sevato cāpi vedanaṃ; Khīyati nopacīyati, evaṃ so caratī sato; Evaṃ apacinato dukkhaṃ, santike nibbānamuccati.
“尊者,对于世尊此简要所说的义理,我是这样详尽理解的。”“善哉,善哉,鬘童子!你确实善巧地详细理解了我简要所说的义理——”巴利
‘‘Imassa khvāhaṃ, bhante, bhagavatā saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena atthaṃ ājānāmī’’ti. ‘‘Sādhu sādhu, mālukyaputta! Sādhu kho tvaṃ, mālukyaputta, mayā saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ ājānāsi –
“ 见色而失正念,于可爱相作意;
心染着而感受,执取、住着于彼。
“ 他种种由色所生的感受,随之增长;
贪求与害意,能损害他的心。
如此积聚痛苦者,涅槃便说为遥远。
“ 了知法而具足正念者,于诸法中不生贪着;
以离贪之心感受,却不执取彼感受。
“ 当他了知法、体验感受时,
它损减而不复增长,他如是安住正念而行;
如此逐渐消减痛苦,便说为‘涅槃即在眼前’。”巴利
‘‘Rūpaṃ disvā sati muṭṭhā, piyaṃ nimittaṃ manasi karoto; Sārattacitto vedeti, tañca ajjhosa tiṭṭhati. ‘‘Tassa vaḍḍhanti vedanā, anekā rūpasambhavā; Abhijjhā ca vihesā ca, cittamassūpahaññati; Evaṃ ācinato dukkhaṃ, ārā nibbānamuccati.…pe…. ‘‘Na so rajjati dhammesu, dhammaṃ ñatvā paṭissato; Virattacitto vedeti, tañca nājjhosa tiṭṭhati. ‘‘Yathāssa vijānato dhammaṃ, sevato cāpi vedanaṃ; Khīyati nopacīyati, evaṃ so caratī sato; Evaṃ apacinato dukkhaṃ, santike nibbānamuccatī’’ti.
“鬘童子,如是我简要所说的义理,你应当这样详尽地理解。”巴利
‘‘Imassa kho, mālukyaputta, mayā saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena attho daṭṭhabbo’’ti.
那时,尊者鬘童子对世尊的教导欢喜信受,礼赞之后,便从座而起,向世尊恭敬作礼,右绕三匝,然后离去。此后,尊者鬘童子独自隐退,远离愦闹,安住于不放逸、热忱与精勤之中。不久,善男子离家而出家、过无家生活的根本目标——那无上的梵行究竟,便于现法中以胜智自我证知、具足而住。他确知:“生已尽,梵行已立,所应作者皆已作,不再有后有。”尊者鬘童子成为诸阿拉汉之一。第二经。巴利
Atha kho āyasmā mālukyaputto bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi. Atha kho āyasmā mālukyaputto eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi. ‘‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’’ti abbhaññāsi. Aññataro ca panāyasmā mālukyaputto arahataṃ ahosīti. Dutiyaṃ.
“无常,尊者。巴利
‘‘Aniccā, bhante’’.
3. 退法经巴利
3. Parihānadhammasuttaṃ
96 “诸比丘,我将为你们宣说退步之法、不退步之法,以及六种征服的领域。你们仔细听。
诸比丘,什么称为退步之法?
诸比丘,在此,有比丘眼看见色境后,那些邪恶、不善的念头,以及与结缚相应的思惟便生起。如果那位比丘容忍这些念头,不舍断、不驱除、不消灭、不令其归于无,那么,诸比丘,这位比丘应当了知:‘我在善法上退步了。’这便是世尊所说的退失。
……(中略)……巴利 注疏 2
‘‘Parihānadhammañca vo, bhikkhave, desessāmi aparihānadhammañca cha ca abhibhāyatanāni. Taṃ suṇātha. Kathañca, bhikkhave, parihānadhammo hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhuno cakkhunā rūpaṃ disvā uppajjanti pāpakā akusalā sarasaṅkappā saṃyojaniyā. Tañce bhikkhu adhivāseti nappajahati na vinodeti na byantīkaroti na anabhāvaṃ gameti, veditabbametaṃ, bhikkhave, bhikkhunā – ‘parihāyāmi kusalehi dhammehi’. Parihānañhetaṃ vuttaṃ bhagavatāti…pe….
“再者,诸比丘,当比丘的舌头尝到味道后……(中略)……当比丘的意认知到法后,便会生起邪恶、不善的念头,以及与结缚相应的思绪。如果那位比丘容忍它们,不舍断、不驱除、不灭除、不令其归于无有,那么,诸比丘,他应当了知:‘我在善法上退步了。’世尊曾宣说,这便是退步。诸比丘,这就是退步之法。巴利
‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhuno jivhāya rasaṃ sāyitvā uppajjanti…pe… puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhuno manasā dhammaṃ viññāya uppajjanti pāpakā akusalā sarasaṅkappā saṃyojaniyā. Tañce bhikkhu adhivāseti nappajahati na vinodeti na byantīkaroti na anabhāvaṃ gameti, veditabbametaṃ, bhikkhave, bhikkhunā – ‘parihāyāmi kusalehi dhammehi’. Parihānañhetaṃ vuttaṃ bhagavatāti. Evaṃ kho, bhikkhave, parihānadhammo hoti.
“诸比丘,如何是不退失之法呢?
诸比丘,在此,当比丘以眼见到色后,生起了邪恶、不善的念头,以及与结缚相应的思绪。如果那位比丘不容忍它们,而将其舍断、驱除、灭除、令其归于无有,那么,诸比丘,他应当了知:‘我未曾于善法退步。’世尊曾宣说,这便是无退步。
……(中略)……巴利
‘‘Kathañca, bhikkhave, aparihānadhammo hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhuno cakkhunā rūpaṃ disvā uppajjanti pāpakā akusalā sarasaṅkappā saṃyojaniyā. Tañce bhikkhu nādhivāseti pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṃ gameti, veditabbametaṃ, bhikkhave, bhikkhunā – ‘na parihāyāmi kusalehi dhammehi’. Aparihānañhetaṃ vuttaṃ bhagavatāti…pe….
“再者,诸比丘,当比丘的舌头尝到味道后……(中略)……当比丘的意认知到法后,便会生起邪恶、不善的念头,以及与结缚相应的思绪。如果那位比丘不容忍它们,而将其舍断、驱除、灭除、令其归于无有,那么,诸比丘,他应当了知:‘我未曾于善法退步。’世尊曾宣说,这便是无退步。诸比丘,这便是无退步。巴利
‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhuno jivhāya rasaṃ sāyitvā uppajjanti…pe… puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhuno manasā dhammaṃ viññāya uppajjanti pāpakā akusalā sarasaṅkappā saṃyojaniyā. Tañce bhikkhu nādhivāseti pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṃ gameti, veditabbametaṃ , bhikkhave, bhikkhunā – ‘na parihāyāmi kusalehi dhammehi’. Aparihānañhetaṃ vuttaṃ bhagavatāti. Evaṃ kho, bhikkhave, aparihānadhammo hoti.
“诸比丘,何等为六种征服的领域?
在此,诸比丘,比丘以眼见色后,那些邪恶、不善、与结缚相应的念头与思惟便不生起。诸比丘,那位比丘应知:“此领域已被征服。”因为世尊说,这便是征服的领域。……(中略)……再者,诸比丘,比丘以意识知法后,那些邪恶、不善、与结缚相应的念头与思惟便不生起。诸比丘,那位比丘应知:“此领域已被征服。”因为世尊说,这便是征服的领域。
诸比丘,这些便称为六种征服的领域。
”第三经。巴利
‘‘Katamāni ca, bhikkhave, cha abhibhāyatanāni? Idha, bhikkhave, bhikkhuno cakkhunā rūpaṃ disvā nuppajjanti pāpakā akusalā sarasaṅkappā saṃyojaniyā. Veditabbametaṃ, bhikkhave, bhikkhunā – ‘abhibhūtametaṃ āyatanaṃ’. Abhibhāyatanañhetaṃ vuttaṃ bhagavatāti…pe… puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhuno manasā dhammaṃ viññāya nuppajjanti pāpakā akusalā dhammā sarasaṅkappā saṃyojaniyā. Veditabbametaṃ, bhikkhave, bhikkhunā – ‘abhibhūtametaṃ āyatanaṃ’. Abhibhāyatanañhetaṃ vuttaṃ bhagavatāti. Imāni vuccanti, bhikkhave, cha abhibhāyatanānī’’ti. Tatiyaṃ.
4. 放逸住者经巴利
4. Pamādavihārīsuttaṃ
97 “诸比丘,我将为你们讲解放逸而住者与不放逸而住者。你们仔细听。
诸比丘,何谓放逸而住者?
诸比丘,若人不护眼根而住,其心便于眼所识知的诸色染污。此心染污者,即无喜悦。无喜悦,则无喜。无喜,则无轻安。无轻安,则受苦。受苦者,心不得定。心不得定时,诸法不现。因诸法不现,他即称为放逸而住者。
……(中略)……
诸比丘,若人不护舌根而住,其心便为舌所识知的味道所染污。此心染污者……(中略)……即称为放逸而住者。
……(中略)……
诸比丘,若人不护意根而住,其心便于意所识知的诸法染污。此心染污者,即无喜悦。无喜悦,则无喜。无喜,则无轻安。无轻安,则受苦。受苦者,心不得定。心不得定时,诸法不现。因诸法不现,他即称为放逸而住者。
诸比丘,如是即为放逸而住者。巴利 注疏 2
‘‘Pamādavihāriñca vo, bhikkhave, desessāmi appamādavihāriñca. Taṃ suṇātha. Kathañca, bhikkhave, pamādavihārī hoti? Cakkhundriyaṃ asaṃvutassa, bhikkhave, viharato cittaṃ byāsiñcati . Cakkhuviññeyyesu rūpesu tassa byāsittacittassa pāmojjaṃ na hoti. Pāmojje asati pīti na hoti. Pītiyā asati passaddhi na hoti. Passaddhiyā asati dukkhaṃ hoti. Dukkhino cittaṃ na samādhiyati. Asamāhite citte dhammā na pātubhavanti. Dhammānaṃ apātubhāvā pamādavihārī tveva saṅkhaṃ gacchati…pe… jivhindriyaṃ asaṃvutassa, bhikkhave, viharato cittaṃ byāsiñcati jivhāviññeyyesu rasesu, tassa byāsittacittassa…pe… pamādavihārī tveva saṅkhaṃ gacchati…pe… manindriyaṃ asaṃvutassa, bhikkhave, viharato cittaṃ byāsiñcati manoviññeyyesu dhammesu, tassa byāsittacittassa pāmojjaṃ na hoti. Pāmojje asati pīti na hoti . Pītiyā asati passaddhi na hoti. Passaddhiyā asati dukkhaṃ hoti. Dukkhino cittaṃ na samādhiyati. Asamāhite citte dhammā na pātubhavanti . Dhammānaṃ apātubhāvā pamādavihārī tveva saṅkhaṃ gacchati. Evaṃ kho, bhikkhave, pamādavihārī hoti.
“尊者,并非如此。”巴利
‘‘No hetaṃ, bhante’’.
“诸比丘,怎样才是不放逸而住呢?诸比丘,防护眼根而安住的人,他的心便不会在眼所识知的色上涣散;心不涣散,便生起欢喜;欢喜者生起喜悦;心怀喜悦者,身体变得轻安;身得轻安者,便体验到乐;有乐者,心得入定;心入定时,诸法便显现出来。由于法显现,他便称为不放逸而住者。……防护耳根而安住者……防护鼻根而安住者……防护舌根而安住者,他的心便不会在舌所识知的味上涣散……便称为不放逸而住者。诸比丘,防护意根而安住的人,他的心便不会在意所识知的法上涣散;心不涣散,便生起欢喜;欢喜者生起喜悦;心怀喜悦者,身体变得轻安;身得轻安者,便体验到乐;有乐者,心得入定;心入定时,诸法便显现出来。由于法显现,他便称为不放逸而住者。诸比丘,如此便是不放逸而住。第四经。”巴利
‘‘Kathañca, bhikkhave, appamādavihārī hoti? Cakkhundriyaṃ saṃvutassa, bhikkhave, viharato cittaṃ na byāsiñcati cakkhuviññeyyesu rūpesu, tassa abyāsittacittassa pāmojjaṃ jāyati. Pamuditassa pīti jāyati. Pītimanassa kāyo passambhati. Passaddhakāyo sukhaṃ viharati. Sukhino cittaṃ samādhiyati. Samāhite citte dhammā pātubhavanti. Dhammānaṃ pātubhāvā appamādavihārī tveva saṅkhaṃ gacchati…pe… jivhindriyaṃ saṃvutassa, bhikkhave, viharato cittaṃ na byāsiñcati…pe… appamādavihārī tveva saṅkhaṃ gacchati. Manindriyaṃ saṃvutassa, bhikkhave, viharato cittaṃ na byāsiñcati, manoviññeyyesu dhammesu, tassa abyāsittacittassa pāmojjaṃ jāyati. Pamuditassa pīti jāyati. Pītimanassa kāyo passambhati. Passaddhakāyo sukhaṃ viharati. Sukhino cittaṃ samādhiyati. Samāhite citte dhammā pātubhavanti. Dhammānaṃ pātubhāvā appamādavihārī tveva saṅkhaṃ gacchati. Evaṃ kho, bhikkhave, appamādavihārī hotī’’ti. Catutthaṃ.
98 “诸比丘,我将为你们讲说防护与不防护。你们仔细聆听。诸比丘,如何是不防护呢?诸比丘,有眼所识知的色,那些色是可喜的、可爱的、悦意的、可意的、带欲乐、引发贪染的。若有比丘对此欢喜、赞叹、沉溺执取,诸比丘,这位比丘便应了知:‘我在善法上退失。’世尊说此即是退失。……诸比丘,有舌所识知的味……诸比丘,有意所识知的法,那些法是可喜的、可爱的、悦意的、可意的、带欲乐、引发贪染的。若有比丘对此欢喜、赞叹、沉溺执取,诸比丘,这位比丘便应了知:‘我在善法上退失。’世尊说此即是退失。诸比丘,这便是不防护。”巴利 注疏 2
‘‘Saṃvarañca vo, bhikkhave, desessāmi, asaṃvarañca. Taṃ suṇātha. Kathañca, bhikkhave, asaṃvaro hoti? Santi, bhikkhave, cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Tañce bhikkhu abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati, veditabbametaṃ, bhikkhave, bhikkhunā – ‘parihāyāmi kusalehi dhammehi’. Parihānañhetaṃ vuttaṃ bhagavatāti…pe… santi, bhikkhave, jivhāviññeyyā rasā…pe… santi, bhikkhave, manoviññeyyā dhammā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Tañce bhikkhu abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati, veditabbametaṃ, bhikkhave, bhikkhunā – ‘parihāyāmi kusalehi dhammehi’. Parihānañhetaṃ vuttaṃ bhagavatāti. Evaṃ kho, bhikkhave, asaṃvaro hoti.
“诸比丘,如何是防护呢?诸比丘,有眼所识知的色,那些色是可喜、可爱、令人愉悦、可意、与感官欲乐相关、会激起贪染的。若比丘对此不欢喜、不称赞、不沉溺执着,诸比丘,这位比丘就应如此了知:‘我于善法并未退失。’因为世尊说过,这便是不退失。……诸比丘,有舌所识知的味……诸比丘,有意所识知的法,那些法是可喜、可爱、令人愉悦、可意、与感官欲乐相关、会激起贪染的。若比丘对此不欢喜、不称赞、不沉溺执着,诸比丘,这位比丘就应如此了知:‘我于善法并未退失。’因为世尊说过,这便是不退失。诸比丘,如此,即是防护。第五经。”巴利
‘‘Kathañca, bhikkhave, saṃvaro hoti? Santi, bhikkhave, cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Tañce bhikkhu nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati, veditabbametaṃ, bhikkhave, bhikkhunā – ‘na parihāyāmi kusalehi dhammehi’. Aparihānañhetaṃ vuttaṃ bhagavatāti …pe… santi, bhikkhave, jivhāviññeyyā rasā…pe… santi, bhikkhave, manoviññeyyā dhammā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Tañce bhikkhu nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati, veditabbametaṃ bhikkhunā – ‘na parihāyāmi kusalehi dhammehi’. Aparihānañhetaṃ vuttaṃ bhagavatāti. Evaṃ kho, bhikkhave, saṃvaro hotī’’ti. Pañcamaṃ.
99 “诸比丘,当修习定。诸比丘,心得定的比丘,能如实了知。他如实了知什么呢?他如实了知‘眼无常’;如实了知‘色无常’;如实了知‘眼识无常’;如实了知‘眼触无常’;他也如实了知‘以眼触为缘所生的受,或乐、或苦、或不苦不乐,亦是无常’。……他如实了知‘意无常’;如实了知‘法无常’;如实了知‘意识无常’;如实了知‘意触无常’;他也如实了知‘以意触为缘所生的受,或乐、或苦、或不苦不乐,亦是无常’。诸比丘,当修习定。诸比丘,心得定的比丘,能如实了知。第六经。”巴利 注疏 2
‘‘Samādhiṃ, bhikkhave, bhāvetha. Samāhito, bhikkhave, bhikkhu yathābhūtaṃ pajānāti. Kiñca yathābhūtaṃ pajānāti? ‘Cakkhu anicca’nti yathābhūtaṃ pajānāti; ‘rūpā aniccā’ti yathābhūtaṃ pajānāti; ‘cakkhuviññāṇaṃ anicca’nti yathābhūtaṃ pajānāti; ‘cakkhusamphasso anicco’ti yathābhūtaṃ pajānāti. ‘Yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi anicca’nti yathābhūtaṃ pajānāti…pe… ‘mano anicca’nti yathābhūtaṃ pajānāti. Dhammā… manoviññāṇaṃ… manosamphasso… ‘yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi anicca’nti yathābhūtaṃ pajānāti. Samādhiṃ, bhikkhave, bhāvetha. Samāhito, bhikkhave, bhikkhu yathābhūtaṃ pajānātī’’ti. Chaṭṭhaṃ.
7. 独坐经巴利
7. Paṭisallānasuttaṃ
100 “诸比丘,你们应当致力于独居静修。诸比丘,一位独居静修的比丘,能够如实了知。他又如实了知些什么呢?他如实了知‘眼是无常的’;如实了知‘色是无常的’;如实了知‘眼识是无常的’;如实了知‘眼触是无常的’;也如实了知‘凡是依眼触为缘而生起的感受——乐的、苦的,或不苦不乐的,那亦是无常的’……他如实了知‘凡是依意触为缘而生起的感受——乐的、苦的,或不苦不乐的,那亦是无常的’。诸比丘,你们应当致力于独居静修。诸比丘,一位独居静修的比丘,能够如实了知。第七经。”巴利 注疏 2
‘‘Paṭisallāne , bhikkhave, yogamāpajjatha. Paṭisallīno, bhikkhave, bhikkhu yathābhūtaṃ pajānāti. Kiñca yathābhūtaṃ pajānāti? ‘Cakkhu anicca’nti yathābhūtaṃ pajānāti; ‘rūpā aniccā’ti yathābhūtaṃ pajānāti; ‘cakkhuviññāṇaṃ anicca’nti yathābhūtaṃ pajānāti; ‘cakkhusamphasso anicco’ti yathābhūtaṃ pajānāti. ‘Yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi anicca’nti yathābhūtaṃ pajānāti…pe… ‘yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi anicca’nti yathābhūtaṃ pajānāti. Paṭisallāne, bhikkhave, yogamāpajjatha. Paṭisallīno, bhikkhave, bhikkhu yathābhūtaṃ pajānātī’’ti. Sattamaṃ.
8. 第一非你们的经巴利
8. Paṭhamanatumhākaṃsuttaṃ
101 “诸比丘,凡不属于你们的,应当断舍。断舍它,将为你们带来利益与安乐。诸比丘,什么是不属于你们的?诸比丘,眼不属于你们,应当断舍它。断舍了眼,将为你们带来利益与安乐。色不属于你们,应当断舍它们。断舍了色,将为你们带来利益与安乐。眼识不属于你们,应当断舍它。断舍了眼识,将为你们带来利益与安乐。眼触不属于你们,应当断舍它。断舍了眼触,将为你们带来利益与安乐。凡依眼触为缘而生起的感受——乐的、苦的,或不苦不乐的,那也不属于你们,应当断舍它。断舍了它,将为你们带来利益与安乐。耳不属于你们,应当断舍它。断舍了耳,将为你们带来利益与安乐。声不属于你们,应当断舍它们。断舍了声,将为你们带来利益与安乐。耳识不属于你们,应当断舍它。断舍了耳识,将为你们带来利益与安乐。耳触不属于你们,应当断舍它。断舍了耳触,将为你们带来利益与安乐。凡依耳触为缘而生起的感受——乐的、苦的,或不苦不乐的,那也不属于你们,应当断舍它。断舍了它,将为你们带来利益与安乐。鼻不属于你们,应当断舍它。断舍了鼻,将为你们带来利益与安乐。香不属于你们,应当断舍它们。断舍了香,将为你们带来利益与安乐。鼻识不属于你们,应当断舍它。断舍了鼻识,将为你们带来利益与安乐。鼻触不属于你们,应当断舍它。断舍了鼻触,将为你们带来利益与安乐。凡依鼻触为缘而生起的感受——乐的、苦的,或不苦不乐的,那也不属于你们,应当断舍它。断舍了它,将为你们带来利益与安乐。巴利 注疏 2
‘‘Yaṃ , bhikkhave, na tumhākaṃ, taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati. Kiñca, bhikkhave, na tumhākaṃ? Cakkhu, bhikkhave, na tumhākaṃ . Taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati . Rūpā na tumhākaṃ. Te pajahatha. Te vo pahīnā hitāya sukhāya bhavissanti. Cakkhuviññāṇaṃ na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati. Cakkhusamphasso na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. So vo pahīno hitāya sukhāya bhavissati. Yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati. Sotaṃ na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati. Saddā na tumhākaṃ. Te pajahatha. Te vo pahīnā hitāya sukhāya bhavissanti. Sotaviññāṇaṃ na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati. Sotasamphasso na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. So vo pahīnā hitāya sukhāya bhavissati. Yampidaṃ sotasamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati. Ghānaṃ na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati. Gandhā na tumhākaṃ. Te pajahatha. Te vo pahīnā hitāya sukhāya bhavissanti. Ghānaviññāṇaṃ na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati. Ghānasamphasso na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. So vo pahīnā hitāya sukhāya bhavissati. Yampidaṃ ghānasamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati.
舌不属于你们的,应当舍断。舍断舌之后,将为你们带来利益与安乐。味不属于你们的,应当舍断。舍断味之后,将为你们带来利益与安乐。舌识不属于你们的,应当舍断。舍断舌识之后,将为你们带来利益与安乐。舌触不属于你们的,应当舍断。舍断舌触之后,将为你们带来利益与安乐。凡是缘于舌触而生起的感受,无论是乐、是苦,或是不苦不乐,那也不属于你们的,应当舍断。舍断之后,将为你们带来利益与安乐……(中略)。巴利
Jivhā na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. Sā vo pahīnā hitāya sukhāya bhavissati. Rasā na tumhākaṃ. Te pajahatha. Te vo pahīnā hitāya sukhāya bhavissanti. Jivhāviññāṇaṃ na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati. Jivhāsamphasso na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. So vo pahīnā hitāya sukhāya bhavissati. Yampidaṃ jivhāsamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati …pe….
意非你们所有。断除它。它一经你们断除,便为你们带来利益与安乐。法非你们所有。断除它们。它们一经你们断除,便为你们带来利益与安乐。意识非你们所有。断除它。它一经你们断除,便为你们带来利益与安乐。意触非你们所有。断除它。它一经你们断除,便为你们带来利益与安乐。再者,那缘于意触而生起的感受,或是乐,或是苦,或是不苦不乐,那也不是你们的。断除它。它一经你们断除,便为你们带来利益与安乐。巴利
Mano na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. So vo pahīno hitāya sukhāya bhavissati. Dhammā na tumhākaṃ. Te pajahatha. Te vo pahīnā hitāya sukhāya bhavissanti. Manoviññāṇaṃ na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati. Manosamphasso na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. So vo pahīno hitāya sukhāya bhavissati. Yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati.
“诸比丘,譬如有人将祇树林中的草、木、枝条、树叶拿走,或焚烧,或随意处置,你们会这样想吗:‘这个人把我们拿走、焚烧或随意处置’?”巴利
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, yaṃ imasmiṃ jetavane tiṇakaṭṭhasākhāpalāsaṃ taṃ jano hareyya vā ḍaheyya vā yathāpaccayaṃ vā kareyya, api nu tumhākaṃ evamassa – ‘amhe jano harati vā ḍahati vā yathāpaccayaṃ vā karotī’’’ti?
“不也,尊者。巴利
‘‘No hetaṃ, bhante’’.
“那是什么原因?巴利
‘‘Taṃ kissa hetu’’?
“并非如此,尊者。巴利
‘‘No hetaṃ, bhante’’.
“那是什么原因?巴利
‘‘Taṃ kissa hetu’’?
“尊者,这于我们既不是我,也不是我所。”巴利
‘‘Na hi no etaṃ, bhante, attā vā attaniyaṃ vā’’ti.
“同样地,比丘们,眼不是你们的,应舍断它。舍断它,将为你们带来利益与安乐。色不是你们的……眼识……眼触……乃至依意触为缘所生的感受——或乐、或苦、或不苦不乐,那也不是你们的。应舍断它。舍断它,将为你们带来利益与安乐。 ”第八经。巴利
‘‘Evameva kho, bhikkhave, cakkhu na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati. Rūpā na tumhākaṃ… cakkhuviññāṇaṃ… cakkhusamphasso…pe… yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissatī’’ti. Aṭṭhamaṃ.
9. 第二非你们的经巴利
9. Dutiyanatumhākaṃsuttaṃ
102 “诸比丘,凡不属于你们的,你们当舍弃。舍弃它,将为你们带来利益和安乐。诸比丘,什么是不属于你们的呢?眼,诸比丘,不是你们的,当舍弃它。舍弃眼,将为你们带来利益和安乐。色不是你们的,当舍弃它们。舍弃它们,将为你们带来利益和安乐。眼识不是你们的,当舍弃它。舍弃它,将为你们带来利益和安乐。眼触不是你们的,当舍弃它。舍弃它,将为你们带来利益和安乐……乃至以意触为缘而生起的感受,无论是乐、苦或不苦不乐,那也不是你们的,当舍弃它。舍弃它,将为你们带来利益和安乐。诸比丘,凡不属于你们的,你们当舍弃。舍弃它,将为你们带来利益和安乐。”第九经。巴利 注疏 2
‘‘Yaṃ , bhikkhave, na tumhākaṃ taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati. Kiñca, bhikkhave, na tumhākaṃ? Cakkhu, bhikkhave, na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati. Rūpā na tumhākaṃ. Te pajahatha. Te vo pahīnā hitāya sukhāya bhavissanti. Cakkhuviññāṇaṃ na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati. Cakkhusamphasso na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. So vo pahīno hitāya sukhāya bhavissati…pe… yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati. Yampi, bhikkhave, na tumhākaṃ, taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissatī’’ti. Navamaṃ.
10. 优陀迦经巴利
10. Udakasuttaṃ
103 “诸比丘,据说优陀迦·罗摩子曾这样说:‘这即是智达者,这即是全胜者,这即是挖出了从未被挖出的疮根者。’然而,诸比丘,优陀迦·罗摩子并非智达者,却自称‘我是智达者’;并非全胜者,却自称‘我是全胜者’;疮根其实并未挖出,却宣称‘疮根被我挖出了’。诸比丘,在这里,若有比丘能正确地说,他就可以这样说:‘这即是智达者,这即是全胜者,这即是挖出了从未被挖出的疮根者。’”巴利 注疏 2
‘‘Udako sudaṃ, bhikkhave, rāmaputto evaṃ vācaṃ bhāsati – ‘idaṃ jātu vedagū, idaṃ jātu sabbajī , idaṃ jātu apalikhataṃ gaṇḍamūlaṃ palikhaṇi’nti. Taṃ kho panetaṃ, bhikkhave, udako rāmaputto avedagūyeva samāno ‘vedagūsmī’ti bhāsati, asabbajīyeva samāno ‘sabbajīsmī’ti bhāsati, apalikhataṃyeva gaṇḍamūlaṃ palikhataṃ me ‘gaṇḍamūla’nti bhāsati. Idha kho taṃ, bhikkhave, bhikkhu sammā vadamāno vadeyya – ‘idaṃ jātu vedagū, idaṃ jātu sabbajī, idaṃ jātu apalikhataṃ gaṇḍamūlaṃ palikhaṇi’’’nti.
“诸比丘,比丘如何成为智达者?诸比丘,比丘如实了知六触处的集起、灭去、味、患、出离,诸比丘,这样的比丘便是智达者。巴利
‘‘Kathañca, bhikkhave, vedagū hoti? Yato kho, bhikkhave, bhikkhu channaṃ phassāyatanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ pajānāti; evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu vedagū hoti.
“诸比丘,比丘如何成为全胜者?诸比丘,比丘如实了知六触处的集起、灭去、味、患、出离后,无取著而得解脱,诸比丘,这样的比丘便是全胜者。巴利
‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu sabbajī hoti? Yato kho, bhikkhave, bhikkhu channaṃ phassāyatanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ viditvā anupādāvimutto hoti; evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu sabbajī hoti.
“诸比丘,比丘如何挖出未曾挖掘的疮根?诸比丘,‘疮’是对此身体的一种称呼——此身由四大种所造,父母所生,以米饭粥团维持,其性无常,需涂敷、需揉按,终将破散坏灭。‘疮根’是对渴爱的称呼。诸比丘,当比丘的渴爱已被断除,连根截断,如同截断多罗树根,令其不复存在,未来不再生起,诸比丘,这样的比丘便是挖出了未曾挖掘的疮根。巴利
‘‘Kathañca , bhikkhave, bhikkhuno apalikhataṃ gaṇḍamūlaṃ palikhataṃ hoti? Gaṇḍoti kho, bhikkhave, imassetaṃ cātumahābhūtikassa kāyassa adhivacanaṃ mātāpettikasambhavassa odanakummāsūpacayassa aniccucchādanaparimaddanabhedanaviddhaṃsanadhammassa . Gaṇḍamūlanti kho, bhikkhave, taṇhāyetaṃ adhivacanaṃ. Yato kho, bhikkhave, bhikkhuno taṇhā pahīnā hoti ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṃ anuppādadhammā; evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhuno apalikhataṃ gaṇḍamūlaṃ palikhataṃ hoti.
“诸比丘,优陀迦·罗摩子确曾说过这样的言说:‘这确实是明达者,这确实是全胜者,这确实是我所挖出的、未被挖出的疮根。’然而,诸比丘,优陀迦·罗摩子自己并非明达者,却宣称‘我是明达者’;并非全胜者,却宣称‘我是全胜者’;疮根实未被挖出,却宣称‘疮根已被我挖出’。诸比丘,在此,若有一位比丘有正当理由这样说,方可如是言:‘这确实是明达者,这确实是全胜者,这确实是我所挖出的、未被挖出的疮根。’”第十经。巴利
‘‘Udako sudaṃ, bhikkhave, rāmaputto evaṃ vācaṃ bhāsati – ‘idaṃ jātu vedagū, idaṃ jātu sabbajī, idaṃ jātu apalikhataṃ gaṇḍamūlaṃ palikhaṇi’nti. Taṃ kho panetaṃ, bhikkhave, udako rāmaputto avedagūyeva samāno ‘vedagūsmī’ti bhāsati, asabbajīyeva samāno ‘sabbajīsmī’ti bhāsati; apalikhataṃyeva gaṇḍamūlaṃ ‘palikhataṃ me gaṇḍamūla’nti bhāsati. Idha kho taṃ, bhikkhave, bhikkhu sammā vadamāno vadeyya – ‘idaṃ jātu vedagū, idaṃ jātu sabbajī, idaṃ jātu apalikhataṃ gaṇḍamūlaṃ palikhaṇi’’’nti. Dasamaṃ.
二集、退堕,放逸住者与防护;
定、独处禅修,二则“非汝所有”与优陀迦经。巴利
Dve saṃgayhā parihānaṃ, pamādavihārī ca saṃvaro; Samādhi paṭisallānaṃ, dve natumhākena uddakoti.
此品摄颂:巴利
Tassa vagguddānaṃ –
无明、弥迦迦罗、病者经,阐那为第四则;
与《六处品》合为五十经,此为第二五十经。巴利
Avijjā migajālañca, gilānaṃ channaṃ catutthakaṃ; Saḷavaggena paññāsaṃ, dutiyo paṇṇāsako ayanti.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19