11. 离轭安稳品
11. Yogakkhemivaggo
1. 六处相应 · 69 段
1. 离轭安稳经
1. Yogakkhemisuttaṃ
104在舍卫城。“诸比丘,我将为你们宣说安稳者的法门,你们仔细听。诸比丘,什么是安稳者的法门呢?诸比丘,有眼所识知的色——那些可爱、迷人、称心、可意,伴随欲乐、令人染着的色。如来对这些色已经彻底断除,根绝无余,作成像多罗树桩那样,再无存在、再不复生;为断除这些,他宣说了修行之法,因此如来被称为‘安稳者’。……诸比丘,有意所识知的法——那些可爱、迷人、称心、可意,伴随欲乐、令人染着的法。如来对这些法已经彻底断除,根绝无余,作成像多罗树桩那样,再无存在、再不复生;为断除这些,他宣说了修行之法,因此如来被称为‘安稳者’。诸比丘,这就是安稳者的法门。” 第一经。
Sāvatthinidānaṃ . ‘‘Yogakkhemipariyāyaṃ vo, bhikkhave, dhammapariyāyaṃ desessāmi. Taṃ suṇātha. Katamo ca, bhikkhave, yogakkhemipariyāyo dhammapariyāyo? Santi, bhikkhave, cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Te tathāgatassa pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṃ anuppādadhammā. Tesañca pahānāya akkhāsi yogaṃ, tasmā tathāgato ‘yogakkhemī’ti vuccati…pe… santi, bhikkhave, manoviññeyyā dhammā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Te tathāgatassa pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṃ anuppādadhammā. Tesañca pahānāya akkhāsi yogaṃ, tasmā tathāgato ‘yogakkhemī’ti vuccati. Ayaṃ kho, bhikkhave, yogakkhemipariyāyo dhammapariyāyo’’ti. Paṭhamaṃ.
105“诸比丘,当什么存在时,执取什么,内在的快乐与痛苦便会生起?”
‘‘Kismiṃ nu kho, bhikkhave, sati kiṃ upādāya uppajjati ajjhattaṃ sukhaṃ dukkha’’nti?
“尊者,我们的法皆以世尊为根本……”
‘‘Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe….
“诸比丘,当有眼时,缘于眼、执取眼、耽著于眼,便会有‘我更好’、‘我与他们同’、‘我更差’的想法……当有舌时……当有意时,缘于意、执取意、耽著于意,便会有‘我更好’、‘我与他们同’、‘我更差’的想法。诸比丘,你们意下如何?眼是常,还是无常?”
‘‘Cakkhusmiṃ kho, bhikkhave, sati cakkhuṃ upādāya cakkhuṃ abhinivissa seyyohamasmīti vā hoti, sadisohamasmīti vā hoti, hīnohamasmīti vā hoti…pe… jivhāya sati…pe… manasmiṃ sati manaṃ upādāya manaṃ abhinivissa seyyohamasmīti vā hoti, sadisohamasmīti vā hoti, hīnohamasmīti vā hoti. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, cakkhu niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti?
“尊者,是无常。”
‘‘Aniccaṃ , bhante’’.
“尊者,那是无常的。”
‘‘Aniccaṃ, bhante’’.
“那么,凡是无常的,是苦还是乐呢?”
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti?
“尊者,那是苦。”
‘‘Dukkhaṃ, bhante’’.
“那无常、苦、变易之法,若不执取它,内在的苦与乐还会生起吗?”
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, api nu taṃ anupādāya uppajjeyya ajjhattaṃ sukhaṃ dukkha’’nti?
“尊者,不会。
‘‘No hetaṃ bhante’’…pe….
“舌是常,还是无常?”
‘‘Jivhā niccā vā aniccā vā’’ti?
“不,尊者,并非如此。”
‘‘No hetaṃ, bhante’’.
“无常,尊者。”
‘‘Aniccā, bhante’’.
“那么,凡是无常的,是苦还是乐呢?”
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti?
“尊者,是苦。”
‘‘Dukkhaṃ, bhante’’.
“那无常、苦、变易之法,若不执取它,内在的苦与乐还会生起吗?”
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, api nu taṃ anupādāya uppajjeyya ajjhattaṃ sukhaṃ dukkha’’nti?
“不,尊者,不会这样。”
‘‘No hetaṃ, bhante’’.
“不,尊者。
‘‘No hetaṃ, bhante’’…pe….
“意是常的还是无常的?”
‘‘Mano nicco vā anicco vā’’ti?
“无常,尊者。
‘‘Anicco, bhante’’.
“那么,凡是无常的,是苦还是乐呢?”
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vāti?
“是苦,尊者。”
‘‘Dukkhaṃ, bhante’’.
“那么,凡是无常、苦、变易之法,若不执取,还会生起‘我是优胜’、‘我是同等’、‘我是卑劣’的想法吗?”
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, api nu taṃ anupādāya seyyohamasmīti vā assa, sadisohamasmīti vā assa, hīnohamasmīti vā assā’’ti?
“并非如此,尊者。”
‘‘No hetaṃ, bhante’’.
“诸比丘,多闻圣弟子如此观察时,于眼亦生厌离……乃至于意亦生厌离。由厌离而离贪,由离贪而解脱;解脱时,生起‘我已解脱’之智。他彻知:‘生已尽,梵行已立,应作已作,不受后有。’”第二经。
‘‘Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako cakkhusmimpi nibbindati…pe… manasmimpi nibbindati. Nibbindaṃ virajjati; virāgā vimuccati; vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānātī’’ti. Dutiyaṃ.
3. 苦集经
3. Dukkhasamudayasuttaṃ
106“诸比丘,我将宣说苦的生起与消逝,你们仔细听。诸比丘,什么是苦的生起呢?依眼与色,眼识生起。三者和合即是触。触为缘而有受,受为缘而有渴爱。这就是苦的生起……依舌与味,舌识生起。三者和合即是触。触为缘而有受,受为缘而有渴爱。这就是苦的生起……依意与法,意识生起。三者和合即是触。触为缘而有受,受为缘而有渴爱。诸比丘,这就是苦的生起。”
‘‘Dukkhassa , bhikkhave, samudayañca atthaṅgamañca desessāmi. Taṃ suṇātha. Katamo ca, bhikkhave, dukkhassa samudayo? Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṃ . Tiṇṇaṃ saṅgati phasso. Phassapaccayā vedanā; vedanāpaccayā taṇhā. Ayaṃ dukkhassa samudayo…pe… jivhañca paṭicca rase ca uppajjati jivhāviññāṇaṃ. Tiṇṇaṃ saṅgati phasso. Phassapaccayā vedanā; vedanāpaccayā taṇhā. Ayaṃ dukkhassa samudayo…pe… manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṃ. Tiṇṇaṃ saṅgati phasso. Phassapaccayā vedanā; vedanāpaccayā taṇhā. Ayaṃ kho, bhikkhave, dukkhassa samudayo.
“诸比丘,什么是苦的消逝呢?依眼与色,眼识生起。三者和合即是触。触为缘而有受,受为缘而有渴爱。当对此渴爱完全无余、离贪而灭尽时,取便灭尽;取灭尽故,有灭尽;有灭尽故,生灭尽;生灭尽故,老、死、愁、悲、苦、忧、恼便全部灭尽。这样,整个苦蕴便灭尽。这就是苦的消逝……依舌与味,舌识生起……依意与法,意识生起。三者和合即是触。触为缘而有受,受为缘而有渴爱。当对此渴爱完全无余、离贪而灭尽时,取便灭尽;取灭尽故,有灭尽;有灭尽故,生灭尽;生灭尽故,老、死、愁、悲、苦、忧、恼便全部灭尽。这样,整个苦蕴便灭尽。诸比丘,这就是苦的消逝。”第三经。
‘‘Katamo ca, bhikkhave, dukkhassa atthaṅgamo? Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṃ. Tiṇṇaṃ saṅgati phasso. Phassapaccayā vedanā; vedanāpaccayā taṇhā. Tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodhā upādānanirodho; upādānanirodhā bhavanirodho; bhavanirodhā jātinirodho; jātinirodhā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti. Ayaṃ dukkhassa atthaṅgamo…pe… jivhañca paṭicca rase ca uppajjati jivhāviññāṇaṃ…pe… manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṃ. Tiṇṇaṃ saṅgati phasso. Phassapaccayā vedanā; vedanāpaccayā taṇhā. Tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodhā upādānanirodho; upādānanirodhā bhavanirodho ; bhavanirodhā jātinirodho; jātinirodhā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti. Ayaṃ kho, bhikkhave, dukkhassa atthaṅgamo’’ti. Tatiyaṃ.
4. 世间集经
4. Lokasamudayasuttaṃ
107“比丘们,我将为你们解说世间的集起与灭尽。请仔细听。比丘们,什么是世间的集起呢?依于眼和色,眼识生起。三者和合为触。以触为缘而有受;以受为缘而有渴爱;以渴爱为缘而有取;以取为缘而有有;以有为缘而有生;以生为缘,老、死、愁、悲、苦、忧、恼便生起。比丘们,这就是世间的集起。……依于舌和味,舌识生起……依于意和法,意识生起。三者和合为触。以触为缘而有受;以受为缘而有渴爱;以渴爱为缘而有取;以取为缘而有有;以有为缘而有生;以生为缘,老、死、愁、悲、苦、忧、恼便生起。比丘们,这就是世间的集起。
‘‘Lokassa, bhikkhave, samudayañca atthaṅgamañca desessāmi. Taṃ suṇātha. Katamo ca, bhikkhave, lokassa samudayo? Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṃ. Tiṇṇaṃ saṅgati phasso. Phassapaccayā vedanā; vedanāpaccayā taṇhā; taṇhāpaccayā upādānaṃ; upādānapaccayā bhavo; bhavapaccayā jāti; jātipaccayā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti. Ayaṃ kho, bhikkhave, lokassa samudayo …pe… jivhañca paṭicca rase ca uppajjati jivhāviññāṇaṃ…pe… manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṃ. Tiṇṇaṃ saṅgati phasso. Phassapaccayā vedanā; vedanāpaccayā taṇhā; taṇhāpaccayā upādānaṃ; upādānapaccayā bhavo ; bhavapaccayā jāti; jātipaccayā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti. Ayaṃ kho, bhikkhave, lokassa samudayo.
“比丘们,什么是世间的灭尽呢?依于眼和色,眼识生起。三者和合为触。以触为缘而有受;以受为缘而有渴爱。正是这渴爱的无余、离贪、灭尽,取便灭尽;取灭尽故有灭尽;有灭尽故生灭尽;生灭尽故,老、死、愁、悲、苦、忧、恼便全部灭尽。如此,这整个苦蕴便灭尽。比丘们,这就是世间的灭尽。……依于舌和味,舌识生起……依于意和法,意识生起。三者和合为触。以触为缘而有受;以受为缘而有渴爱。正是这渴爱的无余、离贪、灭尽,取便灭尽;取灭尽……如此,这整个苦蕴便灭尽。比丘们,这就是世间的灭尽。”第四经。
‘‘Katamo ca, bhikkhave, lokassa atthaṅgamo? Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṃ. Tiṇṇaṃ saṅgati phasso. Phassapaccayā vedanā; vedanāpaccayā taṇhā. Tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodhā upādānanirodho; upādānanirodhā bhavanirodho ; bhavanirodhā jātinirodho; jātinirodhā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti. Ayaṃ kho, bhikkhave, lokassa atthaṅgamo…pe… jivhañca paṭicca rase ca uppajjati…pe… manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṃ. Tiṇṇaṃ saṅgati phasso. Phassapaccayā vedanā; vedanāpaccayā taṇhā. Tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodhā upādānanirodho; upādānanirodhā…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti. Ayaṃ kho, bhikkhave, lokassa atthaṅgamo’’ti. Catutthaṃ.
5. 我更胜经
5. Seyyohamasmisuttaṃ
108“诸比丘,当什么存在时,执取什么并固执于什么,便会生起‘我更好’、‘我相等’、‘我更差’的想法呢?”
‘‘Kismiṃ nu kho, bhikkhave, sati kiṃ upādāya kiṃ abhinivissa seyyohamasmīti vā hoti, sadisohamasmīti vā hoti, hīnohamasmīti vā hotī’’ti?
“尊者,我们的法以世尊为根本。”
‘‘Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā.
“诸比丘,当眼存在时,由于执取眼,内在的乐与苦便生起……当意存在时,由于执取意,内在的乐与苦便生起。诸比丘,你们认为,眼是常,还是无常?”
‘‘Cakkhusmiṃ kho, bhikkhave, sati cakkhuṃ upādāya uppajjati ajjhattaṃ sukhaṃ dukkhaṃ…pe… manasmiṃ sati manaṃ upādāya uppajjati ajjhattaṃ sukhaṃ dukkhaṃ. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, cakkhu niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti?
“是无常,尊者。”
‘‘Aniccaṃ , bhante’’.
“那么,凡是无常的,是苦还是乐呢?”
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti?
“是苦,尊者。
‘‘Dukkhaṃ, bhante’’.
“那无常、苦、变易之法,若不执取它,内在的苦与乐还会生起吗?”
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, api nu taṃ anupādāya uppajjeyya ajjhattaṃ sukhaṃ dukkha’’nti?
“尊者,那不会。”……舌……身是常,还是无常?
‘‘No hetaṃ, bhante’’…pe… jivhā… kāyo nicco vā anicco vā’’ti?
“无常,世尊。”……
‘‘Anicco, bhante’’…pe….
“意是常的还是无常的?”
‘‘Mano nicco vā anicco vā’’ti?
“是无常的,尊者。
‘‘Aniccaṃ, bhante’’.
“是无常的,尊者。”
‘‘Anicco, bhante’’.
“那么,凡是无常的,是苦还是乐呢?”
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti?
“苦,尊者。”
‘‘Dukkhaṃ, bhante’’.
“那么,对于那无常、苦、变易之法,不执取时,还会起“我较胜”、“我同等”、“我较劣”的想法吗?”
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, api nu taṃ anupādāya seyyohamasmīti vā assa, sadisohamasmīti vā assa, hīnohamasmīti vā assā’’ti?
“并非如此,尊者。”
‘‘No hetaṃ, bhante’’.
“诸比丘,多闻的圣弟子如此观察时,便对眼生起厌离,对色生起厌离,对眼识生起厌离,对眼触生起厌离……(中略)……对以意触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐,也生起厌离。因厌离而离贪,因离贪而解脱;解脱时,生起‘已解脱’之智。他彻知:‘生已尽,梵行已立,应作已作,不受后有。’诸比丘,这便是燃烧说法的教示。”第八经。
‘‘Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako cakkhusmimpi nibbindati, rūpesupi nibbindati, cakkhuviññāṇepi nibbindati, cakkhusamphassepi nibbindati…pe… yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tasmimpi nibbindati. Nibbindaṃ virajjati; virāgā vimuccati; vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāti. Ayaṃ kho, bhikkhave, ādittapariyāyo, dhammapariyāyo’’ti. Aṭṭhamaṃ.
6. 结经
6. Saṃyojaniyasuttaṃ
109“诸比丘,我将为你们解说结缚之法与结缚。请仔细聆听。诸比丘,什么是结缚之法?什么是结缚?诸比丘,有眼所识知的诸色,可爱、可意、令人愉悦、惹人喜爱,与欲乐相随,能引生贪染。诸比丘,这些便称为结缚之法。凡对此所生的欲贪,即是此处的结缚。……诸比丘,有舌所识知的诸味……诸比丘,有意所识知的诸法,可爱、可意、令人愉悦、惹人喜爱,与欲乐相随,能引生贪染。诸比丘,这些便称为结缚之法。凡对此所生的欲贪,即是此处的结缚。”第九经。
‘‘Saṃyojaniye ca, bhikkhave, dhamme desessāmi saṃyojanañca. Taṃ suṇātha. Katame ca, bhikkhave, saṃyojaniyā dhammā, katamañca saṃyojanaṃ? Santi, bhikkhave, cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Ime vuccanti, bhikkhave, saṃyojaniyā dhammā. Yo tattha chandarāgo, taṃ tattha saṃyojanaṃ…pe… santi, bhikkhave, jivhāviññeyyā rasā…pe… santi, bhikkhave, manoviññeyyā dhammā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Ime vuccanti, bhikkhave, saṃyojaniyā dhammā. Yo tattha chandarāgo taṃ tattha saṃyojana’’nti. Navamaṃ.
7. 取经
7. Upādāniyasuttaṃ
110“诸比丘,我将为你们解说取著之法与取著。请仔细聆听。诸比丘,什么是取著之法?什么是取著?诸比丘,有眼所识知的诸色,可爱、可意、令人愉悦、惹人喜爱,与欲乐相随,能引生贪染。诸比丘,这些便称为取著之法。凡对此所生的欲贪,即是此处的取著。……诸比丘,有舌所识知的诸味……诸比丘,有意所识知的诸法,可爱、可意、令人愉悦、惹人喜爱,与欲乐相随,能引生贪染。诸比丘,这些便称为取著之法。凡对此所生的欲贪,即是此处的取著。”第十经。
‘‘Upādāniye ca, bhikkhave, dhamme desessāmi upādānañca. Taṃ suṇātha. Katame ca, bhikkhave, upādāniyā dhammā, katamañca upādānaṃ? Santi, bhikkhave, cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Ime vuccanti, bhikkhave, upādāniyā dhammā. Yo tattha chandarāgo, taṃ tattha upādānaṃ…pe… santi, bhikkhave, jivhāviññeyyā rasā…pe… santi, bhikkhave, manoviññeyyā dhammā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Ime vuccanti, bhikkhave, upādāniyā dhammā. Yo tattha chandarāgo taṃ tattha upādāna’’nti. Dasamaṃ.
8. 内处遍知经
8. Ajjhattikāyatanaparijānanasuttaṃ
111“诸比丘,若不能证知眼、不能遍知眼、不能于眼离贪、不能舍弃眼,则无以灭尽诸苦。对于耳……鼻……舌……身……意,若不能证知、不能遍知、不能离贪、不能舍弃,则无以灭尽诸苦。诸比丘,若能证知眼、遍知眼、于眼离贪、舍弃眼,则足以灭尽诸苦。……对于舌……身……意,若能证知、遍知、离贪、舍弃,则足以灭尽诸苦。”第八经。
‘‘Cakkhuṃ, bhikkhave, anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya. Sotaṃ… ghānaṃ… jivhaṃ… kāyaṃ… manaṃ anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya. Cakkhuñca kho, bhikkhave, abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāya…pe… jivhaṃ… kāyaṃ… manaṃ abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāyā’’ti. Aṭṭhamaṃ.
9. 外处遍知经
9. Bāhirāyatanaparijānanasuttaṃ
112“诸比丘,若不能证知色、不能遍知色、不能对色离贪、不能舍弃色,便无法灭尽苦。若不能证知声……不能证知香……不能证知味……不能证知触……不能证知法,不能遍知、离贪、舍弃,便无法灭尽苦。诸比丘,若能证知色、遍知色、对色离贪、舍弃色,则能灭尽苦。若能证知声……证知香……证知味……证知触……证知法,遍知、离贪、舍弃,则能灭尽苦。 ”第九经。
‘‘Rūpe , bhikkhave, anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya. Sadde… gandhe… rase… phoṭṭhabbe… dhamme anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya. Rūpe ca kho, bhikkhave, abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāya. Sadde… gandhe… rase… phoṭṭhabbe… dhamme abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāyā’’ti. Navamaṃ.
10. 窃听经
10. Upassutisuttaṃ
113一时,世尊住在那提咖的砖堂中。那时,世尊独自安住于静修之中,宣说了这段法门:“缘于眼和色,眼识生起;三者会合即是触。以触为缘,受生起;以受为缘,爱生起;以爱为缘,取生起;以取为缘,有生起;以有为缘,生生起;以生为缘,老死、忧愁、悲泣、苦、忧恼、绝望便现前。如此,这整个苦蕴便集起。缘于舌和味,舌识生起……缘于意和法,意识生起;三者会合即是触。以触为缘,受生起;以受为缘,爱生起;以爱为缘,取生起;以取为缘,有生起;以有为缘,生生起;以生为缘,老死、忧愁、悲泣、苦、忧恼、绝望便现前。如此,这整个苦蕴便集起。”
Ekaṃ samayaṃ bhagavā nātike viharati giñjakāvasathe. Atha kho bhagavā rahogato paṭisallīno imaṃ dhammapariyāyaṃ abhāsi – ‘‘cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṃ. Tiṇṇaṃ saṅgati phasso. Phassapaccayā vedanā; vedanāpaccayā taṇhā; taṇhāpaccayā upādānaṃ; upādānapaccayā bhavo; bhavapaccayā jāti; jātipaccayā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Jivhañca paṭicca rase ca uppajjati…pe… manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṃ. Tiṇṇaṃ saṅgati phasso. Phassapaccayā vedanā; vedanāpaccayā taṇhā; taṇhāpaccayā upādānaṃ; upādānapaccayā bhavo; bhavapaccayā jāti; jātipaccayā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti’’.
“缘于眼和色,眼识生起;三者会合即是触。以触为缘,受生起;以受为缘,爱生起。当那种爱无余褪去、息灭时,取即灭;取灭则有灭;有灭则生灭;生灭则老死、愁、悲、苦、忧、恼悉皆息灭。如此,这整个苦蕴便灭尽。……缘于舌和味……缘于意和法,意识生起。三者会合即是触。以触为缘,受生起;以受为缘,爱生起。当那种爱无余褪去、息灭时,取即灭;取灭则有灭;有灭则生灭;生灭则老死、愁、悲、苦、忧、恼悉皆息灭……如此,这整个苦蕴便灭尽。”
‘‘Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṃ. Tiṇṇaṃ saṅgati phasso. Phassapaccayā vedanā; vedanāpaccayā taṇhā. Tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodhā upādānanirodho; upādānanirodhā bhavanirodho; bhavanirodhā jātinirodho; jātinirodhā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti…pe… jivhañca paṭicca rase ca uppajjati…pe… manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṃ. Tiṇṇaṃ saṅgati phasso. Phassapaccayā vedanā; vedanāpaccayā taṇhā. Tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodhā upādānanirodho ; upādānanirodhā…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’ti.
就在那时,有一位比丘立于一旁偷听。世尊看见那位在一旁偷听的比丘,便对他说:“比丘,你听到这段法门了吗?”“是的,尊者。”“比丘,你要学习这段法门。比丘,你要掌握这段法门。比丘,你要记住这段法门。比丘,这段法门是有意义的,是梵行的基础。”第十经。
Tena kho pana samayena aññataro bhikkhu bhagavato upassuti ṭhito hoti. Addasā kho bhagavā taṃ bhikkhuṃ upassuti ṭhitaṃ. Disvāna taṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘assosi no tvaṃ, bhikkhu, imaṃ dhammapariyāya’’nti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Uggaṇhāhi tvaṃ, bhikkhu, imaṃ dhammapariyāyaṃ. Pariyāpuṇāhi tvaṃ, bhikkhu, imaṃ dhammapariyāyaṃ. Dhārehi tvaṃ, bhikkhu, imaṃ dhammapariyāyaṃ. Atthasaṃhitoyaṃ, bhikkhu, dhammapariyāyo ādibrahmacariyako’’ti. Dasamaṃ.
执取安稳以为依怙,世间、苦与更胜——
结缚、执取,两种遍知与窃听经。
Yogakkhemi upādāya, dukkhaṃ loko ca seyyo ca; Saṃyojanaṃ upādānaṃ, dve parijānaṃ upassutīti.