23 在舍卫城。世尊说:“诸比丘,我将为你们宣说‘一切’。你们仔细聆听。诸比丘,什么是‘一切’?就是眼与色、耳与声、鼻与香、舌与味、身与触、意与法。诸比丘,这便称为‘一切’。诸比丘,若有人这样说:‘我舍弃此一切后,将再施设另一个一切’,那只是他的空言,并无实质;若被问及,他将无法解说,反而更增困惑。为什么呢?诸比丘,因为那不在他的境界之内。”第一经。巴利 注疏 2
Sāvatthinidānaṃ . ‘‘Sabbaṃ vo, bhikkhave, desessāmi. Taṃ suṇātha. Kiñca, bhikkhave, sabbaṃ? Cakkhuñceva rūpā ca, sotañca saddā ca, ghānañca gandhā ca, jivhā ca rasā ca, kāyo ca phoṭṭhabbā ca, mano ca dhammā ca – idaṃ vuccati, bhikkhave, sabbaṃ. Yo, bhikkhave, evaṃ vadeyya – ‘ahametaṃ sabbaṃ paccakkhāya aññaṃ sabbaṃ paññāpessāmī’ti, tassa vācāvatthukamevassa ; puṭṭho ca na sampāyeyya, uttariñca vighātaṃ āpajjeyya. Taṃ kissa hetu? Yathā taṃ, bhikkhave, avisayasmi’’nti. Paṭhamaṃ.
24 “诸比丘,我将为你们宣说为彻底舍断这一切的法。你们仔细听。诸比丘,什么是为彻底舍断这一切的法呢?诸比丘,眼应当舍断,诸色应当舍断,眼识应当舍断,眼触应当舍断,以及以眼触为缘而生起的感受——无论是乐、是苦,还是不苦不乐,那也应当舍断……耳应当舍断,诸声应当舍断,耳识应当舍断,耳触应当舍断,以及以耳触为缘而生起的感受——无论是乐、是苦,还是不苦不乐,那也应当舍断……鼻应当舍断,诸香应当舍断,鼻识应当舍断,鼻触应当舍断,以及以鼻触为缘而生起的感受——无论是乐、是苦,还是不苦不乐,那也应当舍断。舌应当舍断,诸味应当舍断,舌识应当舍断,舌触应当舍断,以及以舌触为缘而生起的感受——无论是乐、是苦,还是不苦不乐,那也应当舍断。身应当舍断……意应当舍断,诸法应当舍断,意识应当舍断,意触应当舍断,以及以意触为缘而生起的感受——无论是乐、是苦,还是不苦不乐,那也应当舍断。诸比丘,这就是为彻底舍断这一切的法。”第二经。巴利 注疏 2
‘‘Sabbappahānāya vo, bhikkhave, dhammaṃ desessāmi. Taṃ suṇātha. Katamo ca, bhikkhave, sabbappahānāya dhammo? Cakkhuṃ, bhikkhave, pahātabbaṃ, rūpā pahātabbā, cakkhuviññāṇaṃ pahātabbaṃ, cakkhusamphasso pahātabbo , yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi pahātabbaṃ…pe… yampidaṃ sotasamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi pahātabbaṃ… yampidaṃ ghānasamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi pahātabbaṃ. Jivhā pahātabbā, rasā pahātabbā, jivhāviññāṇaṃ pahātabbaṃ, jivhāsamphasso pahātabbo, yampidaṃ jivhāsamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi pahātabbaṃ. Kāyo pahātabbo… mano pahātabbo, dhammā pahātabbā, manoviññāṇaṃ pahātabbaṃ, manosamphasso pahātabbo, yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi pahātabbaṃ. Ayaṃ kho, bhikkhave, sabbappahānāya dhammo’’ti. Dutiyaṃ.
3. 证知遍知舍断经巴利
3. Abhiññāpariññāpahānasuttaṃ
25 “诸比丘,我将为你们宣说以证知与遍知而舍断这一切的法。你们谛听。诸比丘,何为以证知与遍知而舍断这一切的法呢?诸比丘,眼应当以证知与遍知而舍断;诸色应当以证知与遍知而舍断;眼识应当以证知与遍知而舍断;眼触应当以证知与遍知而舍断;凡以眼触为缘而生起的感受,无论是乐、是苦,或是不苦不乐,那也应当以证知与遍知而舍断。……舌应当以证知与遍知而舍断;诸味应当以证知与遍知而舍断;舌识应当以证知与遍知而舍断;舌触应当以证知与遍知而舍断;凡以舌触为缘而生起的感受,无论是乐、是苦,或是不苦不乐,那也应当以证知与遍知而舍断。身应当以证知与遍知而舍断……意应当以证知与遍知而舍断;诸法应当以证知与遍知而舍断;意识应当以证知与遍知而舍断;意触应当以证知与遍知而舍断;凡以意触为缘而生起的感受,无论是乐、是苦,或是不苦不乐,那也应当以证知与遍知而舍断。诸比丘,这就是以证知与遍知而舍断这一切的法。”第三经。巴利 注疏 2
‘‘Sabbaṃ abhiññā pariññā pahānāya vo, bhikkhave, dhammaṃ desessāmi. Taṃ suṇātha. Katamo ca, bhikkhave, sabbaṃ abhiññā pariññā pahānāya dhammo? Cakkhuṃ, bhikkhave, abhiññā pariññā pahātabbaṃ, rūpā abhiññā pariññā pahātabbā , cakkhuviññāṇaṃ abhiññā pariññā pahātabbaṃ, cakkhusamphasso abhiññā pariññā pahātabbo, yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi abhiññā pariññā pahātabbaṃ…pe… jivhā abhiññā pariññā pahātabbā, rasā abhiññā pariññā pahātabbā, jivhāviññāṇaṃ abhiññā pariññā pahātabbaṃ, jivhāsamphasso abhiññā pariññā pahātabbo, yampidaṃ jivhāsamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi abhiññā pariññā pahātabbaṃ. Kāyo abhiññā pariññā pahātabbo… mano abhiññā pariññā pahātabbo, dhammā abhiññā pariññā pahātabbā, manoviññāṇaṃ abhiññā pariññā pahātabbaṃ, manosamphasso abhiññā pariññā pahātabbo, yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi abhiññā pariññā pahātabbaṃ. Ayaṃ kho, bhikkhave, sabbaṃ abhiññā pariññā pahānāya dhammo’’ti. Tatiyaṃ.
4. 第一不遍知经巴利
4. Paṭhamaaparijānanasuttaṃ
26 “诸比丘,若对一切不证知、不遍知、不离贪、不舍断,则无有灭尽诸苦的可能。诸比丘,对何者不证知、不遍知、不离贪、不舍断,便无有灭尽诸苦的可能呢?诸比丘,若对眼不证知、不遍知、不离贪、不舍断,即无有灭尽诸苦的可能;若对诸色不证知、不遍知、不离贪、不舍断,即无有灭尽诸苦的可能;若对眼识不证知、不遍知、不离贪、不舍断,即无有灭尽诸苦的可能;若对眼触不证知、不遍知、不离贪、不舍断,即无有灭尽诸苦的可能;若对以眼触为缘而生起的感受——不论是乐的、苦的,或是不苦不乐的,不证知、不遍知、不离贪、不舍断,亦无有灭尽诸苦的可能……若对舌不证知、不遍知、不离贪、不舍断,即无有灭尽诸苦的可能;若对诸味……若对舌识……若对舌触……若对以舌触为缘而生起的感受——不论是乐的、苦的,或是不苦不乐的,不证知、不遍知、不离贪、不舍断,亦无有灭尽诸苦的可能。若对身……若对意不证知、不遍知、不离贪、不舍断,即无有灭尽诸苦的可能;若对诸法……若对意识……若对意触……若对以意触为缘而生起的感受——不论是乐的、苦的,或是不苦不乐的,不证知、不遍知、不离贪、不舍断,亦无有灭尽诸苦的可能。诸比丘,这便是对一切不证知、不遍知、不离贪、不舍断,即不能灭尽诸苦。第四经。”巴利 注疏 2
‘‘Sabbaṃ , bhikkhave, anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya. Kiñca, bhikkhave, anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya? Cakkhuṃ, bhikkhave, anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya. Rūpe anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya. Cakkhuviññāṇaṃ anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya. Cakkhusamphassaṃ anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya. Yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya…pe… jivhaṃ anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya. Rase…pe… jivhāviññāṇaṃ…pe… jivhāsamphassaṃ…pe… yampidaṃ jivhāsamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya. Kāyaṃ…pe… manaṃ anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya. Dhamme…pe… manoviññāṇaṃ…pe… manosamphassaṃ…pe… yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya. Idaṃ kho, bhikkhave, sabbaṃ anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya.
“诸比丘,若证知一切、遍知一切、于一切离贪、断除一切,则能灭尽苦。诸比丘,证知什么一切、遍知什么、于什么离贪、断除什么,则能灭尽苦?诸比丘,证知眼、遍知眼、于眼离贪、断除眼,则能灭尽苦。证知色、遍知色、于色离贪、断除色,则能灭尽苦。证知眼识、遍知眼识、于眼识离贪、断除眼识,则能灭尽苦。证知眼触、遍知眼触、于眼触离贪、断除眼触,则能灭尽苦。凡以眼触为缘所生起的感受,或乐、或苦、或不苦不乐,证知它、遍知它、于它离贪、断除它,则能灭尽苦。……证知舌、遍知舌、于舌离贪、断除舌,则能灭尽苦。味……舌识……舌触……凡以舌触为缘所生起的感受,或乐、或苦、或不苦不乐,证知它、遍知它、于它离贪、断除它,则能灭尽苦。身……证知意、遍知意、于意离贪、断除意,则能灭尽苦。法……意识……意触……凡以意触为缘所生起的感受,或乐、或苦、或不苦不乐,证知它、遍知它、于它离贪、断除它,则能灭尽苦。诸比丘,证知此一切、遍知此一切、于此一切离贪、断除此一切,则能灭尽苦。”第四经。巴利
‘‘Sabbañca kho, bhikkhave, abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāya. Kiñca , bhikkhave, sabbaṃ abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāya? Cakkhuṃ, bhikkhave, abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāya. Rūpe abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāya. Cakkhuviññāṇaṃ abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāya. Cakkhusamphassaṃ abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāya. Yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāya…pe… jivhaṃ abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāya. Rase…pe… jivhāviññāṇaṃ…pe… jivhāsamphassaṃ…pe… yampidaṃ jivhāsamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāya. Kāyaṃ…pe… manaṃ abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāya. Dhamme…pe… manoviññāṇaṃ…pe… manosamphassaṃ…pe… yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāya. Idaṃ kho, bhikkhave, sabbaṃ abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāyā’’ti. Catutthaṃ.
5. 第二不遍知经巴利
5. Dutiyaaparijānanasuttaṃ
27 “诸比丘,若对一切不了知、不遍知、不离贪、不断除,则不可能灭尽苦。诸比丘,什么是那一切,若对此不了知、不遍知、不离贪、不断除,就不可能灭尽苦呢?诸比丘,即眼、色、眼识,以及眼识所识知的法;……舌、味、舌识,以及舌识所识知的法;身、触、身识,以及身识所识知的法;意、法、意识,以及意识所识知的法。诸比丘,此即是一切,若对此不了知、不遍知、不离贪、不断除,则不可能灭尽苦。巴利 注疏 2
‘‘Sabbaṃ , bhikkhave, anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya. Kiñca, bhikkhave, sabbaṃ anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya? Yañca, bhikkhave , cakkhu, ye ca rūpā, yañca cakkhuviññāṇaṃ, ye ca cakkhuviññāṇaviññātabbā dhammā…pe… yā ca jivhā, ye ca rasā, yañca jivhāviññāṇaṃ, ye ca jivhāviññāṇaviññātabbā dhammā; yo ca kāyo, ye ca phoṭṭhabbā, yañca kāyaviññāṇaṃ, ye ca kāyaviññāṇaviññātabbā dhammā; yo ca mano, ye ca dhammā, yañca manoviññāṇaṃ, ye ca manoviññāṇaviññātabbā dhammā – idaṃ kho, bhikkhave, sabbaṃ anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya.
“诸比丘,若对一切了知、遍知、离染、舍断,则能灭尽苦。诸比丘,何为那一切,若对其了知、遍知、离染、舍断,则能灭尽苦?诸比丘,即眼、色、眼识、眼识所识知的法;……舌、味、舌识、舌识所识知的法;身、触、身识、身识所识知的法;意、法、意识、意识所识知的法。诸比丘,此即那一切,若对其了知、遍知、离染、舍断,则能灭尽苦。”第五经。巴利
‘‘Sabbaṃ, bhikkhave, abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāya. Kiñca, bhikkhave, sabbaṃ abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāya? Yañca, bhikkhave, cakkhu, ye ca rūpā, yañca cakkhuviññāṇaṃ, ye ca cakkhuviññāṇaviññātabbā dhammā…pe… yā ca jivhā, ye ca rasā, yañca jivhāviññāṇaṃ, ye ca jivhāviññāṇaviññātabbā dhammā; yo ca kāyo, ye ca phoṭṭhabbā, yañca kāyaviññāṇaṃ, ye ca kāyaviññāṇaviññātabbā dhammā; yo ca mano, ye ca dhammā, yañca manoviññāṇaṃ, ye ca manoviññāṇaviññātabbā dhammā – idaṃ kho, bhikkhave, sabbaṃ abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāyā’’ti. Pañcamaṃ.
28 一时,世尊住在伽耶的伽耶峰,与一千位比丘共住。于时,世尊对比丘们说:“比丘们,一切都在燃烧。比丘们,什么是一切都在燃烧呢?比丘们,眼在燃烧,色在燃烧,眼识在燃烧,眼触在燃烧。凡是缘于眼触而生起的感受,或乐、或苦、或不苦不乐,那也在燃烧。被什么燃烧呢?我宣说:‘被贪火所烧,被嗔火所烧,被痴火所烧;被生、老、死、愁、悲、苦、忧、恼所烧。’……舌在燃烧,味在燃烧,舌识在燃烧,舌触在燃烧。凡是缘于舌触而生起的感受,或乐、或苦、或不苦不乐,那也在燃烧。被什么燃烧呢?我宣说:‘被贪火所烧,被嗔火所烧,被痴火所烧;被生、老、死、愁、悲、苦、忧、恼所烧。’……意在燃烧,法在燃烧,意识在燃烧,意触在燃烧。凡是缘于意触而生起的感受,或乐、或苦、或不苦不乐,那也在燃烧。被什么燃烧呢?我宣说:‘被贪火所烧,被嗔火所烧,被痴火所烧;被生、老、死、愁、悲、苦、忧、恼所烧。’比丘们,多闻的圣弟子如此观察时,于眼生厌,于色生厌,于眼识生厌,于眼触生厌,于缘眼触所生之受亦生厌;……于意生厌,于法生厌,于意识生厌,于意触生厌,于缘意触所生之受亦生厌。生厌便离染,离染便解脱,解脱时便生起‘此是解脱’之智,他证知:‘生已尽,梵行已立,应作已作,不受后有。’”世尊如此说。诸比丘心满意足,对世尊的教导欢喜信受。当此记说被宣说时,那一千位比丘心无取着,从诸漏中解脱。第六经。巴利 注疏 2
Ekaṃ samayaṃ bhagavā gayāyaṃ viharati gayāsīse saddhiṃ bhikkhusahassena. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘sabbaṃ, bhikkhave, ādittaṃ. Kiñca, bhikkhave, sabbaṃ ādittaṃ? Cakkhu , bhikkhave, ādittaṃ, rūpā ādittā, cakkhuviññāṇaṃ ādittaṃ, cakkhusamphasso āditto. Yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi ādittaṃ. Kena ādittaṃ? ‘Rāgagginā, dosagginā, mohagginā ādittaṃ, jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi āditta’nti vadāmi…pe… jivhā ādittā, rasā ādittā, jivhāviññāṇaṃ ādittaṃ, jivhāsamphasso āditto . Yampidaṃ jivhāsamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi ādittaṃ. Kena ādittaṃ? ‘Rāgagginā, dosagginā, mohagginā ādittaṃ, jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi āditta’nti vadāmi…pe… mano āditto, dhammā ādittā, manoviññāṇaṃ ādittaṃ, manosamphasso āditto. Yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi ādittaṃ. Kena ādittaṃ? ‘Rāgagginā, dosagginā, mohagginā ādittaṃ, jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi āditta’nti vadāmi. Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako cakkhusmimpi nibbindati, rūpesupi nibbindati, cakkhuviññāṇepi nibbindati, cakkhusamphassepi nibbindati, yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tasmimpi nibbindati …pe… yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tasmimpi nibbindati. Nibbindaṃ virajjati; virāgā vimuccati; vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānātī’’ti. Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinanduṃ. Imasmiñca pana veyyākaraṇasmiṃ bhaññamāne tassa bhikkhusahassassa anupādāya āsavehi cittāni vimucciṃsūti. Chaṭṭhaṃ.
7. 被逼恼经巴利
7. Addhabhūtasuttaṃ
29 如是我闻:一时,世尊住于王舍城的竹林,即松鼠觅食之处。那时,世尊对诸比丘说:“诸比丘,一切皆是逼迫。诸比丘,何谓一切皆为逼迫?诸比丘,眼是逼迫,色是逼迫,眼识是逼迫,眼触是逼迫;凡是缘于眼触而生起的感受,或乐、或苦、或不苦不乐,彼亦是逼迫。因何而被逼迫?我宣说:‘因生、老、死、愁、悲、苦、忧、恼而被逼迫。’……舌是逼迫,味是逼迫,舌识是逼迫,舌触是逼迫;凡是缘于舌触而生起的感受,或乐、或苦、或不苦不乐,彼亦是逼迫。因何而被逼迫?我宣说:‘因生、老、死、愁、悲、苦、忧、恼而被逼迫。’身是逼迫……意是逼迫,法是逼迫,意识是逼迫,意触是逼迫;凡是缘于意触而生起的感受,或乐、或苦、或不苦不乐,彼亦是逼迫。因何而被逼迫?我宣说:‘因生、老、死、愁、悲、苦、忧、恼而被逼迫。’诸比丘,多闻的圣弟子如是观察时,于眼亦厌离,于色亦厌离,于眼识亦厌离,于眼触亦厌离……于缘意触而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——亦厌离。厌离则离染,离染故解脱;解脱之时,即生起‘已解脱’之智,他了知:‘生已尽,梵行已立,应作已作,不受后有。’”第七经。巴利 注疏 2
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘sabbaṃ, bhikkhave, addhabhūtaṃ . Kiñca , bhikkhave, sabbaṃ addhabhūtaṃ? Cakkhu, bhikkhave, addhabhūtaṃ, rūpā addhabhūtā, cakkhuviññāṇaṃ addhabhūtaṃ, cakkhusamphasso addhabhūto, yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi addhabhūtaṃ. Kena addhabhūtaṃ? ‘Jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi addhabhūta’nti vadāmi…pe… jivhā addhabhūtā, rasā addhabhūtā, jivhāviññāṇaṃ addhabhūtaṃ, jivhāsamphasso addhabhūto, yampidaṃ jivhāsamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi addhabhūtaṃ. Kena addhabhūtaṃ? ‘Jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi addhabhūta’nti vadāmi. Kāyo addhabhūto…pe… mano addhabhūto, dhammā addhabhūtā, manoviññāṇaṃ addhabhūtaṃ, manosamphasso addhabhūto, yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi addhabhūtaṃ. Kena addhabhūtaṃ? ‘Jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi addhabhūta’nti vadāmi. Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako cakkhusmimpi nibbindati, rūpesupi nibbindati, cakkhuviññāṇepi nibbindati, cakkhusamphassepi nibbindati…pe… yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tasmimpi nibbindati. Nibbindaṃ virajjati , virāgā vimuccati, vimuttasmiṃ ‘vimutta’miti ñāṇaṃ hoti, ‘khīṇā jāti vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānātī’’ti. Sattamaṃ.
8. 适合根除经巴利
8. Samugghātasāruppasuttaṃ
30 “诸比丘,我将为你们宣说能彻底拔除一切虚妄构想的修行之道。你们仔细聆听,善加作意,我当宣说。
诸比丘,什么是能彻底拔除一切虚妄构想的修行之道呢?
诸比丘,在此,比丘于眼不作构想,于眼中不作构想,从眼不作构想,不作“眼是我的”这等构想。于色不作构想,于色中不作构想,从色不作构想,不作“色是我的”这等构想。于眼识不作构想,于眼识中不作构想,从眼识不作构想,不作“眼识是我的”这等构想。于眼触不作构想,于眼触中不作构想,从眼触不作构想,不作“眼触是我的”这等构想。又,凡缘眼触所生之受——或乐、或苦、或不苦不乐——于彼受亦不作构想,于彼受中不作构想,从彼受不作构想,不作“那是我的”这等构想。……于舌不作构想,于舌中不作构想,从舌不作构想,不作“舌是我的”这等构想。于味不作构想……于舌识不作构想……于舌触不作构想。又,凡缘舌触所生之受——或乐、或苦、或不苦不乐——于彼受亦不作构想,于彼受中不作构想,从彼受不作构想,不作“那是我的”这等构想。……于意不作构想,于意中不作构想,从意不作构想,不作“意是我的”这等构想。于法不作构想……于意识不作构想……于意触不作构想。又,凡缘意触所生之受——或乐、或苦、或不苦不乐——于彼受亦不作构想,于彼受中不作构想,从彼受不作构想,不作“那是我的”这等构想。于一切不作构想,于一切中不作构想,从一切不作构想,不作“一切是我的”这等构想。
他如此不作构想,便于世间无所执取。无所执取,则无有怖畏。无有怖畏,则自证般涅槃。他了知:“生已尽,梵行已立,应作已作,不受后有。”
诸比丘,此即能彻底拔除一切虚妄构想的修行之道。
第八经。巴利 注疏 2
‘‘Sabbamaññitasamugghātasāruppaṃ vo, bhikkhave, paṭipadaṃ desessāmi. Taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmīti. Katamā ca sā, bhikkhave, sabbamaññitasamugghātasāruppā paṭipadā? Idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhuṃ na maññati, cakkhusmiṃ na maññati, cakkhuto na maññati, cakkhuṃ meti na maññati. Rūpe na maññati, rūpesu na maññati, rūpato na maññati, rūpā meti na maññati. Cakkhuviññāṇaṃ na maññati, cakkhuviññāṇasmiṃ na maññati, cakkhuviññāṇato na maññati, cakkhuviññāṇaṃ meti na maññati. Cakkhusamphassaṃ na maññati, cakkhusamphassasmiṃ na maññati, cakkhusamphassato na maññati, cakkhusamphasso meti na maññati. Yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi na maññati , tasmimpi na maññati, tatopi na maññati, taṃ meti na maññati…pe… jivhaṃ na maññati, jivhāya na maññati, jivhāto na maññati, jivhā meti na maññati. Rase na maññati, rasesu na maññati, rasato na maññati, rasā meti na maññati. Jivhāviññāṇaṃ na maññati, jivhāviññāṇasmiṃ na maññati, jivhāviññāṇato na maññati, jivhāviññāṇaṃ meti na maññati. Jivhāsamphassaṃ na maññati, jivhāsamphassasmiṃ na maññati, jivhāsamphassato na maññati, jivhāsamphasso meti na maññati. Yampidaṃ jivhāsamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi na maññati, tasmimpi na maññati, tatopi na maññati, taṃ meti na maññati…pe… manaṃ na maññati, manasmiṃ na maññati, manato na maññati, mano meti na maññati. Dhamme na maññati, dhammesu na maññati, dhammato na maññati, dhammā meti na maññati. Manoviññāṇaṃ na maññati, manoviññāṇasmiṃ na maññati, manoviññāṇato na maññati, manoviññāṇaṃ meti na maññati. Manosamphassaṃ na maññati, manosamphassasmiṃ na maññati, manosamphassato na maññati, manosamphasso meti na maññati . Yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi na maññati, tasmimpi na maññati, tatopi na maññati, taṃ meti na maññati. Sabbaṃ na maññati, sabbasmiṃ na maññati, sabbato na maññati, sabbaṃ meti na maññati. So evaṃ amaññamāno na ca kiñci loke upādiyati. Anupādiyaṃ na paritassati. Aparitassaṃ paccattaññeva parinibbāyati. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāti. Ayaṃ kho sā, bhikkhave, sabbamaññitasamugghātasāruppā paṭipadā’’ti. Aṭṭhamaṃ.
9. 第一根除适宜经巴利
9. Paṭhamasamugghātasappāyasuttaṃ
31 “诸比丘,我将为你们宣说能彻底断除一切虚妄构想的行道。请仔细聆听。诸比丘,什么是能彻底断除一切虚妄构想的行道呢?诸比丘,于此,比丘于眼不作构想,于眼中不作构想,从眼不作构想,不构想“眼是我的”。于色不作构想……于眼识不作构想,于眼触不作构想;凡是缘于眼触而生起的感受,不论是乐、是苦,或是不苦不乐,对此也不作构想,于其中不作构想,从中不作构想,不构想“那是我的”。诸比丘,凡是他有所构想,于其中构想,从中构想,执为“是我的”,那事物便会转为他物。世间系缚于有,转为他物,便只会耽乐于有。……于舌不作构想,于舌中不作构想,从舌不作构想,不构想“舌是我的”。于味不作构想……于舌识不作构想,于舌触不作构想;凡是缘于舌触而生起的感受,不论是乐、是苦,或是不苦不乐,对此也不作构想,于其中不作构想,从中不作构想,不构想“那是我的”。诸比丘,凡是他有所构想,于其中构想,从中构想,执为“是我的”,那事物便会转为他物。世间系缚于有,转为他物,便只会耽乐于有。……于意不作构想,于意中不作构想,从意不作构想,不构想“意是我的”。于法不作构想……于意识不作构想,于意触不作构想;凡是缘于意触而生起的感受,不论是乐、是苦,或是不苦不乐,对此也不作构想,于其中不作构想,从中不作构想,不构想“那是我的”。诸比丘,凡是他有所构想,于其中构想,从中构想,执为“是我的”,那事物便会转为他物。世间系缚于有,转为他物,便只会耽乐于有。诸比丘,所有范围的蕴、界、处,他同样不作构想,于其中不作构想,从中不作构想,不构想“那些是我的”。他如此无所构想,便不执取世间任何事物。无所执取,便无恐惧。无恐惧,便自证般涅槃。他了知:“生已尽,梵行已立,应作已作,不受后有。”诸比丘,这就是那能彻底断除一切虚妄构想的行道。”第九经。巴利 注疏 2
‘‘Sabbamaññitasamugghātasappāyaṃ vo, bhikkhave, paṭipadaṃ desessāmi. Taṃ suṇātha. Katamā ca sā, bhikkhave, sabbamaññitasamugghātasappāyā paṭipadā? Idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhuṃ na maññati, cakkhusmiṃ na maññati, cakkhuto na maññati, cakkhuṃ meti na maññati. Rūpe na maññati…pe… cakkhuviññāṇaṃ na maññati, cakkhusamphassaṃ na maññati, yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi na maññati, tasmimpi na maññati, tatopi na maññati, taṃ meti na maññati. Yañhi, bhikkhave, maññati, yasmiṃ maññati, yato maññati, yaṃ meti maññati, tato taṃ hoti aññathā. Aññathābhāvī bhavasatto loko bhavamevābhinandati…pe… jivhaṃ na maññati, jivhāya na maññati, jivhāto na maññati, jivhā meti na maññati. Rase na maññati…pe… jivhāviññāṇaṃ na maññati, jivhāsamphassaṃ na maññati. Yampidaṃ jivhāsamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi na maññati, tasmimpi na maññati, tatopi na maññati, taṃ meti na maññati. Yañhi, bhikkhave, maññati, yasmiṃ maññati, yato maññati, yaṃ meti maññati, tato taṃ hoti aññathā. Aññathābhāvī bhavasatto loko bhavamevābhinandati…pe… manaṃ na maññati, manasmiṃ na maññati, manato na maññati, mano meti na maññati. Dhamme na maññati…pe… manoviññāṇaṃ na maññati, manosamphassaṃ na maññati. Yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi na maññati, tasmimpi na maññati, tatopi na maññati, taṃ meti na maññati. Yañhi, bhikkhave, maññati, yasmiṃ maññati, yato maññati, yaṃ meti maññati, tato taṃ hoti aññathā. Aññathābhāvī bhavasatto loko bhavamevābhinandati. Yāvatā, bhikkhave, khandhadhātuāyatanaṃ tampi na maññati, tasmimpi na maññati, tatopi na maññati, taṃ meti na maññati. So evaṃ amaññamāno na ca kiñci loke upādiyati. Anupādiyaṃ na paritassati. Aparitassaṃ paccattaññeva parinibbāyati. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāti . Ayaṃ kho sā, bhikkhave, sabbamaññitasamugghātasappāyā paṭipadā’’ti. Navamaṃ.
10. 第二断除一切虚妄构想适宜经巴利
10. Dutiyasamugghātasappāyasuttaṃ
32 “诸比丘,我将为你们宣说那条适合彻底断除一切虚妄构想的修行之道。你们仔细听。诸比丘,什么是那条适合彻底断除一切虚妄构想的修行之道呢?巴利 注疏 2
‘‘Sabbamaññitasamugghātasappāyaṃ vo, bhikkhave, paṭipadaṃ desessāmi. Taṃ suṇātha. Katamā ca sā, bhikkhave, sabbamaññitasamugghātasappāyā paṭipadā?
“诸比丘,你们作何想?眼是常,还是无常?”巴利
‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, cakkhuṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti?
“无常的,世尊。巴利
‘‘Aniccaṃ, bhante’’.
“那么,凡是无常的,是苦还是乐呢?”巴利
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti?
“是苦的,世尊。”巴利
‘‘Dukkhaṃ , bhante’’.
“那么,凡是无常、苦、变易之法,适合这样看待吗:‘这是我的,这是我,这是我的我’?”巴利
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti?
“不,尊者。巴利
‘‘No hetaṃ bhante’’.
“色……眼识……眼触,是常还是无常?”巴利
‘‘Rūpā…pe… cakkhuviññāṇaṃ… cakkhusamphasso nicco vā anicco vā’’ti?
“无常,尊者。巴利
‘‘Anicco, bhante’’…pe….
“那么,以眼触为缘所生起的感受,不论是乐、苦或不苦不乐,是常还是无常呢?”巴利
‘‘Yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti?
“无常,尊者。巴利
‘‘Aniccaṃ, bhante’’.
“那么,凡是无常的,是苦还是乐呢?”巴利
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti?
“尊者,是苦。”巴利
‘‘Dukkhaṃ bhante’’.
“是苦,尊者。”巴利
‘‘Dukkhaṃ, bhante’’.
“那么,无常、苦、变易之法,可以视之为:“这是我的,我即是此,此是我的我”吗?”巴利
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti?
“不,尊者,并非如此。巴利
‘‘No hetaṃ, bhante’’.
“尊者,这不合适。……巴利
‘‘No hetaṃ, bhante’’…pe….
“舌是常,还是无常?”巴利
‘‘Jivhā niccā vā aniccā vā’’ti?
“无常,尊者。”……巴利
‘‘Aniccā bhante’’…pe….
“味道……舌识……舌触……乃至以舌触为缘所生的感受——或乐的、或苦的、或不苦不乐的——那也是常还是无常呢?”巴利
‘‘Rasā… jivhāviññāṇaṃ… jivhāsamphasso…pe… yampidaṃ jivhāsamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti?
“尊者,是无常的。”……诸法……意识……意触是常还是无常呢?巴利
‘‘Aniccaṃ, bhante’’…pe… dhammā… manoviññāṇaṃ… manosamphasso nicco vā anicco vāti?
“尊者,是无常的。”巴利
‘‘Anicco, bhante’’.
“那么,依于意触为缘而生起的感受——乐受、苦受、不苦不乐受——是常还是无常呢?”巴利
‘‘Yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti?
“尊者,无常。”巴利
‘‘Aniccaṃ, bhante’’.
“那么,凡是无常的,是苦还是乐呢?”巴利
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti?
“是苦,尊者。巴利
‘‘Dukkhaṃ , bhante’’.
“苦,尊者。”巴利
‘‘Dukkhaṃ bhante’’.
“那么,凡是无常、苦、变易之法,可适宜视之为:‘这是我的,这是我,这是我的我’吗?”巴利
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti?
“不,尊者。”巴利
‘‘No hetaṃ, bhante’’.
“诸比丘,多闻圣弟子如此观察时,则厌离于眼,厌离于色,厌离于眼识,厌离于眼触;也厌离于缘眼触所生之受——无论是乐、是苦,或是不苦不乐。……厌离于舌,厌离于诸味……厌离于缘舌触所生之受——无论是乐、是苦,或是不苦不乐。厌离于意,厌离于法,厌离于意识,厌离于意触;也厌离于缘意触所生之受——无论是乐、是苦,或是不苦不乐。由厌离而离贪,由离贪而解脱;于解脱时,有‘已解脱’之智。他了知:‘生已尽,梵行已立,应作已作,不受后有。’诸比丘,这就是那能断除一切戏论的道迹。” 第十经。巴利
‘‘Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako cakkhusmimpi nibbindati, rūpesupi nibbindati, cakkhuviññāṇepi nibbindati, cakkhusamphassepi nibbindati. Yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tasmimpi nibbindati…pe… jivhāyapi nibbindati, rasesupi…pe… yampidaṃ jivhāsamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tasmimpi nibbindati. Manasmimpi nibbindati, dhammesupi nibbindati, manoviññāṇepi nibbindati, manosamphassepi nibbindati. Yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tasmimpi nibbindati. Nibbindaṃ virajjati; virāgā vimuccati; vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāti . Ayaṃ kho sā, bhikkhave, sabbamaññitasamugghātasappāyā paṭipadā’’ti. Dasamaṃ.
一切与二之舍弃,遍知复有二;
炽燃与危脆,二相应与二合宜。
此品即因此而得名。巴利
Sabbañca dvepi pahānā, parijānāpare duve; Ādittaṃ addhabhūtañca, sāruppā dve ca sappāyā; Vaggo tena pavuccatīti.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19