8. 波修罗经分别巴利
8. Pasūrasuttaniddeso
今宣说《波修罗经》之分别:巴利
Atha pasūrasuttaniddesaṃ vakkhati –
即于此处,他们宣说清净、纯净、遍净、解脱、解脱、遍解脱:“世间是常,唯此为真实,余皆虚妄。”即于此处,他们宣说清净、纯净、遍净、解脱、解脱、遍解脱。又说:“世间无常……世间有边……世间无边……命即是身……命与身异……如来死后有……如来死后无……如来死后亦有亦无……如来死后非有非无——唯此为真实,余皆虚妄。”即于此处,他们宣说清净、纯净、遍净、解脱、解脱、遍解脱。他们这样宣称:“即此是清净,即此是清净。”巴利
Idheva suddhiṃ iti vādayantī ti. Idheva suddhiṃ visuddhiṃ parisuddhiṃ muttiṃ vimuttiṃ parimuttiṃ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharanti. ‘‘Sassato loko, idameva saccaṃ moghamañña’’nti suddhiṃ visuddhiṃ parisuddhiṃ muttiṃ vimuttiṃ parimuttiṃ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharanti. ‘‘Asassato loko … antavā loko… anantavā loko… taṃ jīvaṃ taṃ sarīraṃ… aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīraṃ… hoti tathāgato paraṃ maraṇā… na hoti tathāgato paraṃ maraṇā… hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā… neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamañña’’nti suddhiṃ visuddhiṃ parisuddhiṃ muttiṃ vimuttiṃ parimuttiṃ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharantīti – idheva suddhiṃ iti vādayanti.
他们将自己的导师、教法的宣说、僧团、见解、修行方式与道路搁置一旁,便对其他所有宗派的观点加以贬低、排斥和全盘否定。他们这样说:“那位导师并非全知者,那个法未被善巧宣说,那个僧团未能如法修行,那种见解并不正确,那种修行方式未被妥善制定,那条道路不能导向出离。在那里,既没有清净,也没有纯净,更没有彻底清净;既没有解脱,也没有度脱,更没有彻底解脱。在那里,众生既不能清净、净化、彻底净化,也不能解脱、度脱、彻底解脱。他们是低劣的、下等的、卑微的、粗鄙的、可厌的、微不足道的。”他们就是这样宣说、这样讲述、这样谈论、这样说话、这样阐明、这样表达——“除了我们自身的法,在其他任何法中,都见不到清净。”巴利
Nāññesu dhammesu visuddhimāhū ti. Attano satthāraṃ dhammakkhānaṃ gaṇaṃ diṭṭhiṃ paṭipadaṃ maggaṃ ṭhapetvā sabbe paravāde khipanti ukkhipanti parikkhipanti. ‘‘So satthā na sabbaññū, dhammo na svākkhāto , gaṇo na suppaṭipanno, diṭṭhi na bhaddikā, paṭipadā na supaññattā , maggo na niyyāniko, natthettha suddhi vā visuddhi vā parisuddhi vā mutti vā vimutti vā parimutti vā, na tattha sujjhanti vā visujjhanti vā parisujjhanti vā muccanti vā vimuccanti vā parimuccanti vā, hīnā nihīnā omakā lāmakā chatukkā parittā’’ti – evamāhaṃsu evaṃ vadanti evaṃ kathenti evaṃ bhaṇanti evaṃ dīpayanti evaṃ voharantīti – nāññesu dhammesu visuddhimāhu.
“此即依止、紧密依止、耽着、趋近、深陷、倾心于某位导师、某种教说、某个僧团、某种见解、某种行道、某条道路的人。他们依凭自己的见解、自己的偏好、自己的喜好、自己的信条而声称:因自己那美化事物、称赞事物、自称智者、持守坚固、自称合理、自称有因、自称有相、自称有理、自称有据的信条,他们声称自己依止的即是善的。”巴利
Yaṃ nissitā tattha subhaṃ vadānā ti. Yaṃ nissitā ti yaṃ satthāraṃ dhammakkhānaṃ gaṇaṃ diṭṭhiṃ paṭipadaṃ maggaṃ nissitā ānissitā allīnā upagatā ajjhositā adhimuttā. Tatthā ti sakāya diṭṭhiyā sakāya khantiyā sakāya ruciyā sakāya laddhiyā. Subhaṃ vadānā ti subhavādā sobhanavādā paṇḍitavādā thiravādā ñāyavādā hetuvādā lakkhaṇavādā kāraṇavādā ṭhānavādā sakāya laddhiyāti – yaṃ nissitā tattha subhaṃ vadānā.
“诸多沙门与婆罗门,各自深深地安住、确立、耽着、趋近、深陷、全心全意地投入于各自的片面真理之中。他们安住、确立、耽着、趋近、深陷、全心投入地执取如是见:“世界是永恒的,唯此是真理,其余皆是虚妄。”他们安住、确立、耽着、趋近、深陷、全心投入地执取如是见:“世界不是永恒的……(中略)……如来死后既非存在亦非不存在,唯此是真理,其余皆是虚妄。”——就这样,他们各各深深安住于各自的片面真理之中。”巴利
Paccekasaccesu puthū niviṭṭhā ti. Puthū samaṇabrāhmaṇā puthū paccekasaccesu niviṭṭhā patiṭṭhitā allīnā upagatā ajjhositā adhimuttā. ‘‘Sassato loko, idameva saccaṃ moghamañña’’nti niviṭṭhā patiṭṭhitā allīnā upagatā ajjhositā adhimuttā. ‘‘Asassato loko…pe… neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamañña’’nti niviṭṭhā patiṭṭhitā allīnā upagatā ajjhositā adhimuttāti – paccekasaccesu puthū niviṭṭhā.
于是,世尊说:巴利
Tenāha bhagavā –
“ 他们宣称:‘唯此方有清净’,于其他教法中,皆不承认有清净;
59 他们对于自己所依止的,便称赞那是善妙;各各牢固安住于自己的真理。”巴利 注疏 1
‘‘Idheva suddhiṃ iti vādayanti, nāññesu dhammesu visuddhimāhu; Yaṃ nissitā tattha subhaṃ vadānā, paccekasaccesu puthū niviṭṭhā’’ti.
那些乐辩之人,为辩论而求,以辩论为意趣,以辩论为先导,游走于寻求辩论之中。这些乐辩者,步入、进入、深入、置身于刹帝利众、婆罗门众、在家众与沙门众中。巴利
Te vādakāmā parisaṃ vigayhā ti. Te vādakāmā ti te vādakāmā vādatthikā vādādhippāyā vādapurekkhārā vādapariyesanaṃ carantā. Parisaṃ vigayhā ti khattiyaparisaṃ brāhmaṇaparisaṃ gahapatiparisaṃ samaṇaparisaṃ vigayha ogayha ajjhogāhetvā pavisitvāti – te vādakāmā parisaṃ vigayha.
有两人,是两个争吵者、两个争执者、两个口角者、两个冲突者、两个纠纷者、两个论辩者、两个交谈者。他们彼此以愚者、劣者、下者、卑者、鄙者、渺者、微者相看、相见、相观察、相审察——他们彼此视对方为愚者。巴利
Bālaṃ dahantī mithu aññamañña nti. Mithū ti dve janā dve kalahakārakā dve bhaṇḍanakārakā dve bhassakārakā dve vivādakārakā dve adhikaraṇakārakā dve vādino dve sallāpakā; te aññamaññaṃ bālato hīnato nihīnato omakato lāmakato chatukkato parittato dahanti passanti dakkhanti olokenti nijjhāyanti upaparikkhantīti – bālaṃ dahantī mithu aññamaññaṃ.
他们依止、执持、贴近、靠近、执取、倾心于其他的导师、教法开示、僧团、见解、行道、道路。这便称为争吵、争执、冲突、辩论、不和。或者,他们谈论无意义的话语,谈论争论,说争吵的言说,说争执的言说,说冲突的言说,说辩论的言说,说不和的言说——那些执著于其他事物者,即是这样说出争论之谈。巴利
Vadanti te aññasitā kathojja nti. Aññaṃ satthāraṃ dhammakkhānaṃ gaṇaṃ diṭṭhiṃ paṭipadaṃ maggaṃ nissitā ānissitā allīnā upagatā ajjhositā adhimuttā. Kathojjaṃ vuccati kalaho bhaṇḍanaṃ viggaho vivādo medhagaṃ. Atha vā kathojja nti anojavantī nisākathā kathojjaṃ vadanti, kalahaṃ vadanti, bhaṇḍanaṃ vadanti, viggahaṃ vadanti, vivādaṃ vadanti, medhagaṃ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharantīti – vadanti te aññasitā kathojjaṃ.
那些渴望被称赞者,心中想要称赞、寻求称赞、以称赞为旨归、以称赞为先导,为追寻称赞而行。他们依自己所执持的见解,自称是善说者、智者之说、坚实之说、合理之说、有因之说、有相之说、有理由之说、有根据之说——这便是渴望被称赞者所宣称的善说。巴利
Pasaṃsakāmā kusalāvadānā ti. Pasaṃsakāmā ti pasaṃsakāmā pasaṃsatthikā pasaṃsādhippāyā pasaṃsapurekkhārā pasaṃsapariyesanaṃ carantā. Kusalāvadānā ti kusalavādā paṇḍitavādā thiravādā ñāyavādā hetuvādā lakkhaṇavādā kāraṇavādā ṭhānavādā sakāya laddhiyāti – pasaṃsakāmā kusalāvadānā.
因此,世尊如是说:巴利
Tenāha bhagavā –
60 “ 那些好辩之人深入众会,互相把对方贬为愚人。
那些依凭他人见地的人,却宣称自己言辞殊胜,渴求称誉,自以为是善说者。”巴利 注疏 1
‘‘Te vādakāmā parisaṃ vigayha, bālaṃ dahantī mithu aññamaññaṃ; Vadanti te aññasitā kathojjaṃ, pasaṃsakāmā kusalāvadānā’’ti.
于刹帝利众、婆罗门众、居士众或沙门众之中,他专心致志、精勤专注、一心投入、全然浸没于演说自己的主张——如此,他于众会之中全力论辩。巴利
Yutto kathāyaṃ parisāya majjhe ti. Khattiyaparisāya vā brāhmaṇaparisāya vā gahapatiparisāya vā samaṇaparisāya vā majjhe attano kathāyaṃ yutto payutto āyutto samāyutto sampayutto kathetunti – yutto kathāyaṃ parisāya majjhe.
他渴望、希求、期盼、向往、贪求赞美、称颂、名声、美誉。在交谈之前,他就已充满疑惑,陷入挫败。他心里盘算:“我会赢吗?还是会输?我该怎样挑出对手的过失?该怎样反驳?该怎样占得上风?该怎样彻底压制对方?该怎样将对方绕进去?该怎样从质问中脱身?该怎样切断对方的论述?该怎样为对方设下圈套?”就这样,交谈之前,他便已充满疑惑、陷入挫败——一个渴望赞美的人,尚未交锋便已落败。巴利
Pasaṃsamicchaṃ vinighāti hotī ti. Pasaṃsamiccha nti pasaṃsaṃ thomanaṃ kittiṃ vaṇṇahāriyaṃ icchanto sādiyanto patthayanto pihayanto abhijappanto. Vinighāti hotī ti pubbeva sallāpā kathaṃkathī vinighātī hoti. ‘‘Jayo nu kho me bhavissati, parājayo nu kho me bhavissati, kathaṃ niggahaṃ karissāmi, kathaṃ paṭikammaṃ karissāmi, kathaṃ visesaṃ karissāmi, kathaṃ paṭivisesaṃ karissāmi, kathaṃ āveṭhiyaṃ karissāmi, kathaṃ nibbeṭhiyaṃ karissāmi, kathaṃ chedaṃ karissāmi, kathaṃ maṇḍalaṃ karissāmī’’ti, evaṃ pubbeva sallāpā kathaṃkathī vinighāti hotīti – pasaṃsamicchaṃ vinighāti hoti.
那些审视辩问的听众、随众与评判者,便会挑取毛病。“你这话意思不对”——他们从含义上挑毛病。“你这话措辞不当”——他们从言辞上挑毛病。“你这话意思不对,措辞也不当”——他们从含义与言辞两方面挑毛病。“你的义理表达不善,你的措辞运用不当,你的义理与措辞悉皆不善、不当。你未能挑出别人的过失,你的反驳低劣,你未占上风,你的压制糟糕,你没能把对方绕进去,你的脱身手法拙劣,你没能切断对方的论述,你所设的圈套拙劣。你讲得颠三倒四,说得一塌糊涂,辩得一败涂地,言语滞涩,极为差劲。”——他们就这样挑出毛病。被挑出毛病后,他便沮丧,感到痛苦、身受打击、犹如被刺、心情低落——一旦被挑出毛病,他便因而沮丧。巴利
Apāhatasmiṃ pana maṅku hotī ti. Ye te pañhavīmaṃsakā parisā pārisajjā pāsārikā , te apaharanti. ‘‘Atthāpagataṃ bhaṇita’’nti atthato apaharanti, ‘‘byañjanāpagataṃ bhaṇita’’nti byañjanato apaharanti, ‘‘atthabyañjanāpagataṃ bhaṇita’’nti atthabyañjanato apaharanti, ‘‘attho te dunnīto, byañjanaṃ te duropitaṃ, atthabyañjanaṃ te dunnītaṃ duropitaṃ, niggaho te akato, paṭikammaṃ te dukkaṭaṃ, viseso te akato, paṭiviseso te dukkaṭo, āveṭhiyā te akatā, nibbeṭhiyā te dukkaṭā , chedo te akato, maṇḍalaṃ te dukkaṭaṃ visamakathaṃ dukkathitaṃ dubbhaṇitaṃ dullapitaṃ duruttaṃ dubbhāsita’’nti apaharanti. Apāhatasmiṃ pana maṅku hotī ti . Apāhatasmiṃ maṅku hoti pīḷito ghaṭṭito byādhito domanassito hotīti – apāhatasmiṃ pana maṅku hoti.
面对批评、指责、坏名声与恶名,他便生起怒气,心怀嗔恼,固执己见,表现出忿恚、嗔恨与不满——面对批评,他生起了怒气。他搜寻对方的过失,寻觅对方的差错,挑剔对方的失足、失言与破绽——面对批评,他生气了,成了一心寻隙之人。巴利
Nindāya so kuppati randhamesī ti. Nindāya garahāya akittiyā avaṇṇahārikāya kuppati byāpajjati patiṭṭhīyati, kopañca dosañca appaccayañca pātukarotīti – nindāya so kuppati. Randhamesī ti virandhamesī aparaddhamesī khalitamesī gaḷitamesī vivaramesīti – nindāya so kuppati randhamesī.
因此,世尊如是说:巴利
Tenāha bhagavā –
61 “ 在集会中参与谈论,若渴望博得赞叹,他便心生苦恼;
一旦遭到驳斥,他便羞惭沮丧;面对指责,他恼羞成怒,专挑对方的疏漏。”巴利 注疏 1
‘‘Yutto kathāyaṃ parisāya majjhe, pasaṃsamicchaṃ vinighāti hoti; Apāhatasmiṃ pana maṅku hoti, nindāya so kuppati randhamesī’’ti.
他的论说是低劣、下劣、衰退、被削弱、不圆满的;他们这样说、这样谈、这样讲、这样表明、这样称述——这便是所谓“他的论说被指为衰损”。巴利
Yamassa vādaṃ parihīnamāhū ti yaṃ tassa vādaṃ hīnaṃ nihīnaṃ parihīnaṃ parihāpitaṃ na paripūritaṃ, evamāhaṃsu evaṃ kathenti evaṃ bhaṇanti evaṃ dīpayanti evaṃ voharantīti – yamassa vādaṃ parihīnamāhu.
那些善于审察问题的听众、会众与集会中的人,便会驳斥他。对于“你所说的失却了意义”,他们从意义上加以驳斥;对于“你所说的失却了文句”,他们从文句上加以驳斥;对于“你所说的意义与文句俱失”,他们从意义和文句上加以驳斥。他们论道:“你的意义安立不善,你的文句措置不善,你的意义与文句俱安立、措置不善;你的制伏未成,你的补救拙劣;你的差别未成,你的反差别拙劣;你的缠结未成,你的解结拙劣;你的截断未成,你的圆满论式拙劣;你所立论不平不正,说得不好、说坏、说拙、说差、说误、说劣。”他们如此驳斥——这就是在审察问题者面前受到驳斥。巴利
Apāhataṃ pañhavimaṃsakāse ti. Ye te pañhavīmaṃsakā parisā pārisajjā pāsārikā, te apaharanti. ‘‘Atthāpagataṃ bhaṇita’’nti atthato apaharanti, ‘‘byañjanāpagataṃ bhaṇita’’nti byañjanato apaharanti, ‘‘atthabyañjanāpagataṃ bhaṇita’’nti atthabyañjanato apaharanti, ‘‘attho te dunnīto, byañjanaṃ te duropitaṃ, atthabyañjanaṃ te dunnītaṃ duropitaṃ, niggaho te akato, paṭikammaṃ te dukkaṭaṃ, viseso te akato, paṭiviseso te dukkaṭo, āveṭhiyā te akatā, nibbeṭhiyā te dukkaṭā, chedo te akato, maṇḍalaṃ te dukkaṭaṃ visamakathaṃ dukkathitaṃ dubbhaṇitaṃ dullapitaṃ duruttaṃ dubbhāsita’’nti, apaharantīti – apāhataṃ pañhavimaṃsakāse.
所谓哀叹:他心中生起这样的想:“我所注意的是一回事,所思的是另一回事,所认定的是另一回事,所观察的又是另一回事。他有广大的朋党、广大的会众、广大的随从;而此会众乃是分裂、不和的。为了使会众和合,我将再度展开议论。”像这样的言语、空论、胡言、哀叹、悲泣与泣诉不止——这就是哀叹。所谓因悲伤而哀叹:他想起“他得胜了”而悲伤,想起“我失败了”而悲伤;想起“他有所得”而悲伤,想起“我无所得”而悲伤;想起“他有名声”而悲伤,想起“我无名声”而悲伤;想起“他受到称赞”而悲伤,想起“我受到指责”而悲伤;想起“他快乐”而悲伤,想起“我痛苦”而悲伤;想起“他受到尊敬、受到重视、受到敬重、受到供养、受到礼敬,获得衣服、饮食、坐卧处、病缘医药资具,而我却不受尊敬、不受重视、不受敬重、不受供养、不受礼敬,得不到衣服、饮食、坐卧处、病缘医药资具”,便悲伤、疲惫、哀叹、捶胸哭泣,陷入迷乱——这便是因哀叹而悲伤。所谓低劣之论,即低劣的论述、下劣的论述、衰退的论述、被削弱的论述、不圆满的论述——这便是因低劣之论而哀叹、悲伤。巴利
Paridevati socati hīnavādo ti. Paridevatī ti ‘‘aññaṃ mayā āvajjitaṃ aññaṃ cintitaṃ aññaṃ upadhāritaṃ, aññaṃ upalakkhitaṃ so mahāpakkho mahāpariso mahāparivāro; parisā cāyaṃ vaggā, na samaggā; samaggāya parisāya hetu kathāsallāpo puna bhañjissāmī’’ti, yā evarūpā vācā palāpo vippalāpo lālappo lālappāyanā lālappāyitattanti – paridevati. Socatī ti ‘‘tassa jayo’’ti socati ‘‘mayhaṃ parājayo’’ti socati, ‘‘tassa lābho’’ti socati, ‘‘mayhaṃ alābho’’ti socati, ‘‘tassa yaso’’ti socati, ‘‘mayhaṃ ayaso’’ti socati, ‘‘tassa pasaṃsā’’ti socati, ‘‘mayhaṃ nindā’’ti socati, ‘‘tassa sukha’’nti socati, ‘‘mayhaṃ dukkha’’nti socati, ‘‘so sakkato garukato mānito pūjito apacito lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṃ, ahamasmi asakkato agarukato amānito apūjito anapacito na lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārāna’’nti socati kilamati paridevati urattāḷiṃ kandati sammohaṃ āpajjatīti – paridevati socati. Hīnavādo ti hīnavādo nihīnavādo parihīnavādo parihāpitavādo na paripūravādoti – paridevati socati hīnavādo.
他以论说超越我的论说:超胜、超越、完全超越、超脱。这也称为“超越我”。或者,他以论说征服我的论说:压倒、制服、穷尽、摧破之后而行、住、威仪、转起、护持、维持、延续。这也称为“超越我”。“以悲叹”是指言语、戏论、空谈、饶舌、饶舌性及饶舌状态——即“超越我”“以悲叹”。巴利
Upaccagā manti anutthunātī ti. So maṃ vādena vādaṃ accagā upaccagā atikkanto samatikkanto vītivattoti. Evampi upaccagā manti. Atha vā maṃ vādena vādaṃ abhibhavitvā ajjhottharitvā pariyādiyitvā maddayitvā carati viharati iriyati vattati pāleti yapeti yāpetīti. Evampi upaccagā manti. Anutthunā vuccati vācā palāpo vippalāpo lālappo lālappāyanā lālappāyitattanti – upaccagā manti anutthunāti.
因此,世尊这样说道:巴利
Tenāha bhagavā –
62 “ 他们说他的言论低劣,已被探究者所驳斥;
言辞低劣者悲泣、忧愁,哀叹道:“他已胜过我。”巴利 注疏 1
‘‘Yamassa vādaṃ parihīnamāhu, apāhataṃ pañhavimaṃsakāse; Paridevati socati hīnavādo, upaccagā manti anutthunātī’’ti.
凡从这里之外出家、成为游行沙门的人,在那些沙门中,这些见诤、见争吵、见对抗、见口角、见冲突便生起、产生、全然产生、显现。这些纷争在沙门中生起。巴利
Ete vivādā samaṇesu jātā ti. Samaṇā ti ye keci ito bahiddhā paribbajūpagatā paribbajasamāpannā. Ete diṭṭhikalahā diṭṭhibhaṇḍanā diṭṭhiviggahā diṭṭhivivādā diṭṭhimedhagā samaṇesu jātā sañjātā nibbattā abhinibbattā pātubhūtāti – ete vivādā samaṇesu jātā.
有胜利与失败,有得与失,有声誉与无名,有毁谤与称赞,有乐与苦,有喜悦与忧伤,有合意与不合意,有顺从与排斥,有振奋与沮丧,有随顺与对立。因胜利而心振奋,因失败而心压抑;因得而心振奋,因失而心压抑;因声誉而心振奋,因无名而心压抑;因称赞而心振奋,因毁谤而心压抑;因乐而心振奋,因苦而心压抑;因喜悦而心振奋,因忧伤而心压抑;因升高而心振奋,因降低而心压抑——于这些之中,他便既振奋又压抑。巴利
Etesu ugghātinighāti hotī ti. Jayaparājayo hoti, lābhālābho hoti, yasāyaso hoti, nindāpasaṃsā hoti, sukhadukkhaṃ hoti, somanassadomanassaṃ hoti, iṭṭhāniṭṭhaṃ hoti, anunayapaṭighaṃ hoti, ugghātitanigghātitaṃ hoti, anurodhavirodho hoti, jayena cittaṃ ugghātitaṃ hoti parājayena cittaṃ nigghātitaṃ hoti, lābhena cittaṃ ugghātitaṃ hoti alābhena cittaṃ nigghātitaṃ hoti, yasena cittaṃ ugghātitaṃ hoti ayasena cittaṃ nigghātitaṃ hoti, pasaṃsāya cittaṃ ugghātitaṃ hoti nindāya cittaṃ nigghātitaṃ hoti, sukhena cittaṃ ugghātitaṃ hoti dukkhena cittaṃ nigghātitaṃ hoti, somanassena cittaṃ ugghātitaṃ hoti domanassena cittaṃ nigghātitaṃ hoti, unnatiyā cittaṃ ugghātitaṃ hoti onatiyā cittaṃ nigghātitaṃ hotīti – etesu ugghātinighāti hoti.
“见此过患”,即是见到、看见、衡量、审察、明了、彻明此过患——于见解的争论、争吵、对抗、论争、冲突之中,见诸过患。“应离谈论”者,说的是争论、争吵、对抗、论争、冲突。再者,“应离谈论”意为:不应作无益之夜谈与闲话,不兴争论,不兴争吵,不兴对抗,不兴论争,不兴冲突;应当舍断、除去、灭尽、消除争论、争吵、对抗、论争、冲突;应当远离、出离、脱去、别离、解脱于争论、争吵、对抗、论争、冲突,以离缚之心而住——见此,亦应离谈论。巴利
Etampi disvā virame kathojja nti. Etampi disvā ti etaṃ ādīnavaṃ disvā passitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṃ katvā diṭṭhikalahesu diṭṭhibhaṇḍanesu diṭṭhiviggahesu diṭṭhivivādesu diṭṭhimedhagesūti – etampi disvā virame kathojja nti. Kathojja ṃ vuccati kalaho bhaṇḍanaṃ viggaho vivādo medhagaṃ. Atha vā kathojja nti anojavantī nisākathā kathojjaṃ na kareyya, kalahaṃ na kareyya, bhaṇḍanaṃ na kareyya, viggahaṃ na kareyya, vivādaṃ na kareyya, medhagaṃ na kareyya, kalahabhaṇḍanaviggahavivādamedhagaṃ pajaheyya vinodeyya byantiṃ kareyya anabhāvaṃ gameyya, kalahabhaṇḍanaviggahavivādamedhagā ārato assa virato paṭivirato nikkhanto nissaṭo vippayutto visaññutto vimariyādikatena cetasā vihareyyāti – etampi disvā virame kathojjaṃ.
除了赞美与利益,更无其他目的——不论是自己的利益、他人的利益,还是双方的利益;现世的利益或来世的利益;浅显的道理或深奥的道理;隐藏的道理或遮蔽的道理;需加引导方能解了的道理或已确切指出的道理;无过失的道理或无烦恼的道理;清净的道理或最究竟的道理——凡此一切目的,皆全然无有、不存在、不可得、无处可觅。除了赞美与利益,确实别无其他目的。巴利
Na haññadatthatthi pasaṃsalābhā ti. Pasaṃsalābhā añño attho natthi attattho vā parattho vā ubhayattho vā diṭṭhadhammiko vā attho, samparāyiko vā attho, uttāno vā attho , gambhīro vā attho, gūḷho vā attho, paṭicchanno vā attho, neyyo vā attho, nīto vā attho, anavajjo vā attho, nikkileso vā attho, vodāno vā attho, paramattho vā attho natthi na santi na saṃvijjanti nupalabbhantīti – na haññadatthatthi pasaṃsalābhā.
因此,世尊这样说:巴利
Tenāha bhagavā –
63 “ 这些争论在沙门中生起,其间即有拔除与压制;
见到此,便当停灭诤;因为除了赞誉与利益,别无其他目的。”
他因自己的见解、自己的认可、自己的喜好、自己的理论而受到赞美、称赞、表扬、称颂——或者说,他在那里受到了赞美。巴利 注疏 1
‘‘Ete vivādā samaṇesu jātā, etesu ugghātinighāti hoti; Etampi disvā virame kathojjaṃ, na haññadatthatthi pasaṃsalābhā’’ti. Pasaṃsito vā pana tattha hotī ti. Tatthā ti sakāya diṭṭhiyā sakāya khantiyā sakāya ruciyā sakāya laddhiyā pasaṃsito thomito kittito vaṇṇito hotīti – pasaṃsito vā pana tattha hoti.
即在刹帝利众中、婆罗门众中、居士众中或沙门众中,先阐述己方的主张,再阐述他方的主张,令其确立、令其增长、令其彰显、令其光耀、令其宣说、令其摄持——于大众中阐述主张,便是如此。巴利
Akkhāya vādaṃ parisāya majjhe ti. Khattiyaparisāya vā brāhmaṇaparisāya vā gahapatiparisāya vā samaṇaparisāya vā majjhe attano vādaṃ akkhāya ācikkhitvā anuvādaṃ akkhāya ācikkhitvā thambhayitvā brūhayitvā dīpayitvā jotayitvā voharitvā pariggaṇhitvāti – akkhāya vādaṃ parisāya majjhe.
他因那胜利之义而满足、喜悦、欣喜、心满意足、思愿圆满。或如露齿而笑那般。他因那胜利之义而变得骄慢、高举,如旗一般张扬,自我标榜,心中生起炫耀的倾向——他便因此发笑,也因此而骄慢起来。巴利
So hassatī unnamatī ca tenā ti. So tena jayatthena tuṭṭho hoti haṭṭho pahaṭṭho attamano paripuṇṇasaṅkappo. Atha vā dantavidaṃsakaṃ hasamāno. So hassatī unnamatī ca tenā ti so tena jayatthena unnato hoti unnamo dhajo sampaggāho ketukamyatā cittassāti – so hassatī unnamatī ca tena.
得到了那胜利之义,获得、证得、寻得、具足。意思是:如同他过去的心意,如同他过去的心,如同他过去的思愿,如同他过去的识——得到了那意义,恰如其心意所向。巴利
Pappuyya tamatthaṃ yathā mano ahū ti. Taṃ jayatthaṃ pappuyya pāpuṇitvā adhigantvā vinditvā paṭilabhitvā. Yathā mano ahū ti yathā mano ahu, yathā citto ahu, yathā saṅkappo ahu, yathā viññāṇo ahūti – pappuyya tamatthaṃ yathā mano ahu.
因此,世尊这样说道:巴利
Tenāha bhagavā –
64 “ 或者,他在那里,于大众之中宣说己见而受到称赞;
他便因此发笑,因此骄慢,达成所欲,恰如其心所愿。”巴利 注疏 1
‘‘Pasaṃsito vā pana tattha hoti, akkhāya vādaṃ parisāya majjhe; So hassatī unnamatī ca tena, pappuyya tamatthaṃ yathā mano ahū’’ti.
那种高慢——高举、如旗张扬、自我标榜、心中欲炫耀的倾向,这就是高慢。对他而言,这高慢便成为困扰之地、伤害之地、压迫之地、打击之地、祸患之地、灾殃之地;这高慢,正是他的困扰之地。巴利
Yā unnatī sāssa vighātabhūmī ti. Yā unnati unnamo dhajo sampaggāho ketukamyatā cittassāti – yā unnati. Sāssa vighātabhūmī ti sā tassa vighātabhūmi upaghātabhūmi pīḷanabhūmi ghaṭṭanabhūmi upaddavabhūmi upasaggabhūmīti – yā unnatī sāssa vighātabhūmi.
这个人既谈论慢,也谈论极慢——他所说的,正是慢与极慢。巴利
Mānātimānaṃ vadate paneso ti. So puggalo mānañca vadati atimānañca vadatīti – mānātimānaṃ vadate paneso.
看见并审察了这过患——看见了、衡量了、审查了、洞察了、彻底明了了这过患之后,对于种种见诤、见执、见斗、见争、见吵,他不应作诤论,不应作执诤,不应作斗诤,不应作争论,不应作吵诤;他应当舍弃、去除、消灭、令息止一切诤论、执诤、斗诤、争论、吵诤;他应当远离、避开、避脱、出离、超脱、离脱、切断联系,以无界限的心而安住。这样看见之后,便不应再起诤论。巴利
Etampi disvā na vivādayethā ti. Etaṃ ādīnavaṃ disvā passitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṃ katvā diṭṭhikalahesu diṭṭhibhaṇḍanesu diṭṭhiviggahesu diṭṭhivivādesu diṭṭhimedhagesūti – etampi disvā. Na vivādayethā ti na kalahaṃ kareyya na bhaṇḍanaṃ kareyya na viggahaṃ kareyya na vivādaṃ kareyya, na medhagaṃ kareyya, kalahabhaṇḍanaviggahavivādamedhagaṃ pajaheyya vinodeyya byantiṃ kareyya anabhāvaṃ gameyya, kalahabhaṇḍanaviggahavivādamedhagā ārato assa virato paṭivirato nikkhanto nissaṭo vippayutto visaññutto vimariyādikatena cetasā vihareyyāti – etampi disvā na vivādayetha.
那些善巧于蕴、善巧于界、善巧于处、善巧于缘起、善巧于念处、善巧于正勤、善巧于神足、善巧于根、善巧于力、善巧于觉支、善巧于道、善巧于果、善巧于涅槃的善巧者,不会以见诤、见执、见斗诤、见争论、见争吵而宣称有清净、纯净、完全清净,有解脱、解脱、究竟解脱。巴利
Na hi tena suddhiṃ kusalā vadantī ti. Kusalā ti ye te khandhakusalā dhātukusalā āyatanakusalā paṭiccasamuppādakusalā satipaṭṭhānakusalā sammappadhānakusalā iddhipādakusalā indriyakusalā balakusalā bojjhaṅgakusalā maggakusalā phalakusalā nibbānakusalā, te kusalā diṭṭhikalahena diṭṭhibhaṇḍanena diṭṭhiviggahena diṭṭhivivādena diṭṭhimedhagena suddhiṃ visuddhiṃ parisuddhiṃ, muttiṃ vimuttiṃ parimuttiṃ na vadanti na kathenti na bhaṇanti na dīpayanti na voharantīti – na hi tena suddhiṃ kusalā vadanti.
因此,世尊如是说:巴利
Tenāha bhagavā –
65 “ 凡是骄慢,那便是毁灭之地;而他所说的,正是慢与过慢。
即便看见此,也不应生起争论;因为善巧者不说,依此而得清净。”巴利 注疏 1
‘‘Yā unnatī sāssa vighātabhūmi, mānātimānaṃ vadate paneso; Etampi disvā na vivādayetha, na hi tena suddhiṃ kusalā vadantī’’ti.
所谓英雄,是指勇士、英勇者、无畏、不战栗、不恐惧、不逃跑。他以国王的硬食与国王的软食被喂养、被滋养、被照料、被养育长大——正如同英雄受国王的食物所滋养。巴利
Sūro yathā rājakhādāya puṭṭho ti. Sūro ti sūro vīro vikkanto abhīrū achambhī anutrāsī apalāyī. Rājakhādāya puṭṭho ti rājakhādanīyena rājabhojanīyena puṭṭho posito apādito vaḍḍhitoti – sūro yathā rājakhādāya puṭṭho.
他咆哮、怒吼、大声吼叫,前来、趋近、迫近,寻求对手、敌人、仇敌、挑战者,希求、欲求、愿望、渴望、热切盼望——这就是“他怒吼着寻求对手”的意思。巴利
Abhigajjameti paṭisūramiccha nti. So gajjanto uggajjanto abhigajjanto eti upeti upagacchati paṭisūraṃ paṭipurisaṃ paṭisattuṃ paṭimallaṃ icchanto sādiyanto patthayanto pihayanto abhijappantoti – abhigajjameti paṭisūramicchaṃ.
持邪见者既行其道,你便当避开其道、远离其道、超越其道。他是你的对手、你的敌人、你的仇敌、你的挑战者——勇士,你当因此道而避开他。巴利
Yeneva so tena palehi sūrā ti. Yeneva so diṭṭhigatiko tena palehi, tena vaja, tena gaccha, tena atikkama, so tuyhaṃ paṭisūro paṭipuriso paṭisattu paṭimalloti – yeneva so tena palehi sūra.
早在菩提树下之前,那些制造对立、违逆、刺痛、敌对的烦恼,便已无有,不可得,了不可得;它们已被舍断、根除、寂止、平息,永不再起,为智火所焚尽。所谓为战斗、为争吵、为争论、为冲突、为辩论、为口角的,正是这些。巴利
Pubbeva natthi yadidaṃ yudhāyā ti. Pubbeva bodhiyā mūle ye paṭisenikarā kilesā paṭilomakarā paṭikaṇḍakakarā paṭipakkhakarā te natthi na santi na saṃvijjanti nupalabbhanti, pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭipassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhā. Yadidaṃ yudhāyā ti yadidaṃ yuddhatthāya kalahatthāya bhaṇḍanatthāya viggahatthāya vivādatthāya medhagatthāyāti – pubbeva natthi yadidaṃ yudhāya.
因此,世尊这样说:巴利
Tenāha bhagavā –
66 “ 犹如英雄受国王的食禄所养,他咆哮着寻觅对手;
勇士啊,你便从原路回去吧,那所谓的交战,本就没有什么可交战的。”巴利 注疏 1
‘‘Sūro yathā rājakhādāya puṭṭho, abhigajjameti paṭisūramicchaṃ; Yeneva so tena palehi sūra, pubbeva natthi yadidaṃ yudhāyā’’ti.
那些执取六十二种邪见中某一种邪见的人,接受、执取、修习、亲近、固持之后,便争论、争吵、口角、冲突、辩论、纷争,说出这样的话:“你不懂此法与律,我懂此法与律。你如何能懂此法与律?你行于邪道,我行于正道。我所说的前后一致,你所说的前后矛盾。你该先说的却后说,该后说的却先说。你的见解已被颠覆,你的立论已被驳斥。你已被击败,设法从这番论难中脱身吧,如果你有本事,就来辩驳。”——那些执持邪见而进行争论的人正是如此。巴利
Ye diṭṭhimuggayha vivādayantī ti ye dvāsaṭṭhidiṭṭhigatānaṃ aññataraññataraṃ diṭṭhigataṃ gahetvā gaṇhitvā uggaṇhitvā parāmasitvā abhinivisitvā vivādayanti kalahaṃ karonti bhaṇḍanaṃ karonti ‘viggahaṃ karonti vivādaṃ karonti, medhagaṃ karonti – ‘‘na tvaṃ imaṃ dhammavinayaṃ ājānāsi, ahaṃ imaṃ dhammavinayaṃ ājānāmi, kiṃ tvaṃ imaṃ dhammavinayaṃ ājānissasi, micchāpaṭipanno tvamasi, ahamasmi sammāpaṭipanno, sahitaṃ me, asahitaṃ te, pure vacanīyaṃ pacchā avaca, pacchā vacanīyaṃ pure avaca, adhiciṇṇaṃ te viparāvattaṃ, āropito te vādo, niggahito tvamasi, cara vādappamokkhāya, nibbeṭhehi vā sace pahosī’’ti – ye diṭṭhimuggayha vivādayanti.
他们声称:“世间恒常,唯此是真实,其余皆虚妄。”又说:“世间无常……乃至如来死后既非存在亦非不存在,唯此是真实,其余皆虚妄。”他们如是主张、宣说、讲述、阐示、表述,并宣称:“这才是真理。”巴利
Idameva saccanti ca vādayantī ti. ‘‘Sassato loko, idameva saccaṃ moghamañña’’nti vādayanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharanti. ‘‘Asassato loko…pe… neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamañña’’nti vādayanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharantīti – idameva saccanti ca vādayanti.
你应当以论破论、以破斥破斥、以还复还复、以殊胜殊胜、以胜妙胜妙、以缠解缠、以决了决了、以截断截断、以圆成圆成,向他们说。他们即是你的对手、敌手、竞争者、挑战者。你便向他们说吧:在此处,那些能兴起论诤、生起论诤、出现论诤、形成论诤、显现论诤的对立者、反对者、反叛者、敌对者,那些能引发争吵、口角、冲突、辩论、纷争者,实不可得,无处可寻,不存在,无所有,已断除……已被智火所烧毁。所以,你便向他们说吧:在此处,当论诤兴起时,根本无有与你对立之人。巴利
Te tvaṃ vadassū na hi tedha atthi, vādamhi jāte paṭisenikattā ti. Te tvaṃ diṭṭhigatike vadassu vādena vādaṃ, niggahena niggahaṃ, paṭikammena paṭikammaṃ, visesena visesaṃ, paṭivisesena paṭivisesaṃ, āveṭhiyāya āveṭhiyaṃ, nibbeṭhiyāya nibbeṭhiyaṃ, chedena chedaṃ, maṇḍalena maṇḍalaṃ, te tuyhaṃ paṭisūrā paṭipurisā paṭisattū paṭimallāti – te tvaṃ vadassū na hi tedha atthi. Vādamhi jāte paṭisenikattā ti. Vāde jāte sañjāte nibbatte abhinibbatte pātubhūteyeva paṭisenikattā paṭilomakattā paṭibhaṇḍakattā paṭipakkhakattā kalahaṃ kareyyuṃ bhaṇḍanaṃ kareyyuṃ viggahaṃ kareyyuṃ vivādaṃ kareyyuṃ medhagaṃ kareyyuṃ, te natthi na santi na saṃvijjanti nupalabbhanti, pahīnā…pe… ñāṇagginā daḍḍhāti – te tvaṃ vadassū na hi tedha atthi vādamhi jāte paṭisenikattā.
因此,世尊如是说:巴利
Tenāha bhagavā –
67 “ 那些执取邪见而争论的人,宣称‘唯有这个才是真理。’”
你便对他们说吧,因为当争论生起时,你这里并没有对立者。巴利 注疏 1
‘‘Ye diṭṭhimuggayha vivādayanti, idameva saccanti ca vādayanti; Te tvaṃ vadassū na hi tedha atthi, vādamhi jāte paṭisenikattā’’ti.
“解散魔军而行者”——“军”指的是魔军。身恶行是魔军,语恶行是魔军,意恶行是魔军;贪是魔军,嗔是魔军,痴是魔军;忿、恨、覆、恼、嫉、悭、谄、诳、顽固、急躁、慢、过慢、骄、放逸——所有烦恼、所有恶行、所有躁动、所有热恼、所有烧灼,一切不善造作,皆是魔军。巴利
Visenikatvā pana ye carantī ti. Senā vuccati mārasenā. Kāyaduccaritaṃ mārasenā, vacīduccaritaṃ mārasenā, manoduccaritaṃ mārasenā, lobho mārasenā, doso mārasenā, moho mārasenā, kodho… upanāho… makkho… paḷāso… issā… macchariyaṃ… māyā… sāṭheyyaṃ… thambho… sārambho… māno… atimāno… mado… pamādo… sabbe kilesā… sabbe duccaritā… sabbe darathā… sabbe pariḷāhā… sabbe santāpā… sabbākusalābhisaṅkhārā mārasenā.
世尊曾这样说:巴利
Vuttañhetaṃ bhagavatā –
“ 欲是你的第一支军,第二支称为不乐……(中略)”
阿修罗不能战胜他;战胜之后,他便获得安乐。巴利
‘‘Kāmā te paṭhamā senā, dutiyā arati vuccati…pe…; Na naṃ asuro jināti, jetvāva labhate sukha’’nti.
由于藉由四条圣道,一切魔军与所有反扑的烦恼都已被战胜、击败、打碎、摧破、溃散而逃,因此称为“破了魔军”。“阿拉汉、漏尽者”——即破了魔军之后,游行、安住、举止、守护、存活、度日的人。巴利
Yato catūhi ariyamaggehi sabbā ca mārasenā sabbe ca paṭisenikarā kilesā jitā ca parājitā ca bhaggā vippaluggā parammukhā, tena vuccati visenikatvāti. Yeti arahanto khīṇāsavā. Carantīti caranti viharanti iriyanti vattenti pālenti yapenti yāpentīti – visenikatvā pana ye caranti.
于那些已将六十二种邪见彻底断除、连根斩断、平息止息、不再生起、被智火焚烧殆尽的圣者而言,他们不依见与见相诤,不相抵触,不被贬抑,不遭受攻击,也不去攻击——这便是于诸见中,不以见相诤。巴利
Diṭṭhīhi diṭṭhiṃ avirujjhamānā ti. Yesaṃ dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni pahīnāni samucchinnāni vūpasantāni paṭipassaddhāni abhabbuppattikāni ñāṇagginā daḍḍhāni, te diṭṭhīhi diṭṭhiṃ avirujjhamānā appaṭivirujjhamānā appahīyamānā appaṭihaññamānā appaṭihatamānāti – diṭṭhīhi diṭṭhiṃ avirujjhamānā.
在这些阿拉汉、漏尽者当中,你能觅得什么对手、敌手、怨敌、抗衡者呢?波修罗,你从他们那里,又能得到什么呢?巴利
Tesu tvaṃ kiṃ labhetha pasūrā ti. Tesu arahantesu khīṇāsavesu kiṃ labhetha paṭisūraṃ paṭipurisaṃ paṭisattuṃ paṭimallanti – tesu tvaṃ kiṃ labhetha pasūra.
那些阿拉汉、漏尽者,对于“这是最高的、最上的、最胜的、最殊胜的、最首要的、最尊的、最妙的”——这种执取、执著、固执、耽著、沉迷,在他们当中没有、不存在、找不到、不可得;它已被断除,已根除,已平息,已安息,不可能再生起,已被智慧之火烧尽。这就是──“在这些圣者当中,没有对‘最高’的执取”。巴利
Yesīdha natthi paramuggahīta nti. Yesaṃ arahantānaṃ khīṇāsavānaṃ ‘‘idaṃ paramaṃ aggaṃ seṭṭhaṃ visiṭṭhaṃ pāmokkhaṃ uttamaṃ pavara’’nti gahitaṃ parāmaṭṭhaṃ abhiniviṭṭhaṃ ajjhositaṃ adhimuttaṃ, natthi na santi na saṃvijjanti nupalabbhanti, pahīnaṃ samucchinnaṃ vūpasantaṃ paṭipassaddhaṃ abhabbuppattikaṃ ñāṇagginā daḍḍhanti – yesīdha natthi paramuggahītaṃ.
因此,世尊如是说:巴利
Tenāha bhagavā –
68 “ 那些舍弃诤论而游行的人,不依见解对抗见解;
波修罗,在那些不执取‘至高’的人当中,你又能得到什么呢?”巴利 注疏 1
‘‘Visenikatvā pana ye caranti, diṭṭhīhi diṭṭhiṃ avirujjhamānā; Tesu tvaṃ kiṃ labhetha pasūra, yesīdha natthi paramuggahīta’’nti.
词语的衔接、词与词的结合、词语的圆满、音节的聚合、文句的流畅、语词的次第——这些即是“atha”(于是)之义。你正是这样思索、寻思、意向:“我将获胜吗?我将失败吗?我该如何制服他?我该如何反驳他?我该如何取得优势?我该如何取得反优势?我该如何缠住他?我该如何解开缠结?我该如何切断他?我该如何形成包围?”你这样思索着、寻思着、意向著而来,趋近、到达、与我相会。你正是带着这般寻思而来。巴利
Atha tvaṃ pavitakkamāgamā ti. Athā ti padasandhi padasaṃsaggo padapāripūrī akkharasamavāyo byañjanasiliṭṭhatā padānupubbatāpetaṃ – athāti. Pavitakkamāgamā ti takkento vitakkento saṅkappento ‘‘jayo nu kho me bhavissati, parājayo nu kho me bhavissati, kathaṃ niggahaṃ karissāmi, kathaṃ paṭikammaṃ karissāmi, kathaṃ visesaṃ karissāmi, kathaṃ paṭivisesaṃ karissāmi, kathaṃ āveṭhiyaṃ karissāmi, kathaṃ nibbeṭhiyaṃ karissāmi , kathaṃ chedaṃ karissāmi, kathaṃ maṇḍalaṃ karissāmi’’ evaṃ takkento vitakkento saṅkappento āgatosi upagatosi sampattosi mayā saddhiṃ samāgatosīti – atha tvaṃ pavitakkamāgamā.
所谓“心”,即是意、思、心所依处、净分、意处、意根、识、识蕴、相应的意识界。依此心思量、审虑种种见解:例如思量“世间是常”,或“世间是无常”……乃至思量“如来死后既非存在亦非不存在”——如此,用意思量著种种生起的见解。巴利
Manasā diṭṭhigatāni cintayanto ti. Mano ti yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaraṃ, mano manāyatanaṃ manindriyaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho tajjā manoviññāṇadhātu. Cittena diṭṭhiṃ cintento vicintento ‘‘sassato loko’’ti vā, ‘‘asassato loko’’ti vā…pe… ‘‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti vāti – manasā diṭṭhigatāni cintayanto.
“以洗净者,车轮相接,你实不能与之并驾齐驱。”慧称为洗净者。那慧即是觉知……无痴、择法、正见。为何慧被称为“洗净者”?因为以此慧,身恶行被抖落、洗涤、冲刷、彻底洗净;语恶行……一切不善行都被抖落、洗涤、冲刷、彻底洗净。或者,藉由正见,邪见被抖落……藉由正思惟,邪思惟被抖落……乃至藉由正解脱,邪解脱被抖落、洗涤、冲刷、彻底洗净。或者,藉由八支圣道,一切烦恼……一切恶行……一切不安……一切焦灼……一切热恼……一切不善行都被抖落、洗涤、冲刷、彻底洗净。世尊具足这些应被洗净的法,故世尊是“洗净者”。他已抖落贪欲,抖落恶,抖落烦恼,抖落热恼,因此称为“洗净者”。巴利
Dhonena yugaṃ samāgamā, na hi tvaṃ sakkhasi sampayātave ti. Dhonā vuccati paññā. Yā paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi. Kiṃkāraṇā dhonā vuccati paññā? Tāya paññāya kāyaduccaritaṃ dhutañca dhotañca sandhotañca niddhotañca, vacīduccaritaṃ…pe… sabbākusalābhisaṅkhārā dhutā ca dhotā ca sandhotā ca niddhotā ca. Atha vā sammādiṭṭhiyā micchādiṭṭhi… sammāsaṅkappena micchāsaṅkappo…pe… sammāvimuttiyā micchāvimutti dhutā ca dhotā ca sandhotā ca niddhotā ca. Atha vā ariyena aṭṭhaṅgikena maggena sabbe kilesā… sabbe duccaritā… sabbe darathā… sabbe pariḷāhā… sabbe santāpā… sabbākusalābhisaṅkhārā dhutā ca dhotā ca sandhotā ca niddhotā ca. Bhagavā imehi dhoneyyehi dhammehi upeto samupeto upagato samupagato upapanno samupapanno samannāgato, tasmā bhagavā dhono. So dhutarāgo dhutapāpo dhutakileso dhutapariḷāhoti – dhonoti.
游行者波修罗无力与那位清净者、佛陀、世尊同场较量,共执轭头,彼此谈论、对话,深入讨论。这是什么缘故呢?游行者波修罗是低劣、卑下、低下、粗劣、下贱、渺小的。而彼世尊乃是最高、最上、最胜、最优秀、最顶尖、最殊胜者。正如一只兔子无力与一头发情的大象同场较力,共执轭头;正如一只豺狗无力与兽王狮子同场较力,共执轭头;正如一头年幼、尚在吃奶的小牛无力与那头弯角摇摆的公牛同场较力,共执轭头;正如一只乌鸦无力与金翅鸟王——毗那多之子同场较力,共执轭头;正如一个贱民无力与转轮王同场较力,共执轭头;正如一个尘土饿鬼无力与天王因陀罗同场较力,共执轭头;同样,游行者波修罗无力与那位清净者、佛陀、世尊同场较量,共执轭头,彼此谈论、对话,深入讨论。这是什么缘故呢?游行者波修罗智慧低劣、智慧卑下、智慧低下、智慧粗劣、智慧下贱、智慧渺小。而彼世尊具有大智慧、广博的智慧、敏捷的智慧、迅速的智慧、锐利的智慧、穿透的智慧,善能剖析智慧,已开启智慧,证得无碍解,成就四无所畏,具足十力,是人中公牛、人中狮子、人中大象、人中良骏、人中担重者,具有无边的智、无边的威光、无边的名声,是富足者、大财富者、拥有财富者,是引导者、调御者、劝导者,是令知者、令审察者、令观见者、令净信者。正是这位世尊,使未生之道得以生起,使未成之道得以成就,使未宣之道得以宣说;他是知道者、了知道者、善巧于道者。而如今,他的弟子们随道而行,于后成就。巴利
Dhonena yugaṃ samāgamā, na hi tvaṃ sakkhasi sampayātave ti. Pasūro paribbājako na paṭibalo dhonena buddhena bhagavatā saddhiṃ yugaṃ samāgamaṃ samāgantvā yugaggāhaṃ gaṇhitvā sākacchetuṃ sallapituṃ sākacchaṃ samāpajjituṃ. Taṃ kissa hetu? Pasūro paribbājako hīno nihīno omako lāmako chatukko paritto. So hi bhagavā aggo ca seṭṭho ca visiṭṭho ca pāmokkho ca uttamo ca pavaro ca. Yathā saso na paṭibalo mattena mātaṅgena saddhiṃ yugaṃ samāgamaṃ samāgantvā yugaggāhaṃ gaṇhituṃ; yathā kotthuko na paṭibalo sīhena migaraññā saddhiṃ yugaṃ samāgamaṃ samāgantvā yugaggāhaṃ gaṇhituṃ; yathā vacchako taruṇako dhenupako na paṭibalo usabhena calakakunā saddhiṃ yugaṃ samāgamaṃ samāgantvā yugaggāhaṃ gaṇhituṃ; yathā dhaṅko na paṭibalo garuḷena venateyyena saddhiṃ yugaṃ samāgamaṃ samāgantvā yugaggāhaṃ gaṇhituṃ; yathā caṇḍālo na paṭibalo raññā cakkavattinā saddhiṃ yugaṃ samāgamaṃ samāgantvā yugaggāhaṃ gaṇhituṃ; yathā paṃsupisācako na paṭibalo indena devaraññā saddhiṃ yugaṃ samāgamaṃ samāgantvā yugaggāhaṃ gaṇhituṃ; evameva pasūro paribbājako na paṭibalo dhonena buddhena bhagavatā saddhiṃ yugaṃ samāgamaṃ samāgantvā yugaggāhaṃ gaṇhitvā sākacchetuṃ sallapituṃ sākacchaṃ samāpajjituṃ. Taṃ kissa hetu? Pasūro paribbājako hīnapañño nihīnapañño omakapañño lāmakapañño chatukkapañño parittapañño. So hi bhagavā mahāpañño puthupañño hāsapañño javanapañño tikkhapañño nibbedhikapañño, paññāpabhedakusalo pabhinnañāṇo adhigatapaṭisambhido, catuvesārajjappatto dasabaladhārī, purisāsabho purisasīho purisanāgo purisājañño purisadhorayho, anantañāṇo anantatejo anantayaso aḍḍho mahaddhano dhanavā, netā vinetā anunetā, paññāpetā nijjhāpetā pekkhetā pasādetā. So hi bhagavā anuppannassa maggassa uppādetā, asañjātassa maggassa sañjanetā, anakkhātassa maggassa akkhātā, maggaññū maggavidū maggakovido maggānugā ca panassa etarahi sāvakā viharanti pacchā samannāgatā.
彼世尊,以知的方式而了知,以见的方式而看见,已成为眼目、已成为智慧、已成为法、已成为梵;他是阐明者、开显者,是义理的引导者,是不死的施予者,是法主、如来。对于彼世尊,没有任何事物是他不曾知、不曾见、不曾了知、不曾证得、不曾以智慧触及的。以过去、未来、现在为准,一切法以一切方式,都呈现在佛陀世尊的智慧面前。凡是任何可称为“应被了知”的法,应当被了知:无论是关于自身利益的义理,还是关于他人利益的义理,或是关于双方利益的义理;无论是现世可见的义理,或是来世的义理;无论是浅显的义理,还是深邃的义理,还是隐藏的义理,还是覆藏的义理;无论是需要引导才能了知的义理,还是已明了的义理;无论是无过失的义理,还是无烦恼的义理,还是清净的义理,还是殊胜的义理——这一切都完全运行于佛陀的智慧之内。巴利
So hi bhagavā jānaṃ jānāti passaṃ passati, cakkhubhūto ñāṇabhūto dhammabhūto brahmabhūto, vattā pavattā atthassa ninnetā amatassa dātā dhammassāmī tathāgato; natthi tassa bhagavato aññātaṃ adiṭṭhaṃ aviditaṃ asacchikataṃ aphassitaṃ paññāya. Atītaṃ anāgataṃ paccuppannaṃ upādāya sabbe dhammā sabbākārena buddhassa bhagavato ñāṇamukhe āpāthaṃ āgacchanti. Yaṃ kiñci neyyaṃ nāma atthi dhammaṃ jānitabbaṃ. Attattho vā parattho vā ubhayattho vā diṭṭhadhammiko vā attho, samparāyiko vā attho, uttāno vā attho, gambhīro vā attho, gūḷho vā attho, paṭicchanno vā attho, neyyo vā attho, nīto vā attho, anavajjo vā attho, nikkileso vā attho, vodāno vā attho, paramattho vā attho, sabbaṃ taṃ antobuddhañāṇe parivattati.
佛陀世尊的一切身业,皆随智慧而转;一切语业,皆随智慧而转;一切意业,皆随智慧而转。于过去,佛陀世尊的智慧无有障碍;于未来,智慧无有障碍;于现在,智慧无有障碍。所应了知的范围有多么广大,智慧便有多么广大;智慧有多么广大,所应了知的范围便有多么广大。智慧以所应了知的范围为边际,所应了知的范围以智慧为边际。超出所应了知的范围,智慧便不转起;超出智慧,则无有所应了知的领域。此二法彼此互为边际而安立。犹如两个紧密相合的盒盖,当它们严密地扣合在一起时,下方的盒盖不会超出上方的盒盖,上方的盒盖不会超出下方的盒盖,二者彼此以对方为边际;同样地,佛陀世尊的所应了知范围与智慧,彼此以对方为边际。所应了知的范围有多么广大,智慧便有多么广大;智慧有多么广大,所应了知的范围便有多么广大。智慧以所应了知的范围为边际,所应了知的范围以智慧为边际。超出所应了知的范围,智慧便不转起;超出智慧,则无有所应了知的领域。此二法彼此互为边际。于一切法上,佛陀世尊的智慧悉皆转起。巴利
Sabbaṃ kāyakammaṃ buddhassa bhagavato ñāṇānuparivatti, sabbaṃ vacīkammaṃ ñāṇānuparivatti , sabbaṃ manokammaṃ ñāṇānuparivatti. Atīte buddhassa bhagavato appaṭihataṃ ñāṇaṃ, anāgate appaṭihataṃ ñāṇaṃ, paccuppanne appaṭihataṃ ñāṇaṃ, yāvatakaṃ neyyaṃ tāvatakaṃ ñāṇaṃ, yāvatakaṃ ñāṇaṃ tāvatakaṃ neyyaṃ, neyyapariyantikaṃ ñāṇaṃ, ñāṇapariyantikaṃ neyyaṃ, neyyaṃ atikkamitvā ñāṇaṃ nappavattati , ñāṇaṃ atikkamitvā neyyapatho natthi. Aññamaññapariyantaṭṭhāyino te dhammā. Yathā dvinnaṃ samuggapaṭalānaṃ sammā phusitānaṃ heṭṭhimaṃ samuggapaṭalaṃ uparimaṃ nātivattati, uparimaṃ samuggapaṭalaṃ heṭṭhimaṃ nātivattati aññamaññapariyantaṭṭhāyino; evameva buddhassa bhagavato neyyañca ñāṇañca aññamaññapariyantaṭṭhāyino; yāvatakaṃ neyyaṃ tāvatakaṃ ñāṇaṃ, yāvatakaṃ ñāṇaṃ tāvatakaṃ neyyaṃ, neyyapariyantikaṃ ñāṇaṃ, ñāṇapariyantikaṃ neyyaṃ, neyyaṃ atikkamitvā ñāṇaṃ nappavattati, ñāṇaṃ atikkamitvā neyyapatho natthi. Aññamaññapariyantaṭṭhāyino te dhammā sabbadhammesu buddhassa bhagavato ñāṇaṃ pavattati.
一切法,皆随佛陀世尊的注意而转,随愿而转,随作意而转,随心念生起而转。佛陀世尊的智慧,遍行于一切有情。世尊了知一切众生的倾向、随眠、行与意乐。他清楚地了知:哪些众生尘垢少、哪些尘垢多,哪些根利、哪些根钝,哪些品性良善、哪些品性不佳,哪些易教、哪些难教,哪些能成就、哪些不能。含括诸天神、魔罗、梵天的世间,含括沙门、婆罗门、诸天神与人的众生,一切都在佛陀的智慧范围内运行。巴利
Sabbe dhammā buddhassa bhagavato āvajjanapaṭibaddhā ākaṅkhapaṭibaddhā manasikārapaṭibaddhā cittuppādapaṭibaddhā. Sabbasattesu buddhassa bhagavato ñāṇaṃ pavattati, sabbesañca sattānaṃ bhagavā āsayaṃ jānāti anusayaṃ jānāti caritaṃ jānāti adhimuttiṃ jānāti. Apparajakkhe mahārajakkhe tikkhindriye mudindriye svākāre dvākāre suviññāpaye duviññāpaye bhabbābhabbe satte pajānāti. Sadevako loko samārako sabrahmako sassamaṇabrāhmaṇī pajā sadevamanussā antobuddhañāṇe parivattati.
正如一切鱼与龟,乃至体型最巨的鲸鱼,其活动也不出大海的范围;同样,包含诸天神、魔罗与梵天的世间,以及沙门、婆罗门、诸天神与人类等一切众生,其活动也不出佛陀智慧的范围。正如一切鸟类,乃至最大的金翅鸟王,其活动也不出虚空的一隅;同样,那些智慧与舍利弗相当的人,他们的智慧也不出佛陀智慧的一隅。佛陀的智慧,超越诸天神与人类的智慧,以压倒之势,稳固安住。巴利
Yathā ye keci macchakacchapā antamaso timitimiṅgalaṃ upādāya antomahāsamudde parivattanti; evameva sadevako loko samārako sabrahmako sassamaṇabrāhmaṇī pajā sadevamanussā antobuddhañāṇe parivattati. Yathā ye keci pakkhī antamaso garuḷaṃ venateyyaṃ upādāya ākāsassa padese parivattanti; evameva yepi te sāriputtasamā paññāya tepi buddhañāṇassa padese parivattanti . Buddhañāṇaṃ devamanussānaṃ paññaṃ pharitvā abhibhavitvā tiṭṭhatiyeva.
那些刹帝利的智者、婆罗门的智者、居士的智者、沙门的智者,敏达精微,善知他宗,犹如能射穿毛发的射手。他们似乎以智慧四处巡行,摧破种种邪见。他们屡屡构思问题,来到如来跟前,询问那些隐蔽和幽微之义。世尊为他们解说、解答、阐明原委;得到世尊的解答后,他们便成为世尊的弟子。就在那里,世尊以智慧显得格外卓越。与清净者并驾较量,你实在无法追赶得上。巴利
Yepi te khattiyapaṇḍitā brāhmaṇapaṇḍitā gahapatipaṇḍitā samaṇapaṇḍitā nipuṇā kataparappavādā vālavedhirūpā. Vobhindantā maññe caranti paññāgatena diṭṭhigatāni . Te pañhe abhisaṅkharitvā abhisaṅkharitvā tathāgate upasaṅkamitvā pucchanti gūḷhāni ca paṭicchannāni ca. Kathitā visajjitāva te pañhā bhagavatā honti niddiṭṭhakāraṇā upakkhittakā ca. Te bhagavato sampajjanti. Atha kho bhagavāva tattha atirocati yadidaṃ paññāyāti – dhonena yugaṃ samāgamā, na hi tvaṃ sakkhasi sampayātave.
因此,世尊如是说:巴利
Tenāha bhagavā –
69 “ 而后你又堕入虚妄思惟,心中推敲种种邪见;
你虽与清净者相逢,却终究无法与之同行。”巴利 注疏 2
‘‘Atha tvaṃ pavitakkamāgamā, manasā diṭṭhigatāni cintayanto; Dhonena yugaṃ samāgamā, na hi tvaṃ sakkhasi sampayātave’’ti.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18