因此,他应当断除足散乱,舍弃它、根除它、令它不复生起。于足散乱,他应远离、回避、避离、出离、脱开、解缚,以无边际之心而住、而行、而游、而动、而转、而护、而度、而活。他应当喜好独处、乐于独处,内勤心止,不舍禅那,具足观照,增长空寂之处之修习,是禅修者、乐于禅那者、专注一境者、以最胜义为至上者——这位比丘是真正的禅修者,而非足散乱之人。巴利
Na pādalolassā ti. Pādaloliyaṃ pajaheyya vinodeyya byantiṃ kareyya anabhāvaṃ gameyya, pādaloliyā ārato assa virato paṭivirato nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā vihareyya careyya vicareyya iriyeyya vatteyya pāleyya yapeyya yāpeyya, paṭisallānārāmo assa paṭisallānarato ajjhattaṃ cetosamathamanuyutto anirākatajjhāno vipassanā samannāgato brūhetā suññāgārānaṃ jhāyī jhānarato ekattamanuyutto paramatthagarukoti – jhāyī na pādalolassa.
所谓“追悔”,手的妄动是追悔,脚的妄动是追悔,手脚的妄动是追悔。于不适宜却想“这是适宜的”,于适宜却想“这是不适宜的”,于无过失却想“这是有过失的”,于有过失却想“这是无过失的”。凡此类的后悔性、追悔状态,心的反悔、心的懊恼——这便称为追悔。巴利
Virame kukkuccā nappamajjeyyā ti. Kukkucca nti hatthakukkuccampi kukkuccaṃ, pādakukkuccampi kukkuccaṃ, hatthapādakukkuccampi kukkuccaṃ, akappiye kappiyasaññitā, kappiye akappiyasaññitā, avajje vajjasaññitā, vajje avajjasaññitā, yaṃ evarūpaṃ kukkuccaṃ kukkuccāyanā kukkuccāyitattaṃ cetaso vippaṭisāro manovilekho – idaṃ vuccati kukkuccaṃ.
再者,追悔——心的反悔、心的懊恼,依两种原因而生起:源于已做与未做。如何依已做与未做而生起追悔——心的反悔、心的懊恼?源于“我做了身恶行,未做身善行”可生起追悔——心的反悔、心的懊恼;源于“我做了语恶行,未做语善行”可生起追悔——心的反悔、心的懊恼;源于“我做了意恶行,未做意善行”可生起追悔——心的反悔、心的懊恼;源于“我做了杀生,未远离杀生”可生起追悔——心的反悔、心的懊恼;源于“我做了不与取……我做了欲邪行……我做了妄语……我做了离间语……我做了粗恶语……我做了杂秽语……我有贪心……我有瞋心……我抱持邪见,未具足正见”可生起追悔——心的反悔、心的懊恼。如此,依已做与未做而生起追悔——心的反悔、心的懊恼。巴利
Api ca dvīhi kāraṇehi uppajjati kukkuccaṃ cetaso vippaṭisāro manovilekho – katattā ca akatattā ca. Kathaṃ katattā ca akatattā ca uppajjati kukkuccaṃ cetaso vippaṭisāro manovilekho? ‘‘Kataṃ me kāyaduccaritaṃ, akataṃ me kāyasucarita’’nti uppajjati kukkuccaṃ cetaso vippaṭisāro manovilekho, ‘‘kataṃ me vacīduccaritaṃ, akataṃ me vacīsucarita’’nti uppajjati kukkuccaṃ cetaso vippaṭisāro manovilekho, ‘‘kataṃ me manoduccaritaṃ, akataṃ me manosucaritanti…pe… ‘‘kato me pāṇātipāto, akatā me pāṇātipātā veramaṇī’’ti uppajjati kukkuccaṃ…pe… manovilekho, ‘‘kataṃ me adinnādānaṃ… kato me kāmesumicchācāro… kato me musāvādo… katā me pisuṇavācā… katā me pharusavācā… kato me samphappalāpo… katā me abhijjhā… kato me byāpādo… katā me micchādiṭṭhi, akatā me sammādiṭṭhī’’ti uppajjati kukkuccaṃ cetaso vippaṭisāro manovilekho . Evaṃ katattā ca akatattā ca uppajjati kukkuccaṃ cetaso vippaṭisāro manovilekho.
或者,以“我在戒行上未得圆满”而生起恶作——心的追悔与恼乱;以“我在守护根门上未得严密”……以“我在饮食上未达知量”……以“我未致力于警觉”……以“我未具备念与正知”……以“我未修习四念处”……以“我未修习四正勤”……以“我未修习四神足”……以“我未修习五根”……以“我未修习五力”……以“我未修习七觉支”……以“我未修习八圣道”……以“我未遍知苦”……以“我未断集”……以“我未修道”……以“我未证灭”而生起恶作——心的追悔与恼乱。因此,对于恶作,应当远离、回避、避离;应当断除恶作,除去它、消灭它、令其不生。对于恶作,他应远离、回避、避离、出离、脱离、解缚,以无边际之心而住——这便是远离恶作。巴利
Atha vā ‘‘sīlesumhi na paripūrakārī’’ti uppajjati kukkuccaṃ cetaso vippaṭisāro manovilekho, ‘‘indriyesumhi aguttadvāro’’ti…pe… ‘‘bhojane amattaññumhī’’ti… ‘‘jāgariyaṃ ananuyuttomhī’’ti… ‘‘na satisampajaññena samannāgatomhī’’ti… ‘‘abhāvitā me cattāro satipaṭṭhānā’’ti… ‘‘abhāvitā me cattāro sammappadhānā’’ti… ‘‘abhāvitā me cattāro iddhipādā’’ti… ‘‘abhāvitāni me pañcindriyānī’’ti… ‘‘abhāvitāni me pañca balānī’’ti… ‘‘abhāvitā me satta bojjhaṅgā’’ti… ‘‘abhāvito me ariyo aṭṭhaṅgiko maggo’’ti… ‘‘dukkhaṃ me apariññāta’’nti… ‘‘samudayo me appahīno’’ti… ‘‘maggo me abhāvito’’ti… ‘‘nirodho me asacchikato’’ti uppajjati kukkuccaṃ cetaso vippaṭisāro manovilekho. Virame kukkuccāti kukkuccā ārameyya virameyya paṭivirameyya kukkuccaṃ pajaheyya vinodeyya byantiṃ kareyya anabhāvaṃ gameyya. Kukkuccā ārato assa virato paṭivirato nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā vihareyyāti – virame kukkuccā.
他应恭敬而行、持续用功、坚定落实,从不懈怠、不弃愿求、不卸重任,于所有善法中都保持不放逸。他如此策励:“我何时能圆满那尚未圆满的戒蕴,又以智慧更善巧地掌握那已圆满的戒蕴呢?”对此,生起意愿、精进、奋发、勇猛、坚持不退、正念、正知、热忱、努力、决意、专念,于一切善法皆不放逸。“我何时能圆满那尚未圆满的定蕴……慧蕴……解脱蕴……解脱知见蕴呢?”“我何时能遍知那尚未遍知的苦,断除那尚未断除的烦恼,修习那尚未修习的道,证悟那尚未证悟的灭呢?”对此,生起意愿、精进、奋发、勇猛、坚持不退、正念、正知、热忱、努力、决意、专念,于一切善法皆不放逸——如此,应舍离恶作,切莫放逸。巴利
Nappamajjeyyā ti sakkaccakārī assa sātaccakārī aṭṭhitakārī anolīnavuttiko anikkhittacchando anikkhittadhuro appamādo kusalesu dhammesu. ‘‘Kadāhaṃ aparipūraṃ vā sīlakkhandhaṃ paripūreyyaṃ, paripūraṃ vā sīlakkhandhaṃ tattha tattha paññāya anuggaṇheyya’’nti? Yo tattha chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca thāmo ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca ātappaṃ padhānaṃ adhiṭṭhānaṃ anuyogo appamādo kusalesu dhammesu . ‘‘Kadāhaṃ aparipūraṃ vā samādhikkhandhaṃ…pe… paññākkhandhaṃ… vimuttikkhandhaṃ… vimuttiñāṇadassanakkhandhaṃ… kadāhaṃ apariññātaṃ vā dukkhaṃ parijāneyyaṃ, appahīne vā kilese pajaheyyaṃ, abhāvitaṃ vā maggaṃ bhāveyyaṃ, asacchikataṃ vā nirodhaṃ sacchikareyya’’nti? Yo tattha chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca thāmo ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca ātappaṃ padhānaṃ adhiṭṭhānaṃ anuyogo appamādo kusalesu dhammesūti – virame kukkuccā nappamajjeyya.
坐具,即坐下时所倚卧的用具,诸如床、椅、垫、草席、皮垫、草铺、叶铺、稻草铺等。卧处,即安歇的住所,诸如精舍、殿楼、半覆屋、高楼、石窟等。这些就是所谓的坐卧之处。巴利
Athāsanesu sayanesu, appasaddesu bhikkhu vihareyyā ti. Athā ti padasandhi…pe… āsanaṃ vuccati yattha nisīdati – mañco pīṭhaṃ bhisi taṭṭikā cammakhaṇḍo tiṇasanthāro paṇṇasanthāro palālasanthāro. Sayanaṃ vuccati senāsanaṃ vihāro aḍḍhayogo pāsādo hammiyaṃ guhāti – athāsanesu sayanesu.
比丘应在那些寂静、无喧闹、人迹罕至、适合独处、堪宜禅修的坐卧处,或经行、或漫步、或安住、或行持,守护道业、维持生命、安稳度日。这就是说,比丘应当在安静之地、坐卧之处安住。巴利
Appasaddesu bhikkhu vihareyyā ti. Appasaddesu appanigghosesu vijanavātesu manussarāhasseyyakesu paṭisallānasāruppesu senāsanesu careyya vicareyya vihareyya iriyeyya vatteyya pāleyya yapeyya yāpeyyāti – athāsanesu sayanesu appasaddesu bhikkhu vihareyya.
因此,世尊说:巴利
Tenāha bhagavā –
160 “ 禅修者不应四处游荡,应远离恶作,不应放逸;
比丘应于坐卧之处,安住于安静的地方。”
将昼夜分作六时,以五时投入修行,一时躺卧歇息——不应沉溺于睡眠。巴利 注疏 1
‘‘Jhāyī na pādalolassa, virame kukkuccā nappamajjeyya; Athāsanesu sayanesu, appasaddesu bhikkhu vihareyyā’’ti. Niddaṃ na bahulīkareyyā ti. Rattindivaṃ chakoṭṭhāsaṃ kāretvā pañcakoṭṭhāsaṃ paṭipajjeyya ekakoṭṭhāsaṃ nippajjeyyāti – niddaṃ na bahulīkareyya.
在此,比丘于白昼以经行与端坐,从障碍法当中净化内心;夜晚的初夜分,亦以经行与端坐,从障碍法当中净化内心;中夜分,右胁着地,作狮子卧,脚叠脚,正念正知,作意起身想;后夜分,起身之后,再以经行与端坐,从障碍法当中净化内心。巴利
Jāgariyaṃ bhajeyya ātāpī ti. Idha bhikkhu divasaṃ caṅkamena nisajjāya āvaraṇīyehi dhammehi cittaṃ parisodheyya, rattiyā paṭhamaṃ yāmaṃ caṅkamena nisajjāya āvaraṇīyehi dhammehi cittaṃ parisodheyya, rattiyā majjhimaṃ yāmaṃ dakkhiṇena passena sīhaseyyaṃ kappeyya pādepādaṃ accādhāya sato sampajāno uṭṭhānasaññaṃ manasikaritvā, rattiyā pacchimaṃ yāmaṃ paccuṭṭhāya caṅkamena nisajjāya āvaraṇīyehi dhammehi cittaṃ parisodheyya.
意思是:应亲近警寤,应遍亲近,应修习,应常修习,应俱修习,应反复修习——即应亲近警寤。巴利
Jāgariyaṃ bhajeyyā ti jāgariyaṃ bhajeyya sambhajeyya seveyya niseveyya saṃseveyya paṭiseveyyāti – jāgariyaṃ bhajeyya.
意思是:热忱就是指精进。那属于心的精进策励、出发、前进、努力、奋斗、奋发、勇猛、毅力、坚定、不懈怠的状态、不舍弃意欲、不舍弃责任、承担起责任——这就是精进、精进根、精进力、正勤。以此热忱而具足、圆满具足、到达、圆满到达、具有、圆满具有、具备者,便称为具热忱者。——应亲近警寤,具热忱。巴利
Ātāpī ti. Ātappaṃ vuccati vīriyaṃ . Yo cetasiko vīriyārambho nikkamo parakkamo uyyāmo vāyāmo ussāho ussoḷhī thāmo ṭhiti asithilaparakkamatā anikkhittacchandatā anikkhittadhuratā dhurasampaggaho vīriyaṃ vīriyindriyaṃ vīriyabalaṃ sammāvāyāmo. Iminā ātāpena upeto samupeto upagato samupagato upapanno samupapanno samannāgato so vuccati ātāpīti – jāgariyaṃ bhajeyya ātāpī.
“当舍懈怠、幻术、嬉笑、嬉戏、行淫与妆饰”:所谓“懈怠”:昏沉、昏沉性、昏沉状态、昏沉迟钝,就是懈怠、懈怠性、懈怠状态。幻术是指欺骗的行为。在此,有人以身行恶行后……(中略)……以语、以意行恶行后,为了掩盖它,内心生起邪恶的愿望。他希望“别让人知道我”,思量“别让人知道我”,言语“别让人知道我”,以身努力“别让人知道我”。像这样的变幻、极狡诈、欺骗、蒙骗、隐瞒、环绕隐瞒、覆盖、完全覆盖、遮掩、完全遮掩、不公开、不显露、隐藏、恶行——这就叫做幻术。所谓“嬉笑”:在此,有人过度露齿而笑。世尊曾这样说过:“诸比丘,在圣者的律中,这些过度露齿而笑,就如同幼稚的行为。”巴利
Tandiṃ māyaṃ hassaṃ khiḍḍaṃ, methunaṃ vippajahe savibhūsa nti. Tandī ti tandī tandiyanā tandiyitattaṃ tandimanakatā ālasyaṃ ālasyāyanā ālasyāyitattaṃ. Māyā vuccati vañcanikā cariyā. Idhekacco kāyena duccaritaṃ caritvā…pe… vācāya manasā duccaritaṃ caritvā tassa paṭicchādanahetu pāpikaṃ icchaṃ paṇidahati. Mā maṃ jaññāti icchati, mā maṃ jaññāti saṅkappeti, mā maṃ jaññāti vācaṃ bhāsati, mā maṃ jaññāti kāyena parakkamati. Yā evarūpā māyāvitā accasarā vañcanā nikati nikiraṇā pariharaṇā gūhanā parigūhanā chādanā paricchādanā anuttānīkammaṃ anāvikammaṃ vocchādanā pāpakiriyā – ayaṃ vuccati māyā. Hassa nti idhekacco ativelaṃ dantavidaṃsakaṃ hasati. Vuttañhetaṃ bhagavatā – ‘‘kumārakamidaṃ, bhikkhave , ariyassa vinaye yadidaṃ ativelaṃ dantavidaṃsakaṃ hasita’’nti.
意思是:有两种嬉戏——身的嬉戏与语的嬉戏。什么是身的嬉戏呢?玩象、玩马、玩车、玩弓、玩八道棋、玩十道棋、玩空中游戏、玩绕路游戏、玩贴近游戏、玩打谷场游戏、玩堆沙游戏、玩抽签游戏、玩骰子游戏、玩树叶衣游戏、玩弯木游戏、玩脱环游戏、玩滚轮游戏、玩叶杯游戏、玩小车游戏、玩小弓游戏、玩字母游戏、玩意念游戏、玩如说游戏——这就是身的嬉戏。什么是语的嬉戏呢?口鼓、口悬吊、口瓮、口皱、口贝壶、口镜、戏剧、说唱、歌唱、玩笑——这就是语的嬉戏。巴利
Khiḍḍā ti dve khiḍḍā – kāyikā ca khiḍḍā vācasikā ca khiḍḍā. Katamā kāyikā khiḍḍā? Hatthīhipi kīḷanti, assehipi kīḷanti, rathehipi kīḷanti, dhanūhipi kīḷanti, aṭṭhapadehipi kīḷanti, dasapadehipi kīḷanti, ākāsepi kīḷanti, parihārapathepi kīḷanti, santikāyapi kīḷanti , khalikāyapi kīḷanti, ghaṭikāyapi kīḷanti, salākahatthenapi kīḷanti, akkhenapi kīḷanti, paṅkacīrenapi kīḷanti , vaṅkakenapi kīḷanti, mokkhacikāyapi kīḷanti, ciṅgulakenapi kīḷanti, pattāḷhakenapi kīḷanti, rathakenapi kīḷanti, dhanukenapi kīḷanti, akkharikāyapi kīḷanti, manesikāyapi kīḷanti, yathāvajjenapi kīḷanti – ayaṃ kāyikā khiḍḍā. Katamā vācasikā khiḍḍā? Mukhabherikaṃ mukhālambaraṃ mukhaḍiṇḍimakaṃ mukhavalimakaṃ mukhabheruḷakaṃ mukhadaddarikaṃ nāṭakaṃ lāpaṃ gītaṃ davakammaṃ – ayaṃ vācasikā khiḍḍā.
淫欲法,即所谓非法、村法、贱法、粗恶法、与水有关、隐秘、一对一的成就。为何称为淫欲法?因为两者皆染着、沉迷、流漏、被缠扰、心被完全控制,两者的法相似,故称为淫欲法。正如两个争吵的人称为“methuna”,两个争论的人……(中略)……两个说话的人、两个起诤事的人、两个争吵的人、两个论议的人、两个交谈的人,皆称为“methuna”。同样地,两者皆染着、沉迷、流漏、被缠扰、心被完全控制,两者的法相似,故称为淫欲法。巴利
Methunadhammo nāma yo so asaddhammo gāmadhammo vasaladhammo duṭṭhullo odakantiko rahasso dvayaṃdvayasamāpatti. Kiṃkāraṇā vuccati methunadhammo? Ubhinnaṃ rattānaṃ sārattānaṃ avassutānaṃ pariyuṭṭhitānaṃ pariyādinnacittānaṃ ubhinnaṃ sadisānaṃ dhammoti, taṃkāraṇā vuccati methunadhammo. Yathā ubho kalahakārakā methunakāti vuccanti, ubho bhaṇḍanakārakā…pe… ubho bhassakārakā… ubho adhikaraṇakārakā… ubho vivādakārakā… ubho vādino… ubho sallāpakā methunakāti vuccanti ; evameva ubhinnaṃ rattānaṃ sārattānaṃ avassutānaṃ pariyuṭṭhitānaṃ pariyādinnacittānaṃ ubhinnaṃ sadisānaṃ dhammoti, taṃkāraṇā vuccati methunadhammo.
装饰有两种:在家人的装饰与出家人的装饰。何谓在家人的装饰?头发、胡须、花鬘、香料、涂油、首饰、佩饰、衣服、床座、头巾、涂身、揉摩、沐浴、按摩、镜、眼膏、花鬘涂香、面粉、面膏、手环、发髻带、杖管、刀剑、伞盖、彩饰鞋、头巾、宝珠、牦尾拂、白净长边衣等——此为在家人的装饰。何谓出家人的装饰?装饰袈裟、装饰钵、装饰住处,或是对此腐坏身体或外在资具的装饰、妆点、嬉戏、玩耍、贪恋、贪恋性、轻浮、轻浮性——此为出家人的装饰。巴利
Vibhūsā ti dve vibhūsā – atthi agāriyassa vibhūsā, atthi pabbajitassa vibhūsā. Katamā agāriyassa vibhūsā? Kesā ca massu ca mālā ca gandhā ca vilepanā ca ābharaṇā ca pilandhanā ca vatthañca sayanāsanañca veṭhanañca ucchādanaṃ parimaddanaṃ nhāpanaṃ sambāhanaṃ ādāsaṃ añjanaṃ mālāvilepanaṃ mukhacuṇṇakaṃ mukhalepaṃ hatthabandhaṃ sikhābandhaṃ daṇḍanāḷiyaṃ khaggaṃ chattaṃ citrā upāhanā uṇhīsaṃ maṇiṃ vāḷabījaniṃ odātāni vatthāni dīghadasāni iti vā – ayaṃ agāriyassa vibhūsā. Katamā pabbajitassa vibhūsā? Cīvaramaṇḍanā pattamaṇḍanā senāsanamaṇḍanā imassa vā pūtikāyassa bāhirānaṃ vā parikkhārānaṃ maṇḍanā vibhūsanā keḷanā parikeḷanā gedhitatā gedhitattaṃ capalatā cāpalyaṃ – ayaṃ pabbajitassa vibhūsā.
他应当断除、去除、灭尽、令不复存在的:懒散、欺骗、嬉笑、游戏、淫欲法,及装饰、随从、眷属、资具——断除懒散、欺骗、嬉笑、游戏,并断除淫欲连同装饰。巴利
Tandiṃ māyaṃ hassaṃ khiḍḍaṃ, methunaṃ vippajahe savibhūsa nti. Tandiñca māyañca hassañca khiḍḍañca methunadhammañca savibhūsaṃ saparivāraṃ saparibhaṇḍaṃ saparikkhāraṃ pajaheyya vinodeyya byantiṃ kareyya anabhāvaṃ gameyyāti – tandiṃ māyaṃ hassaṃ khiḍḍaṃ, methunaṃ vippajahe savibhūsaṃ.
所以,世尊这样说:巴利
Tenāha bhagavā –
161 “ 不应纵于睡眠,应勤修警觉,具足精勤;
懒散、欺骗与嬉笑、游戏,以及淫欲和种种装饰,皆应断除。”巴利 注疏 1
‘‘Niddaṃ na bahulīkareyya, jāgariyaṃ bhajeyya ātāpī; Tandiṃ māyaṃ hassaṃ khiḍḍaṃ, methunaṃ vippajahe savibhūsa’’nti.
“不应行阿闼婆咒术、占梦、相术,亦不占星宿”:咒术师们行持咒术:于城邑被围时,或战阵临前时,他们对敌军、怨敌、仇敌兴起灾害,兴起祸患,兴起疾病,令人生起热病,生起绞痛,生起霍乱,生起下痢。咒术师们即如此行持咒术。巴利
Āthabbaṇaṃ supinaṃ lakkhaṇaṃ, no vidahe athopi nakkhatta nti. Āthabbaṇikā āthabbaṇaṃ payojenti, nagare vā ruddhe saṅgāme vā paccupaṭṭhite parasenapaccatthikesu paccāmittesu ītiṃ uppādenti, upaddavaṃ uppādenti, rogaṃ uppādenti, pajjarakaṃ karonti, sūlaṃ karonti, visūcikaṃ karonti, pakkhandikaṃ karonti. Evaṃ āthabbaṇikā āthabbaṇaṃ payojenti.
解梦者依据梦境作出预言。若有人在清晨时分做梦,其果报如此。在正午时分所做的梦,其果报如此。在傍晚时分所做的梦,其果报如此。在初夜时分所做的梦……在中夜时分所做的梦……在后夜时分所做的梦……靠右侧躺时所做的梦……靠左侧躺时所做的梦……仰卧所做的梦……俯卧所做的梦……梦见月亮……梦见太阳……梦见大海……梦见山中之王须弥山……梦见大象……梦见马……梦见战车……梦见步兵……梦见军队的阵列……梦见令人愉悦的园林……梦见令人愉悦的森林……梦见令人愉悦的土地……梦见令人愉悦的池塘,其果报皆如此。解梦者正是如此依据梦境而作预言。巴利
Supinapāṭhakā supinaṃ ādisanti, yo pubbaṇhasamayaṃ supinaṃ passati, evaṃ vipāko hoti. Yo majjhanhikasamayaṃ supinaṃ passati, evaṃ vipāko hoti. Yo sāyanhasamayaṃ supinaṃ passati, evaṃ vipāko hoti. Yo purime yāme…pe… yo majjhime yāme… yo pacchime yāme… yo dakkhiṇena passena nipanno… yo vāmena passena nipanno… yo uttānaṃ nipanno… yo avakujja nipanno… yo candaṃ passati… yo sūriyaṃ passati… yo mahāsamuddaṃ passati… yo sineruṃ pabbatarājānaṃ passati… yo hatthiṃ passati… yo assaṃ passati… yo rathaṃ passati… yo pattiṃ passati… yo senābyūhaṃ passati… yo ārāmarāmaṇeyyakaṃ passati… yo vanarāmaṇeyyakaṃ passati… yo bhūmirāmaṇeyyakaṃ passati… yo pokkharaṇīrāmaṇeyyakaṃ passati, evaṃ vipāko hotīti. Evaṃ supinapāṭhakā supinaṃ ādisanti.
看相的人预言相状,比如:宝石的相状、棍杖的相状、衣物的相状、剑的相状、箭的相状、弓的相状、武器的相状、女人的相状、男人的相状、少女的相状、少男的相状、女奴的相状、男奴的相状、大象的相状、马的相状、水牛的相状、公牛的相状、阉牛的相状、山羊的相状、公羊的相状、公鸡的相状、鹌鹑的相状、巨蜥的相状、一种耳饰的相状?、乌龟的相状、鹿的相状,像这样的种种情况。看相的人就是这样预言相状的。巴利
Lakkhaṇapāṭhakā lakkhaṇaṃ ādisanti – maṇilakkhaṇaṃ daṇḍalakkhaṇaṃ vatthalakkhaṇaṃ asilakkhaṇaṃ usulakkhaṇaṃ dhanulakkhaṇaṃ āvudhalakkhaṇaṃ itthilakkhaṇaṃ purisalakkhaṇaṃ kumārikālakkhaṇaṃ kumāralakkhaṇaṃ dāsilakkhaṇaṃ dāsalakkhaṇaṃ hatthilakkhaṇaṃ assalakkhaṇaṃ mahiṃsalakkhaṇaṃ usabhalakkhaṇaṃ goṇalakkhaṇaṃ ajalakkhaṇaṃ meṇḍalakkhaṇaṃ kukkuṭalakkhaṇaṃ vaṭṭalakkhaṇaṃ godhālakkhaṇaṃ kaṇṇikālakkhaṇaṃ kacchapalakkhaṇaṃ migalakkhaṇaṃ iti vāti. Evaṃ lakkhaṇapāṭhakā lakkhaṇaṃ ādisanti.
占星师以星宿来占断。共有二十八星宿。他们称说:依此星宿,可行入宅;依此星宿,可戴王冠;依此星宿,可办婚嫁;依此星宿,可下种子;依此星宿,可行交合。占星师便是如此以星宿占断的。巴利
Nakkhattapāṭhakā nakkhattaṃ ādisanti. Aṭṭhavīsati nakkhattāni. Iminā nakkhattena gharappaveso kattabbo, iminā nakkhattena makuṭaṃ bandhitabbaṃ, iminā nakkhattena vāreyyaṃ kāretabbaṃ, iminā nakkhattena bījanīhāro kattabbo, iminā nakkhattena saṃvāso gantabboti. Evaṃ nakkhattapāṭhakā nakkhattaṃ ādisanti.
他不应修习、从事、行持,亦不应以之为依止——《阿闼婆吠陀》、解梦术、看相术和占星术。同样地,不应接受、学习、忆持、掌握、辨别或运用《阿闼婆吠陀》、解梦术、看相术,乃至占星术。巴利
Āthabbaṇaṃ supinaṃ lakkhaṇaṃ, no vidahe athopi nakkhatta nti. Āthabbaṇañca supinañca lakkhaṇañca nakkhattañca no vidaheyya na careyya na samācareyya na samādāya vatteyya. Atha vā na gaṇheyya na uggaṇheyya na dhāreyya na upadhāreyya na upalakkheyya nappayojeyyāti – āthabbaṇaṃ supinaṃ lakkhaṇaṃ, no vidahe athopi nakkhattaṃ.
所谓鸟兽声,即动物的叫声。鸟兽声相师依动物的叫声占断——他们宣称能了知鸟类或四足动物的啼叫与鸣吼之义。鸟兽声相师便是如此依动物叫声占断的。安胎师则令胎儿安住。胎儿由两种因缘不得安稳住胎:因虫类,或因风界失调。他们便施予药物,以消除这些虫类或风界失调的障碍。安胎师便是如此令胎儿安住的。医术有五种:眼耳眼科、外科、内科、驱鬼术、儿科。一位以佛为皈依、以法为皈依、以僧为皈依者,他皈依世尊,世尊亦护念此人。这确实为世尊亲说:“诸比丘,若有比丘虚伪、固执、饶舌、傲慢自大、内心不得安止,他们非我所护念者。诸比丘,那些比丘背离此法与律,且于此法与律中不得增长、增广、广大。然而,诸比丘,若有比丘不虚伪、不饶舌、具慧而坚定、不固执、内心善得安止,他们则是我所护念者。诸比丘,他们不背离此法与律,且于此法与律中得以增长、增广、广大。”巴利
Virutañca gabbhakaraṇaṃ, tikicchaṃ māmako na seveyyā ti. Virutaṃ vuccati migavākkaṃ. Migavākkapāṭhakā migavākkaṃ ādisanti – sakuntānaṃ vā catuppadānaṃ vā rutaṃ vassitaṃ jānantīti. Evaṃ migavākkapāṭhakā migavākkaṃ ādisanti. Gabbhakaraṇīyā gabbhaṃ saṇṭhāpenti. Dvīhi kāraṇehi gabbho na saṇṭhāti – pāṇakehi vā vātakuppehi vā. Pāṇakānaṃ vā vātakuppānaṃ vā paṭighātāya osadhaṃ dentīti. Evaṃ gabbhakaraṇīyā gabbhaṃ saṇṭhāpenti. Tikicchā ti pañca tikicchā – sālākiyaṃ, sallakattiyaṃ, kāyatikicchaṃ, bhūtiyaṃ, komārabhaccaṃ. Māmako ti buddhamāmako dhammamāmako saṅghamāmako, so vā bhagavantaṃ mamāyati bhagavā vā taṃ puggalaṃ pariggaṇhāti. Vuttañhetaṃ bhagavatā – ‘‘ye te, bhikkhave, bhikkhū kuhā thaddhā lapā siṅgī unnaḷā asamāhitā na me te, bhikkhave, bhikkhū māmakā, apagatā ca te, bhikkhave, bhikkhū imasmā dhammavinayā, na ca te bhikkhū imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjanti. Ye ca kho, bhikkhave, bhikkhū nikkuhā nillapā dhīrā atthaddhā susamāhitā te kho me, bhikkhave, bhikkhū māmakā na ca apagatā te , bhikkhave, bhikkhū imasmā dhammavinayā, te ca bhikkhū imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjanti’’.
“ 欺诳、固执、饶舌、炫饰、骄慢、心不定者;
他们于正自觉者所教说的法中,不得增长。
“ 智者无虚伪、不饶舌、不顽固,善得定。
他们确实能于正自觉者所教之法中获得增长。”巴利
‘‘Kuhā thaddhā lapā siṅgī, unnaḷā asamāhitā; Na te dhamme virūhanti, sammāsambuddhadesite. ‘‘Nikkuhā nillapā dhīrā, atthaddhā susamāhitā; Te ve dhamme virūhanti, sammāsambuddhadesite’’.
佛弟子不应从事、不应亲近、不应屡屡亲近、不应交际、不应反复从事鸟兽声、怀孕术与医疗;不应行、不应常行、不应受持后而行。换言之,不应执取、不应研习、不应记持、不应忆念、不应审视、不应修习——佛弟子不应从事鸟兽声、怀孕术与医疗。巴利
Virutañca gabbhakaraṇaṃ, tikicchaṃ māmako na seveyyā ti. Virutañca gabbhakaraṇañca tikicchañca māmako na seveyya na niseveyya na saṃseveyya nappaṭiseveyya na careyya na samācareyya na samādāya vatteyya. Atha vā na gaṇheyya na uggaṇheyya na dhāreyya na upadhāreyya na upalakkheyya nappayojeyyāti – virutañca gabbhakaraṇaṃ tikicchaṃ māmako na seveyya.
因此,世尊说:巴利
Tenāha bhagavā –
162 “ 不应修习阿达婆咒术、占梦、看相及星宿术。
我的弟子,也不应从事鸟兽声占卜、安胎术与医术。”巴利 注疏 1
‘‘Āthabbaṇaṃ supinaṃ lakkhaṇaṃ, no vidahe athopi nakkhattaṃ; Virutañca gabbhakaraṇaṃ, tikicchaṃ māmako na seveyyā’’ti.
在此,有些比丘基于出身、基于族姓、基于家世、基于容貌端严、基于财富、基于学识、基于职业、基于技艺、基于知识领域、基于多闻、基于辩才,或基于其他某种事由,而指责、呵责、非难他。当他遭到指责、遭到呵责、遭到非难时,面对指责、呵责、非难,面对恶名与坏名声,他不动摇、不被动摇、不深受动摇,不恐惧、不惊惶、不战栗、不害怕、不陷入惊惧。他应是无畏、不胆怯、不惊慌、不逃跑,已断除害怕与怖畏,已远离身毛竖立的状态而安住——对于指责,他不动摇。巴利
Nindāya nappavedheyyā ti. Idhekacce bhikkhū nindanti jātiyā vā gottena vā kolaputtiyena vā vaṇṇapokkharatāya vā dhanena vā ajjhenena vā kammāyatanena vā sippāyatanena vā vijjāṭṭhānena vā sutena vā paṭibhānena vā aññataraññatarena vā vatthunā nindanti garahanti upavadanti, nindito garahito upavadito nindāya garahāya upavādena akittiyā avaṇṇahārikāya na vedheyya nappavedheyya na sampavedheyya na taseyya na uttaseyya na paritaseyya na bhāyeyya na santāsaṃ āpajjeyya, abhīrū assa achambhī anutrāsī apalāyī, pahīnabhayabheravo vigatalomahaṃso vihareyyāti – nindāya nappavedheyya.
此处,有些比丘由于出身、族姓、家世、容貌端严、财富、学识、职业、技艺、知识领域、多闻、辩才,或其他某种原因而受到称赞、赞扬、称叹、夸奖。当受到称赞、赞扬、称叹、夸奖时,对于这种称赞、赞扬、称叹、夸奖的名声,他不生起骄慢,不生起高傲,不生起慢心,不生起顽固。他不因此而生慢心,不因此而变得僵硬、过于僵硬、昂首挺胸——比丘受到称赞时不应骄慢。巴利
Na unnameyya pasaṃsito bhikkhū ti. Idhekacce bhikkhū pasaṃsanti jātiyā vā gottena vā kolaputtiyena vā vaṇṇapokkharatāya vā dhanena vā ajjhenena vā kammāyatanena vā sippāyatanena vā vijjāṭṭhānena vā sutena vā paṭibhānena vā aññataraññatarena vā vatthunā pasaṃsanti thomenti kittenti vaṇṇenti, pasaṃsito thomito kittito vaṇṇito pasaṃsāya thomanena kittiyā vaṇṇahārikāya unnatiṃ na kareyya unnamaṃ na kareyya mānaṃ na kareyya thambhaṃ na kareyya, na tena mānaṃ janeyya na tena thaddho assa patthaddho paggahitasiroti – na unnameyya pasaṃsito bhikkhu.
“贪”是指:贪求、贪染的状态、贪著、执著、执著的状态、渴望、贪,这是不善根。“悭”是指:五种吝啬——对住处吝啬……(中略)……执取,名为悭。“嗔”是指:心的嫌恶、反感、对立,愤怒、盛怒、极怒,嗔、嗔恼、极嗔恼,心的损害、意的嗔恼,忿、怒、怒态,嗔、憎、憎态,恼害、害意、害恼,敌对、暴戾、粗鲁,心的不快。“离间语”:于此,有人好说离间语,从这边听闻,为离间这边的人而往那边说;或从那边听闻,为离间那边的人而往这边说。他如此破坏和合者,助长已分裂者,乐于派系、喜好派系、欢喜派系,说能起派系的话——这就称为离间语。巴利
Lobhaṃ saha macchariyena, kodhaṃ pesuṇiyañca panudeyyā ti. Lobho ti yo lobho lubbhanā lubbhitattaṃ sārāgo sārajjanā sārajjitattaṃ abhijjhā lobho akusalamūlaṃ. Macchariya nti pañca macchariyāni – āvāsamacchariyaṃ…pe… gāho vuccati macchariyaṃ. Kodho ti yo cittassa āghāto paṭighāto paṭighaṃ paṭivirodho, kopo pakopo sampakopo, doso padoso sampadoso, cittassa byāpatti manopadoso, kodho kujjhanā kujjhitattaṃ, doso dussanā dussitattaṃ, byāpattiṃ byāpajjanā byāpajjitattaṃ, virodho paṭivirodho caṇḍikkaṃ asuropo anattamanatā cittassa. Pesuñña nti idhekacco pisuṇavāco hoti ito sutvā amutra akkhātā imesaṃ bhedāya, amutra vā sutvā imesaṃ akkhātā amūsaṃ bhedāya. Iti samaggānaṃ vā bhettā bhinnānaṃ vā anuppadātā, vaggārāmo vaggarato vagganandī vaggakaraṇiṃ vācaṃ bhāsitā hoti – idaṃ vuccati pesuññaṃ.
再者,他以两种原因散布离间语:出于讨人欢心,或怀着分裂的意图。出于讨人欢心,如何散布离间语呢?“我将成为此人喜爱的人,成为合他心意的人,成为他信赖的人,成为他亲近的人,成为他知心的人。”像这样,出于讨人欢心而散布离间语。怀着分裂的意图,如何散布离间语呢?“如何令这些人互相对立、分离、成为派别、分为两家、心生二意、成为两派、相互破裂、不再和合,痛苦不安地生活呢?”像这样,怀着分裂的意图而散布离间语。比丘应当驱除、逐出、舍断、除去、灭尽这些,令贪与悭、嗔恚与离间语永不再生。巴利
Api ca dvīhi kāraṇehi pesuññaṃ upasaṃharati – piyakamyatāya vā bhedādhippāyena vā. Kathaṃ piyakamyatāya pesuññaṃ upasaṃharati? Imassa piyo bhavissāmi manāpo bhavissāmi vissāsiko bhavissāmi abbhantariko bhavissāmi suhadayo bhavissāmīti. Evaṃ piyakamyatāya pesuññaṃ upasaṃharati. Kathaṃ bhedādhippāyena pesuññaṃ upasaṃharati? Kathaṃ ime nānā assu vinā assu vaggā assu dvedhā assu dvejjhā assu dve pakkhā assu bhijjheyyuṃ na samāgaccheyyuṃ dukkhaṃ na phāsu vihareyyunti. Evaṃ bhedādhippāyena pesuññaṃ upasaṃharati. Lobhaṃ saha macchariyena, kodhaṃ pesuṇiyañca panudeyyāti. Lobhañca macchariyañca kodhañca pesuññañca nudeyya panudeyya pajaheyya vinodeyya byantiṃ kareyya anabhāvaṃ gameyyāti – lobhaṃ saha macchariyena, kodhaṃ pesuṇiyañca panudeyya.
因此,世尊如是说:巴利
Tenāha bhagavā –
163 “ 比丘不应因呵责而动摇,受到赞叹时也不应骄慢;
他应当驱除贪与悭,驱除嗔与离间语。”巴利 注疏 1
‘‘Nindāya nappavedheyya, na unnameyya pasaṃsito bhikkhu; Lobhaṃ saha macchariyena, kodhaṃ pesuṇiyañca panudeyyā’’ti.
律中所禁止的那些买卖,此处并非所指。如何是安住于买卖?与五众交换钵、衣或其他任何资具时,若以欺诳心,或希求利益而作交换,这便是安住于买卖。如何是不安住于买卖?与五众交换钵、衣或其他资具时,不为欺诳,不希求利益而作交换,这便是不安住于买卖。他不应安住于买卖,不应耽着于买卖;应当舍断买卖、消除买卖、灭尽买卖,令买卖不复存在;应当远离买卖、避开买卖、回避买卖、出离买卖、从买卖中解脱出来、从买卖中解放出来,不与买卖相系,以无量心而住——这便是“不应安住于买卖”。巴利
Kayavikkaye na tiṭṭheyyā ti. Ye kayavikkayā vinaye paṭikkhittā na te imasmiṃ atthe adhippetā. Kathaṃ kayavikkaye tiṭṭhati? Pañcannaṃ saddhiṃ pattaṃ vā cīvaraṃ vā aññaṃ vā kiñci parikkhāraṃ vañcaniyaṃ vā karonto udayaṃ vā patthayanto parivatteti. Evaṃ kayavikkaye tiṭṭhati. Kathaṃ kayavikkaye na tiṭṭhati? Pañcannaṃ saddhiṃ pattaṃ vā cīvaraṃ vā aññaṃ vā kiñci parikkhāraṃ na vañcaniyaṃ vā karonto na udayaṃ vā patthayanto parivatteti. Evaṃ kayavikkaye na tiṭṭhati. Kayavikkaye na tiṭṭheyyā ti. Kayavikkaye na tiṭṭheyya na santiṭṭheyya, kayavikkayaṃ pajaheyya vinodeyya byantiṃ kareyya anabhāvaṃ gameyya, kayavikkayā ārato assa virato paṭivirato nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā vihareyyāti – kayavikkaye na tiṭṭheyya.
哪些是导致诽谤的烦恼?有些沙门、婆罗门具有神通、天眼与他心智,他们能从远处看见,虽近在眼前却无人能见,能以心了知他人心;还有些天神也具有神通、天眼与他心智,能从远处看见,虽近在眼前却无人能见,能以心了知他人心。他们或以粗烦恼、中烦恼或细烦恼而作诽谤。什么是粗烦恼?身恶行、语恶行、意恶行——这些称为粗烦恼。什么是中烦恼?欲寻思、嗔寻思、害寻思——这些称为中烦恼。什么是细烦恼?亲属寻思、地域寻思、有关他人的寻思、与怜悯他人相关的寻思、与利养恭敬名誉相关的寻思、与不想被人轻视相关的寻思——这些称为细烦恼。他不应以这些粗、中、细烦恼而作诽谤,不应造作诽谤,不应生起、制造导致诽谤的烦恼;应当舍弃、消除、灭除这些导致诽谤的烦恼,令其不复存在;应当远离、回避、出离、脱离这些导致诽谤的烦恼,从中解脱,不再与之关联,以无边际之心而住。比丘不应在任何地方、于任何事物、于任何境界中造作诽谤——无论是内在,还是外在,乃至内外之间。巴利
Upavādaṃ bhikkhu na kareyya kuhiñcī ti. Katame upavādakarāti kilesā? Santeke samaṇabrāhmaṇā iddhimanto dibbacakkhukā paracittaviduno, te dūratopi passanti āsannāpi na dissanti cetasāpi cittaṃ pajānanti, devatāpi kho santi iddhimantiniyo dibbacakkhukā paracittaviduniyo, tā dūratopi passanti, āsannāpi na dissanti cetasāpi cittaṃ pajānanti. Te oḷārikehi vā kilesehi majjhimehi vā kilesehi sukhumehi vā kilesehi upavadeyyuṃ. Katame oḷārikā kilesā? Kāyaduccaritaṃ vacīduccaritaṃ manoduccaritaṃ – ime vuccanti oḷārikā kilesā. Katame majjhimā kilesā? Kāmavitakko byāpādavitakko vihiṃsāvitakko – ime vuccanti majjhimā kilesā. Katame sukhumā kilesā? Ñātivitakko, janapadavitakko, aparavitakko, parānudayatā paṭisaññutto vitakko , lābhasakkārasilokapaṭisaññutto vitakko, anavaññattipaṭisaññutto vitakko – ime vuccanti sukhumā kilesā. Te oḷārikehi vā kilesehi majjhimehi vā kilesehi sukhumehi vā kilesehi na upavadeyya upavādaṃ na kareyya upavādakare kilese na kareyya na janeyya na sañjaneyya na nibbatteyya nābhinibbatteyya, upavādakare kilese pajaheyya vinodeyya byantiṃ kareyya anabhāvaṃ gameyya, upavādakarehi kilesehi ārato assa virato paṭivirato nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā vihareyya. Kuhiñcī ti kuhiñci kimhici katthaci ajjhattaṃ vā bahiddhā vā ajjhattabahiddhā vāti – upavādaṃ bhikkhu na kareyya kuhiñci.
“不应执着于村落。”什么是执着于村落?于此,有比丘与村落中的在家人相交而住,同喜同忧:在家人快乐时他也快乐,在家人痛苦时他也痛苦;当有事务需要处理时,他自身也投身其中。如此即是执着于村落。巴利
Gāme ca nābhisajjeyyā ti. Kathaṃ gāme sajjati? Idha bhikkhu gāme gihīhi saṃsaṭṭho viharati sahanandī sahasokī sukhitesu sukhito dukkhitesu dukkhito, uppannesu kiccakaraṇīyesu attanā voyogaṃ āpajjati. Evampi gāme sajjati.
或者,有比丘于午前时分,著下衣,持钵与衣,入村落或城镇乞食。其身未得守护,其语未得守护,其意未得守护,念未安立,诸根不摄。于是,他处处贪著,处处执取,处处被缚,处处遭遇不幸与灾祸。如此,便是执着于村落。巴利
Atha vā bhikkhu pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya pavisati arakkhiteneva kāyena arakkhitāya vācāya arakkhitena cittena anupaṭṭhitāya satiyā asaṃvutehi indriyehi. So tatra tatra sajjati tatra tatra gaṇhāti tatra tatra bajjhati tatra tatra anayabyasanaṃ āpajjati. Evampi gāme sajjati.
如何于村落中而不执著?于此,有比丘在村落中与在家人不相混杂而住,不与他们同乐,不与他们同悲,不因快乐之人而快乐,不因痛苦之人而痛苦;若遇有需处理之事,他亦不亲身参与。如此,也是于村落中而不执著。巴利
Kathaṃ gāme na sajjati? Idha bhikkhu gāme gihīhi asaṃsaṭṭho viharati na sahanandī na sahasokī na sukhitesu sukhito na dukkhitesu dukkhito, uppannesu kiccakaraṇīyesu na attanā voyogaṃ āpajjati. Evampi gāme na sajjati.
或者,比丘在午前时分,着下衣,持钵与上衣,进入村落或城镇托钵乞食。他以善加守护的身、善加守护的语、善加守护的意,安立的正念,收摄的诸根而行乞食。他于一切处不粘着,于一切处不抓取,于一切处不被系缚,于一切处不遭遇不幸与灾祸。如此,也是在村落中不执着。即:在村落中,不应粘着,不应抓取,不应被系缚,不应被阻碍;他应是不贪求的、不渴望的、不沉醉的、不深陷的,应离了贪、没了贪、舍了贪……应以如梵天般的自身而住——并且,在村落中不应有执着。巴利
Atha vā bhikkhu pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya pavisati rakkhiteneva kāyena rakkhitāya vācāya rakkhitena cittena upaṭṭhitāya satiyā saṃvutehi indriyehi. So tatra tatra na sajjati tatra tatra na gaṇhāti tatra tatra na bajjhati tatra tatra na anayabyasanaṃ āpajjati. Evampi gāme na sajjati. Gāme ca nābhisajjeyyāti gāme na sajjeyya na gaṇheyya na bajjheyya na palibajjheyya, agiddho assa agadhito amucchito anajjhosanno vītagedho vigatagedho cattagedho…pe… brahmabhūtena attanā vihareyyāti – gāme ca nābhisajjeyya.
什么是花言巧语?那些依止于利养、恭敬与名声的恶欲者、被欲望所胜者、带着物质之眼者、看重世间法者,对他人所作的言说:迎合之语、奉承之语、蜜语、套近乎之语、过度套近乎之语、讨好之语、过度讨好之语、诱骗之语、过度诱骗之语、爱语、谄媚、如绿豆汤般柔软、如仆从般侍奉、如食人背后之肉。其中,若有一种柔软语、温和语、松弛语、不粗鲁语——这便是花言巧语。巴利
Lābhakamyā janaṃ na lapayeyyā ti. Katamā lapanā? Lābhasakkārasilokasannissitassa pāpicchassa icchāpakatassa āmisacakkhukassa lokadhammagarukassa yā paresaṃ ālapanā lapanā sallapanā ullapanā samullapanā unnahanā samunnahanā ukkācanā samukkācanā anupiyabhāṇitā cātukamyatā muggasūpyatā pāribhaṭayatā parapiṭṭhimaṃsikatā , yā tattha saṇhavācatā sakhilavācatā sithilavācatā apharusavācatā – ayaṃ vuccati lapanā.
再者,出于两种原因,他会对人花言巧语:将自己放低、将他人抬高而花言巧语;或是将自己抬高、将他人贬低而花言巧语。如何是将自己放低、将他人抬高而花言巧语呢?他会说:“诸位对我恩惠甚多,我是依靠诸位才得以获得衣服、饮食、坐卧处和病患所需的医药资具。其他那些本有意赠我物品或为我做事的人,也都是因为仰赖诸位、看在诸位的情面上。甚至我从父母那里承袭下来的旧名字,也都消失了。我是因为诸位,才被称作某家的常客,或是某某家的常客。”如此,便是将自己放低、将他人抬高而花言巧语。巴利
Api ca dvīhi kāraṇehi janaṃ lapati – attānaṃ vā nīcaṃ ṭhapento paraṃ uccaṃ ṭhapento janaṃ lapati, attānaṃ vā uccaṃ ṭhapento paraṃ nīcaṃ ṭhapento janaṃ lapati. Kathaṃ attānaṃ nīcaṃ ṭhapento paraṃ uccaṃ ṭhapento janaṃ lapati? ‘‘Tumhe me bahūpakārā, ahaṃ tumhe nissāya labhāmi cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhāraṃ, yepi me aññe dātuṃ vā kātuṃ vā maññanti, tumhe nissāya tumhe sampassantā yampi me purāṇaṃ mātāpettikaṃ nāmadheyyaṃ tampi me antarahitaṃ. Tumhehi ahaṃ ñāyāmi asukassa kulūpako asukāya kulūpako’’ti. Evaṃ attānaṃ nīcaṃ ṭhapento paraṃ uccaṃ ṭhapento janaṃ lapati.
如何是将自己抬高、将他人贬低而花言巧语呢?他会说:“我对诸位恩惠甚多。你们是因为投靠了我,才皈依了佛、皈依了法、皈依了僧;才远离了杀生,远离了不与取,远离了欲邪行,远离了妄语,远离了诸酒类等放逸之因。是我为你们说法,解答你们的疑惑,为你们解说布萨日,安排各项新的事务。可如今,你们却背弃了我,去恭敬、尊重、尊崇、供养其他比丘!”如此,便是将自己抬高、将他人贬低而花言巧语。巴利
Kathaṃ attānaṃ uccaṃ ṭhapento paraṃ nīcaṃ ṭhapento janaṃ lapati? ‘‘Ahaṃ tumhākaṃ bahūpakāro, tumhe maṃ āgamma buddhaṃ saraṇaṃ gatā, dhammaṃ saraṇaṃ gatā, saṅghaṃ saraṇaṃ gatā, pāṇātipātā paṭiviratā, adinnādānā paṭiviratā, kāmesumicchācārā paṭiviratā, musāvādā paṭiviratā, surāmerayamajjappamādaṭṭhānā paṭiviratā. Ahaṃ tumhākaṃ uddesaṃ demi, paripucchaṃ demi, uposathaṃ ācikkhāmi, navakammaṃ adhiṭṭhāmi. Atha pana tumhe maṃ ujjhitvā aññe sakkarotha garuṃ karotha mānetha pūjethā’’ti. Evaṃ attānaṃ uccaṃ ṭhapento paraṃ nīcaṃ ṭhapento janaṃ lapati.
“以利养为原因、以利养为条件、以利养为动机,为了成就利养、令利养圆满,他不应对人花言巧语。他应当将花言巧语断除、驱除、灭尽,令它彻底不再生起。对花言巧语,他应深感不乐、远离、断绝、出离、脱离、解开束缚、不再与之联结,以离边界的广大心而住。”——这是“以利养为原因,不应对人花言巧语”之教说。巴利
Lābhakamyā janaṃ na lapayeyyā ti. Lābhahetu lābhapaccayā lābhakāraṇā lābhābhinibbattiyā lābhaṃ paripācento janaṃ na lapayeyya, lapanaṃ pajaheyya vinodeyya byantiṃ kareyya anabhāvaṃ gameyya, lapanā ārato assa virato paṭivirato nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā vihareyyāti – lābhakamyā janaṃ na lapayeyya.
因此,世尊这样说道:巴利
Tenāha bhagavā –
164 “ 比丘不应从事买卖,亦不应于任何处所责难他人;
不应贪着村落,亦不应为利养而花言巧语诳惑世人。”巴利 注疏 1
‘‘Kayavikkaye na tiṭṭheyya, upavādaṃ bhikkhu na kareyya kuhiñci; Gāme ca nābhisajjeyya, lābhakamyā janaṃ na lapayeyyā’’ti.
“比丘不应成为夸耀者。”此处,有一类比丘好欲夸耀、喜好炫耀。他如此夸耀、炫耀:“我具足戒”,或“具足仪轨”,或“具足戒与仪轨”,或依出身、家族、家世、容貌俊美、财富、多闻、职业、技艺、学问、博闻、辩才,或其他种种事由而夸耀。“我是从高贵的家族出家者”,“从大富家族出家者”,“从巨富家族出家者”,“我是持经师”,“持律师”,“说法师”,“住阿兰若者”……乃至“我得非想非非想定”,他如此夸耀、炫耀。不应这样夸耀、炫耀,应断除夸耀,驱除它、灭尽它,令它不复存在。应远离夸耀,厌离、离脱、彻底离脱、出离、超脱、彻底解脱、解缚,以心超越界限而住——比丘不应成为夸耀者。巴利
Na ca katthiko siyā bhikkhū ti. Idhekacco katthī hoti vikatthī. So katthati vikatthati ahamasmi sīlasampannoti vā vatasampannoti vā sīlabbatasampannoti vā jātiyā vā gottena vā kolaputtiyena vā vaṇṇapokkharatāya vā dhanena vā ajjhenena vā kammāyatanena vā sippāyatanena vā vijjāṭṭhānena vā sutena vā paṭibhānena vā aññataraññatarena vā vatthunā. Uccā kulā pabbajitoti vā mahābhogakulā pabbajitoti vā uḷārabhogakulā pabbajitoti vā suttantikoti vā vinayadharoti vā dhammakathikoti vā āraññikoti vā…pe… nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiyā lābhīti vā katthati vikatthati. Evaṃ na kattheyya na vikattheyya, katthaṃ pajaheyya vinodeyya byantiṃ kareyya anabhāvaṃ gameyya, katthanā ārato assa virato paṭivirato nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā vihareyyāti – na ca katthiko siyā bhikkhu.
“也不说应酬的言语。”什么是应酬的言语呢?在此,有比丘为了衣服而说应酬的话,为了食物而说应酬的话,为了住处而说应酬的话,为了疗病所需的病缘药资具而说应酬的话——这也称为应酬的言语。巴利
Na ca vācaṃ payuttaṃ bhāseyyā ti. Katamā payuttavācā? Idhekacco cīvarapayuttaṃ vācaṃ bhāsati, piṇḍapātapayuttaṃ vācaṃ bhāsati, senāsanapayuttaṃ vācaṃ bhāsati, gilānapaccayabhesajjaparikkhārapayuttaṃ vācaṃ bhāsati – ayampi vuccati payuttavācā.
或者,为了衣服、为了食物、为了住处、为了疗病所需的病缘药资具,他说真实语,也说虚妄语;说离间语,也说和合语;说粗恶语,也说柔和语;说绮语,也说非绮语;乃至念诵咒语——这也称为应酬的言语。又或者,以净信心为他人说法,心中思惟:“啊,但愿他们听我说法,听法之后生起净信,因净信而对我作净信的供养”——这也称为应酬的言语。而且,不应说应酬的话语。即便是最微细的法教言语,也不应说应酬的话,不应讲说,不应开示,不应表达。应舍弃应酬的言语,驱除它、灭尽它,令它不存在。应远离应酬的言语,厌离它、离脱它、彻底离脱,出离、超脱、彻底解脱、解缚,以心超越界限而住——不应说应酬的话语。巴利
Atha vā cīvarahetu piṇḍapātahetu senāsanahetu gilānapaccayabhesajjaparikkhārahetu saccampi bhaṇati musāpi bhaṇati, pisuṇampi bhaṇati apisuṇampi bhaṇati, pharusampi bhaṇati apharusampi bhaṇati, samphappalāpampi bhaṇati asamphappalāpampi bhaṇati, mantāpi vācaṃ bhāsati – ayampi vuccati payuttavācā. Atha vā pasannacitto paresaṃ dhammaṃ deseti – ‘‘aho vata me dhammaṃ suṇeyyuṃ, sutvāva dhammaṃ pasīdeyyuṃ, pasannā ca me pasannākāraṃ kareyyu’’nti – ayaṃ vuccati payuttavācā. Na ca vācaṃ payuttaṃ bhāseyyāti. Antamaso dhammadesanaṃ vācaṃ upādāya payuttavācaṃ na bhāseyya na katheyya na bhaṇeyya na dīpeyya na vohareyya, payuttaṃ vācaṃ pajaheyya vinodeyya byantiṃ kareyya anabhāvaṃ gameyya, payuttavācāya ārato assa virato paṭivirato nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā vihareyyāti – na ca vācaṃ payuttaṃ bhāseyya.
“不应学习无惭行为。”所谓无惭,有三种无惭:身无惭、语无惭、意无惭。什么是身无惭呢?在此,有人到了僧团中,也表现出身无惭;到了人群中,也表现出身无惭;在食堂里,也表现出身无惭;在浴室里,也表现出身无惭;在饮水处,也表现出身无惭;进入村落时,也表现出身无惭;进入村落之后,也表现出身无惭。巴利
Pāgabbhiyaṃ na sikkheyyā ti. Pāgabbhiya nti tīṇi pāgabbhiyāni – kāyikaṃ pāgabbhiyaṃ, vācasikaṃ pāgabbhiyaṃ, cetasikaṃ pāgabbhiyaṃ. Katamaṃ kāyikaṃ pāgabbhiyaṃ? Idhekacco saṅghagatopi kāyikaṃ pāgabbhiyaṃ dasseti, gaṇagatopi kāyikaṃ pāgabbhiyaṃ dasseti, bhojanasālāyapi kāyikaṃ pāgabbhiyaṃ dasseti, jantāgharepi kāyikaṃ pāgabbhiyaṃ dasseti, udakatitthepi kāyikaṃ pāgabbhiyaṃ dasseti, antaragharaṃ pavisantopi kāyikaṃ pāgabbhiyaṃ dasseti, antaragharaṃ paviṭṭhopi kāyikaṃ pāgabbhiyaṃ dasseti.
如何于僧团中展示身的放肆?此处,有人于僧团中,对上座比丘不恭敬:站立时冲撞他们,坐下时冲撞他们;站在他们前面,坐在他们前面;坐于高座;以衣裹头而坐;站着说话,且挥动手臂。这便是如何于僧团中展示身的放肆。巴利
Kathaṃ saṅghagato kāyikaṃ pāgabbhiyaṃ dasseti? Idhekacco saṅghagato acittīkārakato there bhikkhū ghaṭṭayantopi tiṭṭhati, ghaṭṭayantopi nisīdati, puratopi tiṭṭhati, puratopi nisīdati, uccepi āsane nisīdati, sasīsaṃ pārupitvā nisīdati , ṭhitakopi bhaṇati, bāhāvikkhepakopi bhaṇati. Evaṃ saṅghagato kāyikaṃ pāgabbhiyaṃ dasseti.
如何于大众中表现身的无惭?在此,有人于大众中,以不恭敬对待上座比丘们:上座比丘们赤脚经行时,他却穿着鞋经行;上座比丘们在低处经行时,他在高处经行;上座比丘们在地面经行时,他在铺设的经行处经行;他站立时也冲撞他们,端坐时也冲撞他们;他站在他们前面,坐在他们前面;他坐在高的座位上;他以衣裹覆头部而坐;他站着说话,且挥动手臂说话。如此,他便在大众中表现了身的无惭。巴利
Kathaṃ gaṇagato kāyikaṃ pāgabbhiyaṃ dasseti? Idhekacco gaṇagato acittīkārakato therānaṃ bhikkhūnaṃ anupāhanānaṃ caṅkamantānaṃ saupāhano caṅkamati , nīce caṅkame caṅkamantānaṃ ucce caṅkame caṅkamati, chamāya caṅkamantānaṃ caṅkame caṅkamati, ghaṭṭayantopi tiṭṭhati, ghaṭṭayantopi nisīdati, puratopi tiṭṭhati, puratopi nisīdati, uccepi āsane nisīdati, sasīsaṃ pārupitvāpi nisīdati, ṭhitopi bhaṇati, bāhāvikkhepakopi bhaṇati. Evaṃ gaṇagato kāyikaṃ pāgabbhiyaṃ dasseti.
如何在食堂中表现身的无惭呢?在此,有人于食堂中对上座比丘们不怀恭敬:未经允许便挤入坐下;又以座位排挤新学比丘;站立时冲撞他们,坐着时也冲撞他们;站在他们面前,坐在他们面前;坐于高座;蒙头裹衣而坐;站立说话,挥动手臂说话。他即是这样在食堂中表现了身的无惭。巴利
Kathaṃ bhojanasālāya kāyikaṃ pāgabbhiyaṃ dasseti? Idhekacco bhojanasālāya acittīkārakato there bhikkhū anupakhajja nisīdati, navepi bhikkhū āsanena paṭibāhati, ghaṭṭayantopi tiṭṭhati, ghaṭṭayantopi nisīdati, puratopi tiṭṭhati, puratopi nisīdati, uccepi āsane nisīdati, sasīsaṃ pārupitvā nisīdati, ṭhitakopi bhaṇati, bāhāvikkhepakopi bhaṇati. Evaṃ bhojanasālāya kāyikaṃ pāgabbhiyaṃ dasseti.
如何在浴室中展现身体的无惭呢?在此,有人在浴室里不怀敬意地对待上座比丘:他站着时推搡冲撞,坐着时亦推搡冲撞;他偏要站在他们面前,偏要坐在他们面前;他坐于高座;未经请问便添柴火,未经请问便关上门。如此,他在浴室中展现了身体的无惭。巴利
Kathaṃ jantāghare kāyikaṃ pāgabbhiyaṃ dasseti? Idhekacco jantāghare acittīkārakato there bhikkhū ghaṭṭayantopi tiṭṭhati, ghaṭṭayantopi nisīdati, puratopi tiṭṭhati, puratopi nisīdati, uccepi āsane nisīdati, anāpucchāpi kaṭṭhaṃ pakkhipati, anāpucchāpi dvāraṃ pidahati. Evaṃ jantāghare kāyikaṃ pāgabbhiyaṃ dasseti.
如何在饮水处展现身体的无惭呢?在此,有人在饮水处不怀敬意地对待上座比丘:他下水时推搡冲撞,或抢在他们前面下水;他沐浴时推搡冲撞,或抢在他们前面沐浴,甚至在他们上方沐浴;他上岸时推搡冲撞,或抢在他们前面上岸。如此,他在饮水处展现了身体的无惭。巴利
Kathaṃ udakatitthe kāyikaṃ pāgabbhiyaṃ dasseti? Idhekacco udakatitthe acittīkārakato there bhikkhū ghaṭṭayantopi otarati, puratopi otarati, ghaṭṭayantopi nhāyati, puratopi nhāyati, uparitopi nhāyati, ghaṭṭayantopi uttarati, puratopi uttarati . Evaṃ udakatitthe kāyikaṃ pāgabbhiyaṃ dasseti.
进入村落时,如何是表现身体上的放纵?于此,有比丘进入村落时,心怀不敬,推搡着长老比丘们走,或抢在长老们前面走,或绕到长老比丘们的前头走。这样进入村落,便是在表现身体上的放纵。巴利
Kathaṃ antaragharaṃ pavisanto kāyikaṃ pāgabbhiyaṃ dasseti? Idhekacco antaragharaṃ pavisanto acittīkārakato there bhikkhū ghaṭṭayantopi gacchati, puratopi gacchati, vokkammapi therānaṃ bhikkhūnaṃ purato gacchati . Evaṃ antaragharaṃ pavisanto kāyikaṃ pāgabbhiyaṃ dasseti.
进入村落之后,如何是表现身体上的放纵?于此,有比丘进入村落之后,有人对他说“尊者,请勿进入”,他依然进入;对他说“尊者,请勿站立”,他依然站立;对他说“尊者,请勿坐下”,他依然坐下。他还进入未得许可的地方,站在未得许可的地方,坐在未得许可的地方。那些人家中有隐蔽、遮覆的内室,是良家妇女、良家女儿、良家媳妇、良家少女们所在之处,他也冒失闯入,乃至伸手抚摸孩童的头。如此,进入村落之后,便是在表现身体上的放纵。这些就是身体上的放纵。巴利
Kathaṃ antaragharaṃ paviṭṭho kāyikaṃ pāgabbhiyaṃ dasseti? Idhekacco antaragharaṃ paviṭṭho ‘‘na pavisa, bhante’’ti vuccamāno pavisati, ‘‘na tiṭṭha, bhante’’ti vuccamāno tiṭṭhati, ‘‘na nisīda, bhante’’ti vuccamāno nisīdati, anokāsampi pavisati, anokāsepi tiṭṭhati, anokāsepi nisīdati, yānipi tāni honti kulānaṃ ovarakāni gūḷhāni ca paṭicchannāni ca, yattha kulitthiyo kuladhītaro kulasuṇhāyo kulakumāriyo nisīdanti tatthapi sahasā pavisati, kumārakassa sīsampi parāmasati. Evaṃ antaragharaṃ paviṭṭho kāyikaṃ pāgabbhiyaṃ dasseti – idaṃ kāyikaṃ pāgabbhiyaṃ.
什么是口出粗语?在此,有人身处僧团中时,便展露口不择言的轻率;身处大众中时,也展露口不择言的轻率;进入村落时,同样展露口不择言的轻率。那么,身处僧团中时,怎样展露口不择言的轻率呢?在此,有人身处僧团,对那些他内心并不恭敬的长老比丘,既未请示,也未受邀,便擅自为来到寺院的比丘们说法、解答疑问、诵持戒律。他甚至站着说,指手划脚地说。如此,便是在僧团中展露口不择言的轻率。巴利
Katamaṃ vācasikaṃ pāgabbhiyaṃ? Idhekacco saṅghagatopi vācasikaṃ pāgabbhiyaṃ dasseti, gaṇagatopi vācasikaṃ pāgabbhiyaṃ dasseti, antaragharaṃ paviṭṭhopi vācasikaṃ pāgabbhiyaṃ dasseti. Kathaṃ saṅghagato vācasikaṃ pāgabbhiyaṃ dasseti? Idhekacco saṅghagato acittīkārakato there bhikkhū anāpucchaṃ vā anajjhiṭṭho vā ārāmagatānaṃ bhikkhūnaṃ dhammaṃ bhaṇati, pañhaṃ visajjeti, pātimokkhaṃ uddisati , ṭhitakopi bhaṇati, bāhāvikkhepakopi bhaṇati. Evaṃ saṅghagato vācasikaṃ pāgabbhiyaṃ dasseti.
怎样算是在群体中展现语的放纵呢?在此,有人虽处群体之中,对长老比丘们不怀恭敬、不以为意,于未请问、未被邀请的情形下,便对前来寺院的比丘们说法、解答问题,乃至站着说、挥动手臂说;又对前来寺院的比丘尼、近事男、近事女们说法、解答问题,乃至站着说、挥动手臂说。如此,便是在群体中展现语的放纵。巴利
Kathaṃ gaṇagato vācasikaṃ pāgabbhiyaṃ dasseti? Idhekacco gaṇagato acittīkārakato there bhikkhū anāpucchaṃ vā anajjhiṭṭho vā ārāmagatānaṃ bhikkhūnaṃ dhammaṃ bhaṇati, pañhaṃ visajjeti, ṭhitakopi bhaṇati, bāhāvikkhepakopi bhaṇati; ārāmagatānaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ dhammaṃ bhaṇati, pañhaṃ visajjeti, ṭhitakopi bhaṇati, bāhāvikkhepakopi bhaṇati. Evaṃ gaṇagato vācasikaṃ pāgabbhiyaṃ dasseti.
怎样算是在进入村落之间时展现语的放纵呢?在此,有人进入村落之间后,对某位妇人或少女这般说道:“某名某姓者,你这里可有什么?有粥吗?有饭吗?有嚼食吗?我们有什么可饮、什么可食、什么可嚼的呢?又有什么可给我呢?”他如此胡言乱语。如此,便是进入村落之间时展现语的放纵。这些即是语的放纵。巴利
Kathaṃ antaragharaṃ paviṭṭho vācasikaṃ pāgabbhiyaṃ dasseti? Idhekacco antaragharaṃ paviṭṭho itthiṃ vā kumāriṃ vā evamāha – ‘‘itthannāme itthaṃgotte kiṃ atthi? Yāgu atthi, bhattaṃ atthi, khādanīyaṃ atthi? Kiṃ pivissāma , kiṃ bhuñjissāma, kiṃ khādissāma, kiṃ vā atthi, kiṃ vā me dassathā’’ti vippalapati. Evaṃ antaragharaṃ paviṭṭho vācasikaṃ pāgabbhiyaṃ dasseti – idaṃ vācasikaṃ pāgabbhiyaṃ.
何谓心的放纵?在此,有一类人,虽非出身高贵家族而出家,心中却将自己与出身高贵家族的出家者等视,认为彼此无别。虽非出身大财富家族而出家,心中却将自己与出身大财富家族的出家者等视。虽非出身巨富家族而出家,心中却将自己与出身巨富家族的出家者等视。虽非精通经教者,心中却将自己与精通经教者等视。虽非持律者,心中却将自己与持律者等视。虽非说法者,心中却将自己与说法者等视。虽非林居者,心中却将自己与林居者等视。虽非乞食者,心中却将自己与乞食者等视。虽非着粪扫衣者,心中却将自己与着粪扫衣者等视。虽非三衣者,心中却将自己与三衣者等视。虽非次第乞食者,心中却将自己与次第乞食者等视。虽非午后不食者,心中却将自己与午后不食者等视。虽非常坐不卧者,心中却将自己与常坐不卧者等视。虽非随遇而安者,心中却将自己与随遇而安者等视。虽未证得初禅者,心中却将自己与证得初禅者等视。虽未证得第二禅者,心中却将自己与证得第二禅者等视。虽未证得第三禅者,心中却将自己与证得第三禅者等视。虽未证得第四禅者,心中却将自己与证得第四禅者等视。虽未证得空无边处定者,心中却将自己与证得空无边处定者等视。虽未证得识无边处定者,心中却将自己与证得识无边处定者等视。虽未证得无所有处定者,心中却将自己与证得无所有处定者等视。虽未证得非想非非想处定者,心中却将自己与证得非想非非想处定者等视,认为彼此无别。这些便称为心的放纵。“于放纵,不应学、不应修、不应行、不应遵、不应执取而后住。于放纵,应当断除、应当驱除、应当消灭、应当令其无有。于放纵,应当远离、不涉入、全然回避、脱离、出离、彻底解脱、解开系缚,以突破界限之心而住。”——是故,于放纵不应修学。巴利
Katamaṃ cetasikaṃ pāgabbhiyaṃ? Idhekacco na uccā kulā pabbajito samāno uccā kulā pabbajitena saddhiṃ sadisaṃ attānaṃ karoti cittena, na mahābhogakulā pabbajito samāno mahābhogakulā pabbajitena saddhiṃ sadisaṃ attānaṃ karoti cittena, na uḷārabhogakulā pabbajito samāno uḷārabhogakulā pabbajitena saddhiṃ sadisaṃ attānaṃ karoti cittena, na suttantiko samāno suttantikena saddhiṃ sadisaṃ attānaṃ karoti cittena, na vinayadharo samāno vinayadharena… na dhammakathiko samāno dhammakathikena… na āraññiko samāno āraññakena… na piṇḍapātiko samāno piṇḍapātikena… na paṃsukūliko samāno paṃsukūlikena… na tecīvariko samāno tecīvarakena… na sapadānacāriko samāno sapadānacārikena… na khalupacchābhattiko samāno khalupacchābhattikena… na nesajjiko samāno nesaññikena… na yathāsanthatiko samāno yathāsanthatikena saddhiṃ sadisaṃ attānaṃ karoti cittena, na paṭhamassa jhānassa lābhī samāno paṭhamassa jhānassa lābhinā saddhiṃ sadisaṃ attānaṃ karoti cittena, na dutiyassa jhānassa lābhī samāno dutiyassa… na tatiyassa jhānassa lābhī samāno tatiyassa… na catutthassa jhānassa lābhī samāno lābhī samāno catutthassa… na ākāsānañcāyatanasamāpattiyā lābhī samāno ākāsanañcāyatanasamāpattiyā… na viññāṇañcāyatanasamāpattiyā lābhī samāno viññāṇañcāyatana samāpattiyā… na ākiñcaññāyatanasamāpattiyā lābhī samāno ākiñcaññāyatana samāpattiyā… na nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiyā lābhī samāno nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiyā lābhinā saddhiṃ sadisaṃ attānaṃ karoti cittena – idaṃ cetasikaṃ pāgabbhiyaṃ. Na sikkheyyāti pāgabbhiyaṃ na sikkheyya na careyya na ācareyya na samācareyya na samādāya vatteyya, pāgabbhiyaṃ pajaheyya vinodeyya byantiṃ kareyya anabhāvaṃ gameyya, pāgabbhiyā ārato assa virato paṭivirato nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā vihareyyāti – pāgabbhiyaṃ na sikkheyya.
怎样是好争论的谈话?在此,若有人说出这样的话:“你不懂此法与律……(中略)……你若能够,便来驳倒我吧。”而世尊也曾这样说:“目犍连,若有好争论的谈话,便可预期谈论繁多;谈论繁多,便生掉举;掉举者则不自制;不自制者,心即远离定。”因此,不应讲述、宣说、阐明、表达好争论的谈话;应当断除、驱除、灭除、令其不再生起好争论的谈话;对于好争论的谈话,应保持远离、出离、彻底出离、脱离、超脱、解脱、断除系缚,以无界限之心而安住——这便是不谈论好争论的谈话。巴利
Kathaṃ viggāhikaṃ na kathayeyyā ti. Katamā viggāhikā kathā? Idhekacco evarūpiṃ kathaṃ kattā hoti – ‘‘na tvaṃ imaṃ dhammavinayaṃ ājānāsi…pe… nibbeṭhehi vā sace pahosī’’ti. Vuttañhetaṃ bhagavatā – ‘‘viggāhikāya kho, moggallāna, kathāya sati kathābāhullaṃ pāṭikaṅkhaṃ, kathābāhulle sati uddhaccaṃ, uddhatassa asaṃvaro, asaṃvutassa ārā cittaṃ samādhimhā’’ti. Kathaṃ viggāhikaṃ na kathayeyyā ti. Viggāhikaṃ kathaṃ na katheyya na bhaṇeyya na dīpeyya na vohareyya, viggāhikaṃ kathaṃ pajaheyya vinodeyya byantiṃ kareyya anabhāvaṃ gameyya, viggāhikakathāya ārato assa virato paṭivirato nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā vihareyyāti – kathaṃ viggāhikaṃ na kathayeyya.
因此,世尊这样说:巴利
Tenāha bhagavā –
165 “ 比丘不应自我炫耀,也不应说出刻意修饰的言辞;
不应修习鲁莽无礼,也不应谈论诤论之语。”巴利 注疏 1
‘‘Na ca katthiko siyā bhikkhu, na ca vācaṃ payuttaṃ bhāseyya; Pāgabbhiyaṃ na sikkheyya, kathaṃ viggāhikaṃ na kathayeyyā’’ti.
妄语,即是虚诳之语。于此,有人身处会堂、众人集会……乃至……为了些许物质利养,故意说出虚诳之言——这称为妄语。又,妄语依三种方式成就:于说妄语之前,他先生起“我将说妄语”之心念;正在说妄语时,他有“我正在说妄语”之心念;说了妄语之后,他有“我说了妄语”之心念。由此三种方式,妄语成就。乃至以四种方式……以五种方式……以六种方式……以七种方式……以八种方式,妄语成就:于说妄语之前,他先生起“我将说妄语”之心念;正在说妄语时,他有“我正在说妄语”之心念;说了妄语之后,他有“我说了妄语”之心念;并且扭曲见、扭曲容忍、扭曲好乐、扭曲想、扭曲状态——由此八种方式,妄语成就。对于妄语,不应参与、不应涉入、不应造作、不应执取;应当断除、驱除、灭除、令其不复生起。于妄语,应行远离、出离、彻底出离、脱离、超脱、解脱、断除结缚,以无隔碍之心而安住——这就是不陷溺于妄语。巴利
Mosavajje na niyyethā ti. Mosavajjaṃ vuccati musāvādo. Idhekacco sabhaggato vā parisaggato vā…pe… āmisakiñcikkhahetu vā sampajānamusā bhāsitā hoti – idaṃ vuccati mosavajjaṃ. Api ca tīhākārehi musāvādo hoti – pubbevassa hoti ‘‘musā bhaṇissa’’nti, bhaṇantassa hoti ‘‘musā bhaṇāmī’’ti, bhaṇitassa hoti ‘‘musā mayā bhaṇita’’nti, imehi tīhākārehi musāvādo hoti. Api ca catūhākārehi… pañcahākārehi… chahākārehi… sattahākārehi… aṭṭhahākārehi… musāvādo hoti – pubbevassa hoti ‘‘musā bhaṇissa’’nti, bhaṇantassa hoti ‘‘musā bhaṇāmī’’ti, bhaṇitassa hoti ‘‘musā mayā bhaṇita’’nti vinidhāya diṭṭhiṃ vinidhāya khantiṃ vinidhāya ruciṃ vinidhāya saññaṃ vinidhāya bhāvaṃ – imehi aṭṭhahākārehi musāvādo hoti. Mosavajje na niyyethā ti. Mosavajje na yāyeyya na niyyāyeyya na vaheyya na saṃhareyya, mosavajjaṃ pajaheyya vinodeyya byantiṃ kareyya anabhāvaṃ gameyya, mosavajjā ārato assa virato paṭivirato nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā vihareyyāti – mosavajje na niyyetha.
何等为欺诈?在此,有人狡诈、极为虚伪,其中所具的诡诈、诡诈性、欺诈、奸诈、奸诈性、极度诡诈、极度诡诈性——这即名为欺诈。是故,具足正知者,不应造作、不应生起、不应引发、不应产生、不应招致欺诈;应当断除、驱除、灭除、令其不复生起。于欺诈,应行远离、出离、彻底出离、脱离、超脱、解脱、断除结缚,以无隔碍之心而安住——这便是依正知不造作欺诈之道。巴利
Sampajāno saṭhāni na kayirā ti. Katamaṃ sāṭheyyaṃ? Idhekacco saṭho hoti parisaṭho, yaṃ tattha saṭhaṃ saṭhatā sāṭheyyaṃ kakkaratā kakkariyaṃ parikkhattatā pārikkhattiyaṃ – idaṃ vuccati sāṭheyyaṃ. Sampajāno saṭhāni na kayirā ti. Sampajāno hutvā sāṭheyyaṃ na kareyya na janeyya na sañjaneyya na nibbatteyya nābhinibbatteyya, sāṭheyyaṃ pajaheyya vinodeyya byantiṃ kareyya anabhāvaṃ gameyya, sāṭheyyā ārato assa virato paṭivirato nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā vihareyyāti – sampajāno saṭhāni na kayirā.
“于生活、智慧、戒禁,不应因此轻慢他人”:所谓“atha(又/次)”:这是连词、词语的关联、词语的圆满、字母的聚合、辅音的流畅衔接、词语的次第。在此,有人过着粗劣的生活,却轻视过着精良生活的人,心想:‘这人凭什么过得如此丰厚,竟食用一切——根种子、茎种子、节种子、枝种子,以及第五种种种子?好比以雷劈裂、以牙钳压碎般的沙门精勤。’他便因这种粗劣的生活,看不起过着精良生活的人。巴利
Atha jīvitena paññāya, sīlabbatena nāññamatimaññe ti. Athā ti padasandhi…pe… padānupubbatāpetaṃ – athāti. Idhekacco lūkhajīvitaṃ jīvanto paraṃ paṇītajīvitaṃ jīvantaṃ atimaññati – ‘‘kiṃ panāyaṃ bahulājīvo sabbaṃ saṃbhakkheti, seyyathidaṃ – mūlabījaṃ khandhabījaṃ phaḷubījaṃ aggabījaṃ bījabījameva pañcamaṃ asanivicakkadantakūṭasamaṇappadhānenā’’ti . So tāya lūkhajīvitāya paraṃ paṇītajīvitaṃ jīvantaṃ atimaññati.
于此,有人过着精良的生活,却轻视那些过着粗劣生活的人,心想:“这人福薄少威,得不到衣、食、住所、医药资具。”他就因自己那精良的生活而轻视过着粗劣生活的人。于此,有具足智慧的人,能为提问者解答问题,他便想:“我具足智慧,其他人并不具足智慧。”他就因那种智慧的具足而轻视别人。于此,有具足戒行的人,安住于防护巴帝摩卡防护,行处具足,于微细罪过亦见怖畏,受持学习诸学处。他便想:“我具足戒行,其他比丘却是破戒者、行恶法者。”他就因那种戒的具足而轻视别人。于此,有具足头陀行的人,或住林野者、或常乞食者、或着粪扫衣者、或但三衣者、或次第乞食者、或过午不食者、或常坐不卧者、或随遇安坐者。他便想:“我具足头陀行,其他人并不具足头陀行。”他就因那种头陀行的具足而轻视别人。因此,不应以粗劣生活、精良生活、智慧具足、戒具足或头陀行具足为缘由,而轻视他人,不应蔑视,不应因此生慢,不应因此变得刚强、极端刚强、昂头傲慢。这即是说——不以生活、智慧、戒与头陀行而轻视他人。巴利
Idhekacco paṇītajīvitaṃ jīvanto paraṃ lūkhajīvitaṃ jīvantaṃ atimaññati – ‘‘kiṃ panāyaṃ appapuñño appesakkho na lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārāna’’nti. So tāya paṇītajīvitāya paraṃ lūkhajīvitaṃ jīvantaṃ atimaññati. Idhekacco paññāsampanno hoti. So puṭṭho pañhaṃ visajjeti. Tassa evaṃ hoti – ‘‘ahamasmi paññāsampanno, ime panaññe na paññāsampannā’’ti. So tāya paññāsampadāya paraṃ atimaññati. Idhekacco sīlasampanno hoti, pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati ācāragocarasampanno, aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu. Tassa evaṃ hoti – ‘‘ahamasmi sīlasampanno, ime panaññe bhikkhū dussīlā pāpadhammā’’ti. So tāya sīlasampadāya paraṃ atimaññati. Idhekacco vatasampanno hoti āraññiko vā piṇḍapātiko vā paṃsukūliko vā tecīvariko vā sapadānacāriko vā khalupacchābhattiko vā nesajjiko vā yathāsanthatiko vā. Tassa evaṃ hoti – ‘‘ahamasmi vata sampanno, ime panaññe na vatasampannā’’ti. So tāya vatasampadāya paraṃ atimaññati. Atha jīvitena paññāya, sīlabbatena nāññamatimaññeti. Lūkhajīvitāya vā paṇītajīvitāya vā paññāsampadāya vā sīlasampadāya vā vatasampadāya vā paraṃ nātimaññeyya, nāvajāneyya, na tena mānaṃ janeyya, na tena thaddho assa, patthaddho paggahitasiroti – atha jīvitena paññāya sīlabbatena nāññamatimaññe.
因此,世尊说:巴利
Tenāha bhagavā –
166 “ 不应从事妄语,正知之人,不应行谄诳之事;
不以生活、智慧、戒律与头陀行,而轻慢他人。”巴利 注疏 1
‘‘Mosavajje na niyyetha, sampajāno saṭhāni na kayirā; Atha jīvitena paññāya, sīlabbatena nāññamatimaññe’’ti.
被毁谤、被辱骂、被打击、被轻蔑、被指责、被非难。所谓“外道出家者”,即在此之外,任何已达出家、成就出家者。所谓“凡夫”,即刹帝利、婆罗门、吠舍、首陀罗,无论在家或出家,天人或人类;他们以众多不可喜、不可爱、不可意的言语,辱骂、诽谤、激怒、激恼、伤害、侵害、折磨、加害、杀害、损坏。对这些众多不可喜、不可爱、不可意的言语,听闻、听取、把握、理解——亦即听到从凡夫或沙门而来的种种恼怒言语。巴利
Sutvā rusito bahuṃ vācaṃ, samaṇānaṃ puthujanāna nti. Rusito ti dūsito khuṃsito ghaṭṭito vambhito garahito upavadito. Samaṇāna nti ye keci ito bahiddhā paribbajūpagatā paribbajasamāpannā. Puthujanāna nti khattiyā ca brāhmaṇā ca vessā ca suddā ca gahaṭṭhā ca pabbajitā ca devā ca manussā ca, te bahukāhi vācāhi aniṭṭhāhi akantāhi amanāpāhi akkoseyyuṃ paribhāseyyuṃ roseyyuṃ viroseyyuṃ hiṃseyyuṃ vihiṃseyyuṃ heṭheyyuṃ viheṭheyyuṃ ghāteyyuṃ upaghāteyyuṃ upaghātaṃ kareyyuṃ tesaṃ bahuṃ vācaṃ aniṭṭhaṃ akantaṃ amanāpaṃ sutvā suṇitvā uggahitvā upadhārayitvā upalakkhayitvāti – sutvā rusito bahuṃ vācaṃ, samaṇānaṃ vā puthujanānaṃ.
他不以粗鲁、苛刻的话语去回嘴或反驳;别人咒骂他,他不回骂;别人愤怒,他不以怒相对;他不与人争吵,不挑起口角,不制造冲突,不生争执,不引斗诤。他应舍弃、驱除、终止这样的争吵、口角、冲突、争执与斗诤,令其灭尽无余;他从中远离、出离、超脱、解脱、切断缠缚,以无拘无束的心而住——这就是“不以粗恶语回应他们”。巴利
Pharusena ne na paṭivajjā ti. Pharusenā ti pharusena kakkhaḷena na paṭivajjā nappaṭibhaṇeyya, akkosantaṃ na paccakkoseyya, rosantaṃ nappaṭiroseyya, bhaṇḍanaṃ nappaṭibhaṇḍeyya na kalahaṃ kareyya na bhaṇḍanaṃ kareyya na viggahaṃ kareyya na vivādaṃ kareyya na medhagaṃ kareyya, kalahabhaṇḍanaviggahavivādamedhagaṃ pajaheyya vinodeyya byantiṃ kareyya anabhāvaṃ gameyya, kalahabhaṇḍanaviggahavivādamedhagā ārato assa virato paṭivirato nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā vihareyyāti – pharusena ne na paṭivajjā.
“寂静者”:因贪的寂静、息灭、平息、烧尽、寂灭、消失、轻安,因嗔的……因痴的……因忿怒的……因怨恨的……乃至因一切不善行的寂静、息灭、平息、烧尽、寂灭、消失、轻安,他便是寂静的、安息的、平息的、寂灭的、轻安的——即称作“寂静者”。寂静者不制造、不产生、不生起、不引发、不令出现仇敌、对立、障碍、对手——这便是“寂静者不制造敌对”。巴利
Na hi santo paṭiseniṃ karontī ti. Santo ti rāgassa santattā santo, dosassa… mohassa… kodhassa… upanāhassa…pe… sabbākusalābhisaṅkhārānaṃ santattā samitattā vūpasamitattā vijjhātattā nibbutattā vigatattā paṭipassaddhattā santo upasanto vūpasanto nibbuto paṭipassaddhoti – santo. Na hi santo paṭiseniṃ karontī ti. Santo paṭiseniṃ paṭimallaṃ paṭikaṇṭakaṃ paṭipakkhaṃ na karonti na janenti na sañjanenti na nibbattenti nābhinibbattentīti – na hi santo paṭiseniṃ karonti.
因此,世尊如是说:巴利
Tenāha bhagavā –
167 “ 听闻沙门或凡夫的诸多言语而被激怒,
不以粗恶言语相报;寂静之人不制造对立。”巴利 注疏 1
‘‘Sutvā rusito bahuṃ vācaṃ, samaṇānaṃ vā puthujanānaṃ; Pharusena ne na paṭivajjā, na hi santo paṭiseniṃ karontī’’ti.
“了知此法”:对于已宣说、已开示、已阐明、已建立、已揭示、已分别、已令明了、已开显的法,了知、通达、衡量、抉择、觉了、清晰彻见——这是一种“了知此法”。又或者,对于正道与邪道、正路与歧途、有罪与无罪、劣与胜、黑与白、智者所呵斥与智者所称叹的法,了知、通达、衡量、抉择、觉了、清晰彻见——这是另一种“了知此法”。又或者,对于正行道、随顺行道、不违逆行道、不冲突行道、如义行道、法随法行道;对于圆满受持戒学、守护根门、饮食知量、专修警寤、正念正知;对于四念处、四正勤、四神足、五根、五力、七觉支、八圣道;以及涅槃与导向涅槃之道,了知、通达、衡量、抉择、觉了、清晰彻见——这是再一种“了知此法”的方式。巴利
Etañca dhammamaññāyā ti. Eta nti ācikkhitaṃ desitaṃ paññapitaṃ paṭṭhapitaṃ vivaṭaṃ vibhattaṃ uttānīkataṃ pakāsitaṃ dhammaṃ aññāya jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṃ katvāti. Evampi etañca dhammamaññāya. Atha vā samañca visamañca pathañca vipathañca sāvajjañca anavajjañca hīnañca paṇītañca kaṇhañca sukkañca viññūgarahitañca viññūpasatthañca dhammaṃ aññāya jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṃ katvāti. Evampi etañca dhammamaññāya. Atha vā sammāpaṭipadaṃ anulomapaṭipadaṃ apaccanīkapaṭipadaṃ aviruddhapaṭipadaṃ anvatthapaṭipadaṃ dhammānudhammapaṭipadaṃ sīlesu paripūrakāritaṃ indriyesu guttadvārataṃ bhojane mattaññutaṃ jāgariyānuyogaṃ satisampajaññaṃ, cattāro satipaṭṭhāne cattāro sammappadhāne cattāro iddhipāde pañcindriyāni pañca balāni satta bojjhaṅge ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ, nibbānañca nibbānagāminiñca paṭipadaṃ dhammaṃ aññāya jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṃ katvāti. Evampi tañca dhammamaññāya.
审察、详察、衡量、判定、明辨、令之清晰。“一切行无常”……(中略)……“凡是集起之法,皆是灭尽之法”——如此审察、详察、衡量、判定、明辨、令之清晰,即为“审察着的比丘”。比丘于一切时、一切处、一切刹那……(中略)……直至生命尽际。他以四种因成为“具念者”:修习身随观念处而具念……(中略)……他被称为具念者。他应修学三学:增上戒学、增上心学、增上慧学……(中略)……这便是增上慧学。他应当转起这三学,修习……(中略)……修习、奉行、圆满奉行、受持而安住——这便是:“审察着的比丘,当恒具正念而修学”。巴利
Vicinaṃ bhikkhu sadā sato sikkhe ti. Vicina nti vicinanto pavicinanto tulayanto tīrayanto vibhāvayanto vibhūtaṃ karonto. ‘‘Sabbe saṅkhārā aniccā’’ti…pe… ‘‘yaṃ kiñci samudayadhammaṃ sabbaṃ taṃ nirodhadhamma’’nti vicinanto pavicinanto tulayanto tīrayanto vibhāvayanto vibhūtaṃ karontoti – vicinaṃ bhikkhu. Sadā ti sadā sabbadā sabbakālaṃ…pe… pacchime vayokhandhe. Sato ti catūhi kāraṇehi sato – kāye kāyānupassanāsatipaṭṭhānaṃ bhāvento sato…pe… so vuccati sato. Sikkhe ti tisso sikkhāyo – adhisīlasikkhā, adhicittasikkhā, adhipaññāsikkhā…pe… ayaṃ adhipaññāsikkhā. Imā tisso sikkhāyo āvajjanto sikkheyya…pe… sikkheyya ācareyya samācareyya samādāya vatteyyāti – vicinaṃ bhikkhu sadā sato sikkhe.
了知贪的寂灭是寂静,了知嗔的寂灭是寂静,了知痴的寂灭是寂静,乃至了知一切不善行之寂灭是寂静;如是知、了知、衡量、审察、辨明、使之显了,即是“了知寂灭是寂静”。巴利
Santīti nibbutiṃ ñatvā ti. Rāgassa nibbutiṃ santīti ñatvā, dosassa… mohassa…pe… sabbākusalābhisaṅkhārānaṃ nibbutiṃ santīti ñatvā jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṃ katvāti – santīti nibbutiṃ ñatvā.
在乔达摩的教法中,在佛陀的教法、胜者的教法、如来的教法、天的教法、阿拉汉的教法中,于诸善法应当恭敬而作、持续而作、坚定而作,不懈怠而行,不舍弃意欲,不舍弃重担:“我何时能圆满未圆满的戒蕴,圆满未圆满的定蕴、慧蕴、解脱蕴、解脱智见蕴?我何时能遍知未遍知的苦,舍断未舍断的烦恼,修习未修习的道,现证未现证的灭?” 对此的欲、精进、勇猛、奋发、力、不退、念、正知、热诚、努力、决意、勤修、不放逸,于诸善法亦当如此;在乔达摩的教法中不应放逸。巴利
Sāsane gotamassa nappamajjeyyā ti. Gotamassa sāsane buddhasāsane jinasāsane tathāgatasāsane devasāsane arahantasāsane. Nappamajjeyyā ti sakkaccakārī assa sātaccakārī aṭṭhitakārī anolīnavuttiko anikkhittacchando anikkhittadhuro kusalesu dhammesu. ‘‘Kadāhaṃ aparipūraṃ vā sīlakkhandhaṃ paripūreyyaṃ…pe… aparipūraṃ vā samādhikkhandhaṃ… paññākkhandhaṃ… vimuttikkhandhaṃ… vimuttiñāṇadassanakkhandhaṃ? Kadāhaṃ apariññātaṃ vā dukkhaṃ parijāneyyaṃ, appahīne vā kilese pajaheyyaṃ, abhāvitaṃ vā maggaṃ bhāveyyaṃ, asacchikataṃ vā nirodhaṃ sacchikareyya’’nti? Yo tattha chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca thāmo ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca ātappaṃ padhānaṃ adhiṭṭhānaṃ anuyogo appamādo kusalesu dhammesūti – sāsane gotamassa nappamajjeyya.
因此,世尊说:巴利
Tenāha bhagavā –
168 “ 比丘了知此法之后,应当审察,恒具正念而修学;
“ 了知“寂灭即是平静”之后,在乔达摩的教法中,他不可放逸。”巴利 注疏 1
‘‘Etañca dhammamaññāya, vicinaṃ bhikkhu sadā sato sikkhe; Santīti nibbutiṃ ñatvā, sāsane gotamassa nappamajjeyyā’’ti.
“ 所谓“胜者”,即征服了色、声、香、味、触、法,不被任何烦恼所征服,并征服了那些邪恶、不善、带杂染、导致再生、伴随后患、招感苦果、未来引发生老死的法——他实为胜者,不被征服。”巴利
Abhibhū hi so anabhibhūto ti. Abhibhū ti rūpābhibhū saddābhibhū gandhābhibhū rasābhibhū phoṭṭhabbābhibhū dhammābhibhū, anabhibhūto kehici kilesehi, abhibhosi ne pāpake akusale dhamme saṃkilesike ponobhavike sadare dukkhavipāke āyatiṃ jātijarāmaraṇiyeti – abhibhū hi so anabhibhūto.
“所谓‘亲见’:他不是依靠传闻,不是依靠道听途说,不是依靠代代相传,不是依靠通晓经典,不是依靠推论,不是依靠理证,不是依靠反复审察事相,也不是依靠见解上的审视与忍可;而是由自己亲自证知、自内现见的法——他看见了,洞见了,明见了,彻证了。这就叫作‘亲见法而非依于传闻而见’。”巴利
Sakkhidhammamanītihamaddasī ti. Sakkhidhamma nti na itihitihaṃ na itikiriyāya na paramparāya na piṭakasampadāya na takkahetu na nayahetu na ākāraparivitakkena na diṭṭhinijjhānakkhantiyā sāmaṃ sayamabhiññātaṃ attapaccakkhadhammaṃ addasi addakkhi apassi paṭivijjhīti – sakkhidhammamanītihamaddasi.
“因此”:即是由于那个缘故,由于那个原因,以那个为条件,以那个为根源。“对于彼世尊的教法”:是指在乔达摩的教法中、在佛陀的教法中、在胜者的教法中、在如来的教法中、在天人的教法中、在阿拉汉的教法中——因此,正是在彼世尊的教法中。巴利
Tasmā hi tassa bhagavato sāsane ti. Tasmā ti tasmā taṃkāraṇā taṃhetu tappaccayā taṃnidānā. Tassa bhagavato sāsane ti. Tassa bhagavato sāsane gotamasāsane buddhasāsane jinasāsane tathāgatasāsane devasāsane arahantasāsaneti – tasmā tassa bhagavato sāsane.
“不放逸”是指恭敬而行持……于诸善法住于不放逸。“常”是指一切时、一切刻……乃至最后的命之蕴聚。“礼敬”是指以身礼敬,或以语礼敬,或以心礼敬;或依如理践行而礼敬,或依随法行而礼敬;尊重、恭敬、崇敬、供养、谦下而行。“学”是指三种学处——增上戒学、增上心学、增上慧学……此即增上慧学。对于此三学处,他忆念思惟而学……乃至对于所应证悟的,为证悟而学;他依此实行、修习、正当行持、纳受而转起。“不放逸者常礼敬而学”:这是对值得尊重者的尊称……所谓世尊,即是如此。因此,不放逸者,常应礼敬而学。巴利
Appamatto sadā namassamanusikkhe (iti bhagavā) ti. Appamatto ti sakkaccakārī…pe… appamādo kusalesu dhammesu. Sadā ti sadā sabbakālaṃ…pe… pacchime vayokhandhe. Namassa nti kāyena vā namassamāno vācāya vā namassamāno cittena vā namassamāno anvatthapaṭipattiyā vā namassamāno dhammānudhammapaṭipattiyā vā namassamāno sakkurumāno garukurumāno mānayamāno pūjayamāno apacayamāno. Anusikkhe ti tisso sikkhāyo – adhisīlasikkhā, adhicittasikkhā, adhipaññāsikkhā…pe… ayaṃ adhipaññāsikkhā. Imā tisso sikkhāyo āvajjanto sikkheyya…pe… sacchikātabbaṃ sacchikaronto sikkheyya careyya ācareyya samācareyya samādāya vatteyya. Bhagavā ti gāravādhivacanaṃ…pe… sacchikā paññatti yadidaṃ bhagavāti – appamatto sadā namassamanusikkhe. (Iti bhagavā).
“因此,世尊如此说:”巴利
Tenāha bhagavā –
169 “ 他实已征服一切,自身却未被征服;他是法的亲证者、直接洞见者,不由传说与传闻而见。”
因此,在彼世尊的教法中,你应当不放逸,恒常礼敬而修学。【世尊如是说】巴利 注疏 2
‘‘Abhibhū hi so anabhibhūto, sakkhidhammamanītihamaddasi; Tasmā hi tassa bhagavato sāsane, appamatto sadā namassamanusikkhe’’. [iti bhagavāti]
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18