关于翻案与分裂等的注释
Ukkoṭanabhedādivaṇṇanā
340340. 在诤事分类中,应当这样理解其含义,这是文句的衔接。为了显示这一点,他接着说,这是上下文的关系。在“二种灭诤”这里,为了显示二种灭诤的自相,他说“现前毗尼和多数决”。通过“遮止”这个词,在“举出”这里,他从词根kuṭa的含义上显示了“切断”的意思。所谓切断,从含义上说就是遮止灭诤,这就是意思。
340. Adhikaraṇabhede evamattho veditabboti yojanā. Dassetuṃ āhāti sambandho. Dve samatheti ettha dvinnaṃ samathānaṃ sarūpaṃ dassento āha ‘‘sammukhāvinayañca yebhuyyasikañcā’’ti. ‘‘Paṭisedhetī’’ti iminā ukkoṭetīti ettha kuṭadhātuyā chedanatthaṃ atthato dasseti. Chedanaṃ nāma atthato samathapaṭisedhananti attho.
341在“十二种举出”中,这是表示简别的依格。“未作甘马”等语里,用“等”字应当包括“恶作甘马、应再作甘马”这两种举出。“未灭”等语里,用“等”字应当包括“难灭、应再灭”这两种举出。“未判决”等语里,用“等”字应当包括“难判决、应再判决”这两种举出。“未止息”等语里,用“等”字应当包括“难止息、应再止息”这两种举出。“又”字则是从一般意义上说的。
341. Dvādasasu ukkoṭesūti niddhāraṇe bhummaṃ. Akataṃ kammantiādayoti ettha ādisaddena ‘‘dukkaṭaṃ kammaṃ, puna kātabbaṃ kamma’’nti dve ukkoṭā saṅgahetabbā. Anihataṃ kammantiādayoti ettha ādisaddena ‘‘dunnihataṃ, puna nihanitabba’’nti dve ukkoṭā saṅgahetabbā. Avinicchitantiādayoti ettha ādisaddena ‘‘duvinicchitaṃ, puna vinicchitabba’’nti dve ukkoṭā saṅgahetabbā. Avūpasantantiādayoti ettha ādisaddena ‘‘duvūpasantaṃ, puna vūpasametabba’’nti dve ukkoṭā saṅgahetabbā. Apicāti sāmaññato pana.
在这里,“本生”是指:为了说明“彼”这个词所指的范围,所以说“在哪个寺院”。意思是:在哪个寺院里生起的,这就是两者的关联。在彼此的利益上,或者希求自身成为对立面,这就是“自己的敌对者”。所谓“唯依圣典之外的判决”,就是抛开圣典中所说的灭诤之法,只以说法来作判决。“此”就是指诤事。“依何种判决”,就是依圣典之外的何种判决。
Tattha jātakanti ettha tasaddassa visayaṃ dassento āha ‘‘yasmiṃvihāre’’ti. Yasmiṃvihāre uppannaṃ hotīti sambandho. Aññamaññassa attesu, attānaṃ vā paṭipakkhaṃ atthayanti icchantīti attapaccatthikā. Pāḷimuttakavinicchayenevāti pāḷiyaṃ āgatehi samathehi muttakena dhammadesanāmattavinicchayeneva. Idanti adhikaraṇaṃ. Yenāpi vinicchayenāti pāḷimuttakena yenāpi vinicchayena.
“另一人”:与非住比丘不同的持律者来问,这就是两者的关联。“与他们”:就是与那些非住比丘。
Aññoti nevāsikehi añño vinayadharo pucchatīti sambandho. Tehi cāti nevāsikehi ca.
“这个人的”是指持律者。“这个人”就是指持律者。“在那里”是指那个村子。“或者互相告知”是指敌对的双方互相告知。“那些比丘”是指那些作为敌对者的比丘。“令知晓”就是令其知晓。“再起争议的人”是指任何再起争议的人。“他们”是指那些敌对的比丘,和“见”连在一起理解。“在那里”是指那个村子。“就在那里”是指就在途中。
Etassāti vinayadharassa. Ayanti vinayadharo. Tatthāti taṃ gāmaṃ. Aññamaññaṃ vā saññāpentīti attapaccatthikā aññamaññaṃ vā saññāpenti. Te bhikkhūti te attapaccatthikā bhikkhū. Nijjhāpentīti saññāpenti. Ukkoṭeti yoti yo ukkoṭeti. Eteti attapaccatthike bhikkhū, disvāti sambandho. Tatthāti gāmaṃ. Tatthevāti antarāmagge eva.
就在那个地方,指的就是那个村子。就在那个地方,指的就是那个地点。去了那里,指的是去了那个村子。
Tatthevāti gāmameva. Tatthevāti tasmiṃyeva ṭhāne. Tattha gatanti taṃ gāmaṃ gataṃ.
“正是这个方法”这句话,只是指向巴吉帝亚罪。
‘‘Eseva nayo’’ti iminā pācittiyameva atidisati.
“僧团……中略……在诤事中说”是关联。而那句“所谓出罪”是连接。“此”指出罪。“说”字中的“也”表示:不只是对如草覆地作揭发才叫揭发,发言的人也叫揭发。
Saṅghena…pe… adhikaraṇe vadantopīti sambandho. Yaṃ panetaṃ āpattivuṭṭhānaṃ nāma hotīti yojanā. Etanti āpattivuṭṭhānaṃ. Vadantopīti pisaddo na kevalaṃ tiṇavatthārakaṃ ukkoṭentoyeva ukkoṭeti nāma, atha kho vadantopīti dasseti.
在“行欲趣”等句中,为了说明非趣行的方式,义注说“成为持律者”等。“为了利益而揭发”是关联。“彼之”指的是行非利者。“然而愚者揭发”是关联。“一人依止强者”是关联。“难解邪见”意思是像难解一样的邪见、像密林一样的邪见。“与强者”这里,“与”字应连接于一切业。“依止性”是因为一人的依止性。“依止强者”这里,“与”字也应连接于一切作者。“彼之”指的是依止不平等者之。
Chandāgatiṃ gacchantotiādīsu agatigamanākāraṃ dassento āha ‘‘vinayadharo hutvā’’tiādi. Atthāya ukkoṭentoti sambandho. Tassāti anatthaṃ carantassa. Mando pana ukkoṭeti nāmāti sambandho. Eko balavanissito ca hotīti sambandho. Gahanamicchādiṭṭhinti gahanasadisaṃ micchādiṭṭhiṃ pavanasadisaṃ micchādiṭṭhinti attho. Balavante cāti ettha casaddo sabbakammesu yojetabbo. Nissitattāti ekassa nissitattā. Balavanissito cāti etthāpi ca saddo sabbakattūsu yojetabbo. Tassāti visamādinissitassa.
“索”指的是沙弥。“曼古布胡塔塔”的意思是:变得沮丧、陷入沮丧状态,你们要成为那样。“迭”指的是犯巴拉基格的比丘们。“塔萨”指的是那位沙弥的。“索”指的是沙弥。“迭”指的是犯巴拉基格的比丘们。“坦”指的是那位沙弥。“索”指的是那个年轻人。“塔托”指的是因为集会这件事。“希约”指的是紧挨着过去的那些日子,也就是昨天。“伊帝”指的是这样说。“索”指的是那个年轻人。应当这样连接理解:这条学处已经制定。“嘎差”就是“你去吧”。应当这样连接理解:“伊帝”就是应当这样说。
Soti sāmaṇero. Maṅkubhūtātthāti maṅkū hutvā bhūtā, maṅkuṃ vā pattā attha bhavathāti attho. Teti parājayabhikkhū. Tassāti sāmaṇerassa. Soti sāmaṇero. Teti parājayabhikkhū. Tanti sāmaṇeraṃ. Soti daharo. Tatoti sannipātakāraṇā. Hiyyoti anantarātītāhe. Itīti evaṃ vadeti. Soti daharo. Idaṃ sikkhāpadaṃ paññattanti yojanā. Gacchāti gacchāhi. Itīti evaṃ vattabboti yojanā.
应当这样连接:与僧团一起把诤事裁决之后,回到住处的一位比丘。问“基萨”是为了什么?是以什么原因?应当这样连接:像这样,以这种方式应当裁决,不是吗?“索”是指做裁决的比丘。“给与欲者”则很容易理解。
Saṅghena saddhiṃ adhikaraṇaṃ vinicchinitvā pariveṇagataṃ ekaṃ bhikkhunti yojanā. Kissāti kena kāraṇena. Evaṃ iminākārena vinicchitabbaṃ nanūti yojanā. Soti vinicchayakārako bhikkhu. Chandadāyako suviññeyyoyeva.
诤事因缘等之注释
Adhikaraṇanidānādivaṇṇanā
342在“以何为因”等六个词中,为了说明它们是复合词,就说“以何为因的它”等等。“它”指的是这个争论诤事。“以何为因”这些词虽然也是复合词,但因为词尾字母保持自然形态,所以发音时应当用随韵读成“kiṃ”。“所有这些”指的是“因”等所有这些词。“同义词”指的是:对于同一个“原因”这个意思,有种种不同的说法,这些说法就是同义词。或者说,这个意思有种种说法,所以叫种种说法;因为所表达的意思和能表达的词之间有联系,所以这些种种说法就是同义词,也就是这些词。
342.Kiṃnidānantiādīsu chasu padesu samāsabhāvaṃ dassento āha ‘‘kiṃnidānamassā’’tiādi. Assāti vivādādhikaraṇassa. ‘‘Kiṃnidāna’’nti padānaṃ satipi samāsabhāve byañjanantapakatikattā ‘‘ki’’nti niggahitantabhāvena uccāraṇaṃ kātabbaṃ. Sabbānetānīti sabbāni nidānantiādīni etāni padāni. Vevacanānīti ekasmiṃyeva ‘‘kāraṇa’’nti atthe vividhāni vacanāni vivacanāni, tāniyeva vevacanāni. Atha vā vividhaṃ vacanametassatthassāti vivacanaṃ, kāraṇasaṅkhāto attho, abhidheyyaabhidhānabhāvena sambandhattā vivacanassa etāni vevacanāni, padāni.
“十八种分裂事所摄”这句话,是用来显示争论本身的样子。所谓“争论”,就是十八种分裂事所摄的争论。“此”指的是“争论之因”这个说法。“它的”指的是指责诤事。“这也是”指的是“指责之因”这个说法。“它的”指的是罪诤事。“此”指的是“罪之因”这个说法。“事”本身只是因为增加字母而说成“事性”。“它的”指的是事诤事。应当连接为“教诫等所生起的事”。“此”指的是“事之因”这个说法。“用一个词连接”就是用“因”,也就是用一切“集”等词来连接。
‘‘Aṭṭhārasabhedakaravatthusaṅkhāto’’ti iminā vivādasarūpaṃ dasseti. Vivādanti aṭṭhārasabhedakaravatthusaṅkhātaṃ vivādaṃ. Etanti ‘‘vivādanidāna’’nti etaṃ vacanaṃ. Assāti anuvādādhikaraṇassa. Idampīti ‘‘anuvādanidāna’’nti vacanampi. Assāti āpattādhikaraṇassa. Etanti ‘‘āpattinidāna’’nti vacanaṃ. Kiccameva byañjanavaḍḍhanavasena kiccayanti vuttaṃ. Assāti kiccādhikaraṇassa. Samanubhāsanādīnaṃ uppajjanakakiccānanti sambandho. Etanti ‘‘kiccayanidāna’’nti vacanaṃ. Ekapadayojanāti ekena ‘‘nidāna’’nti padena yojanā. Sabbapadānīti sabbāni samudayādīni padāni.
“九”这个说法,是按种类把六因归入九因之中,再依三组来说的。“只是字面”是指就因缘的字面来说而已。“希”是真实的意思,或者表示原因。“在此”是在第三问答里。
Navannanti jātivasena channaṃ hetūnaṃ navasu antogadhattā tikavasenetaṃ vuttaṃ. Byañjanamattanti hetupaccayavasena byañjanameva. Hīti saccaṃ, yasmā vā. Etthāti tatiyapucchāvissajjane.
343十二根:这里为了显示十二根各自的体相,就说“忿与恨这一对等等”。这里用“等等”这个词,包含了覆与恼这一对、嫉与悭这一对、诳与谄这一对、恶欲与邪见这一对、执取诸见与难以舍弃这一对,一共五对。在自己身心相续中生起的,就是在自己内在的相续中生起的。
343.Dvādasa mūlānīti ettha dvādasannaṃ mūlānaṃ sarūpaṃ dassento āha ‘‘kodhaupanāhayugaḷakādīnī’’tiādi . Ettha (vibha. 833, 944) ādisaddena makkhapaḷāsayugaḷa issāmacchariyayugaḷa māyāsāṭheyyayugaḷa pāpicchamicchādiṭṭhiyugaḷa sandiṭṭhiparāmāsiādhānaggāhiduppaṭinissaggiyugaḷavasena pañca yugaḷāni saṅgaṇhāti. Ajjhattasantānappavattānīti niyakajjhattasantāne pavattāni.
为了通过词源解释来阐明十八种分裂事的生起之状态,说了“那确实……”等话。“那”是指随责诤事,连接起来就是“彼生起”。在这里,用“在这些当中”来表示所依的状态,用“由这些”来表示工具或手段的状态。“由此”是指原因。“它的”是指诤论诤事的。“这些”是指十八种分裂事。“一切处”是指在一切诤事的一切生起处。
Aṭṭhārasabhedakaravatthūnaṃ samuṭṭhānabhāvaṃ nibbacanena pakāsento āha ‘‘taṃ hī’’tiādi. Tanti anuvādādhikaraṇaṃ, samuṭṭhātīti sambandho. Ettha ca ‘‘etesū’’ti iminā adhikaraṇabhāvaṃ dasseti. ‘‘Etehī’’ti iminā karaṇabhāvaṃ dasseti. Tenāti kāraṇena. Assāti vivādādhikaraṇassa. Etānīti aṭṭhārasabhedakaravatthūni. Sabbatthāti sabbesaṃ adhikaraṇānaṃ sabbesu samuṭṭhānesu.
344344. “以一种诤事,即功能诤事”这句话是这样连接的。“这些”指的是诸诤事。“一向”就是从一个方面、从一个角度来说的意思。“希”表示真实,或者表示因为。
344. Ekena adhikaraṇena kiccādhikaraṇenāti idaṃ vuttanti sambandho. Etānīti adhikaraṇāni. Ekaṃsatoti ekaṃsena, ekakoṭṭhāsenāti attho. Hīti saccaṃ, yasmā vā.
有余罪可以被认可,而无余罪不能被认可,这就是句子的连接方式。为什么不能被认可呢?下面说“实不”等语来回答。“希”是“因为”的意思。“萨”指无余罪。“塔托”指从无余罪中。这里,“不能说示”这句话显示没有可宣说之道;“不可……安立”这句话显示没有出罪之道。
Sāvasesāpatti sammati viya anavasesāpatti na sammatīti yojanā. Kasmā na sammatīti āha ‘‘na hī’’tiādi. Hīti yasmā. Sāti anavasesā āpatti. Tatoti anavasesāpattito. Ettha ca ‘‘na sakkā desetu’’nti iminā desanāgāminiyā abhāvaṃ dīpeti. ‘‘Na sakkā…pe… patiṭṭhātu’’nti iminā vuṭṭhānagāminiyā abhāvaṃ dīpeti.
349“塔托”是指从道理上来说。应当这样连接:在哪里有“忆念毗尼”等六对问答。“这些”是指这些问。“已显示”就是已经明了。
349.Tatoti nayato. Yattha sativinayotiādikā cha yamakapucchāti sambandho. Tāsanti pucchānaṃ. Pakāsitoti pākaṭo.
351“两种灭诤法”是指依现前灭诤法和忆念灭诤法而说的两种灭诤法。“因为”是用来连接原因的:由于什么原因而不能。“诸叶鞘的差别”也是连接关系。“它们”是指现前灭诤法和忆念灭诤法的差别。这里的连接方式是:就像无法把芭蕉树干里各层叶鞘的差别分辨出来一样,也无法把这两者的差别分辨出来。“因此”就是由于这个原因。“一切处”就是在一切解答中。
351.Dvinnampi samathānanti sammukhāvinayasativinayavasena dvinnampi samathānaṃ. Yasmāti yena kāraṇena na sakkāti sambandho. Pattavaṭṭīnaṃ nānākaraṇanti sambandho. Tesanti sammukhāvinayasativinayānaṃ nānākaraṇanti sambandho. Ayaṃ panettha yojanā – yasmā kadalikkhandhe pattavaṭṭīnaṃ nānākaraṇaṃ vinibbhujjitvā dassetuṃ na sakkā viya tesaṃ nānākaraṇaṃ vinibbhujjitvā dassetuṃ na sakkāti. Tenāti kāraṇena. Sabbatthāti sabbesu vissajjanesu.
七止的因缘注释
Sattasamathanidānavaṇṇanā
352“此”指现前毗尼。“在那里”指在“因之因”这一读法处。“此”指现前四法。“得受呵责”指得到他人呵责的人,即漏已尽者。“以及彼之”应与“在彼近处”相连。“二者”指说法者与受法者两人。
352.Assāti sammukhāvinayassa. Tatthāti ‘‘nidānanidāno’’ti pāṭhe. Idanti sammukhācatukkaṃ. Laddhupavādoti laddho paresaṃ upavādo yenāti laddhupavādo, khīṇāsavo. Yassa cāti yassa ca santiketi sambandho. Ubhinnanti desakapaṭiggāhakānaṃ dvinnaṃ.
353问中确实说了“七种灭诤”,那为什么在回答里没有说现前灭诤法的生起因呢?所以接着说了“虽然”等话。这里“虽然已说”是句子的连接方式。这里的“虽然”一词表示可能,“然而”一词表示责备。应当理解为“虽然这样说了”。“因为没有包含在甘马中”,意思是因为在甘马中没有被包含。“其中”,是指在“甘马的作为”等文句里。“以这个作甘马”,所以叫“作为”,就是单白。因此说“应当知道‘甘马的作为’就是单白”。被作、被安立,就是“作”;自己前去,就是“前往”;通过请求让别人前去,就是“请前往”;被承受,就是“承受”;不被拒绝,就是“不拒绝”。为了说明这个意思,所以说了“作者,就是那……”等话。“此”指甘马。“我”指我的。在堪忍这个词根的用法中,为了表达与格的意义而用与格词。或者“我”的意思是“由我”,为了表达作的意义而用具格词,或者用属格词。“堪忍”是一个跟主动形式相似的被动形式。因为在“僧团堪忍”等句子里,被动形式跟主动形式相似;就像在“近事男受持戒”等句子里,主动形式跟被动形式相似。这里应当看到:在表达被动意义时,ya后缀脱落了。
353. Nanu pucchāyaṃ ‘‘sattannaṃ samathāna’’nti vuttaṃ, kasmā pana vissajjanāyaṃ sammukhāvinayassa samuṭṭhānaṃ na vuttanti āha ‘‘kiñcāpī’’tiādi. Tattha kiñcāpi vuttanti yojanā. Ettha kiñcāpisaddo sambhāvanattho, panasaddo garahattho. Tathā vuttampīti yojanā. Kammasaṅgahābhāvenāti kamme saṅgahassa abhāvena. Tatthāti tasmiṃ ‘‘kammassa kiriyā’’tiādipāṭhe. Kammaṃ karīyati imāyāti kiriyā, ñatti. Tena vuttaṃ ‘‘kammassa kiriyāti ñatti veditabbā’’ti. Kariyate ṭhapiyate karaṇaṃ. Sayaṃ upagamiyate upagamanaṃ. Ajjhesanena paraṃ upagamāpiyate ajjhupagamanaṃ. Adhivāsiyate adhivāsanā. Appaṭikkosiyate apaṭikkosanā. Iti imamatthaṃ dassento āha ‘‘karaṇanti tassāyevā’’tiādi. Etanti kammaṃ. Meti mayhaṃ. Khamudhātupayoge sampadānatthe sampadānavacanaṃ. Atha vā meti mayā. Katvatthe karaṇavacanaṃ, sāmivacanaṃ vā. Khamatīti katturūpasadisaṃ kammarūpaṃ. Rūpañhi katturūpasadisaṃ kammarūpaṃ ‘‘khamati saṅghassā’’tiādīsu (mahāva. 127) viya. Kammarūpasadisaṃ katturūpaṃ ‘‘upāsako sīlaṃ samādiyatī’’tiādīsu (paṭṭhā. 1.1.423) viya. Ettha kammatthe pavatto yapaccayo lopoti daṭṭhabbaṃ.
七灭诤法的不同含义等之注释
Sattasamathanānātthādivaṇṇanā
354354. 应当这样理解:这是母亲与儿子等人之间的争论。用“因为言论相违”这句话,是在显示词源:言论就是“说”,相违的言论就是“争论”。说“因应裁决性(adhikaraṇīyatāya)”,意思是“因被止息性(vūpasamitatāya)”。由此显示词义:以各种灭诤法而被止息,所以叫“诤事”。说“一切处”,是指一切种类的诤事。
354. Mātāputtādīnaṃ ayaṃ vivādoti yojanā. ‘‘Viruddhavādattā’’ti iminā vadanaṃ vādo, viruddho vādo vivādoti nibbacanaṃ dasseti. Adhikaraṇīyatāyāti vūpasamitatāya. Iminā adhikariyati samathehi vūpasamiyatīti adhikaraṇanti vacanatthaṃ dasseti. Sabbatthāti sabbesu adhikaraṇabhedesu.