审察者职责的注释
Anuvijjakakiccavaṇṇanā
360-1现在说“已开始”,这是连接语。“有一位比丘与一个女人”,这是句子的搭配。“他”,指看见的那个比丘。“那个”,指进出的那个比丘。“另一个”,指被举罪的人。“他的”,指举罪者的。“不前往”,就是不靠近。“不承认”,就是不应允。“在这里”,指与女人一起进出的地方。“业”,指甘马。“由他”,指由举罪者。“他的”,指举罪者的话,这是连接关系。“另一个”,指被举罪的人。“不净疑所疑”,就是被于无根据处生起的不净疑所怀疑。为了说明这个意思,用“无根疑所疑”来表达。“那个人的”,指被举罪者的承认,这是连接关系。“一切处”,指在一切随寻者的职责中。
360-1. Idāni āraddhanti sambandho. Eko bhikkhu ekena mātugāmenāti yojanā. Soti passanto bhikkhu. Tanti nikkhamantaṃ pavisantaṃ vā bhikkhuṃ. Itaroti cuditako. Tassāti codakassa. Na upetīti na upagacchati. Na paṭijānātīti na paṭissavaṃ karoti. Etthāti mātugāmena nikkhamantapavisantaṭṭhāne. Yanti kammaṃ. Tenāti codakena. Tassāti codakassa vacanenāti sambandho. Itaroti cuditako. Asuddhaparisaṅkitoti asuddhāya aṭṭhāne uppannāya parisaṅkāya parisaṅkito. Tadatthaṃ dasseti ‘‘amūlakaparisaṅkito’’ti iminā. Tassa puggalassāti cuditakassa paṭiññāyāti sambandho. Sabbatthāti sabbesu anuvijjakakiccesu.
举罪者的提问与回答
Codakapucchāvissajjanā
362-3“于真实与不动”这句,是在指出主要关联之处,所以说“应立足”。通过“yaṃ”等语句,说明应立足于真实。“yaṃ”就是业。通过“非”等语句,说明应立足于不动。“已决与”指已经作出的判决。用“言语”这个词,显示已决和未决的具体情形。“此中”是承接前面的话,意思是“应知已决与未决”。“举罪者的标准”指“如法”或“非法”、“愚者”或“智者”,这是举罪者的衡量标准。“被举罪者的标准”指“是否被如法举罪”,这是被举罪者的衡量标准。“审查者的标准”指“能否作出判决”,这是审查者的标准。“审查者应当被告知”是连接关系。在“依何法”等中,为显示法等的具体形态而说“法即真实之事”等。“以此法、以此律、以此导师教法”是句子的搭配。因此应由审查者平息,这是连接关系。“此处”指审查者应行之处。
362-3.Sacce ca akuppe cāti padhānaṃ sambandhaṭṭhānaṃ dassento āha ‘‘patiṭṭhātabba’’nti. ‘‘Ya’’ntiādinā sacce patiṭṭhātabbabhāvaṃ dasseti. Yanti kammaṃ. ‘‘Na cā’’tiādinā akuppe patiṭṭhātabbabhāvaṃ dasseti. Otiṇṇañcāti vinicchayaṃ otiṇṇañca. ‘‘Vacana’’nti iminā otiṇṇānotiṇṇasarūpaṃ dasseti. Tatrāti purimavacanāpekkhaṃ. ‘‘Otiṇṇānotiṇṇaṃ jānitabba’’nti vacaneti hi attho. Codakassa pamāṇanti ‘‘dhammo’’ti vā ‘‘adhammo’’ti vā ‘‘bālo’’ti vā ‘‘paṇḍito’’ti vā codakassa pamāṇaṃ. Cuditakassa pamāṇanti dhammacuditako nu kho, noti cuditakassa pamāṇaṃ. Anuvijjakassa pamāṇanti sakkā nu kho vinicchituṃ, noti anuvijjakassa pamāṇaṃ. Anuvijjako vattabboti sambandho. Yena dhammenātiādīsu dhammādīnaṃ sarūpaṃ dassento āha ‘‘dhammoti bhūtaṃ vatthū’’tiādi. Etena dhammena ca etena vinayena ca etena satthusāsanena cāti yojanā. Tasmā anuvijjakena vūpasametabbanti sambandho. Etthāti anuvijjakassa paṭipajjitabbaṭṭhāne.
“轻蔑”就是看不起。“这些人”指的是长老们。通过“被掘”这个词,说明词义是:自己被自己掘,所以叫“被掘”。“诸根被损害”就是被损害,因为诸根被他损害,所以叫“被损害诸根者”。通过“由于没有慧”这句话,说明“劣慧”这个词里,“劣”是“没有”的意思,“慧”是慧的同义词。应当这样解释:这个人没有慧,所以叫“劣慧”。“被掘……略……劣慧,那个审查者前往”是句子的搭配。“因此”:因为前往,所以说,这是连接关系。“它的”指文句或偈颂。为了详细说明,所以说“对于被举罪者和举罪者”等等。“两者都来”指这两者都依赖利养之人。“法”指教法。“如是”表示这个意思。
Avaññanti avajānanaṃ. Imeti therā. ‘‘Khatattā’’ti iminā attanāva attā khaññatīti khatoti vacanatthaṃ dasseti. Upahaniyantīti upahatāni, upahatāni indriyāni anenāti upahatindriyo. ‘‘Paññāya abhāvato’’ti iminā dummedhoti ettha dusaddo abhāvattho, medhāsaddo paññāpariyāyoti dasseti. Natthi medhā etassāti dummedhoti nibbacanaṃ kātabbaṃ. Khato…pe… dummedho so anuvijjako upagacchatīti yojanā. Tasmāti yasmā upagacchati, tasmā vuttanti sambandho. Tassāti pāṭhassa, gāthāya vā. Vitthāraṃ dassento āha ‘‘cuditakacodakesu hī’’tiādi. Ubhopeteti ubhopi ete āmisapuggalanissaye. Dhammoti sāsanadhammo. Itīti ayamattho.
“在耳边低声说”:这里,“耳边”就是耳朵附近,为了说明这个意思,所以接着说“要这样说”等等。用“在耳根处”这个说法,是在显示“耳边”里的“边”是“附近”的意思。“低声说”就是说话。这样是在显示“低声说”这个词根含有“说”的意思。“斜着眼看”:这里,“斜”这个词是“弯曲”的意思,而“弯曲”在这里实际上指的是过失,所以说“就是过失”。
Upakaṇṇakaṃ jappatīti ettha kaṇṇassa samīpaṃ upakaṇṇaṃ, tadeva upakaṇṇakanti dassento āha ‘‘evaṃ kathehī’’tiādi. ‘‘Kaṇṇamūle’’ti iminā upakaṇṇakanti ettha upasaddassa samīpatthaṃ dasseti. Mantetīti katheti. Iminā jappadhātuyā kathanatthaṃ dasseti. Jimhaṃ pekkhatīti ettha jimhasaddo kuṭilavācako, kuṭilaṃ nāma atthato idha dosoti āha ‘‘dosamevā’’ti.
“话语的连结”是指被举罪的人和随寻者之间对话的连结。“判决的连结”是指随寻者所作的有罪或无罪的判决的连结。“一切处”是指在举罪篇中。
Kathānusandhīti cuditakaanuvijjakānaṃ kathāya anusandhi. Vinicchayānusandhīti anuvijjakena katassa āpattānāpattivinicchayassa anusandhi. Sabbatthāti codanākaṇḍe.