优波离五法·不依止品注释
波逸提等连结·附随品连结 · 127 段
不依止品注释
Anissitavaggavaṇṇanā
417在《优波离问》中,有人这样想:“尊者,到底有几种呢”这个问题没有关联。为了阻止任何人产生这种想法,所以说“这是有关联的”。“长老”指优波离长老,“问”就是关联。“这些”指五法,“线索”就是关联。为了谁的利益而安立这条线索呢?所以说“为了依止而住者的利益”。“依止而住者的比丘们”是关联。“他们”指那些问题。
417. Upālipañhesu ‘‘kati hi nu kho bhante’’ti pucchāya sambandho natthīti kassaci maññanaṃ nivārento āha ‘‘aya sambandho’’ti. Theroti upālitthero, pucchīti sambandho. Imesanti pañcakānaṃ tantinti sambandho. Kesaṃ atthāya tantiṃ ṭhapessāmīti āha ‘‘nissāya vasanakārīnaṃ atthāyā’’ti. Vasanakārīnaṃ bhikkhūnanti sambandho. Tesanti pañhānaṃ.
对于“犯罪已作羯磨者”这句,这里“犯罪”这个词是用来显示“已作羯磨”的原因,所以说“犯了罪,正因为这个原因,僧团才作了羯磨”。“正因为这个原因”,就是指以被称为“犯罪”的那个作为原因。
Āpannokammakatoti ettha ‘‘āpanno’’ti padaṃ ‘‘kammakato’’ti padassa kāraṇadassananti āha ‘‘āpattiṃ āpanno, tappaccayāva saṅghena kammaṃ kataṃ hotī’’ti. Tappaccayāvāti taṃāpattiāpannasaṅkhātā kāraṇā eva.
不寂止品注释
Nappaṭippassambhanavaggavaṇṇanā
420“此”指的是已作羯磨的比丘,“不行”是关联语。“随顺行”是指对已作羯磨随顺而行。“彼”指比丘。“具绳”是指与被称为羯磨的绳在一起,所以叫具绳。
420.Ayanti kammakato bhikkhu, na vattatīti sambandho. Anulomavatteti katakammassa anulome vatte. Assāti bhikkhussa. Sarajjukoti saha kammasaṅkhātāya rajjuyāti sarajjuko.
421421. “和合的比丘们”是关联语。“确实”表示真实。“令告罪之后”就是让彼此告罪之后。“或如草覆地羯磨”中的“或”字表示另一种选择。其中“于彼”的“彼”字指羯磨的对象,“若”字是“若”的同义用法,所以说“若于那样的羯磨”。“也作了见调伏羯磨之后”应理解为“作了见调伏羯磨之后也”。加上“也”字,就一并包括了“也不作之后”。“然而何处”指在羯磨中。“于彼处”指在羯磨中。“应离去”指以战阵行者应离去。
421. Samaggehi bhikkhūhīti sambandho. Hīti saccaṃ. Accayaṃ desāpetvāti aññamaññaṃ dosaṃ desāpetvā. Tiṇavatthārakasamathaṃ vāti vāsaddo atthantaravikappo. Tatra ceti ettha tasaddo kammavisayo, cesaddo sacepariyāyoti āha ‘‘sace tādise kamme’’ti. Diṭṭhāvikammampi katvāti diṭṭhāvikammaṃ katvāpīti yojanā. Pisaddena akatvāpīti sampiṇḍeti. Yatra panāti kamme pana. Tatthāti kamme. Pakkamitabbanti saṅgāmāvacarena pakkamitabbaṃ.
422“高举言者”这里,为了说明“高举”和“言”合起来就是“高举言者”,所以经文说“贪……乃至……所说”。其中,用“贪、嗔、痴、慢所高举之语”来显示“高举”这个词的含义;用“所说”来显示“言者”这个词的含义。“依止杂语者”这里,为了说明“依止于他人的杂语”就是“依止杂语者”,所以经文说“自己”等等。这里,“杂语”指言语,因为在诸词根书中说“杂语就是言语”。“具高举”指具有贪等高举,和“言语”相关联。“如是”就是像这样自己与他人。“言语随顺语”指在诘问者和被诘问者的言语随顺之中。这里,用“语”这个字显示:在“言语随顺”中,“言语”这个词是言语的同义词。
422.Ussitamantīti ettha ussitaṃ mantī ussitamantīti dassento āha ‘‘lobha…pe… bhāsitā’’ti. Tattha ‘‘lobhadosa mohamānussannaṃ vāca’’nti iminā ussitapadassa atthaṃ dasseti. ‘‘Bhāsitā’’ti iminā ‘‘mantī’’ti padassa atthaṃ dasseti. Nissitajappīti ettha aññanissitaṃ jappametassāti nissitajappīti dassento āha ‘‘attano’’tiādi. Ettha jappanti vacanaṃ. Jappa vacaneti hi dhātupāṭhesu vuttaṃ. Ussadayuttanti lobhādiussadayuttaṃ, vacananti sambandho. Evamaññanti evaṃ attanā aññaṃ. Kathānusandhivacaneti codakacuditakānaṃ kathāya anusandhivacane. Ettha ‘‘vacane’’ti iminā ‘‘bhāsānusandhī’’ti ettha bhāsasaddo vacanapariyāyoti dasseti.
“令高举”就是让(它)向上走。这里用“令高举”来说明“令向上走”,从而显示“高举者”这个词的含义。因为在这里,“达”和“拉”这两个字母有相同的意义,这两个字母在某些地方确实会有相同的意义。“令下沉”就是让(它)落到低劣的状态。这里用“令下沉”来说明“令向下走”,从而显示“下沉者”这个词的含义。也有写成“令退失”的版本,只是前缀不同而已。“说很多杂秽语”这里,“杂秽”这个词指的是没有意义的话,所以解释说“没有意义的话”。没有意义的话之所以被称为“杂秽”,是因为它会破坏利益和安乐。在词根典籍中,既说“破坏词根”,也说“果词根”。
Ussāretīti uddhaṃ gamāpeti. Iminā ussādeti upari gamāpetīti ussādetāti vacanatthaṃ dasseti. Ettha hi dakārarakārā sadisatthā . Te hi dve akkharā kadāci katthaci sadisatthā honti. Avasāretīti hīnabhāvaṃ gamāpeti. Iminā avasādeti adhobhāvaṃ gamāpetīti avasādetāti vacanatthaṃ dasseti. ‘‘Apasādetā’’tipi pāṭho, upasaggamattameva nānaṃ. Samphañca bahuṃ bhāsatīti ettha samphasaddo niratthakakathāvacanoti āha ‘‘niratthakakatha’’nti. Niratthakakathā hi yasmā saṃ hitasukhaṃ phalati vināseti, tasmā samphanti vuccati. Phā dhātūti ca phaladhātūti ca dhātupāṭhesu (saddanītidhātumālāyaṃ 16 lakārantadhātu) vuttaṃ.
在“未被置担”这句里,意思是僧团还没有把“这是你的担子”这个担子加在他身上。“压倒之后”就是压伏、制伏之后。这里通过“以强力而行”这句话,说明“强力”这个词有压伏的意思。“无权”就是处在没有权力的位置。通过“说者”这个词,说明语根“说”有说的意思。“作了非求听羯磨”这里,因为“非”字在搭配上不合理,为了指出合理的地方,所以说“没有作求听羯磨”。“彼有”就是她或他有。可以理解为“这位比丘自己有这种见”,也可以理解为“自己有什么见”。“彼”就是指那种见。通过“说者”这个词,说明以“vi”“ā”为前导的语根有说的意思。
Bhāre anāropiteti ‘‘tava bhāro’’ti saṅghena bhāre anāropite. Ajjhottharitvāti abhibhavitvā . Iminā pasayha pavattāti ettha pasayhasaddassa abhibhavanatthaṃ dasseti. Anadhikāreti anadhipaccaṭṭhāne. ‘‘Kathetā’’ti iminā vatudhātuyā kathanatthaṃ dasseti. Anokāsakammaṃ kāretvāti ettha nakārassa ayuttayogabhāvato yuttaṭṭhānaṃ dassento āha ‘‘okāsakammaṃ akāretvā’’ti. Yassāti yā assa. Assa bhikkhuno attano yā diṭṭhi atthīti yojanā, athavā attano yā diṭṭhi bhaveyyāti yojanā. Tanti diṭṭhiṃ. ‘‘Kathetā’’ti iminā byākatāti ettha vi ā pubbakaradhātuyā kathanatthaṃ dasseti.
言说品的注释
Vohāravaggavaṇṇanā
424“既不是由于说法,也不是由于起座”这句话,是针对波罗夷罪说的。“与嗔相应”,就是与被称为“事”的嗔相应。
424. ‘‘Neva desanāya na vuṭṭhānenā’’ti idaṃ pārājikāpattiṃ sandhāya vuttaṃ. Dosānurūpanti vatthusaṅkhātassa dosassa anurūpaṃ.
“不知加行”这句话里,如果加行和根本不同,已经分离了,那么在这种情况下就不该说它是“根本加行”,所以说“诸诤事的……”等等。“确实”表示真实,或者表示原因。根本本身就是加行,不是别的,这就是要表达的意思。
Payogaṃ na jānātīti ettha sace payogo mūlena visadiso hutvā bhinno hoti, evaṃ sati mūlapayoganti na vattabbanti āha ‘‘adhikaraṇānaṃ hī’’tiādi. Hīti saccaṃ, yasmā vā. Mūlameva payogā nāma honti, na aññanti adhippāyo.
不知道“应当做”是指什么,也就是不知道所谓“应当做”就是业的实行,这是句义上的连接。“事”是指争吵、斗嘴等事,和驱摈等事相关联。“四种”是指依呵责、依止、驱出、下意这四种。“乞求”是指向僧团请求羯磨的止息。
Kātabbanti na jānātīti kātabbaṃ iti kammassa karaṇaṃ na jānātīti yojanā. Vatthūti bhaṇḍanakalahādivatthu, niyassādīnaṃ vatthūti sambandho . Catunnanti tajjanīyaniyassapabbājanīyapaṭisāraṇīyavasena catunnaṃ. Yācatīti saṅghaṃ kammassa vūpasamaṃ yācati.
这里所说的“事”,就是指各种罪聚本身,所以他说“七种罪聚”。由于部分施设、一切处施设、共通施设、不共通施设、一方施设、两方施设这六种施设都归入“施设”之中,所以说“三种施设”。“把上下文连接起来构成句子”这句话,是在说明“文句往返”的意思:句子依上下文而回返、显现、消融、脱落,这就是文句往返。
Vatthunti ettha āpattikkhandhānameva vatthunti āha ‘‘sattannaṃ āpattikkhandhāna’’nti. Padesapaññattisabbatthapaññattisādhāraṇapaññattiasādhāraṇapaññattiekatopañña- ttiubhatopaññattivasena channaṃ paññattīnaṃ paññattiyaṃ paviṭṭhattā vuttaṃ ‘‘tividhaṃ paññatti’’nti. ‘‘Heṭṭhupariyaṃ katvā padaṃ yojetī’’ti iminā padapaccābhaṭṭhanti ettha padānaṃ heṭṭhupariyavasena paṭinivattitvā ābhassanaṃ gaḷanaṃ cutaṃ padapaccābhaṭṭhanti atthaṃ dasseti.
在这里,“律”并不只是指巴利圣典本身,还包括义注,所以说“律圣典与义注”。
Vinayeti ettha na kevalaṃ pāḷiyaṃyeva, atha kho aṭṭhakathāyampīti āha ‘‘vinayapāḷiyañceva aṭṭhakathāyañcā’’ti.
“不知公告”这句里,为了说明公告的类别,所以接着说“略说”等等。“其中”指的是两种公告当中。“羯磨公告”是指处在宣告羯磨位置上的公告;这里并没有另外的宣告羯磨,它本身就处在宣告羯磨的位置上,就是这个意思。“羯磨足公告”是指作为宣告羯磨的基础、作为根本的公告。“在九处”是指在接纳等九处。“在二处”是指依白二、白四这两种情况,在二处不知作羯磨足公告,这是前后关联。“这四种止诤”是连接语,指那四种止诤。“公告”一词是表示所属关系的属格。凡能止息诤事者,这是前后关联。“彼”指诤事。“不知彼止息”,这是前后关联。
Ñattiṃna jānātīti ettha ñattibhedaṃ dassento āha ‘‘saṅkhepato’’tiādi. Tatthāti duvidhāsu ñattīsu. Kammañattīti anussāvanakammassa ṭhāne ṭhitā ñatti. Anussāvanakammaṃ natthi, sayameva anussāvanakammaṭṭhāne ṭhitāti attho. Kammapādañattīti anussāvanakammassa pādabhūtā mūlabhūtā ñatti. Navasu ṭhānesūti osāraṇādīsu navasu ṭhānesū. Dvīsu ṭhānesūti ñattidutiyañatticatutthavasena dvīsu ṭhānesu, kammapādañattiyā karaṇaṃ na jānātīti sambandho. Yvāyaṃ catubbidho samathoti yojanā. Tanti catubbidhaṃ samathaṃ. Ñattiyāti sāmyatthe sāmivacanaṃ. Yaṃ adhikaraṇaṃ vūpasamatīti sambandho. Tassāti adhikaraṇassa. Taṃ vūpasamaṃ na jānātīti sambandho.
这里说“不知经”,是因为“经”这个词有时出现在论母里,有时出现在经藏里,所以这里针对二部分别说“二部分别”。这里说“不知律”,虽然“律”这个词通于整个律藏,但因为前面“经”的地方已经取了二部分别,所以这里只应取犍度和附随,因此说“不知犍度与附随”。
Suttaṃ na jānātīti ettha suttasaddassa kadāci katthaci mātikāyañca suttantapiṭake ca pavattanato idha ubhatovibhaṅgeti āha ‘‘ubhatovibhaṅga’’nti. Vinayaṃ na jānātīti ettha vinayasaddassa sakale vinayapiṭake vattamānassāpi suttanti ettha ubhatovibhaṅgassa gahitattā idha khandhakaparivārāva gahetabbāti āha ‘‘khandhakaparivāraṃ na jānātī’’ti.
不知道律藏,这里因为要取律藏,所以说了“除了律藏”。经藏行者所说的四大引据,就是依据佛的引据、僧团的引据、众多长老的引据、一位长老的引据这四种大引据。“这里”指五法之中。“去”是语词。“一切处”指一切五法之中。
Vinayaṃ na jānātīti ettha vinayapiṭakassa gahetabbattā vuttaṃ ‘‘ṭhapetvā vinayapiṭaka’’nti. Suttantike cattāro mahāpadeseti (dī. ni. 2.187 ādayo; a. ni. 4.180) buddhāpadesasaṅghāpadesasambahulattherāpadesaekattherā padesavasena cattāro mahāpadese. Etthāti pañcake. Yanti vacanaṃ. Sabbatthāti sabbesu pañcakesu.
不依止品、不止息品和言说品的释义
Anissitavagga-nappaṭippassambhanavagga-vohāravaggavaṇṇanāya
见显示品的注释
Diṭṭhāvikammavaggavaṇṇanā
425在“见显示品”中,“见显示”这个词里,使显现出来就是显示;为了指出“诸见的显示”就是“见显示”,所以说“诸见的显示”。用“宗见显示”这个说法,表明“见”是“宗见”的同义词,“显示”是“显现”的同义词。“此”就是“见显示”这个名称。不至发露忏悔的重罪,从意义上说是重罪,所以说“重罪”。“即使轻罪”中的“即使”一词带有责备的意思。即使对已宣说的轻罪作见显示也是非法的,更何况对重罪呢,这就是它的意思。
425. Diṭṭhāvikammavagge diṭṭhāvikammāti ettha āvi karīyate āvikammaṃ, diṭṭhīnaṃ āvikammaṃ diṭṭhāvikammanti dassento āha ‘‘diṭṭhīnaṃ āvikammānī’’ti. ‘‘Laddhipakāsanāna’’nti iminā diṭṭhisaddo laddhipariyāyo, āvikammasaddo pakāsanapariyāyoti dasseti. Etanti ‘‘diṭṭhāvikammā’’ti nāmaṃ. Adesanāgāminī nāma atthato garukanti āha ‘‘garukāpattiyā’’ti. Lahukāyapīti pisaddo garahattho. Lahukāyapi desitāya diṭṭhāvikammaṃ adhammikaṃ hoti, pageva garukāyāti attho.
“如……中略……成为”,意思是:就像对四个或五个已经合为一众的人作出显示那样,就成为显示。这里说“四个或五个”,是为了显示最终限度。超过这个数目还把他们合为一众来出罪,就不应该;如果这样做了,罪就不能出,而且还会因为这次出罪而犯恶作。由于已经显示“四个或五个”是最终限度,所以应当知道,对两个或三个人合为一众来出罪,是可以的。“以意之心”:在这里,“意”这个词也用于贪和阿拉汉等语境,所以先排除那些含义,而只就“心”上说,以此显示其义。因此说“以意所成之心”。以此显示“意所成之心”即“意心”的语义。
Yathā…pe… hotīti yathā āvikate catūhi pañcahi ekībhūtehi āvikatā hotīti yojanā. Catūhi pañcahīti antimaparicchedadassanaṃ. Tato atirekehipi ekato desetuṃ na vaṭṭati, desitā ca āpatti na vuṭṭhāti, desanāpaccayā dukkaṭañca hoti. ‘‘Catūhi pañcahī’’ti antimaparicchedassa dassitattā dvīhi tīhi pana ekato desetuṃ vaṭṭatīti daṭṭhabbaṃ. Manomānasenāti ettha manosaddena mānasasaddassa rāgaarahattesupi pavattanato tadatthe paṭikkhipitvā citte eva vattatīti dasseti. Tena vuttaṃ ‘‘manasaṅkhātena mānasenā’’ti. Iminā manabhūtaṃ mānasaṃ manomānasanti vacanatthaṃ dasseti.
即使对同住者中的即使一词表明:即使是对同住者,若他住在不同界内,在他面前公开犯戒也是不合法的,更不用说对不同住者了。在分界:指在分界的庭院里。在不离界:指在大界,这跟即使对住者,在其面前相连。用即使一词,把即使对住在分界者的意思也一并收摄进来。
Samānasaṃvāsakassāpīti pisaddo samānasaṃvāsakassapi nānāsīmāya ṭhitassa santike āvikammaṃ adhammikaṃ hoti, pageva nānāsaṃvāsakassāti dasseti. Māḷakasīmāyāti khaṇḍasīmāya aṅgaṇe. Avippavāsasīmāyāti mahāsīmāya, ṭhitassāpi santiketi sambandho. Pisaddena ‘‘khaṇḍasīmāya ṭhitassapī’’ti atthaṃ sampiṇḍeti.
430不能堪任,就是没有能力。这里用“不”字,是要说明“堪任”这个词只取“能够”的意思,而不是“值得尊敬、装饰或阻止”的意思。这里也是同样,在五法中也一样。用“也”这个字,是指向前面的五法。“从教法”这个说法,是用“cu”词根的从格来显示的。“欲”这个说法,是用来说明“意欲”这个词是“欲”的同义词。
430.Na pariyattanti na samatthaṃ. Iminā nālanti ettha alaṃsaddo pariyattatthova, nārahabhūsanavāraṇatthoti dasseti. Idhāpīti pañcakepi. Pisaddena purimapañcakaṃ apekkhati. ‘‘Sāsanato’’ti iminā cudhātuyā apādānaṃ dasseti. ‘‘Kāmo’’ti iminā adhippāyasaddo kāmapariyāyoti dasseti.
432“因为愚钝、因为痴迷”这里,是为了说明“tta”这个后缀表示状态,而第五格表示原因,所以说“以愚钝的状态、以痴迷的状态”。“轻蔑”这里,为了说明其中“想要轻蔑”的意思,所以说“想要施加轻蔑”。“在其他记说中亦”即是在阿拉汉记说中也是如此。“一切处”指在见显示品中。“yaṃ”是一个词。
432.Mandattā momūhattāti ettha ttapaccayassa bhāvatthe, pañcamīvibhattiyā ca kāraṇatthe pavattabhāvaṃ dassento āha ‘‘mandabhāvena momūhabhāvenā’’ti. Paribhavāti ettha paribhavakāmāti atthaṃ dassento āha ‘‘paribhavaṃ āropetukāmo hutvā’’ti. Aññabyākaraṇesupīti arahattabyākaraṇesupi. Sabbatthāti diṭṭhāvikammavagge. Yanti vacanaṃ.
妄语品的注释
Musāvādavaggavaṇṇanā
444针对以法为主、以法为所依的情况,说“犯波罗夷,所以是犯波罗夷者”,这是纯粹从主格的角度来说的。针对以人为主、以人为所依的情况,说“因为此人犯波罗夷,或者由此令犯波罗夷,所以是犯波罗夷者”,也应当从具格、因格和主格的角度来说。为了详细开演,他说了“于彼”等话。这里的“于彼”一语,指的是“妄语是犯波罗夷者”这类文本中的读法;应当如此理解其详细说明——这就是其中的关联。而在“妄语是犯波罗夷者”等句中,“或”这个词,是在排除的意义上作为处格使用的。
444. Dhammapadhānaṃ dhammādhiṭṭhānaṃ sandhāya ‘‘pārājikaṃ gacchatīti pārājikagāmī’’ti suddhakattuvasena vuttaṃ, puggalapadhānaṃ puggalādhiṭṭhānaṃ sandhāya ‘‘pārājikaṃ gacchati anena, gamāpetīti vā pārājikagāmī’’ti karaṇahetukattuvasenapi vattabbaṃ. Vitthāraṃ dassanto āha ‘‘tatthā’’tiādi . Tattha tatthāti ‘‘musāvādo pārājikagāmī’’tiādipāṭhe, evaṃ vitthāro veditabboti sambandho. Tesu ‘‘musāvādo pārājikagāmī’’tiādīsu vā, niddhāraṇe bhummaṃ.
“因不见”这里,是谁不见呢?所以回答说“持律者的不见”。为了详细说明,又说“在如法与不如法的事情上”等等。“彼”就是指持律者。“因不闻”这里,是谁的话不闻呢?所以回答说“即使在同一住处”等等。“即使在同一住处”,就是持律者即使在同一个住处也不闻。通过“也”这个字,说明如果在不同住处,那就更不用说了。“侍奉”,是为了侍奉,或者指侍奉的场所。“正在被说的别人的话不听”,这是句子的连接意思。“因睡眠”这里,由于省略了 yakāra,所以说“因睡眠”。通过“也”这个字,“睡眠状态”也一并包括了其他不见等的原因。“如是想的”这里,tathā 一词是指示词,所以说“在不如法……乃至……犯的时候”。“因一夜过等”这里,通过“等”字,包括了六夜过等。“一切处”:于妄语品中
Adassanenāti ettha kassa adassanenāti āha ‘‘vinayadharassā’’ti. Vitthāraṃ dassento āha ‘‘kappiyākappiyesu hī’’tiādi. Tanti vinayadharaṃ. Assavanenāti ettha kesaṃ vacanaṃ assavanenāti āha ‘‘ekavihārepī’’tiādi. Ekavihārepīti vinayadharena ekavihārepi. Pisaddena nānāvihāre pana pagevāti dasseti. Upaṭṭhānanti upaṭṭhānatthaṃ, upaṭṭhānaṭṭhānaṃ vā. Vuccamānaṃ aññesaṃ vacanaṃ asuṇanto hutvā vāti yojanā. Pasuttakatāti ettha yakāralopoti āha ‘‘pasuttakatāyā’’ti. Pasuttakabhāvenapīti pisaddo aññampi adassanādikāraṇaṃ sampiṇḍeti. Tathāsaññīti ettha tathāsaddo kovisayoti āha ‘‘akappiye…pe… āpajjanto’’ti. Ekarattātikkamādivasenāti ādisaddena chārattātikkamādiṃ saṅgaṇhāti. Sabbatthāti musāvādavagge.
教诫比丘尼品的注释
Bhikkhunovādavaggavaṇṇanā
450在比丘尼品中说到“为不得”时,这里“得”这个动词词根表示的是行为动作,为了说明与格(为……之义)的含义,就说道“为四种资具的不得故”。用“努力”这个词,是为了否定“sakka”词根在此处的“堪能”之义,而显示“努力”的意思。“污教法”指的是恶波罗夷罪。“为除去故”是指取出并遣离的意思。
450. Bhikkhunivagge alābhāyāti ettha labhadhātuyā kammaṃ, sampadānavacanassa ca tadatthaṃ dassento āha ‘‘catunnaṃ paccayānaṃ alābhatthāyā’’ti. ‘‘Vāyamatī’’ti iminā parisakkatīti ettha sakkadhātuyā samatthatthaṃ paṭikkhipitvā vāyamatthaṃ dasseti. Kalisāsananti pāpaparājayaāṇaṃ. Nīharaṇatthāyāti niddharitvā apanayanatthāya.
451这里说“业”,是因为这是就通称而说的,所以是指“七种业当中的某一种”。
451. ‘‘Kamma’’nti sāmaññato vuttattā ‘‘sattannaṃ kammānaṃ aññatara’’nti.
454在这里,“不应讨论”究竟指什么话题不该讨论呢?难道不就是律吗?因此回答说“如法……乃至……话题”。用“不应说”这句话,是在表明“kacchā”一词是由词根“kath”衍生而来的。那么,为什么在第一个五法中遮止说“不是无学者”,而在第二个五法中却说“无学者”等等呢?因此说了“然而因为”等话。这句话的意思是:另一类凡夫不说。
454.Nasākacchātabboti ettha ko nāma kathāmaggo na sākacchātabbo, nanu vinayoyevāti āha ‘‘kappiyā…pe… kathāmaggo’’ti. ‘‘Na kathetabbo’’ti iminā kacchasaddassa kathadhātuyā nipphannabhāvaṃ dīpeti. Kasmā pana paṭhamapañcake ‘‘na asekkhenā’’ti paṭikkhipitvā dutiyapañcake ‘‘asekkhenā’’tiādi vuttanti āha ‘‘yasmā panā’’tiādi. Itaro puthujjano na kathetīti yojanā.
这里说的“不是义无碍解获得者”当中,“义”指的就是注释书本身,所以说“注释书的”。“获得辨别智的人”这句话,是说明在义等各个方面分别通达,所以叫无碍解,也就是慧,证得这种慧的人就是无碍解获得者。这样就在“义无碍解获得者”当中显示了:在义上获得无碍解的人,就是义无碍解获得者。“圣典法”这句话,是在“法无碍解获得者”当中显示法的自性。“言说语言”就是施设的语言,以此在“语言无碍解获得者”当中显示语言的自性。至于“辩才无碍解获得者”:这里所谓的“辩才”,其实就是指下面那三种智,所以说“义无碍解等诸智”。在那些智当中,心已经解脱,按照它解脱的样子而解脱。“已观察”是指反复地审视。“一切处”是指在比丘尼品中。
Na atthapaṭisambhidāpattoti ettha attho nāma aṭṭhakathāyevādhippetāti āha ‘‘aṭṭhakathāyā’’ti. ‘‘Pabhedagatañāṇappatto’’ti iminā atthādīsu pati visuṃ sambhijjatīti paṭisambhidā, paññā, taṃ pattoti paṭisambhidāpatto. Atthe paṭisambhidāpatto atthapaṭisambhidāpattoti dasseti. ‘‘Pāḷidhamme’’ti iminā dhammapaṭisambhidāpattoti ettha dhammasarūpaṃ dasseti. Vohāraniruttiyanti paññattiniruttiyaṃ. Iminā niruttipaṭisambhidāpattoti ettha niruttisarūpaṃ dasseti. Paṭibhānapaṭisambhidāpattoti ettha paṭibhānaṃ nāma heṭṭhimañāṇattayamevāti āha ‘‘atthapaṭisambhidādīni ñāṇānī’’ti, tesūti ñāṇesu, yaṃ yaṃ vimuttaṃ yathāvimuttaṃ, cittaṃ. Paccavekkhitāti punappunaṃ olokitā. Sabbatthāti bhikkhunivagge.
《断事品》的注释
Ubbāhikavaggavaṇṇanā
455在《断事品》的注释里,为了说明“义善巧”这一类词是依复合词拆分方式构成的,就说了“注疏善巧”等话。“从老师口”是指从老师的言说,或者是在老师面前。“松音、紧音等”里的“等”字,把长音、短音这些也都包括进去了。“字母分别”是指按“这么多是松音,这么多是紧音”这样的方式来区分字母。通过这个,就表明在“文善巧”这个词里,“文”是字母的另一种说法。“非前后善巧”这里,“前后”指的是前面四种无碍解以及谈话内容的前后,所以说了“义的前后”等话。
455. Ubbāhikavagge atthakusalotiādipadānaṃ bhedanissitasamāsaṃ dassento āha ‘‘aṭṭhakathākusalo’’tiādi. Ācariyamukhatoti ācariyavadanato, ācariyasammukhe vā, sithiladhanitādīti ādisaddena dīgharassādīni (pari. aṭṭha. 485; vi. saṅga. aṭṭha. 252) saṅgaṇhāti. Akkharaparicchedeti ettako sithilo, ettako dhanitotiādinā akkharaparicchede. Iminā byañjanakusaloti ettha byañjanasaddo akkharapariyāyoti dasseti. Na pubbāparakusaloti ettha pubbāparo nāma purimānaṃ catunnañceva kathāya ca pubbāparoti āha ‘‘atthapubbāpare’’tiādi.
“忿怒者”等词是前面已经说过的,这就是它们的关联。应当这样连接理解:因为他做不到。在“令伸展”这个词里,“萨拉”这个词根由于前缀的关系,可以表达种种不同的意思,所以注释里说“令迷惑”。
Kodhanotiādīni vuttānīti sambandho. Yasmā na sakkotīti yojanā. Pasāretāti ettha saradhātu upasaggavasena vecittavācakoti āha ‘‘mohetā’’ti.
灭诤品注释
Adhikaraṇavūpasamavaggavaṇṇanā
457在《灭诤寂止品》的注释中,说到“僧团重”时,它这样说:“法与……中略……名为僧团重。”所谓“它们”,指的是衣等物品。
457. Adhikaraṇavūpasamavagge saṅghagaru nāma koti āha ‘‘dhammañca…pe… saṅghagaru nāma hotī’’ti. Tānīti cīvarādīni.
458458.“以优波离的五种相”这里,“相”这个词是原因的意思,所以说“以五种原因”。“以业”等地方,为了说明业等的自身形态,所以说“于求听等中”等等。“以理由”就是以道理。应当这样连接:你们知道我从高贵家族出家之状态以及多闻之状态。“像我这样的人……中略……对你们来说难道不合适吗?”应当这样连接。“耳根”就是耳朵附近。“以令听闻”就是在近处让人听闻。“他们”指那些比丘。“不退转法”就是于不退转的本性。“以筹取”就是以自己的筹令取。
458.Pañcahupāliākārehīti ettha ākārasaddo kāraṇatthoti āha ‘‘pañcahi kāraṇehī’’ti. Kammenātiādīsu kammādīnaṃ sarūpaṃ dassento āha ‘‘apalokanādīsū’’tiādi. Upapattīhīti yuttīhi. Mayhaṃ uccākulā pabbajitabhāvañca bahussutabhāvañca tumhe jānāthāti yojanā. Mādiso nāma…pe… tumhākaṃ yuttaṃ nanūti yojanā. Kaṇṇamūleti kaṇṇasamīpe. Anussāvanenāti anusamīpe sāvāpanena. Tesanti bhikkhūnaṃ. Anivattidhammeti anivattanasabhāve. Salākaggāhenāti attano salākāya gāhāpanena.
这里“在此”指的是业等当中。“量”是指僧团分裂的因。“前分”是指在僧团分裂之前发生的阶段。为了说明前分的状态,所以说“确实以十八事阐明的方式”等等。“他们称呼”是连接语。“在那里”指在称呼中。那么僧团什么时候分裂呢?所以说“然而当”等等。“然而当作时”是连接关系。“业”应当取布萨业以外的业。“诵”就是布萨业。“如是”就是如此。在《僧团分裂篇》的注释中,“如是……中略……将阐明”这段话是我们所说的,这是连接关系。“那句话的”要引出这段读法,然后用“这就是它的意思”这个词来连接。
Etthāti kammādīsu. Pamāṇanti saṅghabhedassa kāraṇaṃ. Pubbabhāgāti saṅghabhedato pubbabhāge pavattā. Pubbabhāgabhāvaṃ āvikaronto āha ‘‘aṭṭhārasavatthudīpanavasena hī’’tiādi. Voharantepīti yojanā. Tatthāti vohāre. Kadā pana saṅgho bhinnoti āha ‘‘yadā panā’’tiādi. Yadā pana karotīti sambandho. Kammanti uposathakammato aññaṃ kammaṃ gahetabbaṃ. Uddesanti uposathakammaṃ. Itīti evaṃ. Saṅghabhedakakkhandhakavaṇṇanāyaṃ ‘‘evaṃ…pe… pakāsayissāmā’’ti (cūḷava. aṭṭha. 351) yaṃ vacanaṃ avocumhāti yojanā. Tassa vacanassāti pāṭhaṃ ajjhāharitvā ‘‘svāyaṃ attho’’ti padena sambandhitabbo.
“施设”这个词,这里是因为连音省略而说的,所以注释说“施设此”。在哪里呢?在哪一篇里?就是在仪法篇里。到这里为止,是说仅仅做了客比丘仪法等这些事。次第地,就是按顺序。如夜,这里的“如”字表示相应、符合的意思,用“夜”字来指夜的量,为了说明这一点,所以说“与夜量相应”。通过这个,说明“与夜相应”就是“如夜”这个词的解释。说了“与夜量相应”之后,因为已经超过了夜量,从意义上说就是长老,所以说“如长老的意思”。确定,就是区分。因为它是分开安立而存在的,所以称为确定。业与非业,这里把词拆成“业”和“非业”,“阿”字是增大的意思,所以说“微小的业和重大的业”。如果非业是重大的,那么所谓的业就是微小的,从意义上就可以成立。因此说“微小的与”。如果取“阿”字为少的意思,“重大的与微小的业”,这个意思也说得通。但这里没有采用这个,不过在别处可以看到。在说“高低的业”这个句子里,“高”字显示重大的意思,“低”字显示微小的意思。所以应该知道意思是重大与微小的业。如果非业是微小的,那么所谓的业就是重大的,从意义上也能成立,应该这样理解。
Paññattetanti ettha niggahitalopasandhīti āha ‘‘paññattaṃ eta’’nti. Kvāti kismiṃ khandhake. Tatrāti vattakkhandhake. Ettāvatāti ettakena āgantukavattādiakaraṇamattena. Anupubbenāti anukkamena. Yathārattanti ettha yathāsaddo anurūpatthavācako, rattisaddena rattippamāṇaṃ gahetabbanti dassento āha ‘‘rattiparimāṇānurūpa’’nti. Iminā rattiyā anurūpaṃ yathārattanti nibbacanaṃ dasseti. ‘‘Rattiparimāṇānurūpa’’nti vutte rattiparimāṇassa atikkantattā atthato theroti āha ‘‘yathātheranti attho’’ti. Vavatthānanti paricchedo. So hi visuṃ avahito hutvā tiṭṭhatīti vavatthānanti vuccati. Kammākammānīti ettha kammaṃ akammānīti padavibhāgaṃ katvā akāro vuddhatthoti āha ‘‘khuddakāni ceva mahantāni ca kammānī’’ti. Sati ca akammassa mahantabhāve kammaṃ nāma khuddakanti atthato siddhaṃ hoti. Tena vuttaṃ ‘‘khuddakāni cevā’’ti. Akārassa appatthaṃ gahetvā ‘‘mahantāni ceva khuddakāni ca kammānī’’ti atthopi yujjateva. So pana idha na gahito, aññattha pana dissati. ‘‘Uccāvacāni kammānī’’ti hi vākyavasena vuttaṭṭhāne uccasaddena mahantatthaṃ dasseti, avacasaddena khuddakatthaṃ dasseti. Tasmā mahantakhuddakāni kammānīti attho veditabbo. Sati ca akammassa khuddakabhāve kammaṃ nāma mahantanti atthatopi siddhanti daṭṭhabbaṃ.
僧团分裂二品的注释
Saṅghabhedavaggadvayavaṇṇanā
459在《僧团破裂品》两品中,“这些”是指自性。“他们”是指非法等。“如是”就是“如此”。“何业”是句义连接。“安立见”是关联。“在一个五法中,应作这样的义理连接”是关联。“在此亦”就是在这些五法中也一样。用“亦”字,是关联到上面所说的五法。“一切处”就是在一切五法中。“实”就是真实。凡是前面没有说过的方式,有什么话,那些话在这里的五法中都不存在——这就是句义连接。
459. Saṅghabhedavaggadvaye eteti sabhāvā. Teti adhammādayo. Itīti evaṃ. Yaṃ kammanti yojanā. Diṭṭhiṃ vinidhāyāti sambandho. Ekasmiṃ pañcake ayaṃ atthayojanā kātabbāti sambandho. Etthāpīti imasmiṃ pañcakepi. Pisaddena heṭṭhā vuttaṃ pañcakaṃ apekkhati. Sabbatthāti sabbesu pañcakesu. Hīti saccaṃ. Pubbe avuttanayaṃ yaṃ vacanamatthi, taṃ vacanaṃ ettha pañcakesu na atthīti yojanā.
住处品注释
Āvāsikavaggavaṇṇanā
461在住处品中,用“haritvā(带走)”这个词,在“yathābhataṃ(如所带走)”这个地方,显示了bhar这个字根的“携带”之义,以及它作为动词修饰语的性质。用“ṭhapito(已放置)”这个词,在“nikkhitto(已放下)”这个地方,显示了khip这个字根的“放置”之义。
461. Āvāsikavagge ‘‘haritvā’’ti iminā yathābhatanti ettha bharadhātuyā haraṇatthañca kiriyāvisesanabhāvañca dasseti. ‘‘Ṭhapito’’ti iminā nikkhittoti ettha khipadhātuyā ṭhapanatthaṃ dasseti.
462“回向”的意思是:使成为已回向的。“决定、说”——用这个来显示意图所在。“在此”——是指在住处品中。
462.Pariṇāmetīti pariṇataṃpāpeti. ‘‘Niyāmeti kathetī’’ti iminā adhippāyatthaṃ dasseti, etthāti āvāsikavagge.
咖提那衣敷展品的注释
Kathinatthāravaggavaṇṇanā
467467. 在咖提那衣敷展品中,“入暗者”这里,为了说明“已进入黑暗的人”就是“入暗者”,所以说“入黑暗者”。通过“黑暗”这个词,表明“暗”是“黑暗”的同义词。“彼”:指入暗者。“不忆念者”:即不忆念彼。为什么说不忆念?所以说“因忙于义务而礼敬”。“一起”:与忿怒一起。怨敌、异类之人,因为与忿怒一同生起、一同运作,所以称为“一起转”。“应打”:指应打正在礼敬的人。“思惟其他”——通过这句话,显示他把心安放在其他所缘上、置立于其他所缘上,所以是“心在他处者”。
467. Kathinatthāravagge otamasikoti ettha avatamaṃ gato otamasikoti dassento āha ‘‘andhakāragato’’ti. Andhakārasaddena tamasaddo andhakārapariyāyoti dasseti. Tanti otamasikaṃ . Asamannāharantoti taṃ asamannāharanto, kasmā asamannāharantoti āha ‘‘kiccayapasutattā vandana’’nti. Ekatoti kopena saddhiṃ. Verī visabhāgapuggalo ekato ākodhena vattanaṭṭhena ekāvattoti vuccati. Pahareyyāti vandantaṃ pahareyya. ‘‘Aññaṃ cintayamāno’’ti iminā aññasmiṃ ārammaṇe cittaṃ vidahati ṭhapetīti aññavihitoti dasseti.
从僧团中举出、丢弃、应当去除,这就是“被举”;那个人就是“被举者”。“由他们”:由四位。“于不应礼敬的十五种人”:这是连接关系。“由于中间所说的理由”:因为中间所说的“若礼敬他,额头也会撞到床脚等”这样的理由。“从此”:从这十五种人。“如是”:如此。如果说诵师和教诫师是新比丘,那就不应礼敬。“一切处”:在咖提那衣敷展品中。
Saṅghato uddharitvā khipitabbo apanetabboti ukkhitto, soyeva ukkhittako. Tehīti catūhi. Avandiyesu pannarasapuggalesūti sambandho. Antarā vuttakāraṇena cāti antare vuttena ‘‘tañhi vandantassa mañcapādādīsupi nalāṭaṃ paṭihaññeyyā’’tiādinā kāraṇena ca. Itoti pannarasapuggalamhā . Itīti evaṃ. Sace uddesācariyo ca ovādācariyo ca navako hoti, na vandanīyo. Sabbatthāti kathinatthāravagge.
罪过的起因注释
Āpattisamuṭṭhānavaṇṇanā
470在“无心者犯”等句中,应当这样理解其含义,这是文句的衔接。“无心者犯”,就是作为无心者而犯。在“无心者出罪”这句里,也是同样的道理。应衔接为“任何罪”。“其余之罪”,这是文句的衔接。“我行法施”,就是听闻世尊所说的“一切施中法施最胜”以及“宣说正法者,即是施予不死”之后,我修行法施。“有忧恼者”,就是与忧相应,或者具有忧恼。“在此”,就是在无记根本中。
470. ‘‘Acittako āpajjatī’’tiādīsu evamattho veditabboti yojanā. Acittako āpajjatīti acittako hutvā āpajjati. Eseva nayo acittako vuṭṭhātīti etthāpi. Yaṃkiñci āpattinti sambandho. Itaraṃ āpattinti yojanā. Dhammadānaṃ karomīti ‘‘sabbadānaṃ dhammadānaṃ jinātī’’ti (dha. pa. 354) ca ‘‘amataṃdado ca so hoti, yo dhammamanusāsatī’’ti (saṃ. ni. 1.42) ca bhagavatā vuttavacanaṃ sutvā dhammadānaṃ karomi. Domanassikoti domanassena yutto, domanassavanto vā. Etthāti abyākatamūle.
473对于“任何任何”这句话,指的是学处。“那一切”则是指所有那些各自生起的学处。
473.Yassa yassāti sikkhāpadassa. Taṃ sabbanti sabbaṃ taṃtaṃsamuṭṭhānasikkhāpadaṃ.
另一个第二偈的集录。
Aparadutiyagāthāsaṅgaṇikaṃ
身罪等的注释
(1) Kāyikādiāpattivaṇṇanā
474在“六种罪是身罪”这一句里,所谓的“六种罪”是指哪些呢?所以接着就说“在中间略说中”等等。应当这样连接:是在中间略说中所说的。用“因为从身门生起”这句话,说明“从身生起,所以叫身罪”这个词义。应当这样连接:就是在那个中间略说中所说的。用“覆藏罪的身”等说法,在“覆藏者有三”这一句里,说明这三者的具体形态。用“比丘尼”等说法,在“以五种交往为条件”这一句里,说明这五者的具体形态。
474.Chaāpattiyo kāyikāti ettha cha āpattiyo nāma kāti āha ‘‘antarapeyyāle’’tiādi. Antarapeyyāle vuttāti sambandho. ‘‘Kāyadvāre samuṭṭhitattā’’ti iminā kāye samuṭṭhantīti kāyikāti vacanatthaṃ dasseti. Tasmiṃyeva antarapeyyāle vuttāti sambandho. ‘‘Vajjapaṭicchādikāyā’’tiādinā chādentassa tissoti ettha tiṇṇaṃ sarūpaṃ dasseti. ‘‘Bhikkhuniyā’’tiādinā pañca saṃsaggapaccayāti ettha pañcannaṃ sarūpaṃ dasseti.
在“一夜”等语中,说到“明相升起时有三”,这里显示的是这三者的具体内容。对于“二乃至三”,为了不跟应当解释的“十一乃至三”这个注释相矛盾,就说“然而依施设而”等等。用“于此教法中”这句话,显示“于此”一词所指的范围。在“以一摄一切”中,什么是一?一切又是什么?就说“若有”等等。用“以因缘总说”这句话,显示“一”的具体内容。用“诸学处与巴帝摩卡诵”这些词句,显示“一切”的具体内容。“摄”这个词,是第六格复合词。
‘‘Ekaratta’’itiādinā aruṇugge tissoti ettha tiṇṇaṃ sarūpaṃ dasseti. Dve yāvatatiyakāti saṃvaṇṇetabbena ‘‘ekādasa yāvatatiyakā nāmā’’ti saṃvaṇṇanāya viruddhabhāvaṃ paṭikkhipanto āha ‘‘paññattivasena panā’’tiādi. ‘‘Imasmiṃ sāsane’’ti iminā etthasaddassa visayaṃ dasseti. Ekena sabbasaṅgahoti ettha eko nāma ko, sabbāni nāma kānīti āha ‘‘yassa siyā’’tiādi. ‘‘Nidānuddesenā’’ti iminā ekassa sarūpaṃ dasseti. ‘‘Sikkhāpadānañca pātimokkhuddesānañcā’’ti imehi padehi sabbasarūpaṃ dasseti. Saṅgaha saddena kammachaṭṭhīsamāso.
以“覆藏罪过之身”等语,在“覆藏两种粗罪”这句里,显示这两者的具体形态。
‘‘Vajjapaṭicchādikāyā’’tiādinā dve duṭṭhullacchādanāti ettha dvinnaṃ sarūpaṃ dasseti.
以“比丘对比丘尼”等语,在“村间四”这一项中,显示这四者的具体内容。接着又以“比丘对比丘尼”等语,在“此四者以河为岸的因缘”这一项中,同样显示这四者的具体内容。通过“施衣犯波逸提”这一句,说明因为波逸提的性质相同,所以不应在数量上另作区分。
‘‘Bhikkhu bhikkhuniyā’’tiādinā gāmantare catassoti ettha catassannaṃ sarūpaṃ dasseti. Puna ‘‘bhikkhu bhikkhuniyā’’tiādinā cetassā nadipārapaccayāti ettha catassannameva sarūpaṃ dasseti. ‘‘Cīvaradāne pācittiya’’nti iminā pācittiyabhāvena sadisattā saṅkhyāviseso na kātabboti dasseti.
(2)关于“宣说引导”等的注释
(2) Desanāgāminiyādivaṇṇanā
475这里的“在此”一词,指的是教法的范围。
475.Eketthāti etthasaddo sāsanavisayo.
连一条学处都没有,这里的“pi”一词就说明了:众多学处尚且更不必说,罪也更不必说,连罪也没有——它显示的就是这个意思。
Ekasikkhāpadampi natthīti pisaddo bahusikkhāpadāni pana pagevāti ca āpatti pana pagevāti ca āpattīpi natthīti ca atthaṃ dasseti.
“在整个律藏中”这句话,通过“二此处”这个读法,指出了“此处”一词所涵盖的范围。“二者”是指比丘和比丘尼。如果不是这样的话,初罪有多少呢?所以说“若非如此”等。其中,“若非如此”是指以不同于制立的方式。“羯磨与”是指羯磨白与羯磨。“羯磨足等”是指羯磨足白与羯磨。“于九处”是指接纳等九处。“于二”是指白二羯磨和白四羯磨。
‘‘Sakalepi vinaye’’ti iminā dvetthāti pāṭhe etthasaddassa visayaṃ dasseti. Ubhinnanti bhikkhubhikkhunīnaṃ. Aññathā pana kittakā paṭhamāpattikāti āha ‘‘itarathā panā’’tiādi. Tattha itarathāti paññattito aññena pakārena. Kammañcāti kammañatti ca. Kammapādikā cāti kammapādañatti ca. Navasu ṭhānesūti osāraṇādīsu navasu ṭhānesu. Dvīsūti ñattidutiya, ñatticatutthakammesu.
覆藏过失者的波罗夷、随顺被举者的波罗夷、八事者的波罗夷——这三者是这样连接的。“以作为原因者”:以作为因者;“以作为工具者”也是一种读法,意思是作为最胜成就能力者。
Vajjapaṭicchādikāya pārājikaṃ, ukkhittānuvattikāya pārājikaṃ, aṭṭhavatthukāya pārājikanti iti ime tayoti yojanā. Kāraṇabhūtenāti hetubhūtena, ‘‘karaṇabhūtenā’’tipi pāṭho, sādhakatamasattibhūtenāti attho.
“他们”指的是道路缺失者等人。“于此”是在“三种人不应授具足戒”这一读法中,或者指在这些肢体残缺者等人当中。“若”指人。“不圆满者不请求”,这是连接关系。“杀母者等人以及犯恶作者”,这是组合方式。“于彼”指在那些白等当中。“白”指白的规定。“已作别众”指已经作的别众。“过去作”指对过去所作。详细解释时说“因为具足事”等。“三业的摄”这里,为了防止破韵,在字母n处省略了随韵。“应灭摈者”指应被灭摈的人,应被灭摈就是已灭摈,已灭摈即是应灭摈者。“三人”指三个希求具足戒的人,由同一位戒师、不同的教授师而成,这是连接方式。“一次宣告”即一起宣告。
Tesanti addhānahīnādīnaṃ. Etthāti ‘‘tayo puggalā na upasampādetabbā’’ti pāṭhe, etesu aṅgahīnādīsu vā. Yoti puggalo. Aparipūro na yācatīti sambandho. Mātughātakādayo karaṇadukkaṭakā cāti yojanā. Tatthāti tesu ñattikappanādīsu. Ñattikappanāti ñattividhi. Vippakatapaccattanti vippakataṃ paccattaṃ. Atītakaraṇanti atītassa karaṇaṃ. Vitthārento āha ‘‘vatthusampannaṃ hī’’tiādi. Tayo kammāna saṅgahāti ettha chandabhedarakkhanatthāya nakāre niggahitalopo. Nāsitakāti nāsetabbā puggalā, nāsitabbāti nāsitā, nāsitā eva nāsitakā. Tiṇṇaṃ janānanti tiṇṇaṃ upasampadāpekkhajanānaṃ ekūpajjhāyena nānācariyena hutvāti yojanā. Ekānussāvanāti ekato anussāvanā.
“巴陀”是一迦哈波那的四分之一。“摩娑迦”是一巴陀的五分之一。“波罗夷”是指砍伐树木的人所犯的第二波罗夷。“不指定”是指没有用“愿人死”这类方式指定对象。“以此”是指用毒。
Pādo nāma kahāpaṇassa catutthabhāgo. Māsako nāma pādassa pañcamabhāgo. Pārājikanti vanappatiṃ chindantassa dutiyapārājikaṃ (pārā. 110). Anodissāti ‘‘manusso maratū’’tiādinā na uddisitvā. Tenāti visena.
在“比丘尼教诫品”中,是共通所依。在“十学处”中,是各别所依。“就在第一学处”是指在十学处中,就在第一学处。“对已受具足戒的比丘尼”是连接关系。通过“得罪”这句话,显示出与“以衣”一词的连接之处。
Bhikkhunovādakavaggasminti sāmaññādhāro. Dasasu sikkhāpadesūti visesādhāro. Paṭhamasikkhāpadamhiyevāti dasasu sikkhāpadesu paṭhamasikkhāpadamhiyeva. Upasampannāya bhikkhuniyāti sambandho. ‘‘Āpatti hotī’’ti iminā ‘‘cīvarenā’’ti padassa sambandhaṭṭhānaṃ dasseti.
以此“正是四”显示此处“此类”中“彼”字所指的范围。那些罪的四种限量就是“此类”。对于卧者,也是“此类”,这里同样如此。“彼”指比丘尼。
‘‘Catasso evā’’ti iminā tattikāti ettha tasaddassa visayaṃ dasseti. Tā catasso parimāṇā yāsaṃ āpattīnanti tattikā. Nipannassāpi tattikāti etthāpi eseva nayo. Sāti bhikkhunī.
(三)波逸提的注释
(3) Pācittiyavaṇṇanā
476“五种药”是指酥等五种药。“此罪”是连接关系。“后来犯了”是句义组合。
476.Pañca bhesajjānīti sabbiādīni pañca bhesajjāni. Imaṃ āpattinti sambandho. Pacchā āpannoti yojanā.
一团食就是一口饭团,在你跟前就是从你跟前取来。
Ekaṃkabaḷanti ekaṃ ālopaṃ, tumhamūleti tumhaṃ santike.
“如其事”是指随顺事相,应当这样理解:诸罪都已宣说。
Yathāvatthukanti vatthuanulomaṃ, āpattiyo desitāva hontīti yojanā.
“拘迦利等”这个“等”字,涵盖了迦多摩达迦帝须迦等人(《波罗夷》417)。应当这样连接理解:不舍弃恶见,犯波逸提;以及旃陀迦利迦比丘尼,犯波逸提。“由所用语为缘”,是指以表相等方式所说的话作为条件。“波罗夷罪”是指犯波罗夷。或者,“波罗夷之”应当这样连接:这位比丘有波罗夷罪,或者此人有波罗夷罪。“如是”应当连接为:犯这六种罪。
Kokālikādīnantiādisaddena kaṭamodakatissakādayo (pārā. 417) saṅgaṇhāti. Pāpikāya diṭṭhiyā appaṭinissagge pācittiyañca caṇḍakāḷikāya bhikkhuniyā pācittiyañcāti yojanā. Payuttavācāpaccayāti viññattinimittādīhi pakārena yuttāya vācāya paccayā. Āpatti pārājikassāti pārājikassa āpajjanaṃ. Athavā pārājikassāti assa bhikkhussa pārājikā āpatti hotīti vā pārājikā āpatti assa bhavatīti vā yojanā kātabbā. Itīti imā cha āpattiyo āpajjatīti yojanā.
取食而吞咽,这是连接关系。同样地,即如同嚼食那样,同样地吞咽肉和蒜,这是句子的连接方式。“美食”和“不净肉”这两个词,应当与“吞咽”这个词连接起来。
Bhojanaṃ gahetvā ajjhoharamānāti sambandho. Tathevāti yathā khādane, tatheva maṃsaṃ lasuṇaṃ ajjhoharamānāti yojanā. ‘‘Paṇītabhojanānī’’ti ca ‘‘akappiyamaṃsa’’nti ca padāni ‘‘ajjhoharamānā’’ti padena sambandhitabbāni.
“五处”是指五种可以称为过失之处的地方。“其中”是指在五种同法者当中。“二者的”是指比丘和比丘尼的。“他们的”是指学尼等人的。“唯独五种的”是指唯独同法者的。“裁决之语”是指裁决的言说。用这个来否定四种诤事。所谓“民事”,是指提起诤事的人们的行为。
Pañca ṭhānānīti pañca āpattisaṅkhātāni ṭhānāni. Tatthāti pañcasu sahadhammikesu. Dvinnanti bhikkhubhikkhunīnaṃ. Tesanti sikkhamānādīnaṃ. Pañcannamevāti sahadhammikānaṃyeva. Vinicchayavohāroti vinicchayavacanaṃ. Iminā cattāri adhikaraṇāni paṭikkhipati. Aḍḍakammaṃ nāmāti abhiyuñjantānaṃ kammaṃ nāma.
以“如法者”这个词,在这里展示了五种人的判定。在详细说明清净的状态时,他说了“已违犯者”等话。所谓“新戒”,就是新近生起的戒。从含义上说,“新戒”就是自然戒,所以说“自然的”,意思就是与本性戒相应。
‘‘Sahadhammikāna’’nti iminā pañjannaṃ vinicchayoti ettha pañcasarūpaṃ dasseti. Sobhaṇabhāvaṃ vitthārento āha ‘‘katavītikkamo hī’’tiādi. Abbhuṇhasīloti abhinavuppannasīlo. Abbhuṇhasīlo nāma atthato pākatikasīloti āha ‘‘pākatiko’’ti, pakatisīlena niyuttoti attho.
“由身门生”这句话,是用来说明“身的”这个词的派生关系。在这里所说的,是应当观察口,这就是它们的关联。
‘‘Kāyadvārasambhavā’’ti iminā kāyikāti padassa taddhitabhāvaṃ dasseti. Mukhaṃ oloketabbanti ettha vuttāti sambandho.
在“四种说示”这里,“说示”这个词是省略了开头的词,所以(注释者)说“罪过说示”。那个就是罪过说示。“隐藏起来用弓箭杀人”,就是暗杀。
Catunnaṃ desanāya cāti ettha ‘‘desanāyā’’ti padaṃ ādipadalopanti āha ‘‘accayadesanāyā’’ti. Sāti accayadesanā. Abhinilīyitvā dhanunā mārentīti abhimārā.
在这里,“应断”指的就是犯波罗夷罪本身,所以说“像提婆达多那样犯波罗夷罪”。而“这些罪”则是指波罗夷罪和偷兰遮罪。
Chejjaṃhotīti ettha chejjaṃ nāma pārājikāpajjanamevāti āha ‘‘devadatto viya pārājikaṃ āpajjatī’’ti. Imā pana āpattiyoti pārājikathullaccayāpattiyo.
(四)关于不应受礼敬之人等的说明
(4) Avandanīyapuggalādivaṇṇanā
477“他们”指的是那十种人。这里用“与”这个字,是为了说明“以正当的方式”这个说法里用的是具格。所谓“正当”,是指应当以正当方式去做的正当之事,也就是凭这个正当的方式。为了否定“十衣持”这个词是复合词,所以说“十天持有多余的衣”。
477.Tesanti dasannaṃ puggalānaṃ. ‘‘Saddhi’’nti iminā sāmīcenāti ettha sahatthe karaṇavacananti dasseti. Sāmīcenāti ca sāmīcinā kattabbaṃ sāmīcaṃ kammaṃ, tena sāmīcena. Dasa cīvaradhāraṇāti padassa samāsabhāvaṃ paṭikkhipanto āha ‘‘dasa divasāni atirekacīvarassa dhāraṇā’’ti.
“几百”等两首偈颂中有四个带格尾的词,应依次让前一个词与前一个词相配、后一个词与后一个词相配。为了说明这一点,所以说“几百罪,已覆藏百夜”。后一首偈颂的前半部分,也照同样的方法连接。“此”就是指这个将要说的。“于此”是指在偈颂中。“彼”指比丘,和“覆藏”相连。“如是”是简要概括的意思。
Katisatantiādīsu dvīsu gāthāpādesu catūsu vibhatyantapadesu purimaṃ purimena, pacchimañca pacchimena yathākkamaṃ yojetabbanti dassento āha ‘‘katisataṃ āpattiyo rattisataṃ chādayitvānā’’ti. Pacchimagāthāya pubbaḍḍhepi eseva nayo. Ayaṃ hīti ayaṃ eva vakkhamāno. Etthāti gāthāyaṃ. Yoti bhikkhu, paṭicchādetīti sambandho. Itīti ayaṃ saṅkhepattho.
在前面所说的四组四法里,把“如法和合”这一项排除之后,应当知道已经说了十二种业的过失。“以非法分散业、以非法和合业”应当这样连接起来理解。
Heṭṭhā vuttesu catūsu catukkesu dhammena samaggaṃ apanetvā dvādasa kammadosā vuttāti daṭṭhabbaṃ. Adhammena vaggakammaṃ, adhammena samaggakammanti yojetabbaṃ.
这里“于此”指的是在六种业里。“就是这个”指的是如法和合业。
Etthāti chasu kammesu. Etadevāti dhammena samaggakammameva.
在“Yaṃ desitā”这一句里,yaṃ这个词是语词颠倒,所以说成“yāni desitāni”(那些被宣说的)。用“desitāni”(被宣说的)这个形式,显示出在“desitā”这个词中,ni音被替换成ā音的情况。用“因为没有边际、没有界限”这句话,显示出“没有边际、没有界限,所以叫无边”这个词的语义。Taṃ指涅槃,jitaṃ是关联词。针对“以谁、胜什么、怎样做而胜”的问题,回答说“世尊摧破烦恼众之后”。针对“以谁、胜什么、怎样做、胜了什么”的问题,回答说“就像国王摧破敌众之后,胜得王位一样”。其中,“国王”回答了“以谁”的提问;“敌众”回答了“什么”的提问;“摧破之后”回答了“怎样做”的提问;“王位”回答了“什么”的提问。敌众就是怨敌之众。这里的连接是:就像国王摧破敌众之后,胜得王位、获得国王的身份;世尊摧破烦恼众之后,胜得涅槃。Sveva就是世尊本身。用“因为无变异性”这句话,显示出tādisa这个词是表示无变异之义、属于非派生词基的词。用“五种远离”这句话,因为远离的性质相同,所以依身、心、依止而分的三种远离也应当被理解。Tena bhagavatā是关联语。用“七种罪聚”这句话,显示出“ekettha”中eka一词的所指范围。“在那里”是指在七种罪聚中。“但在这里”是指在各寂止法中。“hi”是确实的意思。“彼”是指现前毗尼。“在各义注中”是指在一切义注中。“然而我们”是指结集编纂者,也就是名为佛音的我们,这是意思所在;“认同”是关联语。为了说明取谁的什么义而认同,所以说“只是取vinā这个不变词的遮止义”。“vinā这个不变词”这句话,与“只是义”这句话,是能诠与所诠的关联。为了用称为佛语的能证语来成立自己想要成立的语,所以说“这也是有说的”等等。
Yaṃ desitāti ettha yaṃsaddo vacanavipallāsoti āha ‘‘yāni desitānī’’ti. ‘‘Desitānī’’ti iminā desitāti ettha nikārassa ākārādesabhāvaṃ dasseti. ‘‘Pariyantaparicchedabhāvarahitattā’’ti iminā natthi antaṃ pariyantametassāti anantanti vacanatthaṃ dasseti. Tanti nibbānaṃ, jitanti sambandho. Kena kaṃ kinti katvā jitanti āha ‘‘bhagavatā kilesagaṇaṃ abhimadditvā’’ti. Kena kaṃ kinti katvā kiṃ jitaṃ viyāti āha ‘‘raññā sapattagaṇaṃ abhimadditvā rajjaṃ viyā’’ti. Tattha ‘‘raññā’’ti iminā ‘‘kenā’’ti pucchaṃ vissajjesi. ‘‘Sapattagaṇa’’nti iminā ‘‘ka’’nti pucchaṃ vissajjesi. ‘‘Abhimadditvā’’ti iminā ‘‘kinti katvā’’ti pucchaṃ vissajjesi. ‘‘Rajja’’nti iminā ‘‘ki’’nti pucchaṃ vissajjesi. Sapattagaṇanti verigaṇaṃ. Ayaṃ panettha yojanā – raññā sapattagaṇaṃ abhimadditvā rajjaṃ rājabhāvaṃ jitaṃ viya, bhagavatā kilesagaṇaṃ abhimadditvā nibbānaṃ jitanti. Svevāti bhagavā eva. ‘‘Nibbikāratāyā’’ti iminā tādisaddo nibbikāratthavācako anipphannapāṭipadikoti dasseti. ‘‘Vivekapañcaka’’nti iminā kāyacittaupadhivasena vivekattayampi gahetabbaṃ vivekabhāvena samānattā. Tena bhagavatāti sambandho. ‘‘Yāni satta āpattikkhandhānī’’ti iminā eketthāti ettha ekasaddassa visayaṃ dasseti. Tatthāti sattasu āpattikkhandhesu. Ettha panāti samathesu pana. Hīti saccaṃ. Tassāti sammukhāvinayassa. Aṭṭhakathāsūti sabbaaṭṭhakathāsu. Mayaṃ panāti saṅgahakārakā amhe pana, buddhaghosanāmakā mayaṃ panāti attho, rocayāmāti sambandho. Kassa kimatthaṃ gahetvā rocesīti āha ‘‘vināti nipātassa paṭisedhanamatthamatta’’nti. ‘‘Vināti nipātassā’’ti padaṃ ‘‘atthamatta’’nti pade vācakasambandho. Attano sādhyavacanaṃ buddhavacanasaṅkhātena sādhakavacanena sādhento āha ‘‘vuttampi ceta’’ntiādi.
十八个八法:在非法见破、法见破、疑破这三类中,一一为根,再以三三为根,就成为九个;在这九个当中,从法见破那一类里去掉法见破,就剩下八个;把这八个配合到十八种破僧事上,就成为十八个八法。应当这样理解。一百五十减六,就是一百四十四。
Aṭṭhārasa aṭṭhakānīti adhammadiṭṭhibheda, dhammadiṭṭhibheda, vematikabhedesu tīsu ekamekaṃ mūlaṃ katvā tayo tayo mūliṃ katvā nava honti, tesu dhammadiṭṭhibhedesu dhammadiṭṭhibhedaṃ apanetvā aṭṭha honti, tāni aṭṭhārasa bhedakaravatthūsu yojetvā aṭṭhārasa aṭṭhakāni hontīti daṭṭhabbaṃ. Chaūnadiyaḍḍhasatanti catucattālīsādhikaṃ satanti vuttaṃ hoti.
在每一个事由中,也就是在十八种破僧事中的每一个事由中。
Ekekavatthusminti aṭṭhārasasu bhedakaravatthūsu ekekasmiṃ vatthusmiṃ.
不离问的注释
(1) Avippavāsapañhāvaṇṇanā
479在“流汗偈”这一段里,因为所要说的事情含义很深,持律的人在思考它的时候,身体都会冒汗,所以叫“流汗”;这些偈颂本身就是“流汗偈”,这里说的就是在这些偈颂当中。“不得非净受用”这句话,是在说明净受用是可以得到的。为了说明净受用,才说了“沐浴、饮食等”。“无犯”是指对母比丘尼来说没有犯戒。“此问”这里,“问”这个字在声明学著作里是自性三性,但在这里是按阴性来说的。“诸贤智者”这句话是在说明善的成因,意思是说,因贤智故为善。“此”是指所问的内容。“此”是指解答。“此”是指偈颂。
479.Sedamocikagāthāsūti adhippāyatthassa gambhīrattā taṃ cintentānaṃ vinayadharānaṃ kāye sedaṃ mocetīti sedamocikā, sāyeva gāthā sedamocikagāthā, tāsu. ‘‘Akappiyasambhogo na labbhatī’’ti iminā kappiyasambhogo labbhatīti dasseti. Kappiyasambhogaṃ dassetuṃ ‘‘nahāpanabhojanādī’’ti vuttaṃ. Anāpattīti mātubhikkhuniyā anāpatti. Esā pañhāti ettha pañhasaddo sabhāvatiliṅgoti saddasatthesu (saddanītidhātumālāyaṃ 16 hakārantadhātu; abhidhānappadīpikāyaṃ 115 gāthāyaṃ) vutto, idha itthiliṅgavasena vutto. ‘‘Paṇḍitehī’’ti iminā kusalassa kāraṇaṃ dasseti, paṇḍitattā kusaloti adhippāyo. Assāti pañhāya. Etanti vissajjanaṃ. Assāti gāthāya.
“十一应避”是一个不分析词形的说明,意思是“应避开这十一种”。因此才说了“ye”等话。“他们亦”中的“亦”字,表示在偈颂里被省略而需从上下文理解的“te”。
Ekādasa vivajjiyāti avibhattikaniddeso, ekādasa vivajjiyeti attho. Tena vuttaṃ ‘‘ye’’tiādi. Tepīti pisaddo gāthāyaṃ luttaniddiṭṭhagamyamānabhāvaṃ dasseti.
“来”是指那位以前做过理发师的比丘。“化现之佛陀”是指佛陀变化出来的佛陀形像。
Ayanti nhāpitapubbako bhikkhu. Nimmitabuddhanti buddhena nimmitaṃ buddharūpaṃ.
“应避开”这里,y这个字母是tvā后缀的变体,所以说“避开之后”。所谓“无头者,即那个躯干,存在”,这是句子的连接方式。因为无头,用什么身体来系缚生命呢?所以叫“躯干”。“其”指的是这个躯干。
Vivajjiyāti ettha yakāro tvāpaccayassa kāriyoti āha ‘‘vivajjetvā’’ti. Asīsakaṃ yaṃ taṃ kabandhaṃ atthīti yojanā. Asīsakattā kena sarīrena jīvitaṃ bandhatīti kabandho. Yassāti kabandhassa.
“实”指真实。“他们”指无能力的人。
Hīti saccaṃ. Teti abhabbapuggalā.
“语”在这里是y字脱落,所以注释说“语之”。“如是我”就是“如此是我的”,也就是说,那是指“我的言语”;这是句子的一种连接方式。或者,“如是我”就是“如此这些人”,这样说的时候,指的就是“这些人”;这同样是句子的连接方式。“声音亦”这一说法,是用来说明gira一词是声音的同义词。“实”就是真实。所谓“沉默而坐的彼比丘之”,也是同样一处句子连接。如果意门没有罪,那么在这种情况下,为什么会犯语罪呢?因为有所说,所以注释说“然而因为”等。“因此”就是由于这个原因。“此”指比丘。
Vācāti ettha yakāralopoti āha ‘‘vācāyā’’ti. Iti meti evaṃ mama. Evaṃ vadamāne mama vacananti yojanā. Athavā itimeti evaṃ ime, evaṃ vadamāne ime janāti yojanā. Saddampīti iminā girasaddo saddapariyāyoti dasseti. Hīti saccaṃ. Tuṇhībhūtassa nisinnassa tassa bhikkhunoti yojanā. Yadi manodvāre āpatti nāma natthi, evaṃ sati kasmā āpajjeyya vācasikanti vuttanti āha ‘‘yasmā panā’’tiādi. Tenāti tasmā. Assāti bhikkhussa.
“彼比丘尼犯戒”,这是句子的连接关系。所谓“所说的那种”,是指前面说过的“包含在村落范围内”那一种。
Sāti bhikkhunī, āpajjatīti sambandho. Vuttappakāranti ‘‘gāmantarapariyāpanna’’nti vuttappakāraṃ.
这里说的“那些”,是指两位比丘尼。
Tāsūti dvīsu bhikkhunīsu.
这里说的“四人”,是为了说明这四人的具体所指,才说“一位老师和三位弟子”。“亲手”是指亲手偷取。“由命令”是指通过命令偷取。“其余”是指弟子们,连接起来就是“每人一个摩沙迦”。“这里”是指在《附随》的〈流汗偈〉中。
Caturo janāti ettha catunnaṃ janānaṃ sarūpaṃ dassento āha ‘‘ācariyo ca tayo ca antevāsikā’’ti . Sāhatthikāti sahatthā avaharitā. Āṇattiyāpīti āṇattena avaharitāpi. Itaresanti antevāsikānaṃ, ekeko māsakoti sambandho. Etthāti parivāre sedamocikagāthāyaṃ.
波罗夷等问题的注释
(2) Pārājikādipañhāvaṇṇanā
480“敷具广说”是指初波罗夷分别中(《波罗夷》65)所说的敷具广说。
480.Santhatapeyyālañcāti paṭhamapārājikavibhaṅge (pārā. 65) vuttaṃ santhatapeyyālañca.
这句话是就形相转变而说的,指的是在比丘形相发生转变时,受取的失效。
Liṅgaparivattaṃ sandhāyāti sati liṅge parivatte paṭiggahaṇassa vijahanaṃ sandhāya vuttaṃ.
“若”指的是比丘,要和“回向”连起来理解。应当理解为“为了自己的利益”。
Yoti bhikkhu, pariṇāmetīti sambandho. Attano atthāyāti yojanā.
“彼之”这个字,说的是偈颂里的。“乌鸦排便的”,是指乌鸦拉出来的粪便。“被泥涂抹的”,是指被泥巴涂抹。应当连起来理解为“唯独落在身体上”。
Assāti gāthāya. Kākauhadanti kākehi karīsussaggaṃ. Kaddamamakkhitanti kaddamena makkhitaṃ. Kāyagatāneva hutvāti sambandho.
“Hīti”是详细说明。应当这样连接:应当杀害那个非圣者的女人,或者那个非圣者的男人。由于性别转变这个原因,而成为女身,或成为男身,这就是它们的关联。“成为女身”是指成为女人之后而存在,或者达到了女性的状态。
Hīti vitthāro. Anariyaṃ taṃ itthiṃ vā taṃ purisaṃ vā haneyyāti yojanā. Liṅgaparivattena hetubhūtena itthibhūtaṃ, purisabhūtañcāti sambandho. Itthibhūtanti ca itthī hutvā bhūtaṃ, itthibhāvaṃ vā pattaṃ.
应当这样连接:就像鹿角苦行者、狮子王子等人在畜生趣中的父母一样。鹿角苦行者,是指名叫鹿角的苦行者。狮子王子,是指狮臂王子。用“等”这个字,把普利达德等人也包括进来。
Migasiṅgatāpasasīhakumārādīnaṃ tiracchānagatamātāpitaro viyāti yojanā. Migasiṅgatāpasoti migasiṅganāmako (jā. aṭṭha. 5.17.96 ādayo) tāpaso. Sīhakumāroti sīhabāhukumāro. Ādisaddena bhūridattādayo saṅgaṇhāti.
应理解为:在库伦达所说。
Kurundiyaṃ āgatanti sambandho.
“说真实”这句偈颂,应当用“如是”这个词把它连接到“说真实的人犯轻罪”那里。也就是说,“说真实”这句偈颂的含义就是这样。
‘‘Saccaṃ bhaṇantoti gāthāyā’’ti padaṃ ‘‘saccaṃ bhāsato lahukāpatti hotī’’ti ettha itisaddena sambandhitabbaṃ. ‘‘Saccaṃ bhaṇanto’’ti gāthāya iti atthoti yojanā.
波逸提等问题的注释
(3) Pācittiyādipañhāvaṇṇanā
481给予筹签的这位比丘,有应被断除的条件——应当这样连接理解。用“有波罗夷”这句话,是在说明“有应断”这个词的含义。
481. Salākaṃ dentassa assa bhikkhussa chejjaṃ hotīti yojanā. ‘‘Pārājikaṃ hotī’’ti iminā hotichejjanti padassa atthaṃ dasseti.
应该取像长得很端正的榕树那样的树下位置,或者就直接取那个地方本身。
Suppatiṭṭhitanigrodhasadisaṃ rukkhamūlaṃ, tameva vā gahetabbaṃ.
“三女”这里,是处格义用了对格的说法,或者是直接用了主格,所以注文说“于彼诸女中”。“凡那名为交媾的”这句话,是在显示“交媾”和“那”这两个词是同格关系。“不奉行”这句话,是在说明“na sevati”里的“ti”变成了“e”的形式(就像《本生注》4.11.76里“儿子像向父亲乞求”那样)。“三男”这里,要补上“前往”这个词来连接,所以注文说“前往三男”。这就说明“三男”这里是目的格义用了对格的说法。按照前面的方式理解,这里也可以解作“于三男中”,是处格义用了对格的说法,这个意思也说得通。按照这个方式理解,前面“三女”那里也可以解作“前往三女”,是目的格义用了对格的说法,这个意思也说得通。所以应当知道,这两种解释方式是互相启发、互相提示的。“名为二根者”这个说法,是在显示这里只取“非圣者”这个词所指的二根者。“不奉行”也是在说明“na cācareti”里的“ti”同样变成了“e”的形式。整句应当这样连接:那位比丘尼努力以身体接触等交媾法的前分行为去犯戒。
Tissitthiyoti ettha bhummatthe upayogavacanaṃ, paccattavacanaṃ vāti āha ‘‘tāsupī’’ti. ‘‘Yaṃ taṃ methunaṃ nāma ta’’nti iminā ‘‘methunaṃ yaṃ ta’’nti padānaṃ samānādhikaraṇabhāvaṃ dasseti. ‘‘Na sevatī’’ti iminā na seveti ettha tikārassa ekārādesabhāvaṃ (jā. aṭṭha. 4.11.76 putto vā pitaraṃ yāce viya) dasseti. Tayo puriseti ettha ‘‘upagantvā’’ti padaṃ ajjhāharitvā sambandhitabbanti dassento āha‘‘tayo purisepi upagantvā’’ti. Iminā tayo puriseti ettha upayogatthe upayogavacananti dasseti. Purimanayaṃ gahetvā etthāpi ‘‘tīsu purisesū’’ti bhummatthe upayogavacananti atthopi yujjateva. Imaṃ nayaṃ gahetvā purimapadepi tissitthiyo upagantvāti upayogatthe upayogavacananti atthopi yujjateva. Tasmā te dve nayā aññamaññopadesadāyakanayā nāmāti daṭṭhabbaṃ. ‘‘Ubhatobyañjanasaṅkhāte’’ti iminā anariyasaddena ubhatobyañjanova idha gahetabboti dasseti. ‘‘Nācaratī’’ti iminā na cācareti etthāpi tisaddassa ekārādesabhāvameva dasseti. Methunadhammassa pubbabhāgaṃ kāyasaṃsaggaṃ āpajjituṃ vāyamantiyā tassā bhikkhuniyāti yojanā.
“彼之”这个字,在偈颂里应该连起来理解成“外道是成就者”。“就在那里面”指的是就在外道的修行行为里。“彼之”指的是外道的。“那本身”指的就是外道的修行行为。
Assāti gāthāya, titthiyo ārādhako hotīti yojanā. Tatthevāti titthiyavatte eva. Assāti titthiyassa. Tamevāti titthiyavattameva.
“僧残等偈颂已说”这句话应与上文相连。“那”指的是吞咽。
Saṅghādisesantiādigāthā vuttāti sambandho. Tanti ajjhoharaṇaṃ.
应当这样连接:在空中的沙弥。加了“也”这个字,是在说明并非仅是僧团才是羯磨所应对的对象。用“不应作”这句话,是在说明即使是僧团、即使是羯磨所应对的对象,也只有在处于地面上时才可以。
Ākāsagataṃ sāmaṇeranti sambandho. Saṅghenapīti pisaddo na kammārahenevāti dasseti. ‘‘Na kātabba’’nti iminā saṅghopi kammārahopi bhūmigatova vaṭṭatīti dasseti.
“彼之”一词,在偈颂中应作如是连接:即“判定”之义。
Assāti gāthāya vinicchayoti sambandho.
“不给,不接受”是在说明动作的发出者,所以接着说“也不是教唆女”等等。“他的”指的是漏心男子。“由于原因”这句话,是用来说明“由彼”这个词的原因含义。而“唯”这个词是依可能性来连接的,意思是“并非由于其他原因”,要与“漏心男子”相连。“取”是指被教唆女的取。“那个以及受用之缘”在这里说明“那”字所指的对象,以及和“受用”的关系,所以说“那个以及”等等。其中,“罪”这个词说明“那”字所指的对象。“彼被教唆女的”这句话说明“受用”的关系。这里的“她的”就是指那个被教唆女的。
‘‘Na deti, na paṭiggaṇhātī’’ti kiriyāpadānaṃ kattāraṃ dassento āha ‘‘nāpi uyyojikā’’tiādi. Tassāti avassutapurisassa. ‘‘Kāraṇenā’’ti iminā tenāti padassa kāraṇatthaṃ dasseti. Evasaddo pana sambhavavasena yojito, na aññena kāraṇenāti attho, avassutassa purisassāti sambandho. Gahaṇeti uyyojitāya gahaṇe. Tañca paribhogapaccayāti ettha tasaddassa visayaṃ, paribhogassa ca sambandhaṃ dassento āha ‘‘tañca panā’’tiādi. Tattha ‘‘āpatti’’nti iminā tasaddassa visayaṃ dasseti. ‘‘Tassā uyyojitāyā’’ti iminā paribhogassa sambandhaṃ dasseti. Tassāti uyyojitāya.
应当连接为“在十七僧残中”。为了说明“罪不触及”这个词的含义,所以说“另外的新罪”。
Sattarasakesu saṅghādisesesūti sambandho. Vajjaṃ na phusatīti padassa atthaṃ dassento āha ‘‘aññaṃ navaṃ āpatti’’nti.