另一个第二偈的集录。
Aparadutiyagāthāsaṅgaṇikaṃ
附随品连结 · 35 段
身罪等的注释
(1) Kāyikādiāpattivaṇṇanā
474在“六种罪是身罪”这一句里,所谓的“六种罪”是指哪些呢?所以接着就说“在中间略说中”等等。应当这样连接:是在中间略说中所说的。用“因为从身门生起”这句话,说明“从身生起,所以叫身罪”这个词义。应当这样连接:就是在那个中间略说中所说的。用“覆藏罪的身”等说法,在“覆藏者有三”这一句里,说明这三者的具体形态。用“比丘尼”等说法,在“以五种交往为条件”这一句里,说明这五者的具体形态。
474.Chaāpattiyo kāyikāti ettha cha āpattiyo nāma kāti āha ‘‘antarapeyyāle’’tiādi. Antarapeyyāle vuttāti sambandho. ‘‘Kāyadvāre samuṭṭhitattā’’ti iminā kāye samuṭṭhantīti kāyikāti vacanatthaṃ dasseti. Tasmiṃyeva antarapeyyāle vuttāti sambandho. ‘‘Vajjapaṭicchādikāyā’’tiādinā chādentassa tissoti ettha tiṇṇaṃ sarūpaṃ dasseti. ‘‘Bhikkhuniyā’’tiādinā pañca saṃsaggapaccayāti ettha pañcannaṃ sarūpaṃ dasseti.
在“一夜”等语中,说到“明相升起时有三”,这里显示的是这三者的具体内容。对于“二乃至三”,为了不跟应当解释的“十一乃至三”这个注释相矛盾,就说“然而依施设而”等等。用“于此教法中”这句话,显示“于此”一词所指的范围。在“以一摄一切”中,什么是一?一切又是什么?就说“若有”等等。用“以因缘总说”这句话,显示“一”的具体内容。用“诸学处与巴帝摩卡诵”这些词句,显示“一切”的具体内容。“摄”这个词,是第六格复合词。
‘‘Ekaratta’’itiādinā aruṇugge tissoti ettha tiṇṇaṃ sarūpaṃ dasseti. Dve yāvatatiyakāti saṃvaṇṇetabbena ‘‘ekādasa yāvatatiyakā nāmā’’ti saṃvaṇṇanāya viruddhabhāvaṃ paṭikkhipanto āha ‘‘paññattivasena panā’’tiādi. ‘‘Imasmiṃ sāsane’’ti iminā etthasaddassa visayaṃ dasseti. Ekena sabbasaṅgahoti ettha eko nāma ko, sabbāni nāma kānīti āha ‘‘yassa siyā’’tiādi. ‘‘Nidānuddesenā’’ti iminā ekassa sarūpaṃ dasseti. ‘‘Sikkhāpadānañca pātimokkhuddesānañcā’’ti imehi padehi sabbasarūpaṃ dasseti. Saṅgaha saddena kammachaṭṭhīsamāso.
以“覆藏罪过之身”等语,在“覆藏两种粗罪”这句里,显示这两者的具体形态。
‘‘Vajjapaṭicchādikāyā’’tiādinā dve duṭṭhullacchādanāti ettha dvinnaṃ sarūpaṃ dasseti.
以“比丘对比丘尼”等语,在“村间四”这一项中,显示这四者的具体内容。接着又以“比丘对比丘尼”等语,在“此四者以河为岸的因缘”这一项中,同样显示这四者的具体内容。通过“施衣犯巴吉帝亚”这一句,说明因为巴吉帝亚的性质相同,所以不应在数量上另作区分。
‘‘Bhikkhu bhikkhuniyā’’tiādinā gāmantare catassoti ettha catassannaṃ sarūpaṃ dasseti. Puna ‘‘bhikkhu bhikkhuniyā’’tiādinā cetassā nadipārapaccayāti ettha catassannameva sarūpaṃ dasseti. ‘‘Cīvaradāne pācittiya’’nti iminā pācittiyabhāvena sadisattā saṅkhyāviseso na kātabboti dasseti.
(2)关于“宣说引导”等的注释
(2) Desanāgāminiyādivaṇṇanā
475这里的“在此”一词,指的是教法的范围。
475.Eketthāti etthasaddo sāsanavisayo.
连一条学处都没有,这里的“pi”一词就说明了:众多学处尚且更不必说,罪也更不必说,连罪也没有——它显示的就是这个意思。
Ekasikkhāpadampi natthīti pisaddo bahusikkhāpadāni pana pagevāti ca āpatti pana pagevāti ca āpattīpi natthīti ca atthaṃ dasseti.
“在整个律藏中”这句话,通过“二此处”这个读法,指出了“此处”一词所涵盖的范围。“二者”是指比丘和比丘尼。如果不是这样的话,初罪有多少呢?所以说“若非如此”等。其中,“若非如此”是指以不同于制立的方式。“甘马与”是指甘马白与甘马。“甘马足等”是指甘马足白与甘马。“于九处”是指接纳等九处。“于二”是指白二甘马和白四甘马。
‘‘Sakalepi vinaye’’ti iminā dvetthāti pāṭhe etthasaddassa visayaṃ dasseti. Ubhinnanti bhikkhubhikkhunīnaṃ. Aññathā pana kittakā paṭhamāpattikāti āha ‘‘itarathā panā’’tiādi. Tattha itarathāti paññattito aññena pakārena. Kammañcāti kammañatti ca. Kammapādikā cāti kammapādañatti ca. Navasu ṭhānesūti osāraṇādīsu navasu ṭhānesu. Dvīsūti ñattidutiya, ñatticatutthakammesu.
覆藏过失者的巴拉基格、随顺被举者的巴拉基格、八事者的巴拉基格——这三者是这样连接的。“以作为原因者”:以作为因者;“以作为工具者”也是一种读法,意思是作为最胜成就能力者。
Vajjapaṭicchādikāya pārājikaṃ, ukkhittānuvattikāya pārājikaṃ, aṭṭhavatthukāya pārājikanti iti ime tayoti yojanā. Kāraṇabhūtenāti hetubhūtena, ‘‘karaṇabhūtenā’’tipi pāṭho, sādhakatamasattibhūtenāti attho.
“他们”指的是道路缺失者等人。“于此”是在“三种人不应授达上”这一读法中,或者指在这些肢体残缺者等人当中。“若”指人。“不圆满者不请求”,这是连接关系。“杀母者等人以及犯恶作者”,这是组合方式。“于彼”指在那些白等当中。“白”指白的规定。“已作别众”指已经作的别众。“过去作”指对过去所作。详细解释时说“因为具足事”等。“三业的摄”这里,为了防止破韵,在字母n处省略了随韵。“应灭摈者”指应被灭摈的人,应被灭摈就是已灭摈,已灭摈即是应灭摈者。“三人”指三个希求达上的人,由同一位戒师、不同的教授师而成,这是连接方式。“一次宣告”即一起宣告。
Tesanti addhānahīnādīnaṃ. Etthāti ‘‘tayo puggalā na upasampādetabbā’’ti pāṭhe, etesu aṅgahīnādīsu vā. Yoti puggalo. Aparipūro na yācatīti sambandho. Mātughātakādayo karaṇadukkaṭakā cāti yojanā. Tatthāti tesu ñattikappanādīsu. Ñattikappanāti ñattividhi. Vippakatapaccattanti vippakataṃ paccattaṃ. Atītakaraṇanti atītassa karaṇaṃ. Vitthārento āha ‘‘vatthusampannaṃ hī’’tiādi. Tayo kammāna saṅgahāti ettha chandabhedarakkhanatthāya nakāre niggahitalopo. Nāsitakāti nāsetabbā puggalā, nāsitabbāti nāsitā, nāsitā eva nāsitakā. Tiṇṇaṃ janānanti tiṇṇaṃ upasampadāpekkhajanānaṃ ekūpajjhāyena nānācariyena hutvāti yojanā. Ekānussāvanāti ekato anussāvanā.
“巴陀”是一迦哈波那的四分之一。“摩娑迦”是一巴陀的五分之一。“巴拉基格”是指砍伐树木的人所犯的第二巴拉基格。“不指定”是指没有用“愿人死”这类方式指定对象。“以此”是指用毒。
Pādo nāma kahāpaṇassa catutthabhāgo. Māsako nāma pādassa pañcamabhāgo. Pārājikanti vanappatiṃ chindantassa dutiyapārājikaṃ (pārā. 110). Anodissāti ‘‘manusso maratū’’tiādinā na uddisitvā. Tenāti visena.
在“比丘尼教诫品”中,是共通所依。在“十学处”中,是各别所依。“就在第一学处”是指在十学处中,就在第一学处。“对已受具足戒的比丘尼”是连接关系。通过“得罪”这句话,显示出与“以衣”一词的连接之处。
Bhikkhunovādakavaggasminti sāmaññādhāro. Dasasu sikkhāpadesūti visesādhāro. Paṭhamasikkhāpadamhiyevāti dasasu sikkhāpadesu paṭhamasikkhāpadamhiyeva. Upasampannāya bhikkhuniyāti sambandho. ‘‘Āpatti hotī’’ti iminā ‘‘cīvarenā’’ti padassa sambandhaṭṭhānaṃ dasseti.
以此“正是四”显示此处“此类”中“彼”字所指的范围。那些罪的四种限量就是“此类”。对于卧者,也是“此类”,这里同样如此。“彼”指比丘尼。
‘‘Catasso evā’’ti iminā tattikāti ettha tasaddassa visayaṃ dasseti. Tā catasso parimāṇā yāsaṃ āpattīnanti tattikā. Nipannassāpi tattikāti etthāpi eseva nayo. Sāti bhikkhunī.
(三)巴吉帝亚的注释
(3) Pācittiyavaṇṇanā
476“五种药”是指酥等五种药。“此罪”是连接关系。“后来犯了”是句义组合。
476.Pañca bhesajjānīti sabbiādīni pañca bhesajjāni. Imaṃ āpattinti sambandho. Pacchā āpannoti yojanā.
一团食就是一口饭团,在你跟前就是从你跟前取来。
Ekaṃkabaḷanti ekaṃ ālopaṃ, tumhamūleti tumhaṃ santike.
“如其事”是指随顺事相,应当这样理解:诸罪都已宣说。
Yathāvatthukanti vatthuanulomaṃ, āpattiyo desitāva hontīti yojanā.
“果咖离咖等”这个“等”字,涵盖了迦多摩达迦帝须迦等人(《巴拉基格》417)。应当这样连接理解:不舍弃恶见,犯巴吉帝亚;以及参达咖离迦比丘尼,犯巴吉帝亚。“由所用语为缘”,是指以表相等方式所说的话作为条件。“巴拉基格罪”是指犯巴拉基格。或者,“巴拉基格之”应当这样连接:这位比丘有巴拉基格罪,或者此人有巴拉基格罪。“如是”应当连接为:犯这六种罪。
Kokālikādīnantiādisaddena kaṭamodakatissakādayo (pārā. 417) saṅgaṇhāti. Pāpikāya diṭṭhiyā appaṭinissagge pācittiyañca caṇḍakāḷikāya bhikkhuniyā pācittiyañcāti yojanā. Payuttavācāpaccayāti viññattinimittādīhi pakārena yuttāya vācāya paccayā. Āpatti pārājikassāti pārājikassa āpajjanaṃ. Athavā pārājikassāti assa bhikkhussa pārājikā āpatti hotīti vā pārājikā āpatti assa bhavatīti vā yojanā kātabbā. Itīti imā cha āpattiyo āpajjatīti yojanā.
取食而吞咽,这是连接关系。同样地,即如同嚼食那样,同样地吞咽肉和蒜,这是句子的连接方式。“美食”和“不净肉”这两个词,应当与“吞咽”这个词连接起来。
Bhojanaṃ gahetvā ajjhoharamānāti sambandho. Tathevāti yathā khādane, tatheva maṃsaṃ lasuṇaṃ ajjhoharamānāti yojanā. ‘‘Paṇītabhojanānī’’ti ca ‘‘akappiyamaṃsa’’nti ca padāni ‘‘ajjhoharamānā’’ti padena sambandhitabbāni.
“五处”是指五种可以称为过失之处的地方。“其中”是指在五种同法者当中。“二者的”是指比丘和比丘尼的。“他们的”是指学尼等人的。“唯独五种的”是指唯独同法者的。“裁决之语”是指裁决的言说。用这个来否定四种诤事。所谓“民事”,是指提起诤事的人们的行为。
Pañca ṭhānānīti pañca āpattisaṅkhātāni ṭhānāni. Tatthāti pañcasu sahadhammikesu. Dvinnanti bhikkhubhikkhunīnaṃ. Tesanti sikkhamānādīnaṃ. Pañcannamevāti sahadhammikānaṃyeva. Vinicchayavohāroti vinicchayavacanaṃ. Iminā cattāri adhikaraṇāni paṭikkhipati. Aḍḍakammaṃ nāmāti abhiyuñjantānaṃ kammaṃ nāma.
以“如法者”这个词,在这里展示了五种人的判定。在详细说明清净的状态时,他说了“已违犯者”等话。所谓“新戒”,就是新近生起的戒。从含义上说,“新戒”就是自然戒,所以说“自然的”,意思就是与本性戒相应。
‘‘Sahadhammikāna’’nti iminā pañjannaṃ vinicchayoti ettha pañcasarūpaṃ dasseti. Sobhaṇabhāvaṃ vitthārento āha ‘‘katavītikkamo hī’’tiādi. Abbhuṇhasīloti abhinavuppannasīlo. Abbhuṇhasīlo nāma atthato pākatikasīloti āha ‘‘pākatiko’’ti, pakatisīlena niyuttoti attho.
“由身门生”这句话,是用来说明“身的”这个词的派生关系。在这里所说的,是应当观察口,这就是它们的关联。
‘‘Kāyadvārasambhavā’’ti iminā kāyikāti padassa taddhitabhāvaṃ dasseti. Mukhaṃ oloketabbanti ettha vuttāti sambandho.
在“四种说示”这里,“说示”这个词是省略了开头的词,所以(注释者)说“罪过说示”。那个就是罪过说示。“隐藏起来用弓箭杀人”,就是暗杀。
Catunnaṃ desanāya cāti ettha ‘‘desanāyā’’ti padaṃ ādipadalopanti āha ‘‘accayadesanāyā’’ti. Sāti accayadesanā. Abhinilīyitvā dhanunā mārentīti abhimārā.
在这里,“应断”指的就是犯巴拉基格罪本身,所以说“像提婆达多那样犯巴拉基格罪”。而“这些罪”则是指巴拉基格罪和土喇咤亚罪。
Chejjaṃhotīti ettha chejjaṃ nāma pārājikāpajjanamevāti āha ‘‘devadatto viya pārājikaṃ āpajjatī’’ti. Imā pana āpattiyoti pārājikathullaccayāpattiyo.
(四)关于不应受礼敬之人等的注释
(4) Avandanīyapuggalādivaṇṇanā
477“他们”指的是那十种人。这里用“与”这个字,是为了说明“以正当的方式”这个说法里用的是具格。所谓“正当”,是指应当以正当方式去做的正当之事,也就是凭这个正当的方式。为了否定“十衣持”这个词是复合词,所以说“十天持有多余的衣”。
477.Tesanti dasannaṃ puggalānaṃ. ‘‘Saddhi’’nti iminā sāmīcenāti ettha sahatthe karaṇavacananti dasseti. Sāmīcenāti ca sāmīcinā kattabbaṃ sāmīcaṃ kammaṃ, tena sāmīcena. Dasa cīvaradhāraṇāti padassa samāsabhāvaṃ paṭikkhipanto āha ‘‘dasa divasāni atirekacīvarassa dhāraṇā’’ti.
“几百”等两首偈颂中有四个带格尾的词,应依次让前一个词与前一个词相配、后一个词与后一个词相配。为了说明这一点,所以说“几百罪,已覆藏百夜”。后一首偈颂的前半部分,也照同样的方法连接。“此”就是指这个将要说的。“于此”是指在偈颂中。“彼”指比丘,和“覆藏”相连。“如是”是简要概括的意思。
Katisatantiādīsu dvīsu gāthāpādesu catūsu vibhatyantapadesu purimaṃ purimena, pacchimañca pacchimena yathākkamaṃ yojetabbanti dassento āha ‘‘katisataṃ āpattiyo rattisataṃ chādayitvānā’’ti. Pacchimagāthāya pubbaḍḍhepi eseva nayo. Ayaṃ hīti ayaṃ eva vakkhamāno. Etthāti gāthāyaṃ. Yoti bhikkhu, paṭicchādetīti sambandho. Itīti ayaṃ saṅkhepattho.
在前面所说的四组四法里,把“如法和合”这一项排除之后,应当知道已经说了十二种业的过失。“以非法分散业、以非法和合业”应当这样连接起来理解。
Heṭṭhā vuttesu catūsu catukkesu dhammena samaggaṃ apanetvā dvādasa kammadosā vuttāti daṭṭhabbaṃ. Adhammena vaggakammaṃ, adhammena samaggakammanti yojetabbaṃ.
这里“于此”指的是在六种业里。“就是这个”指的是如法和合业。
Etthāti chasu kammesu. Etadevāti dhammena samaggakammameva.
在“Yaṃ desitā”这一句里,yaṃ这个词是语词颠倒,所以说成“yāni desitāni”(那些被宣说的)。用“desitāni”(被宣说的)这个形式,显示出在“desitā”这个词中,ni音被替换成ā音的情况。用“因为没有边际、没有界限”这句话,显示出“没有边际、没有界限,所以叫无边”这个词的语义。Taṃ指涅槃,jitaṃ是关联词。针对“以谁、胜什么、怎样做而胜”的问题,回答说“世尊摧破烦恼众之后”。针对“以谁、胜什么、怎样做、胜了什么”的问题,回答说“就像国王摧破敌众之后,胜得王位一样”。其中,“国王”回答了“以谁”的提问;“敌众”回答了“什么”的提问;“摧破之后”回答了“怎样做”的提问;“王位”回答了“什么”的提问。敌众就是怨敌之众。这里的连接是:就像国王摧破敌众之后,胜得王位、获得国王的身份;世尊摧破烦恼众之后,胜得涅槃。Sveva就是世尊本身。用“因为无变异性”这句话,显示出tādisa这个词是表示无变异之义、属于非派生词基的词。用“五种远离”这句话,因为远离的性质相同,所以依身、心、依止而分的三种远离也应当被理解。Tena bhagavatā是关联语。用“七种罪聚”这句话,显示出“ekettha”中eka一词的所指范围。“在那里”是指在七种罪聚中。“但在这里”是指在各寂止法中。“hi”是确实的意思。“彼”是指现前毗尼。“在各义注中”是指在一切义注中。“然而我们”是指结集编纂者,也就是名为佛音的我们,这是意思所在;“认同”是关联语。为了说明取谁的什么义而认同,所以说“只是取vinā这个不变词的遮止义”。“vinā这个不变词”这句话,与“只是义”这句话,是能诠与所诠的关联。为了用称为佛语的能证语来成立自己想要成立的语,所以说“这也是有说的”等等。
Yaṃ desitāti ettha yaṃsaddo vacanavipallāsoti āha ‘‘yāni desitānī’’ti. ‘‘Desitānī’’ti iminā desitāti ettha nikārassa ākārādesabhāvaṃ dasseti. ‘‘Pariyantaparicchedabhāvarahitattā’’ti iminā natthi antaṃ pariyantametassāti anantanti vacanatthaṃ dasseti. Tanti nibbānaṃ, jitanti sambandho. Kena kaṃ kinti katvā jitanti āha ‘‘bhagavatā kilesagaṇaṃ abhimadditvā’’ti. Kena kaṃ kinti katvā kiṃ jitaṃ viyāti āha ‘‘raññā sapattagaṇaṃ abhimadditvā rajjaṃ viyā’’ti. Tattha ‘‘raññā’’ti iminā ‘‘kenā’’ti pucchaṃ vissajjesi. ‘‘Sapattagaṇa’’nti iminā ‘‘ka’’nti pucchaṃ vissajjesi. ‘‘Abhimadditvā’’ti iminā ‘‘kinti katvā’’ti pucchaṃ vissajjesi. ‘‘Rajja’’nti iminā ‘‘ki’’nti pucchaṃ vissajjesi. Sapattagaṇanti verigaṇaṃ. Ayaṃ panettha yojanā – raññā sapattagaṇaṃ abhimadditvā rajjaṃ rājabhāvaṃ jitaṃ viya, bhagavatā kilesagaṇaṃ abhimadditvā nibbānaṃ jitanti. Svevāti bhagavā eva. ‘‘Nibbikāratāyā’’ti iminā tādisaddo nibbikāratthavācako anipphannapāṭipadikoti dasseti. ‘‘Vivekapañcaka’’nti iminā kāyacittaupadhivasena vivekattayampi gahetabbaṃ vivekabhāvena samānattā. Tena bhagavatāti sambandho. ‘‘Yāni satta āpattikkhandhānī’’ti iminā eketthāti ettha ekasaddassa visayaṃ dasseti. Tatthāti sattasu āpattikkhandhesu. Ettha panāti samathesu pana. Hīti saccaṃ. Tassāti sammukhāvinayassa. Aṭṭhakathāsūti sabbaaṭṭhakathāsu. Mayaṃ panāti saṅgahakārakā amhe pana, buddhaghosanāmakā mayaṃ panāti attho, rocayāmāti sambandho. Kassa kimatthaṃ gahetvā rocesīti āha ‘‘vināti nipātassa paṭisedhanamatthamatta’’nti. ‘‘Vināti nipātassā’’ti padaṃ ‘‘atthamatta’’nti pade vācakasambandho. Attano sādhyavacanaṃ buddhavacanasaṅkhātena sādhakavacanena sādhento āha ‘‘vuttampi ceta’’ntiādi.
十八个八法:在非法见破、法见破、疑破这三类中,一一为根,再以三三为根,就成为九个;在这九个当中,从法见破那一类里去掉法见破,就剩下八个;把这八个配合到十八种破僧事上,就成为十八个八法。应当这样理解。一百五十减六,就是一百四十四。
Aṭṭhārasa aṭṭhakānīti adhammadiṭṭhibheda, dhammadiṭṭhibheda, vematikabhedesu tīsu ekamekaṃ mūlaṃ katvā tayo tayo mūliṃ katvā nava honti, tesu dhammadiṭṭhibhedesu dhammadiṭṭhibhedaṃ apanetvā aṭṭha honti, tāni aṭṭhārasa bhedakaravatthūsu yojetvā aṭṭhārasa aṭṭhakāni hontīti daṭṭhabbaṃ. Chaūnadiyaḍḍhasatanti catucattālīsādhikaṃ satanti vuttaṃ hoti.
在每一个事由中,也就是在十八种破僧事中的每一个事由中。
Ekekavatthusminti aṭṭhārasasu bhedakaravatthūsu ekekasmiṃ vatthusmiṃ.