第二偈颂汇编
Dutiyagāthāsaṅgaṇikaṃ
附随品连结 · 14 段
对举罪等提问与回答的注释
Codanādipucchāvissajjanāvaṇṇanā
359在第二偈集释中,为了说明什么是举罪,就说“显示事和罪之后举罪”。“使人忆念过失”,就是使人回忆起他的过失。“僧团集会”,就是僧众集合。以此显示出这里的“僧团”一词省略了后词。“意甘马”:在这里,“意”一词有“欲求”的意思,所以说“称为意的取”。而“彼”,就是意甘马。
359. Dutiyagāthāsaṅgaṇiyaṃ codanā nāma kiṃ dassetvā codanāti āha ‘‘vatthuñca āpattiñca dassetvā codanā’’ti. Dosaṃ sarāpetīti dosasāraṇā. Saṅghasannipātoti saṅghassa sannipatanaṃ. Iminā saṅghoti ettha uttarapadalopaṃ dasseti. Matikammanti ettha matisaddo icchatthoti āha ‘‘vuccati mantaggahaṇa’’nti. Tanti matikammaṃ.
“由那个被举罪的人”这一句,是在“为了忆念”这一句中表示使役关系。所谓“那个人的”,就是那个被举罪的人的;用这个来说明“为了呵责”这一句的对象关系。所谓“在那里”,就是在那个处理诤事、作出裁决的地方。所谓“为了周遍取”,就是经过全面考察之后再取。所谓“法与非法”,就是真实与不真实。通过“为了决断并确定”这句话,显示出律文中所省略的剩余文句。
‘‘Tena cuditakapuggalenā’’ti padaṃ ‘‘sāraṇatthāyā’’ti pade kāritakammaṃ. Tassa puggalassāti tassa cuditakassa puggalassa, iminā ‘‘niggahatthāyā’’ti padassa kammaṃ dasseti. Tatthāti tasmiṃ adhikaraṇavinicchayaṭṭhāne. Pariggahaṇatthāyāti pari vīmaṃsitvā gahaṇatthāya. Dhammā-dhammanti bhūtābhūtaṃ. ‘‘Vinicchayasanniṭṭhāpanattha’’nti iminā pāḷiyaṃ pāṭhasesaṃ dasseti.
“不要嗔恨”这里,嗔恨这个词是忿怒的另一种说法,所以解释说“不要生起忿怒”。“对被举罪者或举罪者”这句话,排除了“在僧团中”这个依处。如果说“如果有随觉者在你们那里”,这里随觉者这个词是持律者的另一种说法,所以解释说“持律者”。因为持律者先推度举罪者和被举罪者的话,然后依据事、罪等来了知,所以称为随觉者。
Mā kho paṭighanti ettha paṭighasaddo kopapariyāyoti āha ‘‘kopaṃ mā janayī’’ti. ‘‘Cuditake vā codake vā’’ti iminā ‘‘saṅghe’’ti ādhāraṃ paṭikkhipati. Sace anuvijjako tuvanti ettha anuvijjakasaddo vinayadharapariyāyoti āha ‘‘vinayadharo’’ti. Vinayadharo hi yasmā codakacuditakānaṃ vacanaṃ anuminitvā vatthuāpattādivasena vidati, tasmā anuvijjakoti vuccati.
能导致敌对执取的,就是违诤的。通过“不是你”等语句,显示出ṇika后缀的实际形态。“以何”是指以何种言论。为了显示经等的实际形态,所以说“名为经”等。
Viruddhaṃ gāhaṃ saṃvattetīti viggāhikaṃ. ‘‘Na tva’’ntiādinā ṇikapaccayassa sarūpaṃ dasseti. Yāyāti kathāya. Suttādīnaṃ sarūpaṃ dassento āha ‘‘suttaṃ nāmā’’tiādi.
问难之事,指的是问难本身,或者是在问难过程中所行之事。在“善巧有慧者”这句里,“善巧”一词是聪明的意思,“有慧”一词是智者的意思,所以注释说“以聪明智者”。“以智达彼岸者”这句话,是在说明这里说的“有慧”不只是指一般的智慧,而是指一切智智。“此”就是指上面所说的这个意思。“然此”则是说接下来要讲的内容。“于此”是指在后面这些偈颂里。“若你是随觉者”是句子的连接方式。“然而那问难之事已做、善加施设、随顺一切学处”也是句子的连接方式。“那”指的是问难之事。“如是”是这段简要说明意趣的解释。“自己”是指随觉者自身。“来世”是指后世。“他”是指那随觉者。“那”是指那问难之事。“去”是指趣向善趣。“利”是指举罪者和被举罪者双方的利。“寻求”是指以智慧去寻求。这里通过“以智慧寻求利”显示了“求利者”就是求利的意思。“慈”是指达到安止定的慈心。“慈的前分”是指在安止慈定之前生起的预备和近行阶段的慈心。“你的责任,僧团已经这样做了”是句子的连接方式。
Anuyuñjanavattanti anuyuñjanassa, anuyuñjane vā vattaṃ. Kusalena buddhimatāti ettha kusalasaddo chekapariyāyo, buddhimantusaddo paṇḍitapariyāyoti āha ‘‘chekena paṇḍitenā’’ti. ‘‘Ñāṇapāramippattenā’’ti iminā buddhimatāti ettha na kevalaṃ ñāṇasāmaññaṃ, atha kho sabbaññutaññāṇanti dasseti. Ayanti eso yathāvutto attho. Ayaṃ panāti eso vakkhamāno pana. Etthāti imāsu gāthāsu. Sace tvaṃ anuvijjako hosīti yojanā. Yaṃ pana anuyogavattaṃ kataṃ supaññattaṃ sabbasikkhāpadānaṃ anulomanti yojanā. Tanti anuyogavattaṃ. Itīti ayaṃ sādhippāyasaṅkhepavaṇṇanā. Attanoti anuvijjakassa. Samparāyeti paraloke. Yoti anuvijjako. Tanti anuyogavattaṃ . Gatinti sugatiṃ. Hitanti codakacuditakānaṃ hitaṃ. Gavesantoti ñāṇena esanto. Iminā hitaṃ esantoti hitesīti vacanatthaṃ dasseti. Mettañcāti appanāpattaṃ mettañca. Mettāpubbabhāgañcāti appanāmettāya pubbabhāge pavattaṃ parikammaupacāramettañca. Tava bhāre saṅghena kate evāti yojanā.
“凡”指审察者。“这些”指举罪者和被举罪者。用“所说”这个词,是为了显示“言说”一词是“所说”的另一种说法。“那”指仓促的言说。
Yoti anuvijjako. Etesanti codakacuditakānaṃ. ‘‘Bhāsita’’nti iminā vohārasaddo bhāsitapariyāyoti dasseti. Tanti sahasā vohāraṃ.
这里先驳斥“决断连结”的说法,然后说“称为论说连结”。随顺论说的连结,就是论说连结。关于“以誓言连结”这句,为了说明“誓言”一词和“连结”一词是同格关系,而不是不同格的关系,所以说了“或者”等话。“有惭者”是连接关系。“于彼”是指在偈颂中。“以事连结”是指以称为“行”的事来连结,也就是那个无惭者的誓言和他的事相连属,这就是关联。
Anusandhitanti ettha vinicchayānusandhiṃ paṭikkhipanto āha ‘‘kathānusandhi vuccatī’’ti. Kathāya anurūpaṃ sandahanaṃ kathānusandhi. Paṭiññānusandhitenāti ettha paṭiññāsaddaanusandhisaddānaṃ tulyādhikaraṇato aññaṃ bhinnādhikaraṇaṃ dassento āha ‘‘athavā’’tiādi. Lajjiṃ puggalanti sambandho. Tatthāti gāthāyaṃ. Vattānusandhināti ācārasaṅkhātena vattena anusandhinā assa alajjīssa vattena saddhiṃ yā paṭiññā sandhiyatīti yojanā.
“知而犯”,意思是知道了之后还去犯。这里用来说明“故意”这个词,指的是经过思量之后才去做。也就是说,和违越的思心所一起,先思量了再去做,这就是它的意思。“不说、不出罪”,这里用它来说明“覆藏”的含义,就是不告说、不脱离罪。
Jānanto āpajjatīti jānanto hutvā āpajjati. Iminā sañciccāti padassa sañcetetvāti atthaṃ dasseti. Vītikkamacetanāya saddhiṃ cetetvāti attho. ‘‘Na deseti na vuṭṭhātī’’ti iminā parigūhatīti ettha parigūhanaṃ nāma atthato na desanaṃ na vuṭṭhānanti dasseti.
他们说“故意犯戒”这句话。你们,是指做别住的人。真实,就是如实不虚。我也一样,是指举罪的人。用“也”这个字把做别住的人也一并包括进来。那,是指“故意”等话语。那你,就是你,或者你自己。
Yanti ‘‘sañcicca āpattiṃ āpajjatī’’ti vacanaṃ. Tumhehīti parihārakārakehi. Saccanti tathaṃ avitathaṃ. Ahampīti codakopi. Pisaddena parihārakaṃ sampiṇḍeti. Nanti ‘‘sañciccā’’tiādivacanaṃ. Tanti tuvaṃ, tvaṃ vā.
这里“前后”的意思是:应当先说的部分叫“前”,应当后说的部分叫“后”;前和后合在一起,就叫“前后”。为了说明这一点,所以说“先前”等话。而“于彼前后”这一句,是在说明巴利语中“前后”一词的属格形式,这里是属格用于处格之义。
Pubbāparanti ettha pubbe kathetabbaṃ pubbaṃ, aparamhi kathetabbaṃ aparaṃ, pubbañca aparañca pubbāparanti dassento āha ‘‘pure’’tiādi. ‘‘Tasmiṃ pubbāpare’’ti iminā pāḷiyaṃ pubbaparassāti ettha bhummatthe sāmivacananti dasseti.
“以二”是指依巴拉基格和桑喀地谢思这两种来说。“以五”是指依土喇咤亚等五种来说。“邪见”是指“没有布施”等十种事相的邪见。“边执见”是指“世间是常”等十种事相的边执见。“一切处”是指在所有第二偈颂的集合中。
Dvīhīti pārājikasaṅghādisesavasena dvīhi. Pañcahīti thullaccayādivasena pañcahi. Micchādiṭṭhiyāti ‘‘natthi dinna’’ntiādinā (dha. sa. 1221) dasavatthukāya micchādiṭṭhiyā. Antaggāhikadiṭṭhiyāti ‘‘sassato loko’’tiādinā (dī. ni. 1.31; ma. ni. 1.269) dasavatthukāya antaggāhikadiṭṭhiyā. Sabbatthāti sabbesu dutiyagāthāsaṅgaṇikesu.