第一偈颂的汇集
Paṭhamagāthāsaṅgaṇikaṃ
附随品连结 · 34 段
七城中制定学处的注释
Sattanagaresu paññattasikkhāpadavaṇṇanā
335335. 关于“一肩”,这里是指以宾格表示处所义,所以说“在一肩上”。“十指甲聚极明净”,意思是十个指甲合在一起,非常光亮。这里用“极明净”这个词,说明“合掌”一词含有恭敬的意思,或者说是朝前发光、闪耀,所以叫合掌,以此显示它的含义。“如正在祈愿者的样子”,这里否定“正是祈愿者的样子”这个意思,所以说“如正在期望者的样子”。这里用“如”字,是把词拆解为“正如祈愿者一般”,显示“如”字是表示比喻的词。“为何”,这里第六格表示具格义,所以说“以什么原因”。“此处”,指我所坐的地方。“已来”,以此显示“来到此处”中的“玛”字只是连声之用。“之”,连接为“当答优波离之”。“于一切”,即在所有问题中。“如此”,即这样。
335.Ekaṃsanti ettha bhummatthe upayogavacananti āha ‘‘ekasmiṃ aṃse’’ti. Dasanakhasamodhānasamujjalanti dasannaṃ nakhānaṃ samūhena suṭṭhu ujjalaṃ. Ettha ‘‘samujjala’’nti iminā añjalinti padassa ādarena, abhimukhaṃ vā jalati dibbatīti añjalīti atthaṃ dasseti. Āsīsamānarūpovāti ettha āsīsamānarūpo evāti atthaṃ paṭikkhipanto āha ‘‘paccāsīsamānarūpo viyā’’ti. Ettha ‘‘viyā’’ti iminā ‘‘āsīsamāno ivā’’ti padavibhāgaṃ katvā ivasaddo upamatthajotakoti dasseti. Kissāti ettha karaṇatthe chaṭṭhīvibhatti hotīti āha ‘‘kena kāraṇenā’’ti. Idhāti mama nisinnaṭṭhānaṃ. ‘‘Āgato’’ti iminā idhamāgatoti ettha makāro padasandhikaramattoti dasseti. Assāti upālissa vissajjesīti sambandho. Sabbatthāti sabbesu pañhesu. Itīti evaṃ.
“Tattha(在那里)”这个词,是在回答时用的。“Bhaddako te ummaṅgo(你的提问真好)”这里,ummaṅga 这个词是“问题”的意思,所以说“你的问题真好”。其中“te”就是“你的”。“为什么问题被称为 ummaṅga 呢?”为了回答这个,说了“五者”等那段话。因为被称为 ummaṅga,所以问题就叫 ummaṅga,这是句子的连接方式。用“因为浮出而站立”这句话,是在说明“浮出,所以是 ummaṅga”这个词的语义。muj 这个词根的 u 音变成了 a 音,意思是从被称为无明黑暗的水中浮出来。为了说明“taggha”这个虚词有“因此、由于这个原因”的意思,说了“因为”等那段话。用“在接受的意义上”这句话,是在说明 taggha 这个词有“善、好”的意思,taggha 就是“萨度”的意思。“只有三”是指:“专注而分别”算一个,“与肉食相关”算一个,“带饭粒的”算一个,只有这三个。
Tatthāti vissajjane. Bhaddako te ummaṅgoti ettha ummaṅgasaddo pañhavācakoti āha ‘‘bhaddakā te pañhā’’ti. Tattha teti tava. Kasmā pañhā ‘‘ummaṅgo’’ti vuccatīti āha ‘‘pañcā hī’’tiādi. Hi yasmā ummaṅgoti vuccati, tasmā pañhā ummaṅgo nāmāti yojanā. ‘‘Ummujjitvā ṭhitattā’’ti iminā ummujjatīti ummaṅgoti vacanatthaṃ dasseti. Mujadhātu ukārassa akāro, avijjandhakārasaṅkhātā udakato ummujjatīti attho. ‘‘Tagghā’’ti nipātassa tasmā kāraṇāti atthaṃ dassento āha ‘‘yasmā’’tiādi. ‘‘Sampaṭicchanatthe’’ti iminā tagghasaddo sādhuatthoti dasseti, taggha sādhūti attho. Tīṇiyevāti ‘‘samādahitvā visibbentī’’ti ekaṃ, ‘‘sāmisenā’’ti ekaṃ, ‘‘sasitthaka’’nti ekanti imāni tīṇiyeva.
四种败坏的注释
Catuvipattivaṇṇanā
336“我们问过的那件事”,这里说从鼻音之后省略了“a”音,所以说成“我们没有问过那件事”。其中,“那”指所问的内容,“你”就是对方。也有版本写作“你”,意思一样。“那件事就是那件事”指的就是同一个问题。“另外”指不同的方式。
336.Yaṃ taṃ pucchimhāti ettha niggahitato paraṃ akāralopoti āha ‘‘yaṃ taṃ apucchimhā’’ti . Tattha yanti pañhaṃ. Tanti tuvaṃ. ‘‘Tva’’ntipi pāṭho, ayamevattho. Taṃ tadevāti taṃ taṃ eva pañhaṃ. Aññathāti aññaṃ ākāraṃ.
对于“凡粗恶者,彼为戒失坏”这句话,既然提问时并没有问到戒失坏,那为什么还要用“彼为戒失坏”来回答呢?所以接着说了“虽然”等话。“此”指的就是“凡粗恶者,彼为戒失坏”这句话。为了把其中的含义详细展开,又说了“于四种之中”等。“说已”是指简略地说完之后。
Ye duṭṭhullā sā sīlavipattīti ettha nanu sīlavipattiṃ pucchanto pañho natthi, kasmā pana ‘‘sā sīlavipattī’’ti vissajjanaṃ vuttanti āha ‘‘kiñcāpī’’tiādi. Etanti ‘‘ye duṭṭhullā sā sīlavipattī’’ti vacanaṃ. Tamevatthaṃ vitthārento āha ‘‘catūsu hī’’tiādi. Vatvāti saṃkhepena vatvā.
“三种失坏”是指除了戒失坏之外的其余三种失坏。“于此处”是指在“土喇咤亚”等语句当中。
Tissannaṃ vipattīnanti sīlavipattito avasesānaṃ tissannaṃ vipattīnaṃ. Tatthāti ‘‘thullaccaya’’ntiādivacane.
为了说明“诽谤”这个词的施动者,他说“说者”。接着用“如是说”等语句来显示说的方式。
‘‘Abbhācikkhantī’’ti padassa kattāraṃ dassento āha ‘‘vadantā’’ti. ‘‘Tathāha’’ntiādinā vadanākāraṃ dasseti.
“此以六”这句话,是用来显示这里的“此”和“彼”中的“彼”字是词的一种修饰。“以此量”是指仅仅以“土喇咤亚”等说法为限度。被解答了,这是连接关系。
‘‘Ayaṃ chahī’’ti iminā ayaṃ sāti ettha sāsaddo padālaṅkāroti dasseti. Ettāvatāti ettakena ‘‘thullaccaya’’ntiādivacanamattena. Vissajjitaṃ hotīti sambandho.
截断等的注释
Chedanakādivaṇṇanā
337为了说明“有多少截断者”等提问是连续问的状态,他说了“然而因为”等话。提问有两种:按是否连续来分。其中,靠解答而前后连贯的提问,叫连续问;不看重解答、随自己心意问的,叫不连续问。这些的详细说明应从《导论注》等书中了解。这里也因为解答“十一乃至第三次”而连贯,所以叫连续问。然而因为已经解答了,这是连接关系。“依数”是指依“十一”这个数,或者依能力、或者依所属来说。“唯依数的连续”是指唯依“有多少”这个数字的连续。“它们”指那些问题。“在那里”指在“六截断者”等文句中。“就是这个”指这句话本身。“非先”指先前没说过,意思是不旧、是新的。“然而这个”指然而这句话。用“十六”这个词,是把“十六”中的 d 音读成 ḷ 音,念成“soḷasā”也说得通,他这样显示。“知”是施设,这里为了显示应当补上“这样说之后”这个省略的句子来连接,所以他说“‘知’者,即这样说之后施设”。“它们”指“知”者,即施设的学处,这是意思。“如此”指按将要说的方式。“应入”中的 iti 是表示结束的意思。应当连接为“如此应知”。
337.Katichedanakānītiādipucchānaṃ anusandhipucchābhāvaṃ dassento āha ‘‘yasmā panā’’tiādi. Pucchā hi anusandhiananusandhivasena duvidhā. Tattha vissajjanena anusandhivasena pucchā anusandhipucchā nāma, vissajjanamanapekkhitvā yathākāmapucchā ananusandhipucchā nāma. Tāsaṃ vitthāro nettiaṭṭhakathādīsu gahetabbo. Idhāpi ‘‘ekādasa yāvatatiyakā’’ti vissajjanena anusandhānattā anusandhipucchā nāma. Yasmā pana vissajjitoti sambandho. Saṅkhāvasenāti ekādasā’’ti saṅkhāya sattiyā, āyattena vā. Saṅkhānusandhivasenevāti ‘‘katī’’ti saṅkhāya anusandhivasena eva. Tesanti pañhānaṃ. Tatthāti ‘‘cha chedanakānī’’tiādipāṭhe. Idamevāti idaṃ eva vacanaṃ. Apubbanti pubbe na vuttaṃ, aporāṇaṃ navanti attho. Yaṃ panetanti yaṃ pana etaṃ vacanaṃ. ‘‘Soḷasā’’ti iminā sodasāti ettha dakārassa ḷakāraṃ katvā ‘‘soḷasā’’ti pāṭhopi yujjatīti dasseti. Jānanti paññattāti ettha ‘‘evaṃ vatvā’’ti pāṭhasesaṃ ajjhāharitvā yojetabbabhāvaṃ dassento āha ‘‘jāna’’nti evaṃ vatvā paññattā’’ti. Teti ‘‘jāna’’nti paññattā sikkhāpadāti attho. Evanti vakkhamānanayena. Paviseyyātīti ettha itisaddo parisamānattho. Iti veditabboti yojanā.
不共等的注释
Asādhāraṇādivaṇṇanā
338“前问”是指“有多少截断者”等提问中先前所说的那个问题。“于彼”是指在“二十、二百”等文句处。为了说明“二不定”这个词是非聚合带数释,所以说“以二不定”。用“saddhi”这个词表明,在表示“与……一起”等连接关系时,要用具格。
338.Purima pañhanti ‘‘kati chedanakānī’’tiādipañhānaṃ pure vuttaṃ pañhaṃ. Tatthāti ‘‘vīsaṃ dve satānī’’tiādipāṭhe. ‘‘Dveaniyatehī’’ti padassa asamāhāradiguvākyaṃ dassento āha ‘‘dvīhi aniyatehī’’ti. ‘‘Saddhi’’nti iminā sahādiyoge karaṇavacananti dasseti.
在偈颂中,应当按“洗涤与学处”等来作连接。“二毛”指的是两条关于羊毛的学处。
Gāthāyaṃ ‘‘dhovanañca sikkhāpada’’ntiādinā yojanā kātabbā. Dve lomāti dve eḷakalomasikkhāpadāni.
以“完全”等开头的这两偈半,它们的连接方式很容易理解。
‘‘Sakalo’’tiādikāya aḍḍhateyyagāthāya yojanā suviññeyyāva.
在“从僧团驱摈十”这句里,为了说明“从僧团被驱摈”所说的这十种是怎样连接的,就说“从僧团被驱摈”等等。“在那里”指的是在比丘尼分别中。“如同”是说像小的那样,就是这个意思。“这样”就是如此。
Saṅghamhādasa nissareti ettha ‘‘saṅghamhā nissārīyatī’’ti (pāci. 680, 730) evaṃ vuttā dasāti yojanānayaṃ dassento āha ‘‘saṅghamhā nissārīyatī’’tiādi. Tatthāti bhikkhunivibhaṅge. Tathāti yathā khuddakā, tathāti attho. Itīti evaṃ.
“他们”指的是巴拉基格。应当这样连接:就像黑蛇等难以接近一样,它们也难以接近。“难行”这个词,通过 sad 这个词根,显示出“行”的意思。“难触犯”是指很难被触犯,也就是不容易触犯。“相似”就是等同的譬喻。为了显示相似的样子,所以说“如”等等。
Tesanti pārājikānaṃ. Kaṇhasappādayo durāsadā viya durāsadā hontīti yojanā. ‘‘Durūpagamanāti iminā sadadhātuyā gatyatthaṃ dasseti. Durāsajjanāti dukkhena āsajjitabbā, āsajjituṃ na sukarāti attho. Samūpamāti samaupamā. Samūpamākāraṃ dassento āha ‘‘yathā’’tiādi.
“共通”是指与八条巴拉基格共通。要连起来理解:与每一条巴拉基格各自共通。“他们不增长”在这里,是把譬喻和所譬喻的事物都讲清楚之后,再说明连接方式,所以说“如这些”等。“不增长法”是指不增长的自性。“以本性戒的状态”是指以本性具戒的状态;也有写本作“以本性戒的没有”,意思是以本性戒的不存在,也就是不存在的因。“至此”是指仅凭“八巴拉基格”等这句话,就应当连起来理解为已经显示。“分别”是指应当按巴拉基格等来分别,所以叫分别。“其中”是指在“二十三条桑喀地谢思”等文句中。“总摄之言”是指总摄一切三种灭诤的话,或者总摄一切罪行的灭诤的话。“以二灭诤”是指以现前毗尼和自言毗尼,也就是以两种灭诤。
Sādhāraṇanti aṭṭhahi pārājikehi sādhāraṇaṃ. Ekekassa pārājikassāti sambandho. Avirūḷhī bhavanti teti ettha upamānopameyyānaṃ pākaṭabhāvaṃ katvā yojanānayaṃ dassento āha ‘‘yathā ete’’tiādi. Avirūḷhidhammāti avirūḷhīsabhāvā. Pakatisīlabhāvenāti pakatiyā sīlavantabhāvena, ‘‘pakatisīlābhāvenā’’tipi pāṭho, pakatisīlassa abhāvena, abhāvahetūti attho. Ettāvatāti ettakena ‘‘aṭṭheva pārājikā’’tiādivacanamattena, dassitaṃ hotīti sambandho. Vibhattiyoti pārājikādivasena vibhajitabbāti vibhattiyoti. Tatthāti ‘‘tevīsati saṅghādisesā’’tiādipāṭhe . Sabbasaṅgāhikavacananti sabbesaṃ tiṇṇaṃ samathānaṃ, sabbāsaṃ vā āpattīnaṃ samathānaṃ saṅgāhikavacanaṃ. ‘‘Dvīhi samathehī’’ti sammukhāvinayena ca paṭiññātakaraṇena cāti dvīhi samathehi.
此指的是“二伍波萨他、二自恣”这句话。诸分别一词,因为应被分别的事物与分别的作用不可分离,所以按存在的方式来说;因此,应取“应被分别者”就是“分别”这个词义。还应接上“此外还有这些分别”。为了显示与上文“仅以显示分别本身而说此,并非以诸灭诤止息的方式来说”不同的另一种义理,所以说“或者”等。“这些分别”这一句,在“依”这一句中是没有说出的宾语。应接上“依而犯”。“它们”指诸罪。“以所说的方式”就是指以三灭诤所说的方式。“以它们为根本的”,因为那些伍波萨他等是这些的根本,所以叫以它们为根本,即“它们的”。这里通过以结果代称原因的方式,显示了所述的义理。“它们分别”就是指伍波萨他等诸分别。
Etanti ‘‘dve uposathā dve pavāraṇā’’ti vacanaṃ. Vibhajanānīti vibhajitabbānaṃ vibhajanakiriyāya avinābhāvato bhāvavasena vuttaṃ, tasmā vibhajitabbāti vibhattiyoti vacanattho kātabbo. Aparāpi imā vibhattiyo hontīti yojanā. Heṭṭhā vuttassa ‘‘vibhattimattadassaneneva cetaṃ vuttaṃ, na samathehi vūpasamanavasenā’’ti vacanassa atthanayato aññaṃ atthanayaṃ dassento āha ‘‘athavā’’tiādi, ‘‘imāpi vibhattiyo’’ti padaṃ ‘‘nissāyā’’ti pade avuttakammaṃ . Nissāya āpajjantīti sambandho. Tāti āpattiyo. Vuttappakārehevāti tīhi samathehīti vuttapakāreheva. Taṃmūlikānanti te eva uposathādayo mūlametāsanti taṃmūlikā, tāsaṃ. Iminā kāriyūpacārena vuttanayaṃ dasseti. Tā vibhattiyoti uposathādivibhattiyo.
巴拉基格等罪行的注释
Pārājikādiāpattivaṇṇanā
339“这样解说之后”是用来连接上下文的。应当这样连接:也就是这个,名叫巴拉基格罪。“巴拉基格罪”,就是名为罪的巴拉基格。通过“已败亡的人”这句话,说明“从教法上使这个人败亡,所以叫巴拉基格”这个词义。ṇya后缀表示“以……为因”的意思,ya变成了ka。“堕”就是退堕。“败”就是失败。“落”就是堕落。“无救”就是从僧团中被驱逐。“于彼人不被引出”,意思是说,对那个人,从僧团中引出后不再带回来,也就是不被召回。通过“伍波萨他、自恣等类别”这句话,说明共住的性质。因为重视文字,所以直接说“这是罪”。“此”指的是接下来要说的内容。“此中”指的是在偈颂中。“因此故”这里,用“故”这个字显示“因”这个字的因义。
339. Evaṃ vissajjetvāti sambandho. Yadidaṃ āpattipārājikaṃ nāmāti yojanā. Āpattipārājikanti āpattisaṅkhātaṃ pārājikaṃ. ‘‘Parājayamāpanno’’ti iminā sāsanato puggalaṃ parājetīti pārājikanti vacanatthaṃ dasseti. Ṇyapaccayo hetukatvatthavācako, yakārassa kakāro. Cutoti cavako. Paraddhoti viraddho. Bhaṭṭhoti patito. Niraṅkatoti saṅghamhā apasārito. Anīhate tasmiṃ puggaleti tasmiṃ puggale saṅghamhā nīharitvā na harite, anapanīteti attho. ‘‘Uposathapavāraṇādibhedo’’ti iminā saṃvāsasarūpaṃ dasseti. Byañjane ādaramakatvā ‘‘etaṃ āpattī’’ti vuttaṃ. Ayaṃ hīti ayaṃ evaṃ vakkhamāno. Etthāti gāthāyaṃ. Tena tasmāti ettha ‘‘tasmā’’ti padena ‘‘tenā’’ti padassa kāraṇatthaṃ dasseti.
这里“此中”是指第二首偈颂。“在开头也应当被希求”是连接关系。“实”就是真实。“此中”是指在别住给予等四种甘马当中。“僧团”等说法的语义,是一个三词异事外义复合词;通过“ceva”和“ca”这两个词,显示初余二词的双方词义皆具主导性。“应被希求”这个词,因为诸格都期待动作,所以被加入来表达动作义。“属于”是指属于罪,用这个来显示另一个词。也有人说,在“应被希求”这个意义上加上a-后缀,把它看作二次衍生词。不过这是轻的说法。这里的重说法是:开头和剩余合为“初余”,僧团于初余中为彼罪所应希求者,所以叫桑喀地谢思。
Etthāti dutiyagāthāyaṃ. Ādimhi ceva icchitabboti sambandho. Hīti saccaṃ. Etthāti parivāsadānādīsu catūsu kammesu. ‘‘Saṅgho’’tiādivacanattho tipadabhinnādhikaraṇabāhiratthasamāso hoti, cevasaddacasaddehi ādisesapadānaṃ ubhayapadatthapadhānabhāvaṃ dasseti, ‘‘icchitabbo’’ti padaṃ kārakānaṃ kiriyāpekkhattā kiriyatthāya pakkhittaṃ. Assāti āpattiyā, iminā aññapadaṃ dasseti. Icchitabbatthe apaccayaṃ katvā taddhitantipi vadanti. Lahukanayo panesa. Ayaṃ panettha garukanayo – ādi ca seso ca ādisesā, saṅgho ādisesesu assā icchitabboti saṅghādisesoti.
这里“句”指的是学处。为了说明“以不定性而作,所以是不定性”,作者说“因为这个学处是以不定性而作的”。因为已经作了,所以被称为不定——应该这样连接理解。“其中”指在不定中。“于何处”指在学处中。“彼亦”指学处法也是如此。
Anekaṃsikataṃpadanti ettha padanti sikkhāpadaṃ. Anekaṃsena kataṃ anekaṃsikatanti dassento āha ‘‘yasmā idaṃ sikkhāpadaṃ anekaṃsena kata’’nti. Yasmā kataṃ, tasmā aniyatoti pavuccatīti yojanā. Tatthāti aniyate. Yatthāti sikkhāpade. Sopīti sikkhāpadadhammopi.
“于诸过失中”:即指诸种过失。因为它们越过无过失的状态而来、而去、持续生起,所以称为过失。“因此”:即因于过失。“粗”:即粗重。此处以“因粗重性”一语,说明“因此”一词中的“tena”表示原因之义;其连接关系为:因过失粗重之故。“此”:指犯戒之法。此偈说明其余轻罪中的粗重过失,就是“粗重罪”一词的含义。应当知道:有两个成分并存时,因其后接连声,故成为短音。
Accayesūti dosesu. Te hi niddosaṃ atikkamma ayanti gacchanti pavattantīti accayāti vuccanti. Tenāti accayena. Thūloti oḷāriko. ‘‘Thūlattā’’ti iminā ‘‘teneta’’nti ettha tenasaddassa kāraṇatthaṃ dasseti. Accayassa thūlattāti sambandho. Etanti āpattidhammaṃ. Imāya gāthāya aññesaṃ lahukāpattīnaṃ thūlo accayo thullaccayoti vacanatthaṃ dasseti. Dvebhāve sati saṃyogaparattā rasso hotīti daṭṭhabbaṃ.
“舍后应当说”,以此说明:舍弃就是“尼萨耆亚”,这是在说罪之前应当做的律甘马的名称,因为它具有这个含义,所以称为“尼萨耆亚”。
‘‘Nissajjitvā desetabbato’’ti iminā nissajjanaṃ nissaggo, āpattidesanato pubbabhāge kattabbassa vinayakammassetamadhivacanaṃ, so etassatthīti nissaggiyanti vacanatthaṃ dasseti.
用“善法”这个词,应当知道指的就是善心本身,所以说“名为善法的善心”。通过“令心堕落”这句话,显示“令心堕落故称为巴吉帝亚”这个词的含义。在这里,本来应该说“令心堕落”,但调换了词序,又把“ta”音省略掉,所以说成“巴吉帝亚”。圣典的法则确实深妙难思。后缀“ṇya”在这里表示“因”的意思。难道不是仅凭“令善法堕落”就已经成立了“巴吉帝亚”这个词的释义吗?那为什么又说“犯心迷乱者”呢?因此说了“然而因为”等话。“因为”是连接词。
Kusaladhammasaddena kusalacittameva gahetabbanti āha ‘‘kusaladhammasaṅkhātaṃ kusalacitta’’nti. ‘‘Kusalacittaṃ pātetī’’ti iminā cittaṃ pātetīti pācittiyanti vacanatthaṃ dasseti. Ettha ‘‘cittapātiya’’nti vattabbe padavipariyāyaṃ katvā, takārassa ca lopaṃ katvā ‘‘pācittiya’’nti vuttaṃ. Acinteyyo hi pāḷinayo. Ṇyapaccayo hetukatvatthavācako. Nanu ‘‘pāteti kusalaṃ dhamma’’nti imināva ‘‘pācittiya’’nti padassa nibbacanaṃ siddhaṃ, kasmā pana ‘‘aparajjhati cittasammohanaṭṭhāna’’nti vuttanti āha ‘‘yaṃ panā’’tiādi. Yasmā hotīti sambandho.
在诸“应忏悔”罪中,为什么不先展示词源解释,却说了“比丘非亲族”等话?对此回答说:“正是为了显示前面所说的‘应受呵责’这一性质的原因。”通过“应被忏悔”这一说法,说明从其他罪的忏悔方式来看,应当先单独说出“应受呵责”等,然后再作忏悔,因此名为“应忏悔”,这就是在展示词源解释。
Pāṭidesanīyāsu nibbacanameva adassetvā kasmā ‘‘bhikkhu aññātako santo’’tiādi vuttanti āha ‘‘vuttagārayhabhāvakāraṇadassanatthamevā’’ti. ‘‘Paṭidesetabbato’’ti iminā aññāpattidesanānayato ‘‘gārayha’’ntiādinā paṭi visuṃ vatvā desetabbāti pāṭidesanīyāti nibbacanaṃ dasseti.
在这里,“恶作”一词中的“恶”既有“恶劣”的意思,也有“丑陋”的意思。为了说明这一点,论主说:“恶劣地所作,或丑陋地所作。”“那”指的是业。“然而那”则是指恶作,并与“过失”相关联。“属于那”就是属于恶作的。它的含义应当这样理解,这是文句的连接方式。“确实”是用来展开详细说明的。“任何恶”是连接上下文。“若”的意思是“或”。因为“若”这个词正是“或”的同义词。“此亦”是指此业,并与“恶”相关联。
Dukkaṭanti ettha dusaddo duṭṭhuattho ca virūpattho ca hotīti dassento āha ‘‘duṭṭhu kataṃ, virūpaṃ vā kata’’nti. Tanti kammaṃ. Taṃ panetanti dukkaṭaṃ, khalitanti sambandho. Assāti dukkaṭassa. Tassattho evaṃ veditabboti yojanā. Hīti vitthāro. Yaṃ pāpanti yojanā. Yadīti atha. Yadisaddo hi athapariyāyo. Idampīti idampi kammaṃ, pāpanti sambandho.
“Lapita(所说)”这个词,在这里用“durābhaṭṭha(恶说)”来显示 bhās 这个词根有“说”的意思。“Yaṃ”指的是言语。“Kiñca bhiyyo”意思是超出应当说的言语之外,也就是“还有什么”。“Saṃkiliṭṭhañca yaṃ pada”这里,ca 字是“也”的意思,要和“pada(言说)”连在一起理解;yaṃ 字是“因为”的意思,所以说“因为那也被染污,所以也是言说”。那也就是言说。因为 pada 一词是言说的表达者。那言说因为是染污的,所以是这样连接理解的。怎样是染污的呢?这是连接理解。“Yasmā”一词显示 yaṃ 字是“因为”的意思。“Naṃ”指言说。“Etaṃ iti vuccati”是应当解释的言说。“Dubbhāsitanti etaṃ vuccati”是解释的言说。这里的“此”就是指这个言说,这个言说就是它的意思。
‘‘Lapita’’nti iminā durābhaṭṭhanti ettha bhāsadhātuyā kathanatthaṃ dasseti. Yanti vacanaṃ. Kiñca bhiyyoti tato atirekaṃ kathetabbavacanaṃ kiñcāti attho. Saṃkiliṭṭhañca yaṃ padanti ettha cakāro pisaddattho ‘‘pada’’nti ettha yojetabbo, yaṃsaddo kāraṇatthoti āha ‘‘saṃkiliṭṭhaṃ yasmā tampi pada’’nti. Tampi padanti tampi vacanaṃ. Padasaddo hi vacanavācako. Tampi vacanaṃ yasmā saṃkiliṭṭhaṃ hotīti yojanā. Kathaṃ saṃkiliṭṭhaṃ hotīti yojanā. ‘‘Yasmā’’ti padena yaṃsaddo kāraṇatthoti dasseti. Nanti padaṃ. ‘‘Etaṃ iti vuccatī’’ti saṃvaṇṇetabbapadaṃ. ‘‘Dubbhāsitanti etaṃ vuccatī’’ti saṃvaṇṇanāpadaṃ. Etanti etaṃ padaṃ, etaṃ vacananti attho.
这里说的“此中”,是指应学偈颂。这里说的“此”,是阐明诸罪词源解释的话语,和“所说”相连。为了阐明什么而说?所以说“为了阐明所摄之义”。
Etthāti sekhiyagāthāya. Idanti āpattīnaṃ nibbacanadīpakaṃ vacanaṃ, vuttanti sambandho. Kassa dīpanatthaṃ vuttanti āha ‘‘saṅgahitassa atthassa dīpanattha’’nti.
这里说的“其中”,是指“覆盖者过雨”等语句而言。“屋”指普通的房子;但“此屋”则是句义的连接方式。详加说明时,他说“根本罪”等。先说了“未开”,为显示它的意思,才说“善覆盖”。“开”就是未覆盖。详说“不漏雨”的状态时,他说“根本罪”等。“开启的比丘不犯”——这是前后文相连接的说法。“在清净处”,就是在清净的部分。“因此”与“由此”大多意思相同,所以说“由此原因”。所谓“如此此开”,也就是说“若此覆盖者开”;这是句义的连接。
Tatthāti ‘‘channamativassatī’’tiādivacane. Gehanti pakatigehaṃ. Idaṃ pana gehanti yojanā. Vitthārento āha ‘‘mūlāpattiñhī’’tiādi. ‘‘Avivaṭa’’nti vatvā tassatthaṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘succhanna’’nti. Vivaṭanti acchannaṃ. Nātivassanabhāvaṃ vitthārento āha ‘‘mūlāpattiñhī’’tiādi. Vivaranto bhikkhu nāpajjatīti sambandho. Suddhanteti suddhakoṭṭhāse. ‘‘Tasmā’’ti ca ‘‘tenā’’ti ca yebhuyyena atthato ekaṃ, tasmā vuttaṃ ‘‘tena kāraṇenā’’ti. Evañcetaṃ vivaṭanti evaṃ etaṃ channaṃ ce vivaṭanti yojanā.
被压制着的,就是被征服着的。用“树林等密丛是阿兰若”这句话,显示“林”这个词是阿兰若的同义词。否定了“去”这个词有“有等”之类的含义之后,说明它含有皈依之义,于是说“是皈依”。“彼”指林。“他们”指鹿。通过“出息”这个词,因为两者不可分离,“入息”的意思也应当一并取用,意思是正在作入出息。“虚空”指无碍虚空。“鸟类”指飞禽。用“一切有为法”这句,显示在“诸法”这里只应取有为法。用“灭尽”这句,显示“坏”这个词是灭尽的表达。“他们”指一切有为法。“趣”指住处。为什么坏是诸法的趣?回答说“因为不……”等。“因为”即由于。“他们”指一切有为法。“灭尽”指坏。“长久”指八十年等那么长的时间。“涅槃是阿拉汉的趣”是应当解释的句子。用“漏尽者”这句,显示“阿拉汉”这个词的含义。用“无余涅槃界”这句,显示“涅槃”这个词在此处所指的是涅槃。偈颂中那些义理被收摄后在这里被计算,这就是偈颂摄集。
Paripātiyamānānanti abhibhūyamānānaṃ. ‘‘Rukkhādigahanaṃ arañña’’nti iminā pavananti padassa araññapariyāyataṃ dasseti. Gatisaddassa bhavabhedādiatthaṃ paṭikkhipitvā paṭissaraṇatthe hotīti dassento āha ‘‘paṭissaraṇaṃ hotī’’ti. Tanti pavanaṃ. Teti migā. ‘‘Assasantī’’ti padena ‘‘passasantī’’ti atthopi gahetabbo avinābhāvato, ānāpānaṃ karontīti attho. Ākāsoti ajaṭākāso. Pakkhīnanti vihaṅgamānaṃ. ‘‘Sabbesaṃ saṅkhatadhammāna’’nti iminā dhammānanti ettha saṅkhatadhammoyeva gahetabboti dasseti. ‘‘Vināsovā’’ti iminā vibhavasaddo vināsavācakoti dasseti. Tesanti sabbesampi saṅkhatadhammānaṃ. Gatīti patiṭṭhā. Kasmā vibhavo dhammānaṃ gati hotīti āha ‘‘na hī’’tiādi. Hīti yasmā. Teti sabbepi saṅkhatadhammā. Vināsanti vibhavaṃ. Sucirampīti asītivassādikālampi. Nibbānaṃ arahato gatīti saṃvaṇṇetabbapadaṃ. ‘‘Khīṇāsavassā’’ti iminā arahatoti padassa atthaṃ dasseti. ‘‘Anupādisesanibbānadhātū’’ti iminā ‘‘nibbāna’’nti padassa idha adhippetanibbānaṃ dasseti. Gāthāya te te atthā saṃgahetvā gaṇiyanti etthāti gāthāsaṅgaṇikaṃ.