不离问的注释
(1) Avippavāsapañhāvaṇṇanā
479在“流汗偈”这一段里,因为所要说的事情含义很深,持律的人在思考它的时候,身体都会冒汗,所以叫“流汗”;这些偈颂本身就是“流汗偈”,这里说的就是在这些偈颂当中。“不得非净受用”这句话,是在说明净受用是可以得到的。为了说明净受用,才说了“沐浴、饮食等”。“无犯”是指对母比丘尼来说没有犯戒。“此问”这里,“问”这个字在声明学著作里是自性三性,但在这里是按阴性来说的。“诸贤智者”这句话是在说明善的成因,意思是说,因贤智故为善。“此”是指所问的内容。“此”是指解答。“此”是指偈颂。
479.Sedamocikagāthāsūti adhippāyatthassa gambhīrattā taṃ cintentānaṃ vinayadharānaṃ kāye sedaṃ mocetīti sedamocikā, sāyeva gāthā sedamocikagāthā, tāsu. ‘‘Akappiyasambhogo na labbhatī’’ti iminā kappiyasambhogo labbhatīti dasseti. Kappiyasambhogaṃ dassetuṃ ‘‘nahāpanabhojanādī’’ti vuttaṃ. Anāpattīti mātubhikkhuniyā anāpatti. Esā pañhāti ettha pañhasaddo sabhāvatiliṅgoti saddasatthesu (saddanītidhātumālāyaṃ 16 hakārantadhātu; abhidhānappadīpikāyaṃ 115 gāthāyaṃ) vutto, idha itthiliṅgavasena vutto. ‘‘Paṇḍitehī’’ti iminā kusalassa kāraṇaṃ dasseti, paṇḍitattā kusaloti adhippāyo. Assāti pañhāya. Etanti vissajjanaṃ. Assāti gāthāya.
“十一应避”是一个不分析词形的说明,意思是“应避开这十一种”。因此才说了“ye”等话。“他们亦”中的“亦”字,表示在偈颂里被省略而需从上下文理解的“te”。
Ekādasa vivajjiyāti avibhattikaniddeso, ekādasa vivajjiyeti attho. Tena vuttaṃ ‘‘ye’’tiādi. Tepīti pisaddo gāthāyaṃ luttaniddiṭṭhagamyamānabhāvaṃ dasseti.
“来”是指那位以前做过理发师的比丘。“化现之佛陀”是指佛陀变化出来的佛陀形像。
Ayanti nhāpitapubbako bhikkhu. Nimmitabuddhanti buddhena nimmitaṃ buddharūpaṃ.
“应避开”这里,y这个字母是tvā后缀的变体,所以说“避开之后”。所谓“无头者,即那个躯干,存在”,这是句子的连接方式。因为无头,用什么身体来系缚生命呢?所以叫“躯干”。“其”指的是这个躯干。
Vivajjiyāti ettha yakāro tvāpaccayassa kāriyoti āha ‘‘vivajjetvā’’ti. Asīsakaṃ yaṃ taṃ kabandhaṃ atthīti yojanā. Asīsakattā kena sarīrena jīvitaṃ bandhatīti kabandho. Yassāti kabandhassa.
“实”指真实。“他们”指无能力的人。
Hīti saccaṃ. Teti abhabbapuggalā.
“语”在这里是y字脱落,所以注释说“语之”。“如是我”就是“如此是我的”,也就是说,那是指“我的言语”;这是句子的一种连接方式。或者,“如是我”就是“如此这些人”,这样说的时候,指的就是“这些人”;这同样是句子的连接方式。“声音亦”这一说法,是用来说明gira一词是声音的同义词。“实”就是真实。所谓“沉默而坐的彼比丘之”,也是同样一处句子连接。如果意门没有罪,那么在这种情况下,为什么会犯语罪呢?因为有所说,所以注释说“然而因为”等。“因此”就是由于这个原因。“此”指比丘。
Vācāti ettha yakāralopoti āha ‘‘vācāyā’’ti. Iti meti evaṃ mama. Evaṃ vadamāne mama vacananti yojanā. Athavā itimeti evaṃ ime, evaṃ vadamāne ime janāti yojanā. Saddampīti iminā girasaddo saddapariyāyoti dasseti. Hīti saccaṃ. Tuṇhībhūtassa nisinnassa tassa bhikkhunoti yojanā. Yadi manodvāre āpatti nāma natthi, evaṃ sati kasmā āpajjeyya vācasikanti vuttanti āha ‘‘yasmā panā’’tiādi. Tenāti tasmā. Assāti bhikkhussa.
“彼比丘尼犯戒”,这是句子的连接关系。所谓“所说的那种”,是指前面说过的“包含在村落范围内”那一种。
Sāti bhikkhunī, āpajjatīti sambandho. Vuttappakāranti ‘‘gāmantarapariyāpanna’’nti vuttappakāraṃ.
这里说的“那些”,是指两位比丘尼。
Tāsūti dvīsu bhikkhunīsu.
这里说的“四人”,是为了说明这四人的具体所指,才说“一位老师和三位弟子”。“亲手”是指亲手偷取。“由命令”是指通过命令偷取。“其余”是指弟子们,连接起来就是“每人一个摩沙迦”。“这里”是指在《附随》的〈流汗偈〉中。
Caturo janāti ettha catunnaṃ janānaṃ sarūpaṃ dassento āha ‘‘ācariyo ca tayo ca antevāsikā’’ti . Sāhatthikāti sahatthā avaharitā. Āṇattiyāpīti āṇattena avaharitāpi. Itaresanti antevāsikānaṃ, ekeko māsakoti sambandho. Etthāti parivāre sedamocikagāthāyaṃ.
巴拉基格等问题的注释
(2) Pārājikādipañhāvaṇṇanā
480“敷具广说”是指初巴拉基格分别中(《巴拉基格》65)所说的敷具广说。
480.Santhatapeyyālañcāti paṭhamapārājikavibhaṅge (pārā. 65) vuttaṃ santhatapeyyālañca.
这句话是就形相转变而说的,指的是在比丘形相发生转变时,受取的失效。
Liṅgaparivattaṃ sandhāyāti sati liṅge parivatte paṭiggahaṇassa vijahanaṃ sandhāya vuttaṃ.
“若”指的是比丘,要和“回向”连起来理解。应当理解为“为了自己的利益”。
Yoti bhikkhu, pariṇāmetīti sambandho. Attano atthāyāti yojanā.
“彼之”这个字,说的是偈颂里的。“乌鸦排便的”,是指乌鸦拉出来的粪便。“被泥涂抹的”,是指被泥巴涂抹。应当连起来理解为“唯独落在身体上”。
Assāti gāthāya. Kākauhadanti kākehi karīsussaggaṃ. Kaddamamakkhitanti kaddamena makkhitaṃ. Kāyagatāneva hutvāti sambandho.
“Hīti”是详细说明。应当这样连接:应当杀害那个非圣者的女人,或者那个非圣者的男人。由于性别转变这个原因,而成为女身,或成为男身,这就是它们的关联。“成为女身”是指成为女人之后而存在,或者达到了女性的状态。
Hīti vitthāro. Anariyaṃ taṃ itthiṃ vā taṃ purisaṃ vā haneyyāti yojanā. Liṅgaparivattena hetubhūtena itthibhūtaṃ, purisabhūtañcāti sambandho. Itthibhūtanti ca itthī hutvā bhūtaṃ, itthibhāvaṃ vā pattaṃ.
应当这样连接:就像鹿角苦行者、狮子王子等人在畜生趣中的父母一样。鹿角苦行者,是指名叫鹿角的苦行者。狮子王子,是指斯哈·巴胡王子。用“等”这个字,把富利达多等人也包括进来。
Migasiṅgatāpasasīhakumārādīnaṃ tiracchānagatamātāpitaro viyāti yojanā. Migasiṅgatāpasoti migasiṅganāmako (jā. aṭṭha. 5.17.96 ādayo) tāpaso. Sīhakumāroti sīhabāhukumāro. Ādisaddena bhūridattādayo saṅgaṇhāti.
应理解为:在库伦德所说。
Kurundiyaṃ āgatanti sambandho.
“说真实”这句偈颂,应当用“如是”这个词把它连接到“说真实的人犯轻罪”那里。也就是说,“说真实”这句偈颂的含义就是这样。
‘‘Saccaṃ bhaṇantoti gāthāyā’’ti padaṃ ‘‘saccaṃ bhāsato lahukāpatti hotī’’ti ettha itisaddena sambandhitabbaṃ. ‘‘Saccaṃ bhaṇanto’’ti gāthāya iti atthoti yojanā.
巴吉帝亚等问题的注释
(3) Pācittiyādipañhāvaṇṇanā
481给予筹签的这位比丘,有应被断除的条件——应当这样连接理解。用“有巴拉基格”这句话,是在说明“有应断”这个词的含义。
481. Salākaṃ dentassa assa bhikkhussa chejjaṃ hotīti yojanā. ‘‘Pārājikaṃ hotī’’ti iminā hotichejjanti padassa atthaṃ dasseti.
应该取像长得很端正的榕树那样的树下位置,或者就直接取那个地方本身。
Suppatiṭṭhitanigrodhasadisaṃ rukkhamūlaṃ, tameva vā gahetabbaṃ.
“三女”这里,是处格义用了对格的说法,或者是直接用了主格,所以注文说“于彼诸女中”。“凡那名为交媾的”这句话,是在显示“交媾”和“那”这两个词是同格关系。“不奉行”这句话,是在说明“na sevati”里的“ti”变成了“e”的形式(就像《本生注》4.11.76里“儿子像向父亲乞求”那样)。“三男”这里,要补上“前往”这个词来连接,所以注文说“前往三男”。这就说明“三男”这里是目的格义用了对格的说法。按照前面的方式理解,这里也可以解作“于三男中”,是处格义用了对格的说法,这个意思也说得通。按照这个方式理解,前面“三女”那里也可以解作“前往三女”,是目的格义用了对格的说法,这个意思也说得通。所以应当知道,这两种解释方式是互相启发、互相提示的。“名为二根者”这个说法,是在显示这里只取“非圣者”这个词所指的二根者。“不奉行”也是在说明“na cācareti”里的“ti”同样变成了“e”的形式。整句应当这样连接:那位比丘尼努力以身相触等交媾法的前分行为去犯戒。
Tissitthiyoti ettha bhummatthe upayogavacanaṃ, paccattavacanaṃ vāti āha ‘‘tāsupī’’ti. ‘‘Yaṃ taṃ methunaṃ nāma ta’’nti iminā ‘‘methunaṃ yaṃ ta’’nti padānaṃ samānādhikaraṇabhāvaṃ dasseti. ‘‘Na sevatī’’ti iminā na seveti ettha tikārassa ekārādesabhāvaṃ (jā. aṭṭha. 4.11.76 putto vā pitaraṃ yāce viya) dasseti. Tayo puriseti ettha ‘‘upagantvā’’ti padaṃ ajjhāharitvā sambandhitabbanti dassento āha‘‘tayo purisepi upagantvā’’ti. Iminā tayo puriseti ettha upayogatthe upayogavacananti dasseti. Purimanayaṃ gahetvā etthāpi ‘‘tīsu purisesū’’ti bhummatthe upayogavacananti atthopi yujjateva. Imaṃ nayaṃ gahetvā purimapadepi tissitthiyo upagantvāti upayogatthe upayogavacananti atthopi yujjateva. Tasmā te dve nayā aññamaññopadesadāyakanayā nāmāti daṭṭhabbaṃ. ‘‘Ubhatobyañjanasaṅkhāte’’ti iminā anariyasaddena ubhatobyañjanova idha gahetabboti dasseti. ‘‘Nācaratī’’ti iminā na cācareti etthāpi tisaddassa ekārādesabhāvameva dasseti. Methunadhammassa pubbabhāgaṃ kāyasaṃsaggaṃ āpajjituṃ vāyamantiyā tassā bhikkhuniyāti yojanā.
“彼之”这个字,在偈颂里应该连起来理解成“外道是成就者”。“就在那里面”指的是就在外道的修行行为里。“彼之”指的是外道的。“那本身”指的就是外道的修行行为。
Assāti gāthāya, titthiyo ārādhako hotīti yojanā. Tatthevāti titthiyavatte eva. Assāti titthiyassa. Tamevāti titthiyavattameva.
“桑喀地谢思等偈颂已说”这句话应与上文相连。“那”指的是吞咽。
Saṅghādisesantiādigāthā vuttāti sambandho. Tanti ajjhoharaṇaṃ.
应当这样连接:在空中的沙弥。加了“也”这个字,是在说明并非仅是僧团才是甘马所应对的对象。用“不应作”这句话,是在说明即使是僧团、即使是甘马所应对的对象,也只有在处于地面上时才可以。
Ākāsagataṃ sāmaṇeranti sambandho. Saṅghenapīti pisaddo na kammārahenevāti dasseti. ‘‘Na kātabba’’nti iminā saṅghopi kammārahopi bhūmigatova vaṭṭatīti dasseti.
“彼之”一词,在偈颂中应作如是连接:即“判定”之义。
Assāti gāthāya vinicchayoti sambandho.
“不给,不接受”是在说明动作的发出者,所以接着说“也不是教唆女”等等。“他的”指的是漏心男子。“由于原因”这句话,是用来说明“由彼”这个词的原因含义。而“唯”这个词是依可能性来连接的,意思是“并非由于其他原因”,要与“漏心男子”相连。“取”是指被教唆女的取。“那个以及受用之缘”在这里说明“那”字所指的对象,以及和“受用”的关系,所以说“那个以及”等等。其中,“罪”这个词说明“那”字所指的对象。“彼被教唆女的”这句话说明“受用”的关系。这里的“她的”就是指那个被教唆女的。
‘‘Na deti, na paṭiggaṇhātī’’ti kiriyāpadānaṃ kattāraṃ dassento āha ‘‘nāpi uyyojikā’’tiādi. Tassāti avassutapurisassa. ‘‘Kāraṇenā’’ti iminā tenāti padassa kāraṇatthaṃ dasseti. Evasaddo pana sambhavavasena yojito, na aññena kāraṇenāti attho, avassutassa purisassāti sambandho. Gahaṇeti uyyojitāya gahaṇe. Tañca paribhogapaccayāti ettha tasaddassa visayaṃ, paribhogassa ca sambandhaṃ dassento āha ‘‘tañca panā’’tiādi. Tattha ‘‘āpatti’’nti iminā tasaddassa visayaṃ dasseti. ‘‘Tassā uyyojitāyā’’ti iminā paribhogassa sambandhaṃ dasseti. Tassāti uyyojitāya.
应当连接为“在十七桑喀地谢思中”。为了说明“罪不触及”这个词的含义,所以说“另外的新罪”。
Sattarasakesu saṅghādisesesūti sambandho. Vajjaṃ na phusatīti padassa atthaṃ dassento āha ‘‘aññaṃ navaṃ āpatti’’nti.