1. 自身经
1. Ajjhattasuttaṃ
150舍卫城因缘。“诸比丘,当什么存在时,执取什么,才会生起内在的苦与乐呢?”“尊者,我们的法以世尊为根本……”“诸比丘,当色存在时,执取色,便生起内在的苦与乐。当受存在时……当想存在时……当行存在时……当识存在时,执取识,便生起内在的苦与乐。诸比丘,你们如何思惟?色是常,还是无常?”“无常,尊者。”“若无常,是苦还是乐?”“是苦,尊者。”“凡是无常、苦、变易法,不执取它,还会生起内在的苦与乐吗?”“不会,尊者。”“受……想……行……识是常,还是无常?”“无常,尊者。”“若无常,是苦还是乐?”“是苦,尊者。”“凡是无常、苦、变易法,不执取它,还会生起内在的苦与乐吗?”“不会,尊者。”“如此观察……他证知:‘不再有此后有了。’”第一经。
Sāvatthinidānaṃ . ‘‘Kismiṃ nu kho, bhikkhave, sati, kiṃ upādāya uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkha’’nti? Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe… ‘‘rūpe kho, bhikkhave, sati rūpaṃ upādāya uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ. Vedanāya sati…pe… saññāya sati… saṅkhāresu sati… viññāṇe sati viññāṇaṃ upādāya uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti? ‘‘Dukkhaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, api nu taṃ anupādāya uppajjeyya ajjhattaṃ sukhadukkha’’nti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Vedanā…pe… saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ, dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti? ‘‘Dukkhaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, api nu taṃ anupādāya uppajjeyya ajjhattaṃ sukhadukkha’’nti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Evaṃ passaṃ…pe… nāparaṃ itthattāyāti pajānātī’’ti. Paṭhamaṃ.
2. 这是我所经
2. Etaṃmamasuttaṃ
151在舍卫城。
“诸比丘,当有什么存在、执取什么、固执于什么时,便会视为:‘这是我的,这是我,这是我的自我’呢?”
“尊者,我们的法以世尊为根本……”
“诸比丘,当有色存在时,执取色、固执于色,便视为:‘这是我的,这是我,这是我的自我’。当有受存在时……当有想存在时……当有行存在时……当有识存在时,执取识、固执于识,便视为:‘这是我的,这是我,这是我的自我’。
诸比丘,你们如何思惟?色是常,还是无常?”
“无常,尊者。”
……“那么,凡是无常、苦、变易之法,是否可能不执取它而将它视为:‘这是我的,这是我,这是我的自我’呢?”
“这不可能,尊者。”
“受……想……行……识是常,还是无常?”
“无常,尊者。”
……“那么,凡是无常、苦、变易之法,是否可能不执取它而将它视为:‘这是我的,这是我,这是我的自我’呢?”
“这不可能,尊者。”
“诸比丘,如此观察……他证知:‘不再有像这样的存在状态。’”
第二经。
Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Kismiṃ nu kho, bhikkhave, sati, kiṃ upādāya, kiṃ abhinivissa – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassatī’’ti ? Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe… ‘‘rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṃ upādāya, rūpaṃ abhinivissa …pe… viññāṇe sati, viññāṇaṃ upādāya, viññāṇaṃ abhinivissa – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassati. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’…pe… vipariṇāmadhammaṃ, api nu taṃ anupādāya etaṃ mama, esohamasmi, eso me attāti samanupasseyyāti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Vedanā… saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ bhante’’…pe… vipariṇāmadhammaṃ, api nu taṃ anupādāya etaṃ mama, esohamasmi, eso me attāti samanupasseyyāti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Evaṃ passaṃ..pe… nāparaṃ itthattāyāti pajānātī’’ti. Dutiyaṃ.
152舍卫城因缘。“诸比丘,依于何者存在,执取什么,固执什么,而生起这样的见——‘那是我,那是世间,死后我将成为恒常、坚固、永恒、不可变异之法’?”“尊者,我们的诸法以世尊为根本……”“诸比丘,依于色存在,执取色,固执色,而生起这样的见——‘那是我,那是世间,死后我将成为恒常、坚固、永恒、不可变异之法。’依于受……依于想……依于行……依于识存在,执取识,固执识,而生起这样的见——‘那是我,那是世间,死后我将成为恒常、坚固、永恒、不可变异之法。’”
Sāvatthinidānaṃ . ‘‘Kismiṃ nu kho, bhikkhave, sati, kiṃ upādāya, kiṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘so attā, so loko, so pecca bhavissāmi nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo’’’ti? Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe…. ‘‘Rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṃ upādāya, rūpaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘so attā, so loko, so pecca bhavissāmi nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo’ti. Vedanāya…pe… saññāya… saṅkhāresu …pe… viññāṇe sati, viññāṇaṃ upādāya, viññāṇaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘so attā, so loko, so pecca bhavissāmi nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo’’’ti.
“诸比丘,你们认为如何?色是常,还是无常?”“无常,尊者。”“凡是无常的,是苦,还是乐?”“是苦,尊者。”“凡是无常、苦、变易之法,若对此不加执取,会生起这样的见吗——‘这就是我,这就是世间,我死后将成为常、恒、永恒、不变易之法’?”“不会这样,尊者。”“那麽,受……想……行……识是常,还是无常?”“无常,尊者。”“凡是无常的,是苦,还是乐?”“是苦,尊者。”“凡是无常、苦、变易之法,若对此不加执取,会生起这样的见吗——‘这就是我,这就是世间,我死后将成为常、恒、永恒、不变易之法’?”“不会这样,尊者。”“如此见者……了知……不再有‘此处’的状态。”第三经。
‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ, dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti? ‘‘Dukkhaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘so attā, so loko, so pecca bhavissāmi nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Vedanā… saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti? ‘‘Dukkhaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘so attā so loko, so pecca bhavissāmi nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. Evaṃ passaṃ…pe… nāparaṃ itthattāyāti pajānātīti. Tatiyaṃ.
4. 愿无我所经
4. Nocamesiyāsuttaṃ
153舍卫城因缘。 “诸比丘,当存在什么时,由于执取何物、由于坚执何物,会生起这样的见——‘我不应有,也不应有我所;我不曾有,我将不会有我所’?”“世尊,我们的法以世尊为根本……” “诸比丘,当有色时,执取色、坚执色,便会生起这样的见——‘我不应有,也不应有我所;我不曾有,我将不会有我所’。当有受时……当有想时……当有诸行时……当有识时,执取识、坚执识,便会生起这样的见——‘我不应有,也不应有我所;我不曾有,我将不会有我所’。诸比丘,你们认为如何,色是常还是无常?”“无常,尊者。”“凡是无常者,是苦还是乐?”“是苦,尊者。”“凡是无常、苦、变易之法者,若不执取它,还会生起这样的见——‘我不应有,也不应有我所;我不曾有,我将不会有我所’吗?”“不会这样,尊者。”“受……想……行……识是常还是无常?”“无常,尊者。”“凡是无常者,是苦还是乐?”“是苦,尊者。”“凡是无常、苦、变易之法者,若不执取它,还会生起这样的见——‘我不应有,也不应有我所;我不曾有,我将不会有我所’吗?”“不会这样,尊者。”“如此见者……(中略)……了知:‘不再有此处的状态。’”第四经。
Sāvatthinidānaṃ . ‘‘Kismiṃ nu kho, bhikkhave, sati, kiṃ upādāya, kiṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘no cassaṃ, no ca me siyā, nābhavissa, na me bhavissatī’’’ti? Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe… ‘‘rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṃ upādāya, rūpaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘no cassaṃ, no ca me siyā, nābhavissa, na me bhavissatī’ti. Vedanāya sati… saññāya sati… saṅkhāresu sati… viññāṇe sati, viññāṇaṃ upādāya, viññāṇaṃ abhinivissa, evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘no cassaṃ, no ca me siyā, nābhavissa, na me bhavissatī’ti. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ, dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti? ‘‘Dukkhaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘no cassaṃ, no ca me siyā, nābhavissa, na me bhavissatī’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Vedanā… saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ, dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti? ‘‘Dukkhaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya – ‘no cassaṃ, no ca me siyā, nābhavissa, na me bhavissatī’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Evaṃ passaṃ…pe… nāparaṃ itthattāyāti pajānātī’’ti. Catutthaṃ.
5. 邪见经
5. Micchādiṭṭhisuttaṃ
154舍卫城因缘。 “诸比丘,当存在什么时,由于执取何物、由于坚执何物,会生起邪见?”“世尊,我们的法以世尊为根本……” “诸比丘,当有色时,执取色、坚执色,便会生起邪见。当有受时……便会生起邪见。当有想时……当有诸行时……当有识时,执取识、坚执识,便会生起邪见。诸比丘,你们认为如何,色是常还是无常?”“无常,尊者。”“凡是无常者,若不执取它,会生起邪见吗?”“不会这样,尊者。”“受……想……行……识是常还是无常?”“无常,尊者。”“凡是无常者,是苦还是乐?”“是苦,尊者。”“凡是无常、苦、变易之法者,若不执取它,会生起邪见吗?”“不会这样,尊者。”“如此见者……了知……不再有此处的状态。”第五经。
Sāvatthinidānaṃ . ‘‘Kismiṃ nu kho, bhikkhave, sati, kiṃ upādāya, kiṃ abhinivissa micchādiṭṭhi uppajjatī’’ti? Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe… ‘‘rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṃ upādāya, rūpaṃ abhinivissa micchādiṭṭhi uppajjati. Vedanāya sati… micchādiṭṭhi uppajjati. Saññāya sati… saṅkhāresu sati… viññāṇe sati, viññāṇaṃ upādāya, viññāṇaṃ abhinivissa micchādiṭṭhi uppajjati. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ , bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ…pe… api nu taṃ anupādāya micchādiṭṭhi uppajjeyyā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Vedanā… saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ, dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti? ‘‘Dukkhaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, api nu taṃ anupādāya micchādiṭṭhi uppajjeyyā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Evaṃ passaṃ…pe… nāparaṃ itthattāyāti pajānātī’’ti.‘Pañcamaṃ.
6. 有身见经
6. Sakkāyadiṭṭhisuttaṃ
155舍卫城因缘。“诸比丘,当有什么存在时,执取什么、执着什么,而有有身见生起?”“尊者,我们的法以世尊为根本……”“诸比丘,当有色存在时,执取色、执着色,便生起有身见。当有受存在时……当有想存在时……当有行存在时……当有识存在时,执取识、执着识,便生起有身见。诸比丘,你们意下如何?色是常还是无常?”“无常,尊者。”“凡是无常的……如果不执取它,会有有身见生起吗?”“不会这样,尊者。”“受……想……行……识是常还是无常?”“无常,尊者。”“凡是无常的……如果不执取它,会有有身见生起吗?”“不会这样,尊者。”“如此见者……便了知:不再受后有。”第六经。
Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Kismiṃ nu kho, bhikkhave, sati, kiṃ upādāya, kiṃ abhinivissa sakkāyadiṭṭhi uppajjatī’’ti? Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe… ‘‘rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṃ upādāya, rūpaṃ abhinivissa sakkāyadiṭṭhi uppajjati. Vedanāya sati… saññāya sati… saṅkhāresu sati… viññāṇe sati, viññāṇaṃ upādāya, viññāṇaṃ abhinivissa sakkāyadiṭṭhi uppajjati. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’ . ‘‘Yaṃ panāniccaṃ…pe… api nu taṃ anupādāya sakkāyadiṭṭhi uppajjeyyā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Vedanā… saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ , bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ…pe… api nu taṃ anupādāya sakkāyadiṭṭhi uppajjeyyā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Evaṃ passaṃ…pe… nāparaṃ itthattāyāti pajānātī’’ti. Chaṭṭhaṃ.
7. 我随见经
7. Attānudiṭṭhisuttaṃ
156舍卫城因缘。
“诸比丘,有什麽存在时,由于执取什么,由於执着什么,而生起我随见呢?”
“尊者,我们的法以世尊为根本……”
“诸比丘,当有色存在时,由于执取色,由于执着色,便生起我随见。当有受存在时……当有想存在时……当有诸行存在时……当有识存在时,由于执取识,由于执着识,便生起我随见。
诸比丘,你们怎样想,色是常还是无常?”
“无常,尊者。”
“凡是无常的……若不执取它,会生起我随见吗?”
“不会这样,尊者。”
“受……想……行……识是常还是无常?”
“无常,尊者。”
“凡是无常的……若不执取它,会生起我随见吗?”
“不会这样,尊者。”
“……如此见者……了知……不受后有。”
第七经。
Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Kismiṃ nu kho, bhikkhave, sati, kiṃ upādāya, kiṃ abhinivissa attānudiṭṭhi uppajjatī’’ti? Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe… ‘‘rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṃ upādāya, rūpaṃ abhinivissa attānudiṭṭhi uppajjati. Vedanāya sati… saññāya sati… saṅkhāresu sati… viññāṇe sati, viññāṇaṃ upādāya, viññāṇaṃ abhinivissa attānudiṭṭhi uppajjati . Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ…pe… api nu taṃ anupādāya attānudiṭṭhi uppajjeyyā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Vedanā… saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ…pe… api nu taṃ anupādāya attānudiṭṭhi uppajjeyyā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Evaṃ passaṃ…pe… nāparaṃ itthattāyāti pajānātī’’ti. Sattamaṃ.
8. 《执着经》
8. Abhinivesasuttaṃ
157舍卫城因缘。
“诸比丘,有什麽存在时,由于执取什么,由於执着什么,而会生起结、执着、系缚呢?”
“尊者,我们的法以世尊为根本……”
“诸比丘,当有色存在时,由于执取色,由于执着色,便生起结、执着、系缚。当有受存在时……当有想存在时……当有诸行存在时……当有识存在时,由于执取识,由于执着识,便生起结、执着、系缚。
诸比丘,你们怎样想,色是常还是无常?”
“无常,尊者。”
“凡是无常的……若不执取它,会生起结、执着、系缚吗?”
“不会这样,尊者。”
“……如此见者……了知……不受后有。”
第八经。
Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Kismiṃ nu kho, bhikkhave, sati, kiṃ upādāya, kiṃ abhinivissa uppajjanti saṃyojanābhinivesavinibandhā’’ti? Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe… ‘‘rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṃ upādāya, rūpaṃ abhinivissa uppajjanti saṃyojanābhinivesavinibandhā. Vedanāya sati… saññāya sati… saṅkhāresu sati… viññāṇe sati, viññāṇaṃ upādāya, viññāṇaṃ abhinivissa uppajjanti saṃyojanābhinivesavinibandhā. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ…pe… api nu taṃ anupādāya uppajjeyyuṃ saṃyojanābhinivesavinibandhā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’…pe… ‘‘evaṃ passaṃ…pe… nāparaṃ itthattāyāti pajānātī’’ti. Aṭṭhamaṃ.
9. 第二执著经
9. Dutiyaabhinivesasuttaṃ
158舍卫城因缘。“诸比丘,有什么存在,依取什么,系缚于什么,便会产生结、执著、系缚、耽著?”“尊者,我们所说的法以世尊为根本……”“诸比丘,色存在,依取色,系缚于色,便会产生结、执著、系缚、耽著。受存在……想存在……行存在……识存在,依取识,系缚于识,便会产生结、执著、系缚、耽著。诸比丘,你们认为如何,色是常还是无常?”“无常,尊者。”“凡是无常的……对此不执取,还会生起结、执著、系缚、耽著吗?”“不会,尊者……”“如此见者……彻知……不再有轮转的状态。”第九经。
Sāvatthinidānaṃ . ‘‘Kismiṃ nu kho, bhikkhave, sati, kiṃ upādāya, kiṃ abhinivissa uppajjanti saṃyojanābhinivesavinibandhājjhosānā’’ti? Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe… ‘‘rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṃ upādāya, rūpaṃ abhinivissa uppajjanti saṃyojanābhinivesavinibandhājjhosānā. Vedanāya sati … saññāya sati… saṅkhāresu sati… viññāṇe sati, viññāṇaṃ upādāya, viññāṇaṃ abhinivissa uppajjanti saṃyojanābhinivesavinibandhājjhosānā. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti ? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ…pe… api nu taṃ anupādāya uppajjeyyuṃ saṃyojanābhinivesavinibandhājjhosānā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’…pe… ‘‘evaṃ passaṃ…pe… nāparaṃ itthattāyāti pajānātī’’ti. Navamaṃ.
10. 阿难经
10. Ānandasuttaṃ
159舍卫城为缘起。那时,具寿阿难来到世尊处。到了之后……对世尊这样说:“尊者,恳请世尊为我略说法要,愿我听闻世尊之法后,能独自远离而安住,不放逸,热忱精勤,决心坚定。”
Sāvatthinidānaṃ . Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā…pe… bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sādhu me, bhante, bhagavā saṃkhittena dhammaṃ desetu, yamahaṃ bhagavato dhammaṃ sutvā eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto vihareyya’’nti.
“阿难,你如何看?色是常还是无常?”“无常,尊者。”“那么,无常者是苦还是乐?”“是苦,尊者。”“那么,对于这无常、苦、变易之法,适合这样看待它:‘这是我的,这是我,这是我的真我’吗?”“不适合,尊者。”“受……想……行……识是常还是无常?”“无常,尊者。”“那么,无常者是苦还是乐?”“是苦,尊者。”“那么,对于这无常、苦、变易之法,适合这样看待它:‘这是我的,这是我,这是我的真我’吗?”“不适合,尊者。”“阿难,因此……这样观察……他便证知:‘不再有后有之轮回了。’” 第十经。
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, ānanda, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ, dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti? ‘‘Dukkhaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Vedanā… saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ, dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti? ‘‘Dukkhaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’ . ‘‘Evaṃ passaṃ…pe… nāparaṃ itthattāyāti pajānātī’’ti. Dasamaṃ.
内、此我所、有我、非我所;
邪见、有身见、我随见、二种执取,阿难。
Ajjhattikaṃ etaṃmama, soattā nocamesiyā; Micchāsakkāyattānu dve, abhinivesā ānandenāti.
此后五十经的品摄颂:
Tassa uparipaṇṇāsakassa vagguddānaṃ –
内、说法者、明、热灰、见为第五。
第三组五十经已说,是名为品。
Anto dhammakathikā vijjā, kukkuḷaṃ diṭṭhipañcamaṃ; Tatiyo paṇṇāsako vutto, nipātoti pavuccatīti .
━━ 归纳讲解,仅供参考 ━━
这组在讲什么
这组经文完全围绕“五蕴”(色、受、想、行、识)展开教学。世尊反复阐明五蕴的无常、苦、无我本质,指出对五蕴起贪爱、执取为“我”正是轮回之因。核心目标是引导弟子对五蕴生厌离、离欲,从而从苦中解脱。
核心法义(白话+重点)
这组经的根本教法就是看透五蕴不是我、不是我的。身体老病在所难免,但关键在于心是否跟着身体一起“病”。
经文直接把话挑明:“此身有病、如卵般娇弱;抬此身而自称有刹那的健康者,除了愚痴之外还有什么?因此……你应如此学:虽身有病,但我的心不应有病。”(《那古喇父经》)
→ 拆开看:色身是无常、脆弱、必坏的法,对色身起“我”的执念时,身体的任何变异都会引发愁悲苦恼;但如果如实知见到“色不是我,受、想、行、识也不是我”,外界再怎么变,内心也平稳无扰。
→ 要旨:苦不来自五蕴本身,而来自把五蕴执为“我所”、“我”;调伏对五蕴的欲贪,心即无病,即是解脱。
关键术语锚
| Pali | 中文(经文用名) | 为何易错 |
|---|
| rūpa | 色(五蕴第一) | 在别处可指“色尘/颜色”,此处专指物质性的身体与物质现象 |
| vedanā | 受(五蕴第二) | 不是“领受”,特指苦、乐、不苦不乐的基本感受 |
| saññā | 想(五蕴第三) | 不是“想象”,是内心取相、辨识的感知功能 |
| saṅkhāra | 行(五蕴第四) | 多义词;此处指造作、意志形成与种种心理因素,不可混同于“行”(动作)或“诸行”(有为法) |
| viññāṇa | 识(五蕴第五) | 指六识的了别功能,不是永恒的“灵魂”或“元神” |
| anicca / dukkha / anattā | 无常 / 苦 / 无我 | 三法印浓缩在五蕴中观察;常被误解为悲观,实是如实知见 |
代表经(本组重点)
1. 《那古喇父经》——年老病痛中的修行核心:身苦心不苦
2. 《迭瓦达哈经》——为何世尊教说调伏欲贪,以及调伏的过患与利益
3. 《哈利地咖尼经》——解读“由爱灭解脱”的究竟义
4. 《无常经 / 苦经 / 无我经》——三时观察五蕴,直指三法印
5. 《取恐惧经》——执取五蕴如何带来恐惧与苦迫
6. 《非你们所应有经》——疾速剥离“我、我所”的直观教法