12如是我闻:一时,世尊在舍卫城。于彼处……“诸比丘,色是无常,受是无常,想是无常,诸行是无常,识是无常。诸比丘,能如此观者,多闻圣弟子对色厌离,对受厌离,对想厌离,对诸行厌离,对识厌离。厌离则离贪,离贪则得解脱。解脱时,有‘已解脱’之智,他了知:‘生已尽,梵行已立,应作已作,不受后有。’”第一。
Evaṃ me sutaṃ – sāvatthiyaṃ. Tatra kho…pe… ‘‘rūpaṃ, bhikkhave, aniccaṃ, vedanā aniccā, saññā aniccā, saṅkhārā aniccā, viññāṇaṃ aniccaṃ. Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako rūpasmimpi nibbindati, vedanāyapi nibbindati, saññāyapi nibbindati, saṅkhāresupi nibbindati, viññāṇasmimpi nibbindati. Nibbindaṃ virajjati ; virāgā vimuccati. Vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānātī’’ti. Paṭhamaṃ.
13于舍卫城。“诸比丘,色是苦,受是苦,想是苦,行是苦,识是苦。如此观察……(中略)……他了知:‘不受后有。’”第二。
Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Rūpaṃ, bhikkhave, dukkhaṃ, vedanā dukkhā, saññā dukkhā, saṅkhārā dukkhā, viññāṇaṃ dukkhaṃ. Evaṃ passaṃ…pe… nāparaṃ itthattāyāti pajānātī’’ti. Dutiyaṃ.
14舍卫城因缘。“诸比丘,色是无我,受是无我,想是无我,行是无我,识是无我。诸比丘,当他如此观察时,多闻的圣弟子于色厌离,于受厌离,于想厌离,于行厌离,于识厌离。由厌离而离欲,由离欲而解脱。于解脱中,生起‘已解脱’的智慧。他了知:‘生已尽,梵行已立,应作已作,不受后有。’”第三经。
Sāvatthinidānaṃ . ‘‘Rūpaṃ, bhikkhave, anattā, vedanā anattā, saññā anattā, saṅkhārā anattā, viññāṇaṃ anattā. Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako rūpasmimpi nibbindati, vedanāyapi nibbindati, saññāyapi nibbindati, saṅkhāresupi nibbindati, viññāṇasmimpi nibbindati. Nibbindaṃ virajjati; virāgā vimuccati. Vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti. ‘Khīṇā jāti , vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānātī’’ti. Tatiyaṃ.
4. 凡无常者经
4. Yadaniccasuttaṃ
15于舍卫城。“诸比丘,色是无常。凡是无常的,即是苦;凡是苦的,即是无我;凡是无我的,即应以正慧如实地这样观见:‘这不是我的,我不是这个,这不是我的自我。’受是无常。凡是无常的,即是苦;凡是苦的,即是无我;凡是无我的,即应以正慧如实地这样观见:‘这不是我的,我不是这个,这不是我的自我。’想是无常……(中略)……行是无常……识是无常。凡是无常的,即是苦;凡是苦的,即是无我;凡是无我的,即应以正慧如实地这样观见:‘这不是我的,我不是这个,这不是我的自我。’当他这样观察时……(中略)……他彻知:‘不再有后有。’” 第四经。
Sāvatthinidānaṃ . ‘‘Rūpaṃ, bhikkhave, aniccaṃ. Yadaniccaṃ taṃ dukkhaṃ; yaṃ dukkhaṃ tadanattā; yadanattā taṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ. Vedanā aniccā. Yadaniccaṃ taṃ dukkhaṃ; yaṃ dukkhaṃ tadanattā; yadanattā taṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ. Saññā aniccā…pe… saṅkhārā aniccā… viññāṇaṃ aniccaṃ. Yadaniccaṃ taṃ dukkhaṃ; yaṃ dukkhaṃ tadanattā; yadanattā taṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ. Evaṃ passaṃ…pe… nāparaṃ itthattāyāti pajānātī’’ti. Catutthaṃ.
5. 凡苦经
5. Yaṃdukkhasuttaṃ
16舍卫城因缘。“诸比丘,色是苦。凡是苦的,便是无我;凡是无我的,即应以正慧如实如是观察:‘这不是我的,这不是我,这不是我的自我。’受是苦……想是苦……行是苦……识是苦。凡是苦的,便是无我;凡是无我的,即应以正慧如实如是观察:‘这不是我的,这不是我,这不是我的自我。’当如此观察时……(中略)……他了知:‘不复有此有的状态。’” 第五经。
Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Rūpaṃ, bhikkhave, dukkhaṃ. Yaṃ dukkhaṃ tadanattā; yadanattā taṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ. Vedanā dukkhā… saññā dukkhā… saṅkhārā dukkhā… viññāṇaṃ dukkhaṃ. Yaṃ dukkhaṃ tadanattā; yadanattā taṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ. Evaṃ passaṃ…pe… nāparaṃ itthattāyāti pajānātī’’ti. Pañcamaṃ.
6. 凡无我经
6. Yadanattāsuttaṃ
17舍卫城因缘。 “诸比丘,色是无我。凡是无我者,应依正慧如实观见:‘这不是我的,这不是我,这不是我的自我。’受是无我……想是无我……行是无我……识是无我。凡是无我者,应依正慧如实观见:‘这不是我的,这不是我,这不是我的自我。’当如此观见时……他了知:‘不受后有。’” 第六经。
Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Rūpaṃ, bhikkhave, anattā. Yadanattā taṃ ‘netaṃ mama , nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ. Vedanā anattā… saññā anattā… saṅkhārā anattā… viññāṇaṃ anattā . Yadanattā taṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ. Evaṃ passaṃ…pe… nāparaṃ itthattāyāti pajānātī’’ti. Chaṭṭhaṃ.
7. 有因无常经
7. Sahetuaniccasuttaṃ
18在舍卫城。 “诸比丘,色是无常。凡是色的生起之因、生起之缘,彼亦无常。诸比丘,由无常所生之色,如何会是常呢?受是无常。凡是受的生起之因、生起之缘,彼亦无常。诸比丘,由无常所生之受,如何会是常呢?想是无常……行是无常。凡是行的生起之因、生起之缘,彼亦无常。诸比丘,由无常所生之行,如何会是常呢?识是无常。凡是识的生起之因、生起之缘,彼亦无常。诸比丘,由无常所生之识,如何会是常呢?当他如此观察时……(中略)……他了知:‘不再有这有的状态。’” 第七经。
Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Rūpaṃ, bhikkhave, aniccaṃ. Yopi hetu, yopi paccayo rūpassa uppādāya, sopi anicco. Aniccasambhūtaṃ, bhikkhave, rūpaṃ kuto niccaṃ bhavissati! Vedanā aniccā. Yopi hetu, yopi paccayo vedanāya uppādāya, sopi anicco. Aniccasambhūtā , bhikkhave, vedanā kuto niccā bhavissati! Saññā aniccā… saṅkhārā aniccā. Yopi hetu yopi paccayo saṅkhārānaṃ uppādāya, sopi anicco. Aniccasambhūtā, bhikkhave, saṅkhārā kuto niccā bhavissanti! Viññāṇaṃ aniccaṃ. Yopi hetu yopi paccayo viññāṇassa uppādāya, sopi anicco. Aniccasambhūtaṃ, bhikkhave, viññāṇaṃ kuto niccaṃ bhavissati! Evaṃ passaṃ…pe… nāparaṃ itthattāyāti pajānātī’’ti. Sattamaṃ.
8. 有因苦经
8. Sahetudukkhasuttaṃ
19在舍卫城。 “诸比丘,色是苦。凡是色的生起之因、生起之缘,彼亦苦。诸比丘,由苦所生之色,如何会是乐呢?受是苦……想是苦……行是苦……识是苦。凡是识的生起之因、生起之缘,彼亦苦。诸比丘,由苦所生之识,如何会是乐呢?当他如此观察时……(中略)……他了知:‘不再有这有的状态。’” 第八经。
Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Rūpaṃ, bhikkhave, dukkhaṃ. Yopi hetu yopi paccayo rūpassa uppādāya, sopi dukkho. Dukkhasambhūtaṃ, bhikkhave, rūpaṃ kuto sukhaṃ bhavissati! Vedanā dukkhā… saññā dukkhā… saṅkhārā dukkhā… viññāṇaṃ dukkhaṃ. Yopi hetu yopi paccayo viññāṇassa uppādāya, sopi dukkho. Dukkhasambhūtaṃ, bhikkhave, viññāṇaṃ kuto sukhaṃ bhavissati! Evaṃ passaṃ…pe… nāparaṃ itthattāyāti pajānātī’’ti. Aṭṭhamaṃ.
9. 有因无我经
9. Sahetuanattasuttaṃ
20舍卫城因缘。“诸比丘,色是无我。那生起色的因与缘,它也是无我。诸比丘,既是由无我而生起的色,又怎么可能有我?受是无我……想是无我……行是无我……识是无我。那生起识的因与缘,它也是无我。诸比丘,既是由无我而生起的识,又怎么可能有我?如此观察……他了知:‘不再有后有。’”第九经。
Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Rūpaṃ, bhikkhave, anattā. Yopi hetu yopi paccayo rūpassa uppādāya, sopi anattā. Anattasambhūtaṃ, bhikkhave, rūpaṃ kuto attā bhavissati! Vedanā anattā… saññā anattā… saṅkhārā anattā… viññāṇaṃ anattā. Yopi hetu yopi paccayo viññāṇassa uppādāya, sopi anattā. Anattasambhūtaṃ, bhikkhave, viññāṇaṃ kuto attā bhavissati! Evaṃ passaṃ…pe… nāparaṃ itthattāyāti pajānātī’’ti. Navamaṃ.
10. 阿难经
10. Ānandasuttaṃ
21在舍卫城的祇树给孤独园。那时,具寿阿难来到世尊面前,向世尊行礼后,坐在一旁。坐定后,具寿阿难对世尊这样说:“尊者,常言‘灭,灭’。尊者,哪些法的灭,被称为‘灭’呢?”世尊说:“阿难,色是无常、造作、依缘而生、坏灭、衰败、离欲、息灭之法。色之灭,即名为灭。受是无常、造作、依缘而生、坏灭、衰败、离欲、息灭之法。受之灭,即名为灭。想是无常、造作、依缘而生、坏灭、衰败、离欲、息灭之法。想之灭,即名为灭。行是无常、造作、依缘而生、坏灭、衰败、离欲、息灭之法。行之灭,即名为灭。识是无常、造作、依缘而生、坏灭、衰败、离欲、息灭之法。识之灭,即名为灭。阿难,这些法的灭,就称为‘灭’。”第十经。
Sāvatthiyaṃ … ārāme. Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘‘nirodho nirodho’ti, bhante, vuccati. Katamesānaṃ kho, bhante, dhammānaṃ nirodho ‘nirodho’ti vuccatī’’ti? ‘‘Rūpaṃ kho, ānanda, aniccaṃ saṅkhataṃ paṭiccasamuppannaṃ khayadhammaṃ vayadhammaṃ virāgadhammaṃ nirodhadhammaṃ. Tassa nirodho ‘nirodho’ti vuccati. Vedanā aniccā saṅkhatā paṭiccasamuppannā khayadhammā vayadhammā virāgadhammā nirodhadhammā. Tassā nirodho ‘nirodho’ti vuccati. Saññā… saṅkhārā aniccā saṅkhatā paṭiccasamuppannā khayadhammā vayadhammā virāgadhammā nirodhadhammā. Tesaṃ nirodho ‘nirodho’ti vuccati. Viññāṇaṃ aniccaṃ saṅkhataṃ paṭiccasamuppannaṃ khayadhammaṃ vayadhammaṃ virāgadhammaṃ nirodhadhammaṃ. Tassa nirodho ‘nirodho’ti vuccati. Imesaṃ kho, ānanda, dhammānaṃ nirodho ‘nirodho’ti vuccatī’’ti. Dasamaṃ.
无常、苦、无我,凡无常者,余三亦然;
由因缘而说者有三部,连同阿难所说,总为十经。
Aniccaṃ dukkhaṃ anattā, yadaniccāpare tayo; Hetunāpi tayo vuttā, ānandena ca te dasāti.