53 舍卫城因缘。
“诸比丘,若有执取,则未解脱;若无执取,则已解脱。诸比丘,当识持续存在时,可能依止于色,以色为所缘,以色为立足处,并得到喜乐的浇灌,从而增长、增广、广大。或者,诸比丘,当识持续存在时,可能依止于受……或者依止于想……或者,诸比丘,当识持续存在时,可能依止于行,以行为所缘,以行为立足处,并得到喜乐的浇灌,从而增长、增广、广大。”巴利 注疏 2
Sāvatthinidānaṃ . ‘‘Upayo , bhikkhave, avimutto, anupayo vimutto. Rūpupayaṃ vā, bhikkhave, viññāṇaṃ tiṭṭhamānaṃ tiṭṭheyya, rūpārammaṇaṃ rūpappatiṭṭhaṃ nandūpasecanaṃ vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjeyya. Vedanupayaṃ vā…pe… saññupayaṃ vā…pe… saṅkhārupayaṃ vā, bhikkhave, viññāṇaṃ tiṭṭhamānaṃ tiṭṭheyya, saṅkhārārammaṇaṃ saṅkhārappatiṭṭhaṃ nandūpasecanaṃ vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjeyya’’.
“诸比丘,若有人这样说:‘我将于色之外、于受之外、于想之外、于行之外,安立识的来、去、死、生、增长、增广或广大。’此事无有可能。”巴利
‘‘Yo, bhikkhave, evaṃ vadeyya – ‘ahamaññatra rūpā aññatra vedanāya aññatra saññāya aññatra saṅkhārehi viññāṇassa āgatiṃ vā gatiṃ vā cutiṃ vā upapattiṃ vā vuddhiṃ vā virūḷhiṃ vā vepullaṃ vā paññāpessāmī’ti, netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
“诸比丘,若比丘断除对色界的贪爱,因贪爱断除故,所缘截断,识即无立足处。诸比丘,若比丘断除对受界的贪爱,因贪爱断除故,所缘截断,识即无立足处。诸比丘,若比丘断除对想界的贪爱,因贪爱断除故,所缘截断,识即无立足处。诸比丘,若比丘断除对行界的贪爱,因贪爱断除故,所缘截断,识即无立足处。诸比丘,若比丘断除对识界的贪爱,因贪爱断除故,所缘截断,识即无立足处。那无立足处的识,不增长,不造作,便得解脱。因解脱故安住,因安住故满足,因满足故不恐惧。无所恐惧者,便自证入般涅槃。彼了知:‘生已灭尽,梵行已立,所作已办,不受后有。’ ”第一经。巴利
‘‘Rūpadhātuyā ce, bhikkhave, bhikkhuno rāgo pahīno hoti. Rāgassa pahānā vocchijjatārammaṇaṃ patiṭṭhā viññāṇassa na hoti. Vedanādhātuyā ce, bhikkhave… saññādhātuyā ce bhikkhave… saṅkhāradhātuyā ce bhikkhave… viññāṇadhātuyā ce, bhikkhave, bhikkhuno rāgo pahīno hoti. Rāgassa pahānā vocchijjatārammaṇaṃ patiṭṭhā viññāṇassa na hoti. Tadappatiṭṭhitaṃ viññāṇaṃ avirūḷhaṃ anabhisaṅkhaccavimuttaṃ . Vimuttattā ṭhitaṃ. Ṭhitattā santusitaṃ. Santusitattā na paritassati. Aparitassaṃ paccattaññeva parinibbāyati. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānātī’’ti. Paṭhamaṃ.
54 舍卫城因缘。“诸比丘,有此五种种子类。哪五种?根种子、茎种子、节种子、自落种子,以及种子为第五种。诸比丘,假若此五种种子类完整、未腐败、未被风热所损、具足生机、妥善保藏,却没有大地,也没有水;诸比丘,它们能增长、增广、广大吗?”“不能,尊者!”“诸比丘,假若此五种种子类完整……妥善保藏,又有大地,又有水;诸比丘,它们能增长、增广、广大吗?”“能,尊者!”“诸比丘,应当视地界如同四识住。诸比丘,应当视水界如同喜贪。诸比丘,应当视五种种子类如同有取之识。”巴利 注疏 2
Sāvatthinidānaṃ . ‘‘Pañcimāni, bhikkhave, bījajātāni. Katamāni pañca? Mūlabījaṃ, khandhabījaṃ, aggabījaṃ, phalubījaṃ, bījabījaññeva pañcamaṃ. Imāni cassu, bhikkhave , pañca bījajātāni akhaṇḍāni apūtikāni avātātapahatāni sārādāni sukhasayitāni, pathavī ca nāssa, āpo ca nāssa; api numāni , bhikkhave, pañca bījajātāni vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjeyyu’’nti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Imāni cassu, bhikkhave, pañca bījajātāni akhaṇḍāni…pe… sukhasayitāni, pathavī ca assa, āpo ca assa; api numāni, bhikkhave, pañca bījajātāni vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjeyyu’’nti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, pathavīdhātu, evaṃ catasso viññāṇaṭṭhitiyo daṭṭhabbā. Seyyathāpi, bhikkhave, āpodhātu, evaṃ nandirāgo daṭṭhabbo. Seyyathāpi, bhikkhave, pañca bījajātāni, evaṃ viññāṇaṃ sāhāraṃ daṭṭhabbaṃ’’.
“诸比丘,当识依止于色而安住时,便会以色为所缘,以色为立足处,以喜为浇灌,达到增长、增广、广大。诸比丘,又或当识依止于受而安住时……诸比丘,又或当识依止于想而安住时……诸比丘,又或当识依止于行而安住时,便会以行为所缘,以行为立足处,以喜为浇灌,达到增长、增广、广大。”巴利
‘‘Rūpupayaṃ , bhikkhave, viññāṇaṃ tiṭṭhamānaṃ tiṭṭheyya , rūpārammaṇaṃ rūpappatiṭṭhaṃ nandūpasecanaṃ vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjeyya. Vedanupayaṃ vā, bhikkhave, viññāṇaṃ tiṭṭhamānaṃ tiṭṭheyya…pe… saññupayaṃ vā, bhikkhave, viññāṇaṃ tiṭṭhamānaṃ tiṭṭheyya…pe… saṅkhārupayaṃ vā, bhikkhave, viññāṇaṃ tiṭṭhamānaṃ tiṭṭheyya, saṅkhārārammaṇaṃ saṅkhārappatiṭṭhaṃ nandūpasecanaṃ vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjeyya.
“诸比丘,若有人这样说:‘我将在色之外、受之外、想之外、行之外,施设识的来、去、死、生、增长、增大与广大。’这是不可能的。”巴利
‘‘Yo, bhikkhave, evaṃ vadeyya – ‘ahamaññatra rūpā aññatra vedanāya aññatra saññāya aññatra saṅkhārehi viññāṇassa āgatiṃ vā gatiṃ vā cutiṃ vā upapattiṃ vā vuddhiṃ vā virūḷhiṃ vā vepullaṃ vā paññāpessāmī’ti, netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
“诸比丘,若比丘已断除对色界的贪,由于贪的断除,所缘被截断,识便无安立之处。若对受界……对想界……对行界……诸比丘,若比丘已断除对识界的贪,由于贪的断除,所缘被截断,识便无安立之处。这无安立之处的识不增长,不造作而解脱。由解脱而稳固,由稳固而满足,由满足而不战栗。不战栗者,他便自般涅槃。他了知:‘生已尽,梵行已立,应作已作,不受后有。’”第二经。巴利
‘‘Rūpadhātuyā ceva, bhikkhave, bhikkhuno rāgo pahīno hoti. Rāgassa pahānā vocchijjatārammaṇaṃ patiṭṭhā viññāṇassa na hoti. Vedanādhātuyā ce… saññādhātuyā ce… saṅkhāradhātuyā ce… viññāṇadhātuyā ce, bhikkhave, bhikkhuno rāgo pahīno hoti. Rāgassa pahānā vocchijjatārammaṇaṃ patiṭṭhā viññāṇassa na hoti. Tadappatiṭṭhitaṃ viññāṇaṃ avirūḷhaṃ anabhisaṅkhaccavimuttaṃ. Vimuttattā ṭhitaṃ. Ṭhitattā santusitaṃ. Santusitattā na paritassati. Aparitassaṃ paccattaññeva parinibbāyati. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānātī’’ti. Dutiyaṃ.
55 缘起于舍卫城。那时,世尊发出此优陀那:“‘我不将存在,它也不会是我的;我将不存在,它也不会是我的。’比丘若如此胜解,便能断除五下分结。”如此说时,有一位比丘问世尊:“尊者!然而,比丘如何以‘我不将存在,它也不会是我的;我将不存在,它也不会是我的’这样的胜解,来断除五下分结呢?”巴利 注疏 2
Sāvatthinidānaṃ . Tatra kho bhagavā udānaṃ udānesi – ‘‘‘no cassaṃ, no ca me siyā, nābhavissa, na me bhavissatī’ti – evaṃ adhimuccamāno bhikkhu chindeyya orambhāgiyāni saṃyojanānī’’ti. Evaṃ vutte, aññataro bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘yathā kathaṃ pana, bhante, ‘no cassaṃ, no ca me siyā, nābhavissa, na me bhavissatī’ti – evaṃ adhimuccamāno bhikkhu chindeyya orambhāgiyāni saṃyojanānī’’ti?
“比丘!在此,未受教导的凡夫,未曾得见圣者,不熟知圣者之法,未受圣者之法教导;未曾得见善人,不熟知善人之法,未受善人之法教导。他观色为我,或观我拥有色,或观我中有色,或观色中有我;观受……观想……观行……观识为我,或观我拥有识,或观我中有识,或观识中有我。”巴利
‘‘Idha, bhikkhu, assutavā puthujjano ariyānaṃ adassāvī…pe… sappurisadhamme avinīto rūpaṃ attato samanupassati, rūpavantaṃ vā attānaṃ; attani vā rūpaṃ, rūpasmiṃ vā attānaṃ. Vedanaṃ… saññaṃ… saṅkhāre… viññāṇaṃ attato samanupassati, viññāṇavantaṃ vā attānaṃ; attani vā viññāṇaṃ, viññāṇasmiṃ vā attānaṃ.
“他不如实了知无常的色为‘色是无常的’,不如实了知无常的受为‘受是无常的’,不如实了知无常的想为‘想是无常的’,不如实了知无常的诸行为‘诸行是无常的’,不如实了知无常的识为‘识是无常的’。”巴利
‘‘So aniccaṃ rūpaṃ ‘aniccaṃ rūpa’nti yathābhūtaṃ nappajānāti, aniccaṃ vedanaṃ ‘aniccā vedanā’ti yathābhūtaṃ nappajānāti, aniccaṃ saññaṃ ‘aniccā saññā’ti yathābhūtaṃ nappajānāti, anicce saṅkhāre ‘aniccā saṅkhārā’ti yathābhūtaṃ nappajānāti, aniccaṃ viññāṇaṃ ‘aniccaṃ viññāṇa’nti yathābhūtaṃ nappajānāti.
“他不如实了知:色是苦,受是苦,想是苦,行是苦,识是苦。巴利
‘‘Dukkhaṃ rūpaṃ ‘dukkhaṃ rūpa’nti yathābhūtaṃ nappajānāti, dukkhaṃ vedanaṃ… dukkhaṃ saññaṃ… dukkhe saṅkhāre… dukkhaṃ viññāṇaṃ ‘dukkhaṃ viññāṇa’nti yathābhūtaṃ nappajānāti.
“他不如实了知:色是无我,受是无我,想是无我,行是无我,识是无我。”巴利
‘‘Anattaṃ rūpaṃ ‘anattā rūpa’nti yathābhūtaṃ nappajānāti, anattaṃ vedanaṃ ‘anattā vedanā’ti yathābhūtaṃ nappajānāti, anattaṃ saññaṃ ‘anattā saññā’ti yathābhūtaṃ nappajānāti, anatte saṅkhāre ‘anattā saṅkhārā’ti yathābhūtaṃ nappajānāti, anattaṃ viññāṇaṃ ‘anattā viññāṇa’nti yathābhūtaṃ nappajānāti.
“他不如实了知:色是有为,受是有为,想是有为,行是有为,识是有为。他不如实了知:色将灭尽,受将灭尽,想将灭尽,行将灭尽,识将灭尽。巴利
‘‘Saṅkhataṃ rūpaṃ ‘saṅkhataṃ rūpa’nti yathābhūtaṃ nappajānāti, saṅkhataṃ vedanaṃ… saṅkhataṃ saññaṃ… saṅkhate saṅkhāre… saṅkhataṃ viññāṇaṃ ‘saṅkhataṃ viññāṇa’nti yathābhūtaṃ nappajānāti. Rūpaṃ vibhavissatīti yathābhūtaṃ nappajānāti. Vedanā vibhavissati… saññā vibhavissati… saṅkhārā vibhavissanti… viññāṇaṃ vibhavissatīti yathābhūtaṃ nappajānāti.
“然而,比丘,多闻的圣弟子曾见圣者,通达圣法,于圣法善得调练;曾见善士,通达善士法,于善士法善得调练,他不将色视为我……乃至不将受、想、行、识视为我。巴利
‘‘Sutavā ca kho, bhikkhu, ariyasāvako ariyānaṃ dassāvī ariyadhammassa kovido ariyadhamme suvinīto sappurisānaṃ dassāvī sappurisadhammassa kovido sappurisadhamme suvinīto na rūpaṃ attato samanupassati…pe… na vedanaṃ… na saññaṃ… na saṅkhāre… na viññāṇaṃ attato samanupassati.
“他如实了知无常的色为“无常的色”。如实了知无常的受……无常的想……无常的行……无常的识为“无常的识”。如实了知苦的色……乃至苦的识为苦;无我的色……乃至无我的识为无我;有为的色……乃至有为的识为“有为的识”。他如实了知“色将会坏灭”。如实了知受……想……行……识将会坏灭。巴利
‘‘So aniccaṃ rūpaṃ ‘aniccaṃ rūpa’nti yathābhūtaṃ pajānāti. Aniccaṃ vedanaṃ… aniccaṃ saññaṃ… anicce saṅkhāre… aniccaṃ viññāṇaṃ ‘aniccaṃ viññāṇa’nti yathābhūtaṃ pajānāti. Dukkhaṃ rūpaṃ…pe… dukkhaṃ viññāṇaṃ… anattaṃ rūpaṃ…pe… anattaṃ viññāṇaṃ… saṅkhataṃ rūpaṃ…pe… saṅkhataṃ viññāṇaṃ ‘saṅkhataṃ viññāṇa’nti yathābhūtaṃ pajānāti. Rūpaṃ vibhavissatīti yathābhūtaṃ pajānāti. Vedanā… saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ vibhavissatīti yathābhūtaṃ pajānāti.
“比丘,因色之灭尽、受之灭尽、想之灭尽、行之灭尽、识之灭尽,如此胜解——‘或将无此,或非我所;将无此,将非我所’——的比丘,能断除五下分结。”“尊者,如此胜解的比丘能断除五下分结。”巴利
‘‘So rūpassa vibhavā, vedanāya vibhavā, saññā vibhavā, saṅkhārānaṃ vibhavā, viññāṇassa vibhavā, evaṃ kho, bhikkhu, ‘no cassaṃ, no ca me siyā, nābhavissa, na me bhavissatī’ti – evaṃ adhimuccamāno bhikkhu chindeyya orambhāgiyāni saṃyojanānī’’ti. ‘‘Evaṃ adhimuccamāno, bhante, bhikkhu chindeyya orambhāgiyāni saṃyojanānī’’ti.
“然而,尊者,如何知、如何见,方能无间断地灭尽诸漏?”“比丘,未受教导的凡夫,会在不应恐惧之处生起恐惧。比丘,这正是未受教导的凡夫所怀的恐惧——‘我或将不存在,我或将一无所有;我将不存在,我将一无所有。’”巴利
‘‘Kathaṃ pana, bhante, jānato kathaṃ passato anantarā āsavānaṃ khayo hotī’’ti? ‘‘Idha, bhikkhu, assutavā puthujjano atasitāye ṭhāne tāsaṃ āpajjati. Tāso heso bhikkhu assutavato puthujjanassa – ‘no cassaṃ, no ca me siyā, nābhavissa, na me bhavissatī’’’ti.
“然而,比丘,多闻的圣弟子,在不应恐惧之处不生恐惧。比丘,多闻的圣弟子不怀此惧——‘我或将不存在,我或将一无所有;我将不存在,我将一无所有。’比丘,依色安住的识,若得安住,便会以色为所缘、以色为立足处、以喜悦为浇灌,而得增长、增广、广大。依受安住的识……依想安住的识……比丘,依行安住的识,若得安住,便会以行为所缘、以行为立足处、以喜悦为浇灌,而得增长、增广、广大。巴利
‘‘Sutavā ca kho, bhikkhu, ariyasāvako atasitāye ṭhāne na tāsaṃ āpajjati. Na heso , bhikkhu, tāso sutavato ariyasāvakassa – ‘no cassaṃ, no ca me siyā, nābhavissa, na me bhavissatī’ti. Rūpupayaṃ vā, bhikkhu, viññāṇaṃ tiṭṭhamānaṃ tiṭṭheyya, rūpārammaṇaṃ rūpappatiṭṭhaṃ nandūpasecanaṃ vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjeyya. Vedanupayaṃ vā, bhikkhu… saññupayaṃ vā, bhikkhu… saṅkhārupayaṃ vā, bhikkhu, viññāṇaṃ tiṭṭhamānaṃ tiṭṭheyya, saṅkhārārammaṇaṃ saṅkhārappatiṭṭhaṃ nandūpasecanaṃ vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjeyya.
“比丘,若有人这样说:‘我将于色、受、想、行之外,施设识的来去、死生、增长、增广与广大。’那是无有是处的。”巴利
‘‘Yo bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘ahamaññatra rūpā, aññatra vedanāya, aññatra saññāya, aññatra saṅkhārehi viññāṇassa āgatiṃ vā gatiṃ vā cutiṃ vā upapattiṃ vā vuddhiṃ vā virūḷhiṃ vā vepullaṃ vā paññāpessāmī’ti, netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
“比丘,若比丘对色界之贪已断,由贪断故,所缘断,识无有立足处。比丘,若比丘对受界……对想界……对行界……对识界之贪已断,由贪断故,所缘断,识无有立足处。彼无立足处之识不增长,无行,得解脱。因解脱而安住,因安住而知足,因知足而无战栗。无战栗者,即自般涅槃。他了知:‘生已尽,梵行已立,所作已办,不受后有。’比丘,如此知、如此见者,即刻诸漏得尽。”第三经。巴利
‘‘Rūpadhātuyā ce, bhikkhu, bhikkhuno rāgo pahīno hoti. Rāgassa pahānā vocchijjatārammaṇaṃ patiṭṭhā viññāṇassa na hoti. Vedanādhātuyā ce, bhikkhu, bhikkhuno… saññādhātuyā ce, bhikkhu, bhikkhuno… saṅkhāradhātuyā ce, bhikkhu, bhikkhuno… viññāṇadhātuyā ce, bhikkhu, bhikkhuno rāgo pahīno hoti. Rāgassa pahānā vocchijjatārammaṇaṃ patiṭṭhā viññāṇassa na hoti. Tadappatiṭṭhitaṃ viññāṇaṃ avirūḷhaṃ anabhisaṅkhārañca vimuttaṃ. Vimuttattā ṭhitaṃ. Ṭhitattā santusitaṃ. Santusitattā na paritassati. Aparitassaṃ paccattaññeva parinibbāyati. ‘Khīṇā jāti…pe… nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāti. Evaṃ kho, bhikkhu, jānato evaṃ passato anantarā āsavānaṃ khayo hotī’’ti. Tatiyaṃ.
4. 取转经巴利
4. Upādānaparipavattasuttaṃ
56 “诸比丘,有此五种取蕴。何等为五?即色取蕴、受取蕴、想取蕴、行取蕴、识取蕴。诸比丘,只要我未如实了知此五取蕴的四转,我便不会于有天、魔、梵的世间,于沙门、婆罗门、天、人众生中,声称我已现证无上正自觉。诸比丘,当我如实了知此五取蕴的四转时,我便于有天、魔、梵的世间,于沙门、婆罗门、天、人众生中,声称我已现证无上正自觉。”巴利 注疏 2
Sāvatthinidānaṃ . ‘‘Pañcime, bhikkhave, upādānakkhandhā. Katame pañca? Rūpupādānakkhandho, vedanupādānakkhandho , saññupādānakkhandho, saṅkhārupādānakkhandho, viññāṇupādānakkhandho. Yāvakīvañcāhaṃ, bhikkhave, ime pañcupādānakkhandhe catuparivaṭṭaṃ yathābhūtaṃ nābbhaññāsiṃ, neva tāvāhaṃ, bhikkhave, sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddhoti paccaññāsiṃ. Yato ca khvāhaṃ, bhikkhave, ime pañcupādānakkhandhe catuparivaṭṭaṃ yathābhūtaṃ abbhaññāsiṃ , athāhaṃ, bhikkhave, sadevake loke…pe… sadevamanussāya anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddhoti paccaññāsiṃ’’.
“什么是“四转”呢?我彻知了色,彻知了色的集起,彻知了色的灭去,彻知了导向色灭去的行道;我彻知了受……彻知了想……彻知了行……彻知了识,彻知了识的集起,彻知了识的灭去,彻知了导向识灭去的行道。巴利
‘‘Kathañca catuparivaṭṭaṃ? Rūpaṃ abbhaññāsiṃ, rūpasamudayaṃ abbhaññāsiṃ, rūpanirodhaṃ abbhaññāsiṃ, rūpanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ abbhaññāsiṃ; vedanaṃ… saññaṃ… saṅkhāre… viññāṇaṃ abbhaññāsiṃ, viññāṇasamudayaṃ abbhaññāsiṃ, viññāṇanirodhaṃ abbhaññāsiṃ, viññāṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ abbhaññāsiṃ.
“诸比丘,什么是色?四大种及四大种所造色,这便名为色。以食的集起而有色的集起;以食的灭尽而有色的灭尽。导向色灭去的行道,正是这八圣道,也就是:正见……正定。巴利
‘‘Katamañca, bhikkhave, rūpaṃ? Cattāro ca mahābhūtā catunnañca mahābhūtānaṃ upādāya rūpaṃ. Idaṃ vuccati, bhikkhave, rūpaṃ. Āhārasamudayā rūpasamudayo; āhāranirodhā rūpanirodho. Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo rūpanirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi.
“诸比丘,凡有沙门或婆罗门,如此证知色、如此证知色的集起、如此证知色的灭去、如此证知导向色灭去的行道后,为对色厌离、离欲、灭尽而修行,他们是善修行者。凡是善修行者,即于此法、律中安稳立足。巴利
‘‘Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṃ rūpaṃ abhiññāya, evaṃ rūpasamudayaṃ abhiññāya, evaṃ rūpanirodhaṃ abhiññāya, evaṃ rūpanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ abhiññāya rūpassa nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipannā, te suppaṭipannā. Ye suppaṭipannā, te imasmiṃ dhammavinaye gādhanti.
“诸比丘,凡是那些沙门或婆罗门,如此如实了知色、如实了知色的集起、如实了知色的灭尽、如实了知通向色灭之道,因对色厌离、离欲、灭尽、无取着而解脱,他们是善解脱者。凡是善解脱者,即是完全者。凡是完全者,对他们而言,轮回的施设已不复存在。巴利
‘‘Ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṃ rūpaṃ abhiññāya…pe… evaṃ rūpanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ abhiññāya, rūpassa nibbidā virāgā nirodhā anupādā vimuttā te suvimuttā. Ye suvimuttā te kevalino. Ye kevalino vaṭṭaṃ tesaṃ natthi paññāpanāya.
“诸比丘,什么是受?诸比丘,有这六受身:眼触所生受、耳触所生受、鼻触所生受、舌触所生受、身触所生受、意触所生受。诸比丘,这称为受。触集则受集,触灭则受灭。而导向受灭的道迹正是这八支圣道,也就是:正见……(中略)……正定。巴利
‘‘Katamā ca, bhikkhave, vedanā? Chayime, bhikkhave, vedanākāyā – cakkhusamphassajā vedanā, sotasamphassajā vedanā, ghānasamphassajā vedanā, jivhāsamphassajā vedanā, kāyasamphassajā vedanā, manosamphassajā vedanā. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, vedanā. Phassasamudayā vedanāsamudayo; phassanirodhā vedanānirodho. Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo vedanānirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi.
“诸比丘,凡那些沙门或婆罗门,如此证知受、如此证知受集、如此证知受灭、如此证知导向受灭之道,为了对受的厌离、离贪、灭尽而行道者,他们是善行道者。凡是善行道者,即于此法、律中得以立足。”巴利
‘‘Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṃ vedanaṃ abhiññāya, evaṃ vedanāsamudayaṃ abhiññāya, evaṃ vedanānirodhaṃ abhiññāya, evaṃ vedanānirodhagāminiṃ paṭipadaṃ abhiññāya vedanāya nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipannā, te suppaṭipannā. Ye suppaṭipannā, te imasmiṃ dhammavinaye gādhanti.
“诸比丘,凡有任何沙门或婆罗门,如此证知受……如此证知导向受灭之道……对他们而言,已没有轮回可施设。”巴利
‘‘Ye ca kho keci , bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṃ vedanaṃ abhiññāya…pe… evaṃ vedanānirodhagāminiṃ paṭipadaṃ abhiññāya…pe… vaṭṭaṃ tesaṃ natthi paññāpanāya.
“诸比丘,什么是想?诸比丘,有六想身:色想、声想、香想、味想、触想、法想。诸比丘,这称为想。触集则有想集;触灭则有想灭。导向想灭之道正是此八支圣道,即:正见……(中略)……正定……(中略)……对他们而言,已无轮回可施设。”巴利
‘‘Katamā ca, bhikkhave, saññā? Chayime, bhikkhave, saññākāyā – rūpasaññā, saddasaññā, gandhasaññā, rasasaññā, phoṭṭhabbasaññā, dhammasaññā. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, saññā. Phassasamudayā saññāsamudayo; phassanirodhā saññānirodho. Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo saññānirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi…pe… vaṭṭaṃ tesaṃ natthi paññāpanāya.
“诸比丘,什么是行?诸比丘,有六思身:色思、声思、香思、味思、触思、法思。诸比丘,这些名为行。触集则有行集;触灭则有行灭。导向行灭之道正是此八支圣道,即:正见……(中略)……正定。”巴利
‘‘Katame ca, bhikkhave, saṅkhārā? Chayime, bhikkhave, cetanākāyā – rūpasañcetanā, saddasañcetanā, gandhasañcetanā, rasasañcetanā, phoṭṭhabbasañcetanā, dhammasañcetanā. Ime vuccanti, bhikkhave, saṅkhārā. Phassasamudayā saṅkhārasamudayo; phassanirodhā saṅkhāranirodho. Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo saṅkhāranirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi.
“诸比丘,凡任何沙门或婆罗门,如是证知诸行,如是证知行集,如是证知行灭,如是证知导向行灭之道,为诸行的厌离、离贪、灭故而行道者,他们是善行道者。凡善行道者,他们于此法与律中得立足处。”巴利
‘‘Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṃ saṅkhāre abhiññāya, evaṃ saṅkhārasamudayaṃ abhiññāya, evaṃ saṅkhāranirodhaṃ abhiññāya, evaṃ saṅkhāranirodhagāminiṃ paṭipadaṃ abhiññāya saṅkhārānaṃ nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipannā, te suppaṭipannā. Ye suppaṭipannā, te imasmiṃ dhammavinaye gādhanti.
“诸比丘,凡任何沙门或婆罗门,如是证知诸行,如是证知行集,如是证知行灭,如是证知导向行灭之道,因于诸行的厌离、离贪、灭,不执取而解脱者,他们是善解脱者。凡善解脱者,他们是圆满者。凡圆满者,于他们,轮回即无可施设。”巴利
‘‘Ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṃ saṅkhāre abhiññāya, evaṃ saṅkhārasamudayaṃ abhiññāya, evaṃ saṅkhāranirodhaṃ abhiññāya, evaṃ saṅkhāranirodhagāminiṃ paṭipadaṃ abhiññāya saṅkhārānaṃ nibbidā virāgā nirodhā anupādā vimuttā, te suvimuttā. Ye suvimuttā, te kevalino. Ye kevalino vaṭṭaṃ tesaṃ natthi paññāpanāya.
“诸比丘,什么是识?诸比丘,有这六种识身:眼识、耳识、鼻识、舌识、身识、意识。诸比丘,这称为识。以名色集起而有识的集起;以名色灭而有识的灭。正是这八支圣道,是导向识灭的修行道路,即:正见……正定。巴利
‘‘Katamañca, bhikkhave, viññāṇaṃ? Chayime, bhikkhave, viññāṇakāyā – cakkhuviññāṇaṃ, sotaviññāṇaṃ, ghānaviññāṇaṃ, jivhāviññāṇaṃ, kāyaviññāṇaṃ, manoviññāṇaṃ. Idaṃ vuccati, bhikkhave, viññāṇaṃ. Nāmarūpasamudayā viññāṇasamudayo; nāmarūpanirodhā viññāṇanirodho. Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo viññāṇanirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi.
“诸比丘,若有沙门或婆罗门,如此证知了识,如此证知了识的集起,如此证知了识的灭尽,如此证知了导向识灭之道,为了对识的厌离、离贪、灭尽而修行的,他们便是善行道者。凡是善行道者,便在此法与律中获得了立足处。”巴利
‘‘Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṃ viññāṇaṃ abhiññāya, evaṃ viññāṇasamudayaṃ abhiññāya, evaṃ viññāṇanirodhaṃ abhiññāya, evaṃ viññāṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ abhiññāya viññāṇassa nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipannā, te suppaṭipannā. Ye suppaṭipannā, te imasmiṃ dhammavinaye gādhanti.
“诸比丘,若有沙门或婆罗门,如此证知了识,如此证知了识的集起,如此证知了识的灭尽,如此证知了导向识灭之道,由于对识生起厌离、离贪、灭尽、不执取,而获得解脱的,他们便是善解脱者。凡是善解脱者,便是圆满者。凡是圆满者,便不再有轮回可安立。”第四经。巴利
‘‘Ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṃ viññāṇaṃ abhiññāya, evaṃ viññāṇasamudayaṃ abhiññāya, evaṃ viññāṇanirodhaṃ abhiññāya, evaṃ viññāṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ abhiññāya viññāṇassa nibbidā virāgā nirodhā anupādā vimuttā, te suvimuttā. Ye suvimuttā, te kevalino. Ye kevalino vaṭṭaṃ tesaṃ natthi paññāpanāyā’’ti. Catutthaṃ.
5. 七处经巴利
5. Sattaṭṭhānasuttaṃ
57 舍卫城。比丘们,在这法与律中,具足七处善巧并以三种方式审察的比丘,可称为完全者、梵行已立者、最上人。比丘们,比丘如何是具足七处善巧的呢?比丘们,在此,比丘了知色,了知色之集起,了知色之灭尽,了知导向色灭之道;了知色之味,了知色之过患,了知色之离。了知受……了知想……了知行……了知识,了知识之集起,了知识之灭尽,了知导向识灭之道;了知识之味,了知识之过患,了知识之离。巴利 注疏 2
Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Sattaṭṭhānakusalo, bhikkhave, bhikkhu tividhūpaparikkhī imasmiṃ dhammavinaye kevalī vusitavā uttamapurisoti vuccati. Kathañca, bhikkhave, bhikkhu sattaṭṭhānakusalo hoti? Idha , bhikkhave, bhikkhu rūpaṃ pajānāti, rūpasamudayaṃ pajānāti, rūpanirodhaṃ pajānāti, rūpanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti; rūpassa assādaṃ pajānāti, rūpassa ādīnavaṃ pajānāti, rūpassa nissaraṇaṃ pajānāti; vedanaṃ pajānāti … saññaṃ… saṅkhāre… viññāṇaṃ pajānāti, viññāṇasamudayaṃ pajānāti, viññāṇanirodhaṃ pajānāti, viññāṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti; viññāṇassa assādaṃ pajānāti, viññāṇassa ādīnavaṃ pajānāti, viññāṇassa nissaraṇaṃ pajānāti.
“比丘们,什么是色?即是四大种及依四大种所造之色,这称为色。依食之集起而有色的集起;依食之灭尽而有色的灭尽。这八支圣道即是导向色灭之道,也就是:正见……正定。巴利
‘‘Katamañca, bhikkhave, rūpaṃ? Cattāro ca mahābhūtā, catunnañca mahābhūtānaṃ upādāya rūpaṃ. Idaṃ vuccati, bhikkhave, rūpaṃ. Āhārasamudayā rūpasamudayo; āhāranirodhā rūpanirodho. Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo rūpanirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi.
“凡依色而生起的乐与喜悦,这是色之味。色是无常、苦、变易之法,这是色之过患。调伏对色的欲贪、断除欲贪,这是色之离。巴利
‘‘Yaṃ rūpaṃ paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ – ayaṃ rūpassa assādo. Yaṃ rūpaṃ aniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ – ayaṃ rūpassa ādīnavo. Yo rūpasmiṃ chandarāgavinayo chandarāgappahānaṃ – idaṃ rūpassa nissaraṇaṃ.
“诸比丘,凡沙门或婆罗门,如此遍知色、遍知色集、遍知色灭、遍知导向色灭之道;遍知色的味、遍知色的患、遍知色的出离,为厌离色、离贪色、灭尽色而修行的,他们是善行道者。凡善行道者,即于此法与律中得安住。巴利
‘‘Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṃ rūpaṃ abhiññāya, evaṃ rūpasamudayaṃ abhiññāya, evaṃ rūpanirodhaṃ abhiññāya, evaṃ rūpanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ abhiññāya; evaṃ rūpassa assādaṃ abhiññāya, evaṃ rūpassa ādīnavaṃ abhiññāya, evaṃ rūpassa nissaraṇaṃ abhiññāya rūpassa nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipannā, te suppaṭipannā. Ye suppaṭipannā, te imasmiṃ dhammavinaye gādhanti.
“诸比丘,凡沙门或婆罗门,如此遍知色、遍知色集、遍知色灭、遍知导向色灭之道;遍知色的味、遍知色的患、遍知色的出离,由厌离色、离贪色、灭尽色、不执取而解脱,他们是善解脱者。凡善解脱者,是为完成者。凡完成者,则无轮转可施设。巴利
‘‘Ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṃ rūpaṃ abhiññāya, evaṃ rūpasamudayaṃ abhiññāya, evaṃ rūpanirodhaṃ abhiññāya, evaṃ rūpanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ abhiññāya; evaṃ rūpassa assādaṃ abhiññāya, evaṃ rūpassa ādīnavaṃ abhiññāya, evaṃ rūpassa nissaraṇaṃ abhiññāya rūpassa nibbidā virāgā nirodhā anupādā vimuttā, te suvimuttā. Ye suvimuttā, te kevalino. Ye kevalino vaṭṭaṃ tesaṃ natthi paññāpanāya.
“诸比丘,什么是受?诸比丘,有六受身:眼触所生受……(中略)……意触所生受。诸比丘,此名为受。触集则有受集,触灭则有受灭。导向受灭之道即是八支圣道,也就是:正见……(中略)……正定。巴利
‘‘Katamā ca, bhikkhave, vedanā? Chayime, bhikkhave, vedanākāyā – cakkhusamphassajā vedanā…pe… manosamphassajā vedanā. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, vedanā. Phassasamudayā vedanāsamudayo; phassanirodhā vedanānirodho. Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo vedanānirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi.
“依于此受而生起的快乐与喜悦,这是受的乐味。这受是无常、苦、变易之法,这是受的过患。调伏对受的欲贪、断除对受的欲贪,这是受的出离。巴利
‘‘Yaṃ vedanaṃ paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ – ayaṃ vedanāya assādo. Yā vedanā aniccā dukkhā vipariṇāmadhammā – ayaṃ vedanāya ādīnavo. Yo vedanāya chandarāgavinayo chandarāgappahānaṃ – idaṃ vedanāya nissaraṇaṃ.
“诸比丘,任何沙门或婆罗门,如此以胜智了知受,如此以胜智了知受的集起,如此以胜智了知受的灭,如此以胜智了知导向受灭的道路;如此以胜智了知受的乐味,如此以胜智了知受的过患,如此以胜智了知受的出离之后,为了厌离、离欲、灭尽而修行,他们是善修行者。那些善修行者,已于此法、律中稳固安立。巴利
‘‘Ye hi, keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṃ vedanaṃ abhiññāya, evaṃ vedanāsamudayaṃ abhiññāya, evaṃ vedanānirodhaṃ abhiññāya, evaṃ vedanānirodhagāminiṃ paṭipadaṃ abhiññāya; evaṃ vedanāya assādaṃ abhiññāya, evaṃ vedanāya ādīnavaṃ abhiññāya, evaṃ vedanāya nissaraṇaṃ abhiññāya vedanāya nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipannā, te suppaṭipannā. Ye suppaṭipannā, te imasmiṃ dhammavinaye gādhanti.
“诸比丘,凡是沙门或婆罗门,如此以胜智了知受……(中略)……于他们,已无轮回可施设。巴利
‘‘Ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṃ vedanaṃ abhiññāya…pe… vaṭṭaṃ tesaṃ natthi paññāpanāya.
“诸比丘,什么是想?诸比丘,有此六想身:色想、声想、香想、味想、触想、法想。诸比丘,这称为想。触集则想集;触灭则想灭。此八支圣道即是导向想灭之道,即:正见……(中略)……正定。……他们没有轮回可施设。”巴利
‘‘Katamā ca, bhikkhave, saññā? Chayime, bhikkhave, saññākāyā – rūpasaññā, saddasaññā, gandhasaññā, rasasaññā, phoṭṭhabbasaññā, dhammasaññā. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, saññā. Phassasamudayā saññāsamudayo; phassanirodhā saññānirodho. Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo saññānirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi…pe… vaṭṭaṃ tesaṃ natthi paññāpanāya.
“诸比丘,什么是诸行?诸比丘,有此六思身:色思、声思、香思、味思、触思、法思。诸比丘,这些称为诸行。触集则行集;触灭则行灭。此八支圣道即是导向行灭之道,即:正见……(中略)……正定。”巴利
‘‘Katame ca, bhikkhave, saṅkhārā? Chayime, bhikkhave, cetanākāyā – rūpasañcetanā, saddasañcetanā, gandhasañcetanā, rasasañcetanā, phoṭṭhabbasañcetanā, dhammasañcetanā. Ime vuccanti bhikkhave , saṅkhārā. Phassasamudayā saṅkhārasamudayo; phassanirodhā saṅkhāranirodho . Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo saṅkhāranirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi.
“凡缘于行而生起的快乐与喜悦,这是行中的乐味。行是无常、苦、变易法,这是行中的过患。于行中对欲贪的调伏与舍断,这是行中的出离。巴利
‘‘Yaṃ saṅkhāre paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ – ayaṃ saṅkhārānaṃ assādo. Ye saṅkhārā aniccā dukkhā vipariṇāmadhammā – ayaṃ saṅkhārānaṃ ādīnavo. Yo saṅkhāresu chandarāgavinayo chandarāgappahānaṃ – idaṃ saṅkhārānaṃ nissaraṇaṃ.
“诸比丘,若有任何沙门或婆罗门,如此证知诸行,如此证知行集,如此证知行灭,如此证知导向行灭之道……为厌离诸行、离贪诸行、灭尽诸行而修行,他们是善行于道者。凡是善行于道者,于此法与律中已得立足……于他们,不再有轮回可被安立。”巴利
‘‘Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṃ saṅkhāre abhiññāya, evaṃ saṅkhārasamudayaṃ abhiññāya, evaṃ saṅkhāranirodhaṃ abhiññāya, evaṃ saṅkhāranirodhagāminiṃ paṭipadaṃ abhiññāya…pe… saṅkhārānaṃ nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipannā te suppaṭipannā. Ye suppaṭipannā, te imasmiṃ dhammavinaye gādhanti…pe… vaṭṭaṃ tesaṃ natthi paññāpanāya.
“诸比丘,什么是识?诸比丘,有此六识身:眼识、耳识、鼻识、舌识、身识、意识。诸比丘,这称为识。以名色集而有识集,以名色灭而有识灭。而此八支圣道正是导向识灭之道,即:正见……正定。”巴利
‘‘Katamañca, bhikkhave, viññāṇaṃ? Chayime, bhikkhave, viññāṇakāyā – cakkhuviññāṇaṃ, sotaviññāṇaṃ, ghānaviññāṇaṃ, jivhāviññāṇaṃ, kāyaviññāṇaṃ, manoviññāṇaṃ. Idaṃ vuccati, bhikkhave, viññāṇaṃ. Nāmarūpasamudayā viññāṇasamudayo; nāmarūpanirodhā viññāṇanirodho. Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo viññāṇanirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi.
“缘于识而生起的乐与喜悦,这是识的乐味。识无常、苦、变易法,这是识的过患。于识调伏欲贪、断除欲贪,这是识的出离。巴利
‘‘Yaṃ viññāṇaṃ paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ – ayaṃ viññāṇassa assādo. Yaṃ viññāṇaṃ aniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ – ayaṃ viññāṇassa ādīnavo. Yo viññāṇasmiṃ chandarāgavinayo chandarāgappahānaṃ – idaṃ viññāṇassa nissaraṇaṃ.
“诸比丘,任何沙门或婆罗门,如此证知此识、如此证知此识之集起、如此证知此识之灭、如此证知导向识灭之道,如此证知此识之乐味、如此证知此识之过患、如此证知此识之出离,为对识的厌离、离贪、灭尽而行道者,是善行道者。凡善行道者,于此法与律中得立足处。”巴利
‘‘Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṃ viññāṇaṃ abhiññāya, evaṃ viññāṇasamudayaṃ abhiññāya, evaṃ viññāṇanirodhaṃ abhiññāya, evaṃ viññāṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ abhiññāya; evaṃ viññāṇassa assādaṃ abhiññāya, evaṃ viññāṇassa ādīnavaṃ abhiññāya, evaṃ viññāṇassa nissaraṇaṃ abhiññāya viññāṇassa nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipannā, te suppaṭipannā. Ye suppaṭipannā, te imasmiṃ dhammavinaye gādhanti.
“诸比丘,任何沙门或婆罗门,如此证知识、如此证知识集、如此证知识灭、如此证知导向识灭之道,如此证知识之味、如此证知识之患、如此证知识之离,依对识的厌离、离贪、灭尽、不执取而解脱,他们是善解脱者。善解脱者是完成者。对完成者,不再施设轮回。诸比丘,比丘如此善巧于七处。巴利
‘‘Ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṃ viññāṇaṃ abhiññāya, evaṃ viññāṇasamudayaṃ abhiññāya, evaṃ viññāṇanirodhaṃ abhiññāya, evaṃ viññāṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ abhiññāya; evaṃ viññāṇassa assādaṃ abhiññāya, evaṃ viññāṇassa ādīnavaṃ abhiññāya, evaṃ viññāṇassa nissaraṇaṃ abhiññāya viññāṇassa nibbidā virāgā nirodhā anupādā vimuttā, te suvimuttā. Ye suvimuttā, te kevalino. Ye kevalino vaṭṭaṃ tesaṃ natthi paññāpanāya. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu sattaṭṭhānakusalo hoti.
“诸比丘,比丘如何是三重观察者呢?诸比丘,于此,比丘依界而观察,依处而观察,依缘起而观察。诸比丘,如此,比丘即是三重观察者。诸比丘,比丘既是七处善巧者,又是三重观察者,于此法与律中,他便被称为圆满者、住于究竟者、无上士。”第五经。巴利
‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu tividhūpaparikkhī hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu dhātuso upaparikkhati, āyatanaso upaparikkhati, paṭiccasamuppādaso upaparikkhati . Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu tividhūpaparikkhī hoti. Sattaṭṭhānakusalo, bhikkhave, bhikkhu tividhūpaparikkhī, imasmiṃ dhammavinaye kevalī vusitavā ‘uttamapuriso’ti vuccatī’’ti. Pañcamaṃ.
6. 正自觉者经巴利
6. Sammāsambuddhasuttaṃ
58 舍卫城因缘。“诸比丘,如来、阿拉汉、正自觉者,因对色厌离、离欲、灭尽,无执取而得解脱,故称为正自觉者。诸比丘,慧解脱比丘,亦因对色厌离、离欲、灭尽,无执取而得解脱,故称为慧解脱者。”巴利 注疏 2
Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Tathāgato, bhikkhave, arahaṃ sammāsambuddho rūpassa nibbidā virāgā nirodhā anupādā vimutto sammāsambuddhoti vuccati. Bhikkhupi, bhikkhave, paññāvimutto rūpassa nibbidā virāgā nirodhā anupādā vimutto paññāvimuttoti vuccati.
“诸比丘,如来、阿拉汉、正自觉者,因对受厌离、离欲、灭尽,无执取而得解脱,故称为正自觉者。诸比丘,慧解脱比丘,亦因对受厌离……(中略)……无执取而得解脱,故称为慧解脱者。”巴利
‘‘Tathāgato, bhikkhave, arahaṃ sammāsambuddho vedanāya nibbidā virāgā nirodhā anupādā vimutto sammāsambuddhoti vuccati. Bhikkhupi, bhikkhave, paññāvimutto vedanāya nibbidā…pe… paññāvimuttoti vuccati.
“诸比丘,如来、阿拉汉、正自觉者,由于对想的厌离、对诸行的厌离、对识的厌离,离贪、灭尽,无取著而解脱,故称为正自觉者。诸比丘,慧解脱比丘,也是由于对识的厌离、离贪、灭尽,无取著而解脱,故称为慧解脱者。”巴利
‘‘Tathāgato, bhikkhave, arahaṃ sammāsambuddho saññāya… saṅkhārānaṃ… viññāṇassa nibbidā virāgā nirodhā anupādā vimutto sammāsambuddhoti vuccati. Bhikkhupi, bhikkhave, paññāvimutto viññāṇassa nibbidā virāgā nirodhā anupādā vimutto paññāvimuttoti vuccati.
“诸比丘,既然如此,如来、阿拉汉、正自觉者与慧解脱比丘之间,有何差别?有何殊胜?有何区分呢?” “尊者,我们的法以世尊为根本,以世尊为导,以世尊为依。尊者,若世尊能为我们阐明此义,那实在太好了。听闻世尊的解说,诸比丘将铭记于心。” “那么,诸比丘,谛听!善作意!我将说。” “是的,尊者。”那些比丘回答世尊。世尊这样说道:巴利
‘‘Tatra kho, bhikkhave, ko viseso, ko adhippayāso , kiṃ nānākaraṇaṃ, tathāgatassa arahato sammāsambuddhassa paññāvimuttena bhikkhunā’’ti? ‘‘Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā bhagavaṃnettikā bhagavaṃpaṭisaraṇā. Sādhu vata, bhante, bhagavantaññeva paṭibhātu etassa bhāsitassa attho. Bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī’’ti. ‘‘Tena hi, bhikkhave , suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
“诸比丘,如来、阿拉汉、正自觉者是未生之道的生起者,未诞生之道的诞生者,未宣说之道的宣说者。他是道的知者、道的识者、道的善巧者。而如今,诸比丘,他的弟子们随道而行,成为后来者。诸比丘,这便是如来、阿拉汉、正自觉者与慧解脱比丘之间的差别、殊胜和区分所在。”第六经。巴利
‘‘Tathāgato, bhikkhave, arahaṃ sammāsambuddho anuppannassa maggassa uppādetā, asañjātassa maggassa sañjanetā , anakkhātassa maggassa akkhātā maggaññū, maggavidū, maggakovido; maggānugā ca, bhikkhave, etarahi sāvakā viharanti pacchāsamannāgatā. Ayaṃ kho, bhikkhave, viseso, ayaṃ adhippayāso, idaṃ nānākaraṇaṃ tathāgatassa arahato sammāsambuddhassa paññāvimuttena bhikkhunā’’ti. Chaṭṭhaṃ.
7. 无我相经巴利
7. Anattalakkhaṇasuttaṃ
59 一时,世尊住在波罗奈的仙人堕处鹿野苑。在那里,世尊召唤五群比丘:“诸比丘。”“尊者。”那些比丘回答世尊。世尊这样说:巴利 注疏 2
Ekaṃ samayaṃ bhagavā bārāṇasiyaṃ viharati isipatane migadāye. Tatra kho bhagavā pañcavaggiye bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
“诸比丘,色是无我。诸比丘,若此色是我,它就不会导致苦恼,且于色可得:‘愿我的色如此,愿我的色不如此。’然而,诸比丘,因为色是无我,所以色导致苦恼,且于色不可得:‘愿我的色如此,愿我的色不如此。’”巴利
‘‘Rūpaṃ, bhikkhave, anattā. Rūpañca hidaṃ, bhikkhave, attā abhavissa, nayidaṃ rūpaṃ ābādhāya saṃvatteyya, labbhetha ca rūpe – ‘evaṃ me rūpaṃ hotu, evaṃ me rūpaṃ mā ahosī’ti. Yasmā ca kho, bhikkhave, rūpaṃ anattā, tasmā rūpaṃ ābādhāya saṃvattati, na ca labbhati rūpe – ‘evaṃ me rūpaṃ hotu, evaṃ me rūpaṃ mā ahosī’’’ti.
“受是无我。诸比丘,若此受是我,它便不会招致病苦,并且能对它这样吩咐:‘愿我之受如此,愿我之受不如此。’然而,正因为受是无我,它才招致病苦,而不能对它这样吩咐:‘愿我之受如此,愿我之受不如此。’”巴利
‘‘Vedanā anattā. Vedanā ca hidaṃ, bhikkhave, attā abhavissa, nayidaṃ vedanā ābādhāya saṃvatteyya, labbhetha ca vedanāya – ‘evaṃ me vedanā hotu, evaṃ me vedanā mā ahosī’ti. Yasmā ca kho, bhikkhave, vedanā anattā, tasmā vedanā ābādhāya saṃvattati , na ca labbhati vedanāya – ‘evaṃ me vedanā hotu, evaṃ me vedanā mā ahosī’’’ti.
“想是无我……行是无我。诸比丘,若这些行是我,它们便不会招致病苦,并且能对它们这样吩咐:‘愿我之诸行如此,愿我之诸行不如此。’然而,正因为诸行是无我,它们才招致病苦,而不能对它们这样吩咐:‘愿我之诸行如此,愿我之诸行不如此。’”巴利
‘‘Saññā anattā…pe… saṅkhārā anattā. Saṅkhārā ca hidaṃ, bhikkhave, attā abhavissaṃsu, nayidaṃ saṅkhārā ābādhāya saṃvatteyyuṃ, labbhetha ca saṅkhāresu – ‘evaṃ me saṅkhārā hontu, evaṃ me saṅkhārā mā ahesu’nti. Yasmā ca kho, bhikkhave, saṅkhārā anattā, tasmā saṅkhārā ābādhāya saṃvattanti, na ca labbhati saṅkhāresu – ‘evaṃ me saṅkhārā hontu, evaṃ me saṅkhārā mā ahesu’’’nti.
“识是无我。诸比丘,若此识是我,它便不会招致病苦,并且能对它这样吩咐:‘愿我之识如此,愿我之识不如此。’然而,正因为识是无我,它才招致病苦,而不能对它这样吩咐:‘愿我之识如此,愿我之识不如此。’”巴利
‘‘Viññāṇaṃ anattā. Viññāṇañca hidaṃ, bhikkhave, attā abhavissa, nayidaṃ viññāṇaṃ ābādhāya saṃvatteyya, labbhetha ca viññāṇe – ‘evaṃ me viññāṇaṃ hotu, evaṃ me viññāṇaṃ mā ahosī’ti. Yasmā ca kho, bhikkhave, viññāṇaṃ anattā, tasmā viññāṇaṃ ābādhāya saṃvattati, na ca labbhati viññāṇe – ‘evaṃ me viññāṇaṃ hotu, evaṃ me viññāṇaṃ mā ahosī’’’ti.
“诸比丘,你们认为如何?色是常还是无常?”
“无常,世尊。”
“那么,无常的是苦还是乐?”
“苦,世尊。”
“那么,对于无常、苦、变易之法,适合这样观察——‘此是我所,此是我,此是我的自我’吗?”
“不适合,世尊。”
“受……想……行……识是常还是无常?”
“无常,世尊。”
“那么,无常的是苦还是乐?”
“苦,世尊。”
“那么,对于无常、苦、变易之法,适合这样观察——‘此是我所,此是我,此是我的自我’吗?”
“不适合,世尊。”巴利
‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti? ‘‘Dukkhaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Vedanā… saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti? ‘‘Dukkhaṃ , bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.
“是故,诸比丘,任何色,无论过去、未来、现在,内、外,粗、细,劣、胜,远、近,一切色,皆应以正慧如实观见:‘此非我所,此非我,此非我的自我。’
任何受,无论过去、未来、现在,内、外……远、近,一切受,皆应以正慧如实观见:‘此非我所,此非我,此非我的自我。’巴利
‘‘Tasmātiha, bhikkhave, yaṃ kiñci rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā, sabbaṃ rūpaṃ – ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ. Yā kāci vedanā atītānāgatapaccuppannā ajjhattā vā bahiddhā vā…pe… yā dūre santike vā, sabbā vedanā – ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ.
“任何想……任何行,无论过去、未来、现在,内、外……远、近,一切行,皆应以正慧如实观见:‘此非我所,此非我,此非我的自我。’”巴利
‘‘Yā kāci saññā…pe… ye keci saṅkhārā atītānāgatapaccuppannā ajjhattaṃ vā bahiddhā vā…pe… ye dūre santike vā, sabbe saṅkhārā – ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ.
“对任何识——无论过去、未来、现在,内在或外在,粗或细,劣或胜,远或近,一切识——皆应以正慧如此如实见:“这不是我的,我不是此,此非我的自我。””巴利
‘‘Yaṃ kiñci viññāṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā, sabbaṃ viññāṇaṃ – ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ.
“诸比丘,多闻的圣弟子这样观见时,便对色厌离,对受厌离,对想厌离,对行厌离,对识厌离。厌离则离欲,由离欲便得解脱。解脱时,生起了“已解脱”的了知。他了知:“生已尽,梵行已立,应作已办,不受后有。””巴利
‘‘Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako rūpasmimpi nibbindati, vedanāyapi nibbindati, saññāyapi nibbindati, saṅkhāresupi nibbindati, viññāṇasmimpi nibbindati. Nibbindaṃ virajjati; virāgā vimuccati. Vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānātī’’ti.
世尊如此宣说。五比丘心生悦足,对世尊所说欢喜随喜。巴利
Idamavoca bhagavā. Attamanā pañcavaggiyā bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinanduṃ .
当这段开示被宣说时,五位比丘的心无执取,便从诸漏中解脱了。第七经。巴利
Imasmiñca pana veyyākaraṇasmiṃ bhaññamāne pañcavaggiyānaṃ bhikkhūnaṃ anupādāya āsavehi cittāni vimucciṃsūti. Sattamaṃ.
60 如是我闻:一时,世尊住在毗舍离大林的重阁讲堂。那时,离车族的摩诃梨来到世尊处,……在一旁坐定后,离车族的摩诃梨对世尊这样说:巴利 注疏 2
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Atha kho mahāli licchavi yena bhagavā tenupasaṅkami …pe… ekamantaṃ nisinno kho mahāli licchavi bhagavantaṃ etadavoca –
“尊者,富兰那·迦叶这样认为:‘众生杂染,既无因,也无缘;众生是无因无缘而杂染的。众生清净,既无因,也无缘;众生是无因无缘而清净的。’世尊,对此您怎么说?”巴利
‘‘Pūraṇo, bhante, kassapo evamāha – ‘natthi hetu natthi paccayo sattānaṃ saṃkilesāya; ahetū appaccayā sattā saṃkilissanti. Natthi hetu natthi paccayo sattānaṃ visuddhiyā; ahetū appaccayā sattā visujjhantī’ti. Idha, bhagavā kimāhā’’ti?
“摩诃梨,众生杂染,有因、有缘;众生是有因有缘而杂染的。摩诃梨,众生清净,有因、有缘;众生是有因有缘而清净的。”巴利
‘‘Atthi, mahāli, hetu atthi paccayo sattānaṃ saṃkilesāya; sahetū sappaccayā sattā saṃkilissanti. Atthi, mahāli, hetu, atthi paccayo sattānaṃ visuddhiyā; sahetū sappaccayā sattā visujjhantī’’ti.
“那么,尊者,什么是众生杂染的因,什么是众生杂染的缘呢?众生如何是有因有缘而杂染的呢?”巴利
‘‘Katamo pana, bhante, hetu katamo paccayo sattānaṃ saṃkilesāya; kathaṃ sahetū sappaccayā sattā saṃkilissantī’’ti?
“摩诃梨,若此色蕴纯然是苦,随逐于苦,浸没于苦,从不浸润于乐,众生便不会于色蕴生起贪着。然而,摩诃梨,正因为色蕴是乐,随逐于乐,浸没于乐,不沾染于苦,众生便对色蕴生起贪着;由贪着故,被结缚;由结缚故,便杂染。摩诃梨,这就是众生杂染之因,这就是缘。众生正是如此有因有缘而杂染的。”巴利
‘‘Rūpañca hidaṃ, mahāli, ekantadukkhaṃ abhavissa dukkhānupatitaṃ dukkhāvakkantaṃ anavakkantaṃ sukhena, nayidaṃ sattā rūpasmiṃ sārajjeyyuṃ. Yasmā ca kho, mahāli, rūpaṃ sukhaṃ sukhānupatitaṃ sukhāvakkantaṃ anavakkantaṃ dukkhena, tasmā sattā rūpasmiṃ sārajjanti; sārāgā saṃyujjanti; saṃyogā saṃkilissanti. Ayaṃ kho, mahāli, hetu, ayaṃ paccayo sattānaṃ saṃkilesāya; evaṃ sahetū sappaccayā sattā saṃkilissanti.
“摩诃梨,若此受纯然是苦,随逐于苦,浸没于苦,从不浸润于乐,众生便不会于受生起染着。摩诃梨,正因受是乐,随逐于乐,浸没于乐,不沾染于苦,故众生对受生起染着;由染着故,被结缚;由结缚故,便杂染。摩诃梨,这也是因,这是缘,众生杂染。如是,有因有缘,众生而杂染。”巴利
‘‘Vedanā ca hidaṃ, mahāli, ekantadukkhā abhavissa dukkhānupatitā dukkhāvakkantā anavakkantā sukhena, nayidaṃ sattā vedanāya sārajjeyyuṃ. Yasmā ca kho, mahāli, vedanā sukhā sukhānupatitā sukhāvakkantā anavakkantā dukkhena, tasmā sattā vedanāya sārajjanti; sārāgā saṃyujjanti; saṃyogā saṃkilissanti. Ayampi kho, mahāli, hetu, ayaṃ paccayo sattānaṃ saṃkilesāya. Evampi sahetū sappaccayā sattā saṃkilissanti.
“摩诃梨,于想亦然……(中略)……摩诃梨,若诸行纯然是苦,随逐于苦,浸没于苦,全然无乐掺杂,众生便不会于诸行生起贪着。摩诃梨,正因诸行是乐,随逐于乐,浸没于乐,无苦掺杂,故众生对诸行生起贪着;由贪着故,被结缚;由结缚故,便杂染。摩诃梨,这就是众生杂染之因、杂染之缘。如是,有因有缘,众生而杂染。巴利
‘‘Saññā ca hidaṃ, mahāli…pe… saṅkhārā ca hidaṃ, mahāli, ekantadukkhā abhavissaṃsu dukkhānupatitā dukkhāvakkantā anavakkantā sukhena, nayidaṃ sattā saṅkhāresu sārajjeyyuṃ. Yasmā ca kho, mahāli, saṅkhārā sukhā sukhānupatitā sukhāvakkantā anavakkantā dukkhena, tasmā sattā saṅkhāresu sārajjanti; sārāgā saṃyujjanti; saṃyogā saṃkilissanti. Ayampi kho, mahāli, hetu, ayaṃ paccayo sattānaṃ saṃkilesāya. Evampi sahetū sappaccayā sattā saṃkilissanti.
“摩诃梨,如果识纯粹是苦,为苦所随逐、为苦所浸透,全无乐渗入,众生便不会对此识生起贪著。摩诃梨,正因为识是乐,为乐所随逐、为乐所浸透,无苦渗入,众生才对识生起贪著;因贪著而结缚;因结缚而杂染。摩诃梨,这就是众生杂染的因与缘。就这样,有因有缘,众生才杂染。”巴利
‘‘Viññāṇañca hidaṃ, mahāli, ekantadukkhaṃ abhavissa dukkhānupatitaṃ dukkhāvakkantaṃ anavakkantaṃ sukhena, nayidaṃ sattā viññāṇasmiṃ sārajjeyyuṃ. Yasmā ca kho , mahāli, viññāṇaṃ sukhaṃ sukhānupatitaṃ sukhāvakkantaṃ anavakkantaṃ dukkhena, tasmā sattā viññāṇasmiṃ sārajjanti; sārāgā saṃyujjanti; saṃyogā saṃkilissanti. Ayampi kho, mahāli, hetu ayaṃ paccayo sattānaṃ saṃkilesāya. Evampi sahetū sappaccayā sattā saṃkilissantī’’ti.
“尊者,那么什么是众生清净的因,什么是众生清净的缘?如何有因有缘,众生得以清净?”“摩诃梨,如果色纯粹是乐,为乐所随逐、为乐所浸透,全无苦渗入,众生便不会对此色生起厌离。摩诃梨,正因为色是苦,为苦所随逐、为苦所浸透,无乐渗入,所以众生对色生起厌离;由厌离而离染;由离染而得清净。摩诃梨,这就是众生清净的因与缘。如此,有因有缘,众生才得清净。”巴利
‘‘Katamo pana, bhante, hetu katamo paccayo sattānaṃ visuddhiyā; kathaṃ sahetū sappaccayā sattā visujjhantī’’ti? ‘‘Rūpañca hidaṃ, mahāli, ekantasukhaṃ abhavissa sukhānupatitaṃ sukhāvakkantaṃ anavakkantaṃ dukkhena, nayidaṃ sattā rūpasmiṃ nibbindeyyuṃ. Yasmā ca kho, mahāli, rūpaṃ dukkhaṃ dukkhānupatitaṃ dukkhāvakkantaṃ anavakkantaṃ sukhena, tasmā sattā rūpasmiṃ nibbindanti; nibbindaṃ virajjanti; virāgā visujjhanti. Ayaṃ kho, mahāli, hetu, ayaṃ paccayo, sattānaṃ visuddhiyā. Evaṃ sahetū sappaccayā sattā visujjhanti’’.
“摩诃梨,若受纯然为乐……(中略)……若想纯然为乐……(中略)……若诸行纯然为乐……(中略)……摩诃梨,若识纯然为乐,为乐所随逐、为乐所浸透,全无苦渗入,众生便不会对此识生起厌离。摩诃梨,正因识是苦,为苦所随逐、为苦所浸透,无乐渗入,众生才对识生起厌离;由厌离而离染;由离染而得清净。摩诃梨,这就是众生清净的因与缘。就这样,有因有缘,众生才得清净。”第八经。巴利
‘‘Vedanā ca hidaṃ, mahāli, ekantasukhā abhavissa…pe… saññā ca hidaṃ, mahāli…pe… saṅkhārā ca hidaṃ, mahāli, ekantasukhā abhavissaṃsu…pe… viññāṇañca hidaṃ, mahāli, ekantasukhaṃ abhavissa sukhānupatitaṃ sukhāvakkantaṃ anavakkantaṃ dukkhena, nayidaṃ sattā viññāṇasmiṃ nibbindeyyuṃ. Yasmā ca kho, mahāli, viññāṇaṃ dukkhaṃ dukkhānupatitaṃ dukkhāvakkantaṃ anavakkantaṃ sukhena, tasmā sattā viññāṇasmiṃ nibbindanti; nibbindaṃ virajjanti; virāgā visujjhanti. Ayaṃ kho, mahāli, hetu, ayaṃ paccayo, sattānaṃ visuddhiyā . Evampi sahetū sappaccayā sattā visujjhantī’’ti. Aṭṭhamaṃ.
61 在舍卫城。 “诸比丘,色是燃烧的,受是燃烧的,想是燃烧的,行是燃烧的,识是燃烧的。诸比丘,多闻圣弟子如是见时,于色生厌离,于受生厌离,于想生厌离,于行生厌离,于识生厌离。由厌离而离欲,由离欲而解脱;解脱时,便生起‘已解脱’之智。他彻知:‘生已尽,梵行已立,应作已作,不受后有。’” 第九经。巴利 注疏 2
Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Rūpaṃ, bhikkhave, ādittaṃ, vedanā ādittā, saññā ādittā, saṅkhārā ādittā, viññāṇaṃ ādittaṃ. Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako rūpasmimpi nibbindati, vedanāyapi… saññāyapi… saṅkhāresupi… viññāṇasmimpi nibbindati. Nibbindaṃ virajjati; virāgā vimuccati. Vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānātī’’ti. Navamaṃ.
10. 言说道经巴利
10. Niruttipathasuttaṃ
62 在舍卫城。比丘们,有三种言说、名称与施设的方式,它们从未混杂,过去未曾混杂,现在不混杂,未来也不会混杂,不被明智的沙门与婆罗门所责难。是哪三种?比丘们,对于已过去、已灭尽、已变易的色,说它为“曾有”——这是它的言说,“曾有”是它的名称,“曾有”是它的施设;不能说它是“存在”,也不能说它是“将有”。巴利 注疏 2
Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Tayome, bhikkhave, niruttipathā adhivacanapathā paññattipathā asaṅkiṇṇā asaṅkiṇṇapubbā, na saṅkīyanti, na saṅkīyissanti, appaṭikuṭṭhā samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi. Katame tayo? Yaṃ, bhikkhave, rūpaṃ atītaṃ niruddhaṃ vipariṇataṃ ‘ahosī’ti tassa saṅkhā, ‘ahosī’ti tassa samaññā, ‘ahosī’ti tassa paññatti; na tassa saṅkhā ‘atthī’ti, na tassa saṅkhā ‘bhavissatī’’’ti.
“对于已过去、已灭尽、已变易的受,说它为‘曾有’——这是它的言说,‘曾有’是它的名称,‘曾有’是它的施设;不能说它是‘存在’,也不能说它是‘将有’。”巴利
‘‘Yā vedanā atītā niruddhā vipariṇatā ‘ahosī’ti tassā saṅkhā, ‘ahosī’ti tassā samaññā, ‘ahosī’ti tassā paññatti; na tassā saṅkhā ‘atthī’ti, na tassā saṅkhā ‘bhavissatī’’’ti.
“对于已过去、已灭尽、已变易的想……对于已过去、已灭尽、已变易的行,说它们为‘曾有’——这是它们的言说,‘曾有’是它们的名称,‘曾有’是它们的施设;不能说它们是‘存在’,也不能说它们是‘将有’。”巴利
‘‘Yā saññā… ye saṅkhārā atītā niruddhā vipariṇatā ‘ahesu’nti tesaṃ saṅkhā, ‘ahesu’nti tesaṃ samaññā, ‘ahesu’nti tesaṃ paññatti; na tesaṃ saṅkhā ‘atthī’ti, na tesaṃ saṅkhā ‘bhavissantī’’’ti.
“对于已过去、已息灭、已变易的识,其名称、称呼与施设,便是‘曾经有’;非‘现在有’,亦非‘将来有’。”巴利
‘‘Yaṃ viññāṇaṃ atītaṃ niruddhaṃ vipariṇataṃ, ‘ahosī’ti tassa saṅkhā, ‘ahosī’ti tassa samaññā, ‘ahosī’ti tassa paññatti; na tassa saṅkhā ‘atthī’ti, na tassa saṅkhā ‘bhavissatī’’’ti.
“诸比丘,对于未生起、未显现的色,其名称、称呼与施设,便是‘将来有’;非‘现在有’,亦非‘曾经有’。”巴利
‘‘Yaṃ, bhikkhave, rūpaṃ ajātaṃ apātubhūtaṃ, ‘bhavissatī’ti tassa saṅkhā, ‘bhavissatī’ti tassa samaññā, ‘bhavissatī’ti tassa paññatti; na tassa saṅkhā ‘atthī’ti, na tassa saṅkhā ‘ahosī’’’ti.
“对于未生起、未显现的受,其名称、称呼与施设,便是‘将来有’;非‘现在有’,亦非‘曾经有’。”巴利
‘‘Yā vedanā ajātā apātubhūtā, ‘bhavissatī’ti tassā saṅkhā, ‘bhavissatī’ti tassā samaññā, ‘bhavissatī’ti tassā paññatti; na tassā saṅkhā ‘atthī’ti, na tassā saṅkhā ‘ahosī’’’ti.
“那些未生、未出现的想,那些未生、未出现的行——对于它们,人们称其为‘将有’,唤其为‘将有’,表述为‘将有’;而不称其为‘有’,也不称其为‘曾有’。”巴利
‘‘Yā saññā… ye saṅkhārā ajātā apātubhūtā, ‘bhavissantī’ti tesaṃ saṅkhā, ‘bhavissantī’ti tesaṃ samaññā, ‘bhavissantī’ti tesaṃ paññatti; na tesaṃ saṅkhā ‘atthī’ti, na tesaṃ saṅkhā ‘ahesu’’’nti.
“那未生、未出现的识,人们称其为‘将有’,唤其为‘将有’,表述为‘将有’;不称其为‘有’,也不称其为‘曾有’。”巴利
‘‘Yaṃ viññāṇaṃ ajātaṃ apātubhūtaṃ, ‘bhavissatī’ti tassa saṅkhā, ‘bhavissatī’ti tassa samaññā, ‘bhavissatī’ti tassa paññatti; na tassa saṅkhā ‘atthī’ti, na tassa saṅkhā ‘ahosī’’’ti.
“诸比丘,那已生、已出现的色,人们称其为‘有’,唤其为‘有’,表述为‘有’;不称其为‘曾有’,也不称其为‘将有’。”巴利
‘‘Yaṃ, bhikkhave, rūpaṃ jātaṃ pātubhūtaṃ, ‘atthī’ti tassa saṅkhā, ‘atthī’ti tassa samaññā, ‘atthī’ti tassa paññatti; na tassa saṅkhā ‘ahosī’ti, na tassa saṅkhā ‘bhavissatī’’’ti.
“凡已生、已现起的受,人们称它为“有”,唤它为“有”,施设它为“有”;不称它为“曾有”,也不称它为“将有”。”巴利
‘‘Yā vedanā jātā pātubhūtā, ‘atthī’ti tassā saṅkhā, ‘atthī’ti tassā samaññā, ‘atthī’ti tassā paññatti; na tassā saṅkhā ‘ahosī’ti, na tassā saṅkhā ‘bhavissatī’’’ti.
“凡已生、已现起的想……凡已生、已现起的诸行,人们称它们为“有”,唤它们为“有”,施设它们为“有”;不称它们为“曾有”,也不称它们为“将有”。”巴利
‘‘Yā saññā… ye saṅkhārā jātā pātubhūtā, ‘atthī’ti tesaṃ saṅkhā, ‘atthī’ti tesaṃ samaññā, ‘atthī’ti tesaṃ paññatti; na tesaṃ saṅkhā ‘ahesu’nti, na tesaṃ saṅkhā, ‘bhavissantī’’’ti.
“凡已生、已现起的识,人们称它为“有”,唤它为“有”,施设它为“有”;不称它为“曾有”,也不称它为“将有”。”巴利
‘‘Yaṃ viññāṇaṃ jātaṃ pātubhūtaṃ, ‘atthī’ti tassa saṅkhā, ‘atthī’ti tassa samaññā, ‘atthī’ti tassa paññatti; na tassa saṅkhā ‘ahosī’ti, na tassa saṅkhā ‘bhavissatī’’’ti.
“诸比丘,这三种语路、称谓路、施设路,未曾混杂,往昔未曾混杂,现在不混杂,未来亦不混杂,不被明智的沙门与婆罗门所轻毁。诸比丘,即使是过去那些郁咖喇、瓦娑与跋若、无因论者、无作论者、虚无论者,他们也认为这三种语路、称谓路、施设路不应被举罪、不应被非难。是什么原因呢?是出于对举罪、攻击、责难及非难的畏惧。”巴利
‘‘Ime kho, bhikkhave, tayo niruttipathā adhivacanapathā paññattipathā asaṅkiṇṇā asaṅkiṇṇapubbā, na saṅkīyanti, na saṅkīyissanti, appaṭikuṭṭhā samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi . Yepi te, bhikkhave, ahesuṃ ukkalā vassabhaññā ahetukavādā akiriyavādā natthikavādā, tepime tayo niruttipathe adhivacanapathe paññattipathe na garahitabbaṃ nappaṭikkositabbaṃ amaññiṃsu. Taṃ kissa hetu? Nindāghaṭṭanabyārosaupārambhabhayā’’ti .
依止经、种子经、自说经、取轮转经。
七处经、等觉经、五经、摩诃梨经与燃烧经。
本品以言语途径经作为结束。巴利
Upayo bījaṃ udānaṃ, upādānaparivattaṃ; Sattaṭṭhānañca sambuddho, pañcamahāli ādittā. Vaggo niruttipathena cāti.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15