1. 集法经
1. Samudayadhammasuttaṃ
126舍卫城。那时,有一位比丘来到世尊面前,顶礼之后,坐于一旁。他这样对世尊说:“尊者,常听人说‘无明、无明’。尊者,究竟什么是无明?到什么程度才算是个具足无明的人呢?”
Sāvatthinidānaṃ . Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā…pe… ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘‘avijjā avijjā’ti, bhante, vuccati. Katamā nu kho, bhante, avijjā, kittāvatā ca avijjāgato hotī’’ti?
“比丘,在此,无闻凡夫对于有集起性质的色,不能如实了知“色是集起法”;对于有灭坏性质的色,不能如实了知“色是灭法”;对于有集灭性质的色,不能如实了知“色是集灭法”。对于有集起性质的受,不能如实了知“受是集起法”;对于有灭坏性质的受,不能如实了知“受是灭法”;对于有集灭性质的受,不能如实了知“受是集灭法”。对于有集起性质的想,不能如实了知“想是集起法”;对于有灭坏性质的想,不能如实了知“想是灭法”;对于有集灭性质的想,不能如实了知“想是集灭法”。对于有集起性质的行,不能如实了知“行是集起法”;对于有灭坏性质的行,不能如实了知“行是灭法”;对于有集灭性质的行,不能如实了知“行是集灭法”。对于有集起性质的识,不能如实了知“识是集起法”;对于有灭坏性质的识,不能如实了知“识是灭法”;对于有集灭性质的识,不能如实了知“识是集灭法”。比丘,这便叫作无明,到了这样的程度,便是进入了无明。”
‘‘Idha , bhikkhu, assutavā puthujjano samudayadhammaṃ rūpaṃ ‘samudayadhammaṃ rūpa’nti yathābhūtaṃ nappajānāti ; vayadhammaṃ rūpaṃ ‘vayadhammaṃ rūpa’nti yathābhūtaṃ nappajānāti; samudayavayadhammaṃ rūpaṃ ‘samudayavayadhammaṃ rūpa’nti yathābhūtaṃ nappajānāti. Samudayadhammaṃ vedanaṃ ‘samudayadhammā vedanā’ti yathābhūtaṃ nappajānāti; vayadhammaṃ vedanaṃ ‘vayadhammā vedanā’ti yathābhūtaṃ nappajānāti; samudayavayadhammaṃ vedanaṃ ‘samudayavayadhammā vedanā’ti yathābhūtaṃ nappajānāti. Samudayadhammaṃ saññaṃ…pe… samudayadhamme saṅkhāre ‘samudayadhammā saṅkhārā’ti yathābhūtaṃ nappajānāti; vayadhamme saṅkhāre ‘vayadhammā saṅkhārā’ti yathābhūtaṃ nappajānāti; samudayavayadhamme saṅkhāre ‘samudayavayadhammā saṅkhārā’ti yathābhūtaṃ nappajānāti. Samudayadhammaṃ viññāṇaṃ ‘samudayadhammaṃ viññāṇa’nti yathābhūtaṃ nappajānāti; vayadhammaṃ viññāṇaṃ ‘vayadhammaṃ viññāṇa’nti yathābhūtaṃ nappajānāti; samudayavayadhammaṃ viññāṇaṃ ‘samudayavayadhammaṃ viññāṇa’nti yathābhūtaṃ nappajānāti. Ayaṃ vuccati, bhikkhu, avijjā; ettāvatā ca avijjāgato hotī’’ti.
如是说时,那位比丘对世尊说:“尊者,常言‘明、明’,尊者,什么是明?怎样才算具足明者呢?”
Evaṃ vutte, so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘‘vijjā vijjā’ti, bhante, vuccati. Katamā nu kho, bhante, vijjā, kittāvatā ca vijjāgato hotī’’ti?
“比丘,在此,多闻圣弟子如实了知:色是集起法,如实了知“色是集起法”;色是灭法,如实了知“色是灭法”;色是集灭法,如实了知“色是集灭法”。受是集起法,如实了知“受是集起法”;受是灭法,如实了知“受是灭法”;受是集灭法,如实了知“受是集灭法”。想是集起法……行是集起法,如实了知“行是集起法”;行是灭法,如实了知“行是灭法”;行是集灭法,如实了知“行是集灭法”。识是集起法,如实了知“识是集起法”;识是灭法,如实了知“识是灭法”;识是集灭法,如实了知“识是集灭法”。比丘,这就称为明,到了这样的程度,便进入了明。 ”第一经。
‘‘Idha, bhikkhu, sutavā ariyasāvako samudayadhammaṃ rūpaṃ ‘samudayadhammaṃ rūpa’nti yathābhūtaṃ pajānāti; vayadhammaṃ rūpaṃ ‘vayadhammaṃ rūpa’nti yathābhūtaṃ pajānāti ; samudayavayadhammaṃ rūpaṃ ‘samudayavayadhammaṃ rūpa’nti yathābhūtaṃ pajānāti. Samudayadhammaṃ vedanaṃ ‘samudayadhammā vedanā’ti yathābhūtaṃ pajānāti; vayadhammaṃ vedanaṃ ‘vayadhammā vedanā’ti yathābhūtaṃ pajānāti; samudayavayadhammaṃ vedanaṃ ‘samudayavayadhammā vedanā’ti yathābhūtaṃ pajānāti. Samudayadhammaṃ saññaṃ… samudayadhamme saṅkhāre ‘samudayadhammā saṅkhārā’ti yathābhūtaṃ pajānāti; vayadhamme saṅkhāre ‘vayadhammā saṅkhārā’ti yathābhūtaṃ pajānāti; samudayavayadhamme saṅkhāre ‘samudayavayadhammā saṅkhārā’ti yathābhūtaṃ pajānāti. Samudayadhammaṃ viññāṇaṃ ‘samudayadhammaṃ viññāṇa’nti yathābhūtaṃ pajānāti; vayadhammaṃ viññāṇaṃ ‘vayadhammaṃ viññāṇa’nti yathābhūtaṃ pajānāti; samudayavayadhammaṃ viññāṇaṃ ‘samudayavayadhammaṃ viññāṇa’nti yathābhūtaṃ pajānāti. Ayaṃ vuccati, bhikkhu, vijjā; ettāvatā ca vijjāgato hotī’’ti. Paṭhamaṃ.
2. 第二集法经
2. Dutiyasamudayadhammasuttaṃ
127一时,具寿舍利弗与具寿大拘絺罗住在波罗奈仙人堕处鹿野苑。那时,具寿大拘絺罗于傍晚时分从独坐中出定,退坐一面,对具寿舍利弗说:“贤友舍利弗,人们常提到‘无明,无明’。贤友,什么是无明?具无明者又是如何被界定的呢?”
Ekaṃ samayaṃ āyasmā ca sāriputto āyasmā ca mahākoṭṭhiko bārāṇasiyaṃ viharanti isipatane migadāye. Atha kho āyasmā mahākoṭṭhiko sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito…pe… ekamantaṃ nisinno kho āyasmā mahākoṭṭhiko āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca – ‘‘‘avijjā, avijjā’ti, āvuso sāriputta, vuccati. Katamā nu kho, āvuso, avijjā, kittāvatā ca avijjāgato hotī’’ti?
“贤友,在此,未受教导的凡夫不如实了知色是集起法,不如实了知色是灭法,也不如实了知‘色是集灭法’。不如实了知受是集起法、受是灭法、‘受是集灭法’;不如实了知想是集起法、想是灭法、‘想是集灭法’;不如实了知行是集起法、行是灭法、‘行是集灭法’;不如实了知识是集起法、识是灭法、‘识是集灭法’。贤友,这便称为无明,达到如此程度便是具无明者。”第二经。
‘‘Idhāvuso assutavā puthujjano samudayadhammaṃ rūpaṃ ‘samudayadhammaṃ rūpa’nti yathābhūtaṃ nappajānāti; vayadhammaṃ rūpaṃ…pe… ‘samudayavayadhammaṃ rūpa’nti yathābhūtaṃ nappajānāti. Samudayadhammaṃ vedanaṃ…pe… vayadhammaṃ vedanaṃ…pe… ‘samudayavayadhammā vedanā’ti yathābhūtaṃ nappajānāti. Samudayadhammaṃ saññaṃ…pe… samudayadhamme saṅkhāre…pe… vayadhamme saṅkhāre…pe… samudayavayadhamme saṅkhāre ‘samudayavayadhammā saṅkhārā’ti yathābhūtaṃ nappajānāti. Samudayadhammaṃ viññāṇaṃ…pe… samudayavayadhammaṃ viññāṇaṃ ‘samudayavayadhammaṃ viññāṇa’nti yathābhūtaṃ nappajānāti. Ayaṃ vuccati, āvuso, avijjā; ettāvatā ca avijjāgato hotī’’ti. Dutiyaṃ.
3. 第三集法经
3. Tatiyasamudayadhammasuttaṃ
128一时,具寿舍利弗与具寿大拘絺罗住在波罗奈仙人堕处鹿野苑……坐在一旁的具寿大拘絺罗对具寿舍利弗这样说:“贤友舍利弗,所谓‘明’。贤友,什么是明?怎样才算是具明者?”
Ekaṃ samayaṃ āyasmā ca sāriputto āyasmā ca mahākoṭṭhiko bārāṇasiyaṃ viharanti isipatane migadāye…pe… ekamantaṃ nisinno kho āyasmā mahākoṭṭhiko āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca – ‘‘‘vijjā, vijjā’ti, āvuso sāriputta, vuccati. Katamā nu kho, āvuso, vijjā, kittāvatā ca vijjāgato hotī’’ti?
“朋友,在此,多闻的圣弟子对于“色是集起之法”如实了知为“色是集起之法”;对于“色是灭去之法”……对于“色是集灭之法”如实了知为“色是集灭之法”;对于“受是集起之法”……对于“受是集灭之法”……对于“想是集起之法”……对于“行是集起之法”如实了知为“行是集起之法”;对于“行是灭去之法”……对于“行是集灭之法”如实了知为“行是集灭之法”;对于“识是集起之法”……对于“识是灭去之法”……对于“识是集灭之法”如实了知为“识是集灭之法”。朋友,这便称为明;达到这样的程度,就是具足明的人。”第三经。
‘‘Idhāvuso, sutavā ariyasāvako samudayadhammaṃ rūpaṃ ‘samudayadhammaṃ rūpa’nti yathābhūtaṃ pajānāti; vayadhammaṃ rūpaṃ…pe… samudayavayadhammaṃ rūpaṃ ‘samudayavayadhammaṃ rūpa’nti yathābhūtaṃ pajānāti; samudayadhammaṃ vedanaṃ…pe… samudayavayadhammā vedanā … samudayadhammaṃ saññaṃ…pe… samudayadhamme saṅkhāre… vayadhamme saṅkhāre… samudayavayadhamme saṅkhāre ‘samudayavayadhammā saṅkhārā’ti yathābhūtaṃ pajānāti. Samudayadhammaṃ viññāṇaṃ… vayadhammaṃ viññāṇaṃ… samudayavayadhammaṃ viññāṇaṃ ‘samudayavayadhammaṃ viññāṇa’nti yathābhūtaṃ pajānāti. Ayaṃ vuccatāvuso, vijjā; ettāvatā ca vijjāgato hotī’’ti. Tatiyaṃ.
129在波罗奈仙人堕处鹿野苑…… 尊者大拘絺罗于一旁坐定后,对尊者舍利弗说:“舍利弗贤友,人们常说‘无明,无明’。贤友,什么是无明?怎样才算是陷于无明的人?”
Bārāṇasiyaṃ viharanti isipatane migadāye…pe… ekamantaṃ nisinno kho āyasmā mahākoṭṭhiko āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca – ‘‘‘avijjā, avijjā’ti, āvuso sāriputta, vuccati. Katamā nu kho, āvuso, avijjā, kittāvatā ca avijjāgato hotī’’ti?
“贤友,在此法中,无闻凡夫对色的乐味、过患、出离不如实了知;对受的乐味、过患、出离不如实了知;对想的乐味、过患、出离不如实了知;对行的乐味、过患、出离不如实了知;对识的乐味、过患、出离不如实了知。贤友,这就叫作无明;如此,便是陷于无明的人。”第四经。
‘‘Idhāvuso assutavā puthujjano rūpassa assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ nappajānāti. Vedanāya…pe… saññāya… saṅkhārānaṃ… viññāṇassa assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ nappajānāti. Ayaṃ vuccatāvuso, avijjā; ettāvatā ca avijjāgato hotī’’ti. Catutthaṃ.
5. 第二味经
5. Dutiyaassādasuttaṃ
130在波罗奈仙人堕处鹿野苑…… “贤友舍利弗,人们常说的‘明,明’,究竟什么是明?到什么程度,可称为具足明者?”
Bārāṇasiyaṃ viharanti isipatane migadāye…pe… ‘‘‘vijjā, vijjā’ti, āvuso sāriputta, vuccati. Katamā nu kho, āvuso, vijjā, kittāvatā ca vijjāgato hotī’’ti?
“贤友,多闻圣弟子如实了知色的乐味、过患与出离;对受……想……行……识的乐味、过患与出离也如实了知。贤友,这便称为明;到达这个程度,便成为具足明者。” 第五经。
‘‘Idhāvuso, sutavā ariyasāvako rūpassa assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ pajānāti. Vedanāya…pe… saññāya… saṅkhārānaṃ… viññāṇassa assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ pajānāti. Ayaṃ vuccatāvuso, vijjā; ettāvatā ca vijjāgato hotī’’ti. Pañcamaṃ.
131在波罗奈仙人堕处鹿野苑…… “舍利弗贤友,人们常说‘无明、无明’。究竟什么是无明?怎样才算陷于无明之人呢?”
Bārāṇasiyaṃ viharanti isipatane migadāye…pe… ‘‘‘avijjā, avijjā’ti, āvuso sāriputta, vuccati. Katamā nu kho, āvuso, avijjā, kittāvatā ca avijjāgato hotī’’ti?
“贤友,在此,无闻凡夫不如实了知色的集起、灭去、味、过患与出离;不如实了知受……想……行……识的集起、灭去、味、过患与出离。贤友,这便称为无明,如此即陷于无明。” 第六。
‘‘Idhāvuso, assutavā puthujjano rūpassa samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ nappajānāti. Vedanāya…pe… saññāya… saṅkhārānaṃ… viññāṇassa samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ nappajānāti. Ayaṃ vuccatāvuso, avijjā; ettāvatā ca avijjāgato hotī’’ti. Chaṭṭhaṃ.
7. 第二集经
7. Dutiyasamudayasuttaṃ
132住在波罗奈仙人堕处鹿野苑……坐于一侧的具寿大拘絺罗对具寿舍利弗说:“贤友舍利弗,人们常说‘明、明’。贤友,什么是明?怎样才算是具足明者?”
Bārāṇasiyaṃ viharanti isipatane migadāye…pe… ekamantaṃ nisinno kho āyasmā mahākoṭṭhiko āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca – ‘‘‘vijjā, vijjā’ti, āvuso sāriputta, vuccati. Katamā nu kho, āvuso, vijjā, kittāvatā ca vijjāgato hotī’’ti?
“贤友,在此,多闻的圣弟子如实了知色的集起、灭去、味、过患与出离;如实了知受……想……行……识的集起、灭去、味、过患与出离。贤友,这就称为明;到此程度,便称为具足明者。”第七。
‘‘Idhāvuso, sutavā ariyasāvako rūpassa samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ pajānāti. Vedanāya…pe… saññāya… saṅkhārānaṃ… viññāṇassa samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ pajānāti. Ayaṃ vuccatāvuso, vijjā; ettāvatā ca vijjāgato hotī’’ti. Sattamaṃ.
8. 拘絺罗经
8. Koṭṭhikasuttaṃ
133“住在波罗奈的仙人堕处鹿野苑。那时,尊者舍利弗于傍晚时分……在一边坐下后,尊者舍利弗对尊者大拘絺罗说:‘拘絺罗学友,常言道“无明、无明”。学友,什么是无明?怎样才算是具足无明呢?’
Bārāṇasiyaṃ viharanti isipatane migadāye. Atha kho āyasmā sāriputto sāyanhasamayaṃ…pe… ekamantaṃ nisinno kho āyasmā sāriputto āyasmantaṃ mahākoṭṭhikaṃ etadavoca – ‘‘‘avijjā, avijjā’ti, āvuso koṭṭhika, vuccati. Katamā nu kho, āvuso, avijjā, kittāvatā ca avijjāgato hotī’’ti?
“学友,于此,未闻法的凡夫不如实知色的滋味、过患与出离;不如实知受……想……行……识的滋味、过患与出离。学友,这就称为无明,如此便是具足无明。”
‘‘Idhāvuso, assutavā puthujjano rūpassa assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ nappajānāti. Vedanāya…pe… saññāya… saṅkhārānaṃ… viññāṇassa assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ nappajānāti. Ayaṃ vuccatāvuso, avijjā; ettāvatā ca avijjāgato hotī’’ti.
“听了这话,尊者舍利弗对尊者大拘絺罗说:‘拘絺罗学友,常言道“明、明”。学友,什么是明?怎样才算是具足明呢?’
Evaṃ vutte, āyasmā sāriputto āyasmantaṃ mahākoṭṭhikaṃ etadavoca – ‘‘‘vijjā, vijjā’ti, āvuso koṭṭhika, vuccati. Katamā nu kho, āvuso, vijjā, kittāvatā ca vijjāgato hotī’’ti?
“贤友,在此,多闻的圣弟子如实了知色的味、过患与出离;对受……(中略)……对想……对行……对识的味、过患与出离也如实了知。贤友,这便称为‘明’,达到于此,即是具足明者。”第八经。
‘‘Idhāvuso sutavā ariyasāvako rūpassa assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ pajānāti. Vedanāya…pe… saññāya… saṅkhārānaṃ… viññāṇassa assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ pajānāti. Ayaṃ vuccatāvuso, vijjā; ettāvatā ca vijjāgato hotī’’ti. Aṭṭhamaṃ.
9. 第二拘絺罗经
9. Dutiyakoṭṭhikasuttaṃ
134在波罗奈仙人堕处鹿野苑……“贤友拘絺罗,人们常说‘无明、无明’。贤友,什么是无明?怎样才成为具无明者?”
Bārāṇasiyaṃ viharanti isipatane migadāye…pe… ‘‘‘avijjā, avijjā’ti, āvuso koṭṭhika, vuccati. Katamā nu kho, āvuso, avijjā, kittāvatā ca avijjāgato hotī’’ti?
“贤友,在此,未受教导的凡夫对色的集起、灭没、味、患、离不能如实了知;对受……想……诸行……识的集起、灭没、味、患、离不能如实了知。贤友,这称为无明;到此程度,便成为具无明者。”
‘‘Idhāvuso, assutavā puthujjano rūpassa samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ nappajānāti. Vedanāya…pe… saññāya… saṅkhārānaṃ… viññāṇassa samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ nappajānāti. Ayaṃ vuccatāvuso, avijjā; ettāvatā ca avijjāgato hotī’’ti.
听了这话,具寿舍利弗对具寿大拘絺罗这样说:“贤友拘絺罗,人们常说‘明’、说‘明’。贤友,什么是明?怎样才可称为具明者?”
Evaṃ vutte, āyasmā sāriputto āyasmantaṃ mahākoṭṭhikaṃ etadavoca – ‘‘‘vijjā, vijjā’ti, āvuso koṭṭhika, vuccati. Katamā nu kho, āvuso, vijjā, kittāvatā ca vijjāgato hotī’’ti?
“贤友,在此,已受教导的圣弟子如实了知色的集起、灭没、味、患、离;如实了知受……想……诸行……识的集起、灭没、味、患、离。贤友,这称为明;到此程度,便称为具明者。”第九经。
‘‘Idhāvuso, sutavā ariyasāvako rūpassa samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ pajānāti. Vedanāya…pe… saññāya… saṅkhārānaṃ… viññāṇassa samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ pajānāti. Ayaṃ vuccatāvuso, vijjā; ettāvatā ca vijjāgato hotī’’ti. Navamaṃ.
10. 大拘絺罗经(三)
10. Tatiyakoṭṭhikasuttaṃ
135同一缘起。坐于一边后,舍利弗尊者对大拘絺罗尊者说:“贤友拘絺罗,人们常说到‘无明、无明’。贤友,究竟什么是无明?怎样才算是一个无明者呢?”
Taññeva nidānaṃ. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā sāriputto āyasmantaṃ mahākoṭṭhikaṃ etadavoca – ‘‘‘avijjā, avijjā’ti, āvuso koṭṭhika, vuccati. Katamā nu kho, āvuso, avijjā, kittāvatā ca avijjāgato hotī’’ti?
“贤友,在此,未受教导的凡夫不了知色,不了知色的集起,不了知色的灭没,不了知趣向色灭之道。他不了知受……想……诸行……不了知识,不了知识的集起,不了知识的灭没,不了知趣向识灭之道。贤友,这便称为无明;如此便是一个无明者。”
‘‘Idhāvuso, assutavā puthujjano rūpaṃ nappajānāti, rūpasamudayaṃ nappajānāti, rūpanirodhaṃ nappajānāti, rūpanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānāti. Vedanaṃ nappajānāti…pe… saññaṃ… saṅkhāre… viññāṇaṃ nappajānāti, viññāṇasamudayaṃ nappajānāti, viññāṇanirodhaṃ nappajānāti, viññāṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānāti. Ayaṃ vuccatāvuso, avijjā; ettāvatā ca avijjāgato hotī’’ti.
闻此言已,具寿舍利弗对具寿大拘絺罗这样说:“大拘絺罗贤友,众人常言‘明、明’。贤友,什么是明?怎样才称为具足明者?”“贤友,于此,多闻的圣弟子了知色,了知色的集起,了知色的息灭,了知导向色息灭的行道;了知受……想……诸行……了知识,了知识的集起,了知识息灭,了知导向识息灭的行道。贤友,这就是明;到达这些程度,便成具明者。”第十经。
Evaṃ vutte, āyasmā sāriputto āyasmantaṃ mahākoṭṭhikaṃ etadavoca – ‘‘‘vijjā, vijjā’ti, āvuso koṭṭhika, vuccati. Katamā nu kho, āvuso, vijjā, kittāvatā ca vijjāgato hotī’’ti? ‘‘Idhāvuso, sutavā ariyasāvako rūpaṃ pajānāti, rūpasamudayaṃ pajānāti, rūpanirodhaṃ pajānāti, rūpanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti. Vedanaṃ… saññaṃ… saṅkhāre… viññāṇaṃ pajānāti, viññāṇasamudayaṃ pajānāti, viññāṇanirodhaṃ pajānāti , viññāṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti. Ayaṃ vuccatāvuso, vijjā; ettāvatā ca vijjāgato hotī’’ti. Dasamaṃ.
集法相应有三经,味法相应复有二;
又于集处说二经,拘絺罗处说三经。
Samudayadhamme tīṇi, assādo apare duve; Samudaye ca dve vuttā, koṭṭhike apare tayoti.