比丘分别·波逸提的解说
律抉择·比丘分别解释 · 442 段
明知而说妄语,被宣说为波逸提。
开玩笑地说、急促地说的人,不算犯戒,就像疯子之类的人一样。
Sampajānamusāvāde , pācittiyamudīritaṃ; Davā ravā bhaṇantassa, na dosummattakādino.
妄语的五种不同罪相,
所有生起等一切,都与不与取相同。
Aññatthāpattiyo pañca, musāvādassa kāraṇā; Samuṭṭhānādayo sabbe, adinnādānatulyakā.
在说到出身等十种辱骂事由时,
用真实的事,或者用不实的事,用任何一种事情。
Jātiādīsu vuttesu, dasasvakkosavatthusu; Bhūtena vā abhūtena, yena kenaci vatthunā.
无论用何种语言,或用手势,
没犯波罗夷的比丘,或者已经犯了波罗夷的比丘。
Yāya kāyaci bhāsāya, hatthamuddāya vā pana; Pārājikamanāpannaṃ, bhikkhumāpannameva vā.
比丘以他事影射辱骂者,
正觉者说此中为波逸提罪。
Aññatraññāpadesena, omasantassa bhikkhuno; Tattha pācittiyāpatti, sambuddhena pakāsitā.
以彼原词,或以他名借称,亦以离巴利之句,
骂于诸未受具足戒者,犯恶作罪。
Tehevaññāpadesena , pāḷimuttapadehipi; Sabbatthānupasampannaṃ, akkosantassa dukkaṭaṃ.
无意辱骂他人的人,纯粹只是为了戏谑。
可是,对说话者而言,处处说出来的都是恶说。
Anakkositukāmassa, kevalaṃ davakamyatā; Vadato pana sabbattha, dubbhāsitamudīritaṃ.
比丘尼已进入未受具足戒者之处,
以义、法之教诫为先导,于此无犯。
Paviṭṭhānupasampanna-ṭṭhāne idha ca bhikkhunī; Anāpatti purakkhatvā, atthadhammānusāsaniṃ.
然说法比丘,等起等诸门被说为无间同类;
此中之受,即是苦受。
Vadato pana bhikkhussa, samuṭṭhānādayo nayā; Anantarasamā vuttā, dukkhā hotettha vedanā.
比丘离间语的罪,从行相上分有两种。
或者希望自己被人喜爱,或者是想离间别人。
Āpatti bhikkhupesuññe, duvidhākārato siyā; Attano piyakāmassa, parabhedatthinopi vā.
辱骂者以婉转之辞、圣典外之说,
言说将毕时,即成恶作罪。
Akkosantassa pariyāya-pāḷimuttanayehi ca; Vacanassupasaṃhāre, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
同样,即使承受未受具足戒者的辱骂,也是如此;
比丘尼在此也站在未受具足戒者的位置上。
Tathā anupasampanna-akkosaṃ haratopi ca; Ṭhitā anupasampanna-ṭṭhāne idha ca bhikkhunī.
既非为贪爱取悦,亦非欲求破僧;
乃为呵责诸恶人,比丘如是而说。
Na ceva piyakāmassa, na ca bhedatthinopi vā; Pāpānaṃ garahatthāya, vadantassa ca bhikkhuno.
同样地,对于癫狂者等,也说明了不构成犯戒。
所有起源等,都与不与取相同。
Tathā ummattakādīnaṃ, anāpattīti dīpitā; Samuṭṭhānādayo sabbe, adinnādānasādisā.
唯除比丘与比丘尼,若与他人共诵三藏之法,
彼即犯波逸提。
Ṭhapetvā bhikkhuniṃ bhikkhuṃ, aññena piṭakattayaṃ; Dhammaṃ saha bhaṇantassa, tassa pācittiyaṃ siyā.
像《大筏疏》等注释里讲到的国王教诲等内容。
在尚未编入结集的内容中,它确实是导致犯戒的原因。
Rājovādādayo vuttā, mahāpaccariyādisu; Anāruḷhesu saṅgītiṃ, āpattijanakāti hi.
于比丘处成恶作,于比丘尼亦复然;
对比丘作未受具足戒想者,或疑惑者亦成。
Dukkaṭaṃ hoti bhikkhusmiṃ, tathā bhikkhuniyāpi ca; Bhikkhussānupasampanna-saññino vimatissa vā.
有人让别人一起念诵,或者自己背诵。
如果有人让正在诵念熟悉经典的人中断出错,
Ekato uddisāpeti, sajjhāyaṃ vā karoti yo; Bhaṇantaṃ paguṇaṃ ganthaṃ, opāteti ca yo pana.
而且,从尚未受具足戒的人那里接受(学习)时,也是如此;
如果是只是总说(略诵),那就无犯;因为和他一起念诵的缘故。
Tassa cānupasampanna-santike gaṇhatopi ca; Uddesaṃ tu anāpatti, bhaṇane tena ekato.
从言语而生起,亦从言语与心二者生起;
如是生起,名为逐句之法。
Vācato ca samuṭṭhāti, vācācittadvayāpi ca; Samuṭṭhānamidaṃ vuttaṃ, padasodhammasaññitaṃ.
在完全被遮盖、彻底封闭的地方,那么如果可能就躺下睡觉
大半围蔽的,或甚至遮盖的卧坐处。
Sabbacchannaparicchanne, nipajjeyya sace pana; Yebhuyyena paricchanne, channe senāsanepi vā.
三夜既过,其后之夜,
若与比丘以外之人共宿,即成波逸提。
Tissannaṃ pana rattīnaṃ, uddhaṃ yo pana rattiyaṃ; Ṭhapetvā bhikkhuṃ aññena, tassa pācittiyaṃ siyā.
而那个被指出来的对象,是足以用来行淫的。
就算只是跟畜生发生这种事,也照样犯戒。
Vatthuṃ yaṃ pana niddiṭṭhaṃ, methunassa pahonakaṃ; Āpatyantamaso tena, tiracchānagatenapi.
受具戒者已卧时,他人若卧;
他人已卧时,比丘若卧。
Nipanne upasampanne, itaro ce nipajjati; Itarasmiṃ nipanne vā, sace bhikkhu nipajjati.
两人起身之后,或因躺卧的行为;
或者,也可能是按“未受具足戒者”来计数犯戒数。
Ubhinnaṃ uṭṭhahitvā vā, nipajjanapayogato; Āpattānupasampanna-gaṇanāyapi vā siyā.
如果关上房门躺下,或者不关上躺下;
第四天太阳落山时,可能会有犯戒。
Sace pidhāya vā gabbhaṃ, nipajjatipidhāya vā; Āpattatthaṅgate sūriye, catutthadivase siyā.
凡以一肘半高之墙垣、堆砌等物所围绕者,
此一切亦得名为“被围绕”。
Diyaḍḍhahatthubbedhena , pākāracayanādinā; Parikkhittampi taṃ sabbaṃ, parikkhittanti vuccati.
比丘即使住在用粗布搭成的小屋里,
与女人同宿,就构成罪——这一点已经说明清楚了。
Bhikkhussantamaso dussa-kuṭiyaṃ vasatopi ca; Sahaseyyāya āpatti, hotīti paridīpito.
从全部覆盖、全部包围、大多数等种种差别来看,
有智慧的人在这里应当看到七条波逸提。
Sabbacchannaparicchanna-yebhuyyādippabhedato; Satta pācittiyānettha, daṭṭhabbāni subuddhinā.
半覆半围者,说为突吉罗;
一切小覆、覆等类,亦分五种。
Aḍḍhacchannaparicchanne, dukkaṭaṃ paridīpitaṃ; Sabbacūḷaparicchanna-channādīhipi pañcadhā.
Anāpatti dirattaṃ vā, tirattaṃ vasato saha; Aruṇassa pureyeva, tatiyāya ca rattiyā.
离开后又再与比丘同住的人;
同样地,在一切全覆、全盖等情况下也是如此。
Nikkhamitvā vasantassa, puna saddhiñca bhikkhuno; Tathā sabbaparicchanna-sabbacchannādikepi ca.
如是,未受具戒者,卧者亦同坐者;
其余诸学处与羊毛学处同,生起等亦尔。
Evaṃ anupasampanne, nipannepi nisīdato; Sesā eḷakalomena, samuṭṭhānādayo samā.
如果对当天出生的女人,哪怕她只是人类女子,
如果打算一起睡,就犯波逸提。
Sace tadahujātāya, api yo mānusitthiyā; Sahaseyyaṃ pakappeyya, tassa pācittiyaṃ siyā.
和显现出形色的夜叉女、饿鬼女在一起;
夜里谁若与天女或黄门一起躺下。
Dissamānakarūpāya, yakkhiyā petiyā saha; Rattiyaṃ yo nipajjeyya, deviyā paṇḍakena vā.
把畜生道的女性当作行淫的对象。
按对象来算,就构成恶作罪。
Methunavatthubhūtāya, tiracchānagatitthiyā; Vatthūnaṃ gaṇanāyassa, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
在这里,仅仅以一天,罪过就被揭示了。
其余的判定,和前面刚说过的完全一样。
Idhekadivaseneva , āpatti paridīpitā; Seso anantare vutta-sadisova vinicchayo.
超过五六句,对无智人形男子,
离法而向女人说者,犯波逸提。
Uddhaṃ chappañcavācāhi, viññuṃ purisaviggahaṃ; Vinā dhammaṃ bhaṇantassa, hoti pācitti itthiyā.
不过,单独一个偈颂的句脚,就被称为一句。
逐句法已被指出,或者法义注释也是。
Gāthāpādo panekova, ekavācāti saññito; Padasodhammaṃ niddiṭṭhaṃ, dhammamaṭṭhakathampi vā.
对于六个以上的语句,则依句等。
说法者犯戒,按从第一个词开始计数也会犯戒。
Channaṃ upari vācānaṃ, padādīnaṃ vasā pana; Desentassa siyāpatti, padādigaṇanāya ca.
即使以变现后站立者,也与人形一同。
就算和夜叉、饿鬼,还有畜生道众生在一起。
Nimminitvā ṭhitenāpi, saddhiṃ purisaviggahaṃ; Yakkhenapi ca petena, tiracchānagatenapi.
谁对站着的女人说法,
超过六句话,他可能犯波逸提。
Ṭhitassa mātugāmassa, dhammaṃ yo pana bhāsati; Channaṃ upari vācānaṃ, tassa pācittiyaṃ siyā.
若男子作女人想、有疑惑者,及黄门,
超越六句而宣说,即得恶作。
Purise itthisaññissa, vimatissa ca paṇḍake; Uttari chahi vācāhi, vadato hoti dukkaṭaṃ.
取女人之形,对站立之夜叉女、饿鬼女言语者,亦犯恶作;
畜生趣之女众亦然。
Itthirūpaṃ gahetvāna, ṭhitānaṃ bhāsatopi ca; Dukkaṭaṃ yakkhipetīnaṃ, tiracchānagatitthiyā.
有明智的男子在场时,或者自己起身,
坐着说法者,或对女人,亦如是。
Purise sati viññusmiṃ, sayaṃ uṭṭhāya vā puna; Desentassa nisīditvā, mātugāmassa vā tathā.
对另一位女子,又对另一位女子说话时,
以六种或五种言辞,无犯已被说明。
Aññissā puna aññissā, itthiyā bhaṇatopi ca; Chahi pañcahi vācāhi, anāpatti pakāsitā.
等起等,与句诵学处同等而说;
此即差别,然此为作与不作。
Padasodhammatulyāva, samuṭṭhānādayo matā; Ayameva visesoti, kriyākriyamidaṃ pana.
比丘向人宣讲广大或殊胜的法时,
除了比丘和比丘尼,若真实宣说,就犯波逸提。
Mahaggataṃ paṇītaṃ vā, ārocentassa bhikkhuno; Ṭhapetvā bhikkhuniṃ bhikkhuṃ, bhūte pācittiyaṃ siyā.
若彼不知其所宣说,向比丘宣说者,得恶作;
若以间接语说,彼亦得恶作罪。
No ce jānāti so vuttaṃ, ārocentassa bhikkhuno; Pariyāyavacane cassa, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
如是因由现前时,说者无犯;
初作者说一切戒等,亦无犯。
Anāpatti tathārūpe, kāraṇe sati bhāsato; Sabbassapi ca sīlādiṃ, vadato ādikammino.
此处不立癫狂句,以其无有故;
此名如实宣说,即判为彼生起。
Ummattakapadaṃ ettha, na vuttaṃ tadasambhavā; Bhūtārocanakaṃ nāma, samuṭṭhānamidaṃ mataṃ.
从身、从语、从身与语,可以有三种。
只与善和无记这两种心、两种受有关。
Kāyato vācato kāya-vācato ca tidhā siyā; Kusalābyākateheva, dvicittañca dvivedanaṃ.
比丘告知粗恶罪者,
于未受具足戒者说罪,除比丘同意外。
Āpattiṃ pana duṭṭhullaṃ, ārocentassa bhikkhuno; Āpattānupasampanne, ṭhapetvā bhikkhusammutiṃ.
“此人出不净,已犯僧残”——
若以事配其罪而如是说,过在说者自身。
Saṅghādisesamāpanno, mocetvā asuciṃ ayaṃ; Ghaṭetvā vatthunāpattiṃ, vadantasseva vajjatā.
在这里,只有僧残罪才被认为是粗重罪。
因此,对清净者说粗恶罪,就触犯波逸提。
Idha saṅghādisesāva, duṭṭhullāpattiyo matā; Tasmā suddhassa duṭṭhullaṃ, vadaṃ pācittiyaṃ phuse.
告举之人,于非粗罪作粗想,或生疑惑;
余罪亦尔,彼犯恶作。
Aduṭṭhullāya duṭṭhulla-saññino vimatissa vā; Āpattiyopi vā sesā, ārocentassa dukkaṭaṃ.
如是,于未受具戒者,粗重罪以五种而判;
非粗重之恶行,不应陈告。
Tathā anupasampanne, duṭṭhullaṃ pañcadhā mataṃ; Ajjhācāramaduṭṭhullaṃ, ārocetuṃ na vaṭṭati.
如果只是把事由或罪过告诉对方,
应当知道这是无犯戒,依照比丘的认可也是如此。
Vatthuṃ vā pana āpattiṃ, ārocentassa kevalaṃ; Anāpattīti ñātabbaṃ, bhikkhusammutiyā tathā.
疯狂者等的生起方式等理则,就是这样。
就像不与取一样,受就是苦受。
Evamummattakādīnaṃ, samuṭṭhānādayo nayā; Adinnādānatulyāva, vedanā dukkhavedanā.
若自掘或教他掘不宜之地,
若令破或自破,彼犯波逸提。
Khaṇeyya vā khaṇāpeyya, pathaviṃ yo akappiyaṃ; Bhedāpeyya ca bhindeyya, tassa pācittiyaṃ siyā.
Sayameva khaṇantassa, pathaviṃ pana bhikkhuno; Pahārasmiṃ pahārasmiṃ, pācittiyamudīritaṃ.
就算只命令一次,哪怕只挖一整天,也只算一罪。
被一次又一次命令者,每说一次便(犯一次)。
Āṇāpentassa ekāva, divasaṃ khaṇatopi ca; Punappunāṇāpentassa, vācato vācato siyā.
“挖池塘,挖水池,挖坑,挖小井;”
就算有人这样说,也找不到他有什么过错。
‘‘Khaṇa pokkharaṇiṃ vāpiṃ, āvāṭaṃ khaṇa kūpakaṃ’’; Iccevaṃ tu vadantassa, koci doso na vijjati.
就在这里挖这个地方,就在这里挖出池塘。
在这个地方挖,这样说是不合适的。
‘‘Imaṃ khaṇa ca okāsaṃ, idha pokkharaṇiṃ khaṇa; Imasmiṃ khaṇa okāse’’, vattumevaṃ na vaṭṭati.
挖球茎,或挖库伦达,挖柱子和树桩;
把根挖掉,或者把棕榈树挖掉——这样说才说得通。
‘‘Kandaṃ khaṇa kurundaṃ vā, thūṇaṃ khaṇa ca khāṇukaṃ; Mūlaṃ khaṇa ca tālaṃ vā’’, evaṃ vadati vaṭṭati.
这是根,这是藤蔓,这是棕榈树,这是芦苇。
已经限定说“你挖”,就不该再说。
‘‘Imaṃ mūlaṃ imaṃ valliṃ, imaṃ tālaṃ imaṃ naḷaṃ; Khaṇā’’ti niyametvāna, vattuṃ pana na vaṭṭati.
如果能把细泥舀出来,就用瓶子把它舀出去;
比丘应当把它移除,但太厚的话就不合适。
Ussiñcituṃ sace sakkā, ghaṭehi tanukaddamo; Bhikkhunā apanetabbo, bahalaṃ na ca vaṭṭati.
岸土崩落,坠于河等水边;
欲翻动此岸土,纵雨季四月亦得许可。
Bhijjitvā nadiyādīnaṃ, patitaṃ toyasantike; Taṭaṃ vaṭṭhaṃ vikopetuṃ, cātumāsampi vaṭṭati.
如果掉进水里,就算天已经下雨了,也还是可以的;
四个月过去后,天确实会下雨到水池里。
Sace patati toyasmiṃ, deve vuṭṭhepi vaṭṭati; Cātumāsamatikkante, toye devo hi vassati.
Pāsāṇapiṭṭhiyaṃ soṇḍiṃ, khaṇanti yadi tattha tu; Rajaṃ patati ce pubbaṃ, pacchā devobhivassati.
要在四个月之内清扫和拆毁,才是允许的。
超过四个月以后,就不可以再拆毁改动。
Sodhetuṃ bhindituṃ anto-cātumāsaṃ tu vaṭṭati; Cātumāsakato uddhaṃ, vikopetuṃ na vaṭṭati.
先用清水装满,随后如果有尘土落下;
适宜把它破坏掉,因为天神确实会降雨到水上。
Vārinā paṭhamaṃ puṇṇe, pacchā patati ce rajaṃ; Taṃ vaṭṭati vikopetuṃ, toye devo hi vassati.
雨湿背石时,尘土即黏附;
纵经四月久,拂除亦不宜。
Allīyati phusāyante, piṭṭhipāsāṇake rajaṃ; Cātumāsaccaye tampi, vikopetuṃ na vaṭṭati.
如果还没做石坡,蚁丘却已经冒出来了;
即使四个月的期限到了,也可以随自己的意愿去破坏。
Sace akatapabbhāre, vammiko pana uṭṭhito; Yathāsukhaṃ vikopeyya, cātumāsaccayepi ca.
若在露地而被雨淋,四月之期亦可行;
树上白蚁等类,土中亦同此理。
Abbhokāse sace vaṭṭho, cātumāsaṃ tu vaṭṭati; Rukkhe upacikādīnaṃ, mattikāyapi so nayo.
鼠拱之土、牛蹄之泥、蚯蚓之粪等污秽处,亦同此理;
此规则已就与地面不相连者而说。
Mūsikukkara gokaṇṭa-gaṇḍuppādamalesupi; Ayameva nayo vutto, asambaddhesu bhūmiyā.
与那(犁)同类的即是犁耕之土;
未断而系于地者,彼即原生之土。
Teheva sadisā honti, kasinaṅgalamattikā; Acchinnā bhūmisambandhā, sā jātapathavī siyā.
住处就算没有遮盖,或者遮盖已经损坏;
过了四个月雨季之后,不应该向上破坏那被雨淋过的覆盖物。
Senāsanampi acchannaṃ, vinaṭṭhachadanampi vā; Cātumāsakato uddhaṃ, ovaṭṭhaṃ na vikopaye.
接着,如果心里想“我要抓住椽子、墙壁、柱子或地板”,
想要抓取的认知生起时,实际去抓取才是可行的。
Tato ‘‘gopānasiṃ bhittiṃ, thambhaṃ vā padarattharaṃ; Gaṇhissāmī’’ti saññāya, gahetuṃ pana vaṭṭati.
取砖等时,若泥土掉落,则无犯;
若取泥土,则有犯。
Gaṇhantassiṭṭhakādīni, sace patati mattikā; Anāpatti siyāpatti, mattikaṃ yadi gaṇhati.
如果屋内有一堆没被雨水淋湿的泥土,
未被雨淋过的泥土对比丘而言始终是允许使用的。
Atinto mattikāpuñjo, antogehe sace siyā; Anovaṭṭho ca bhikkhūnaṃ, sabbadā hoti kappiyo.
若雨又下于屋中,他们便遮盖那屋;
四月雨季过后,一切皆湿透,成为不合用。
Vuṭṭhe puna ca gehasmiṃ, gehaṃ chādenti taṃ sace; Cātumāsaccaye sabbo, tinto hoti akappiyo.
在那里,凡是已经沾湿了的,全都成为不合法的。
在那里,凡是还没有被浸湿的,就都是允许的。
Yattakaṃ tattha tintaṃ tu, tattakaṃ hotyakappiyaṃ; Atintaṃ tattha yaṃ yaṃ tu, taṃ taṃ hoti hi kappiyaṃ.
若以水湿润那(泥土),它便如同与大地连成一体;
那即成为地,自此便不合宜(掘取)。
Temito vārinā so ce, ekābaddhova bhūmiyā; Pathavī ceva sā jātā, na vaṭṭati tato paraṃ.
Abbhokāse ca pākāro, ovaṭṭho mattikāmayo; Cātumāsaccaye ‘‘jātā, pathavī’’ti pavuccati.
彼处所附微细尘垢,不摩擦,唯以湿手少分触之;
触已若能沾取,斯为合宜。
Tattha laggaṃ rajaṃ saṇhaṃ, aghaṃsantova mattaso; Chupitvā allahatthena, sace gaṇhāti vaṭṭati.
如果是砖墙,但多数情况下是在平地上;
它立在那里,所以可以随自己的心意把它拆掉或破坏。
Sace iṭṭhakapākāro, yebhuyyakathale pana; Ṭhāne tiṭṭhati so tasmā, vikopeyya yathāsukhaṃ.
露地所立之柱,摇之则动;
若掘地而欲取之,则实非所宜。
Abbhokāse ṭhitaṃ thambhaṃ, cāletvā panito cito; Pathaviṃ tu vikopetvā, gahetuṃ na ca vaṭṭati.
或取余干木,或取树桩者,其过同此;
若竖直拔起者,则无此过。
Aññampi sukkharukkhaṃ vā, khāṇukaṃ vāpi gaṇhato; Ayameva nayo doso, ujumuddharato na ca.
如果举起石头或树木,让它滚下去;
心已清净的人,就算大地崩裂,也没有罪过。
Pāsāṇaṃ yadi vā rukkhaṃ, uccāletvā pavaṭṭati; Na doso suddhacittassa, sace pathavi bhijjati.
劈开木柴、拖拽树枝等东西的时候;
这个道理也同样适用于心地纯净的人,哪怕他还处在地面上。
Phālentānampi dārūni, sākhādīni ca kaḍḍhato; Ayameva nayo vutto, bhūmiyaṃ suddhacetaso.
荆棘、针尖或地上的木桩,
比丘不应敲击,也不应插入。
Kaṇṭakaṃ sūcimaṭṭhiṃ vā, khilaṃ vā bhūmiyaṃ pana; Ākoṭetuṃ pavesetuṃ, bhikkhuno na ca vaṭṭati.
‘‘Ahaṃ passāvadhārāya, bhindissāmī’’ti mediniṃ; Bhikkhussa pana passāva-mevaṃ kātuṃ na vaṭṭati.
正在做的人无犯,即使大地裂开。
以扫地使其平整,也不该去磨擦。
Anāpatti karontassa, sace bhijjati medinī; Samajjato samaṃ kātuṃ, ghaṃsituṃ na ca vaṭṭati.
用大脚趾在地上画字,也是不行的;
以脚破坏地面而经行,同样不行。
Pādaṅguṭṭhena vā bhūmiṃ, likhitumpi na vaṭṭati; Bhindantena ca pādehi, tathā caṅkamitumpi vā.
用湿手触碰大地后,微细的尘垢;
如果不摩擦而沾带微细尘土,洗手是可以的。
Pathaviṃ allahatthena, chupitvā sukhumaṃ rajaṃ; Aghaṃsanto gahetvā ce, hatthaṃ dhovati vaṭṭati.
自烧其地,或令他人烧;
乃至一叶,烧者比丘亦犯此罪。
Sayaṃ dahati ce bhūmiṃ, dahāpeti parehi vā; Āpattantamaso pattaṃ, dahantassāpi bhikkhuno.
在多少处地方放火,或者叫别人去放火;
这位比丘就正好犯下同样数量的波逸提罪。
Ṭhānesu yattakesvaggiṃ, deti dāpeti vā pana; Tattakāneva bhikkhussa, honti pācittiyānipi.
把火放在地上,对比丘来说是不允许的;
把火放在瓦片或烤钵器里,倒是可以的。
Ṭhapetuṃ bhikkhuno aggiṃ, bhūmiyaṃ na ca vaṭṭati; Kapāle pattapacane, ṭhapetuṃ pana vaṭṭati.
置火于薪上,实非所宜;
火燃彼薪已,延烧而焚地。
Aggiṃ upari dārūnaṃ, ṭhapetuṃ na ca vaṭṭati; Dahanto tāni gantvā so, bhūmiṃ dahati ce pana.
此法于砖屋等处亦同;
安置砖等之物,唯于顶上为宜。
Eseva ca nayo vutto, iṭṭhakāvāsakādisu; Ṭhapetuṃ iṭṭhakādīnaṃ, matthakesveva vaṭṭati.
那又是为什么呢?因为他们没有执取。
不应该在树桩或枯树上点火。
Kasmā panāti ce? Tesa-manupādānabhāvato; Khāṇuke sukkharukkhe vā, aggiṃ dātuṃ na vaṭṭati.
Anāpatti tiṇukkaṃ tu, gahetvā pana gacchato; Ḍayhamāne tu hatthasmiṃ, sace pāteti bhūmiyaṃ.
又于彼坠落之处,施与薪柴,
谓宜生火,此乃大帕查里之说。
Puna taṃ patitaṭṭhāne, datvā tassa panindhanaṃ; Aggiṃ vaṭṭati kātunti, mahāpaccariyaṃ rutaṃ.
Tassāpathaviyaṃyeva, pathavīti ca saññino; Vimatissubhayatthāpi, dukkaṭaṃ pariyāputaṃ.
说“知此、将此来、与此”者,无犯;
此(戒)有心,且唯三等起。
Anāpatti ‘‘imaṃ jāna, imamāhara dehi’’ti; Vadantassa, sacittañca, tisamuṭṭhānameva ca.
对于已生起的众生,以及已生的草木聚落之比丘;
以令其倒下之因相,被宣说为波逸提。
Bhavantassa ca bhūtassa, bhūtagāmassa bhikkhuno; Pātabyatānimittaṃ tu, pācittiyamudīritaṃ.
水中住的和陆上住的,他其实有两种。
在这里,芝麻等种子,有的带叶,有的不带叶。
Udakaṭṭho thalaṭṭhoti, duvidho hoti so pana; Tilabījādiko tattha, sapaṇṇopi apaṇṇako.
应当知道“水生者”指的是一切藻类生物;
毁坏这一切的人,会犯波逸提罪。
Udakaṭṭhoti viññeyyo, sabbo sevālajātiko; Vikopentassa taṃ sabbaṃ, tassa pācittiyaṃ siyā.
不过,用手拨开之后,确实可以沐浴。
对他来说,一切地方也全都是水。
Viyūhitvā tu hatthena, nhāyituṃ pana vaṭṭati; Hoti tassa ca sabbampi, ṭhānañhi sakalaṃ jalaṃ.
如果不用水,就想把那藻类从水里取出来,
比丘也不允许这样做,因为那是在移动位置。
Udakena vinā cecca, taṃ panuddharituṃ jalā; Na ca vaṭṭati bhikkhussa, ṭhānasaṅkamanañhi taṃ.
连同水一起把它捞起之后,或者正在把它投入水中的时候;
而且,“允许”这一说法,在所有的义注里也都已经指出了。
Udakenukkhipitvā taṃ, pakkhipantassa vārisu; Vaṭṭatīti ca niddiṭṭhaṃ, sabbaaṭṭhakathāsupi.
比丘从水中拔起藤蔓水草之类,
或于彼处损毁,犯波逸提。
Jale vallitiṇādīni, uddharantassa toyato; Vikopentassa vā tattha, hoti pācitti bhikkhuno.
别人在这里拔起的东西,若有人去毁坏,就犯恶作。
因为从那时起,它们确实就归入种子类了。
Parehuppāṭitānettha, vikopentassa dukkaṭaṃ; Gacchanti hi yato tāni, bījagāmena saṅgahaṃ.
干地所伐之树,青绿残桩犹立;
彼若向上生长,即入草木之聚。
Thalaṭṭhe chinnarukkhānaṃ, ṭhito haritakhāṇuko; Uddhaṃ vaḍḍhanako tassa, bhūtagāmena saṅgaho.
椰子等类,其桩不复向上生长;
是故彼所作者,以种子类摄受。
Nāḷikerādikānampi, khāṇu uddhaṃ na vaḍḍhati; Tasmā tassa kato hoti, bījagāmena saṅgaho.
同样地,已结果芭蕉的残桩被宣说。
无果的树桩,就植物而言是死的。
Tathā kadaliyā khāṇu, phalitāya pakāsito; Aphalitāya yo khāṇu, bhūtagāmena so mato.
芭蕉结果之前,青叶犹在;
芦苇、竹、草等物之判定,亦复如是。
Phalitā kadalī yāva, nīlapaṇṇā ca tāva sā; Naḷaveḷutiṇādīna-mayameva vinicchayo.
然而,从此竹之梢端开始,当它干枯时,
那时就以种子类之名而被摄属。
Aggato pana paṭṭhāya, yadāyaṃ veḷu sussati; Tadā saṅgahito hoti, bījagāmena nāmaso.
因陀沙罗等树木,以种子类摄;
砍断后放置的,通晓律者应知。
Indasālādirukkhānaṃ, bījagāmena saṅgaho; Chinditvā ṭhapitānaṃ tu, viññeyyo vinayaññunā.
若为凉亭等事而掘地凿土,
根叶既出便归草木之属。
Maṇḍapādīnamatthāya, nikkhaṇanti ca te sace; Niggate mūlapaṇṇasmiṃ, bhūtagāmena saṅgaho.
对于仅有根者,或者仅有叶者,
即使长出,它们仍被归入种子类。
Mūlamattepi vā yesaṃ, paṇṇamattepi vā pana; Niggatepi kato tesaṃ, bījagāmena saṅgaho.
棕榈核若带茎干,即称为种子类;
当叶轮呈青色时,它便长出,那时也不再算。
Sakandā pana tālaṭṭhi, bījagāmoti vuccati; Pattavaṭṭi yadā nīlā, niggacchati tadā na ca.
破开椰子壳,嫩芽就像象牙针一样。
那时它也从里面长出来,就称为种子类。
Nāḷikeratacaṃ bhitvā, dantasūcīva aṅkuro; Niggacchati tadā sopi, bījagāmoti vuccati.
就像鹿角一样相等的叶轮,当它存在时。
即使根部还没长出来,也称为植物村。
Migasiṅgasamānāya, satiyā pattavaṭṭiyā; Aniggatepi mūlasmiṃ, bhūtagāmoti vuccati.
稻子等作物的芽还没有变绿的时候,
即使叶子已经长出来了,仍然算在种子村的范围之内。
Na honti haritā yāva, vīhiādīnamaṅkurā; Niggatesupi paṇṇesu, bījagāmena saṅgaho.
芒果、阎浮果核等,其判定亦如是;
凡树上生者,藤蔓或他物。
Ambajambuṭṭhikādīna-meseva ca vinicchayo; Vandākā vāpi aññaṃ vā, rukkhe jāyati yaṃ pana.
树可能是它的住处,不该去破坏它;
这个判定完全只是针对无根藤蔓之类的东西。
Rukkhovassa siyā ṭhānaṃ, vikopetuṃ na vaṭṭati; Amūlavalliādīna-mayameva vinicchayo.
围墙等处的苔藓,叫做“最上种子”;
直到长出两三片叶子之前,它都还不算长成。
Pākārādīsu sevālo, aggabījanti vuccati; Yāva dve tīṇi pattāni, na sañjāyanti tāva so.
叶生之后,此即成波逸提之犯戒事由;
然以摩擦将其从彼处除去,则不应为。
Pattesu pana jātesu, vatthu pācittiyassa so; Ghaṃsitvā pana taṃ tasmā, apanetuṃ na vaṭṭati.
水藻若在饮水瓶等之外,则犯恶作;
若在器中,则不犯。糕饼等上之霉斑,亦复如是。
Sevāle bahi pānīya-ghaṭādīnaṃ tu dukkaṭaṃ; Abbohārova so anto, pūvādīsupi kaṇṇakaṃ.
石头、癣、水藻、石花之类,
皆是恶作之事而非波逸提,应如是宣说。
Pāsāṇadaddusevāla-seleyyappabhutīni ca; Honti dukkaṭavatthūni, apattānīti niddise.
蛇盖菇若已开花,则不成犯戒;
若犹含苞,则成恶作。
Pupphitaṃ tu ahicchattaṃ, abbohārikataṃ gataṃ; Sace taṃ makuḷaṃ hoti, hoti dukkaṭavatthukaṃ.
Rukkhe tacaṃ vikopetvā, tathā pappaṭikampi ca; Niyyāsampi panallasmiṃ, gahetuṃ na ca vaṭṭati.
在努希等树上,或在多罗叶等上;
在生于彼处者上刻写,当说波逸提。
Nuhiādīsu rukkhesu, tālapaṇṇādikesu vā; Likhato tatthajātesu, pācittiyamudīraye.
花、枯叶,或果、或已熟果;
摇动而令其堕者,说为波逸提。
Pupphaṃ paṇḍupalāsaṃ vā, phalaṃ vā pakkameva vā; Pātentassa ca cāletvā, pācittiyamudīritaṃ.
把结果的树枝弯下来,应该施给来取的人;
自己想吃,却这样拿去布施,是不合适的。
Nāmetvā phaliniṃ sākhaṃ, dātuṃ vaṭṭati gaṇhato; Sayaṃ khāditukāmo ce, dātumevaṃ na vaṭṭati.
举起他人,令其采摘,亦属可行;
众人采花之际,此即判准。
Ukkhipitvā paraṃ kañci, gāhāpetumpi vaṭṭati; Pupphāni ocinantesu, ayameva vinicchayo.
凡树之枝条尚能生长者,彼等亦属有枝之树;
未令作净而毁坏者,犯恶作。
Yesaṃ ruhati rukkhānaṃ, sākhā tesampi sākhinaṃ; Kappiyaṃ tamakāretvā, vikopentassa dukkaṭaṃ.
这个道理对湿生姜等也一样适用。
对种子类植物,因为世尊已经明确开示过,所以算是恶作。
Ayameva nayo alla-siṅgiverādikesupi; Dukkaṭaṃ bījagāmesu, niddiṭṭhattā mahesinā.
砍掉树,砍断藤蔓,把球茎和根都拔出来;
就算说“拔除”,也是可以的,因为它本来就不固定。
‘‘Rukkhaṃ chinda lataṃ chinda, kandaṃ mūlampi uddhara; Uppāṭehī’’ti vattumpi, vaṭṭatevāniyāmato.
若砍伐芒果树、阎浮树或楝树,劈折拔除;
然而仅取其名称,于律亦许,因未作特指故。
‘‘Ambaṃ jambumpi nimbaṃ vā, chinda bhinduddharā’’ti vā; Gahetvā pana nāmampi, vaṭṭatevāniyāmato.
这棵树、这条藤、这块树皮、这株蔓;
说“砍断”“劈开”这样的话,如果加以限定,那是不对的。
‘‘Imaṃ rukkhaṃ imaṃ valliṃ, imaṃ challiṃ imaṃ lataṃ; Chinda bhindā’’ti vā vattuṃ, niyametvā na vaṭṭati.