波罗夷论·第二波罗夷的解说
律抉择·比丘分别解释 · 638 段
第二波罗夷的解说
Dutiyapārājikakathā
取者、搬运者或非搬运者,[坏]其威仪;
撼其立处、令之移者,亦是败者。
Ādiyanto harantova-haranto iriyāpathaṃ; Vikopento tathā ṭhānā, cāventopi parājito.
于此种种物品,依其五类而说;
此十种盗取之法,智者应当了知。
Tattha nānekabhaṇḍānaṃ, pañcakānaṃ vasā pana; Avahārā dasevete, viññātabbā vibhāvinā.
亲手做、叫人做、舍弃、成办利益,这四种。
舍弃负担,这就是亲力五法。
Sāhatthāṇattiko ceva, nissaggo atthasādhako; Dhuranikkhepanañcāti, idaṃ sāhatthapañcakaṃ.
前加行与共加行,依约取持亦复然;
约定所作及征兆,前行等五此当知。
Pubbasahapayogo ca, saṃvidāharaṇampi ca; Saṅketakammaṃ nemittaṃ, pubbayogādipañcakaṃ.
偷盗、强夺、图谋、隐匿、及草等。
这五种转移方式,智者应当如实了知。
Theyyapasayhaparikappa-paṭicchannakusādikā; Avahārā ime pañca, veditabbāva viññunā.
物品、时间、价值、处所,以及受用,这五者;
明白了这些之后,智者应当作出判断。
Vatthukālagghadese ca, paribhogañca pañcapi; Ñatvā etāni kātabbo, paṇḍitena vinicchayo.
或者为了寻找第二把锄头和篮子;
以盗心前往的人,由于事先的准备,犯下恶作罪。
Dutiyaṃ vāpi kuddālaṃ, piṭakaṃ pariyesato; Gacchato theyyacittena, dukkaṭaṃ pubbayogato.
另外,对于砍伐那里生长的木材或藤蔓的人,
即使在这两种情况下,也说了是恶作,因为是同时并行的行为。
Tatthajātakakaṭṭhaṃ vā, lataṃ vā chindato pana; Dukkaṭaṃ ubhayatthāpi, vuttaṃ sahapayogato.
或者挖地,或者把土堆起来。
或者,碰到瓮的人,犯恶作罪。
Pathaviṃ khaṇato vāpi, byūhato paṃsumeva vā; Āmasantassa vā kumbhiṃ, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
套索穿入瓮口,系瓮于木桩;
智者应依诸结缚之力,了知处所之差别。
Mukhe pāsaṃ pavesetvā, khāṇuke baddhakumbhiyā; Bandhanānaṃ vasā ñeyyo, ṭhānabhedo vijānatā.
然于同一处,瓮系树桩,其位有二:
或嵌环于树根处,或嵌环于已成之瓮。
Dve ṭhānāni panekasmiṃ, khāṇuke baddhakumbhiyā; Valayaṃ rukkhamūlasmiṃ, pavesetvā katāya vā.
正在拔起木桩,或者正在砍断锁链的时候;
若把瓮从那里移开,令它离开原位,便犯土喇咤亚;若已离开原位,则……
Uddharantassa khāṇuṃ vā, chindato saṅkhalimpi vā; Thullaccayaṃ tato kumbhiṃ, ṭhānā cāveti ce cuto.
不过,或者先把锅提起来,然后再用同样的方式;
他也能把木桩或锁链从原处移开,这个道理同样适用。
Paṭhamaṃ pana kumbhiṃ vā, uddharitvā tathā puna; Ṭhānā cāveti khāṇuṃ vā, saṅkhaliṃ vāpi so nayo.
于此于彼摩擦,在根上牵引、守护;
令环离地腾空,此即败者。
Ito cito ca ghaṃsanto, mūle sāreti rakkhati; Valayaṃ khegataṃ tattha, karontova parājito.
若砍断已生之树,得恶作;砍瓮顶之树亦同。
于近处砍非生树者,犯波逸提。
Jātaṃ chindati ce rukkhaṃ, dukkaṭaṃ kumbhimatthake; Samīpe chindato tassa, pācittiyamatatthajaṃ.
如果让瓶子里装的东西晃动起来,
就在那里移开的话,他可能犯土喇咤亚罪。
Antokumbhigataṃ bhaṇḍaṃ, phandāpeti sace pana; Apabyūheti tattheva, tassa thullaccayaṃ siyā.
偷拿瓮里的东西时,却割断自己的拳头。
把东西放进容器里,这位比丘就犯了波罗夷罪。
Haranto kumbhiyā bhaṇḍaṃ, muṭṭhiṃ chindati attano; Bhājane vā gataṃ katvā, hoti bhikkhu parājito.
或项链或腰带,系于瓮上之线;
随其所应令颤动,若已离位则令从处所移开。
Hāraṃ vā pana pāmaṅgaṃ, suttāruḷhaṃ tu kumbhiyā; Phandāpeti yathāvatthuṃ, ṭhānā cāveti ce cuto.
喝酥油等任何东西,只要喝到价值满一巴陀的量。
只要一次服用,刚一喝下就败了。
Sappiādīsu yaṃ kiñci, pivato pādapūraṇaṃ; Ekeneva payogena, pītamatte parājayo.
已经放下重担之后,却还一次又一次地喝。
就算把整口锅里的东西都喝下去,喝的人也不会输。
Katvāva dhuranikkhepaṃ, pivantassa punappunaṃ; Sakalampi ca taṃ kumbhiṃ, pivato na parājayo.
如果有人把任何东西扔进油瓮里,
他立刻就把那价值一巴陀的油喝了下去。
Sace khipati yaṃ kiñci, bhaṇḍakaṃ telakumbhiyaṃ; Taṃ pādagghanakaṃ telaṃ, dhuvaṃ pivati tāvade.
手一松开,偷心即灭;
即使倾覆油罐、将油倒出,其灭亦复如是。
Hatthato muttamatteva, theyyacitto vinassati; Āviñjetvāpi vā kumbhiṃ, telaṃ gāḷeti ce tathā.
知道油的倾倒后,被扔进空瓶里。
那油和那件物品,一经取出,就已经犯了他胜罪。
Telassākiraṇaṃ ñatvā, khittaṃ rittāya kumbhiyā; Pītaṃ telañca taṃ bhaṇḍaṃ, uddharantova dhaṃsito.
就在原地打破(它)取油,也同样在原地把它丢弃;
焚烧(油)或使其失去效用,就犯恶作。
Tattheva bhindato telaṃ, chaḍḍentassa tatheva ca; Jhāpentassa abhogaṃ vā, karontassa ca dukkaṭaṃ.
把放置好的衣物、垫布等铺展开来,
把衣卷好提起来时,一旦脱离原位就会犯重。
Ṭhapitaṃ pattharitvā ca, sāṭakattharaṇādikaṃ; Veṭhetvā uddharantassa, mutte ṭhānā parābhavo.
或从近岸触其原处,或从对岸而触;
越过波罗夷界者,或拖曳,或直牵。
Orimantena vā phuṭṭha-mokāsaṃ pārimantato; Pārājikamatikkante, kaḍḍhato ujukampi vā.
前面是鸟嘴,后面是尾端;
两侧是翅膀,下面同样有脚爪。
Purato mukhatuṇḍañca, kalāpaggañca pacchato; Dvīsu passesu pakkhanto, heṭṭhā pādanakhā tathā.
上至冠顶之界限,孔雀飞于空中时;
六种界限善分别,智者应当如是知。
Uddhañcāpi sikhagganti, gagane gacchato pana; Morassa cha paricchedā, veditabbā vibhāvinā.
比丘心想:“有主的孔雀在空中飞,我要抓住它”,
便伸出手,或站在它面前。
Bhikkhu ‘‘sassāmikaṃ moraṃ, gahessāmī’’ti khegataṃ; Hatthaṃ vāpi pasāreti, purato vāssa tiṭṭhati.
孔雀在空中振翅,却并不飞走;
截断去路是恶作,触摸它也一样。
Moropi gagane pakkhe, cāreti na ca gacchati; Dukkaṭaṃ gamanacchede, āmasantassa ceva taṃ.
若未从原处放走孔雀,却使它挣扎;
如是,使他挣扎者,彼被判为偷兰遮罪。
Ṭhānā moramamocento, phandāpeti sace pana; Evaṃ phandāpane tassa, thullaccayamudīritaṃ.
或未执取,或以己手亲捉,若使孔雀离其栖处;
其人自身亦当堕落,失其所立之处。
Aggahetvā gahetvā vā, hatthena pana attano; Ṭhānā cāveti ce moraṃ, sayaṃ ṭhānā cuto siyā.
以口尖或尾尖所触之处;
比丘若以尾尖触,或以口喙触。
Phuṭṭhokāsaṃ mukhaggena, kalāpaggena vā pana; Kalāpaggena vā phuṭṭhaṃ, mukhatuṇḍena bhikkhu ce.
如果有人使孔雀越过,就被称为使它离开了原处。
这个道理,在足、头、翅等部分也同样说明了。
Atikkāmeyya yo moraṃ, ṭhānā cāveti nāma so; Eseva ca nayo pāda-sikhāpakkhesu dīpito.
孔雀在虚空中行进时,把翅膀收拢起来。
只要用手驱使它,就称为令它振翅。
Gagane pana gacchanto, kare moro nilīyati; Taṃ kareneva cārento, phandāpetīti vuccati.
若以另一手捉彼孔雀,
由已离其本处故,比丘便从己位而堕。
Sace gaṇhāti taṃ moraṃ, itarena karena so; Cāvitattā pana ṭhānā, bhikkhu ṭhānā cuto siyā.
若他伸另一手向彼孔雀;
飞起后自藏,于彼亦无过。
Itaraṃ pana morassa, upaneti sace karaṃ; Na doso tattha uḍḍetvā, sayameva nilīyati.
见彼藏于肢体中,以盗心而行者;
于脚犯偷兰遮,于第二犯波罗夷。
Disvā aṅge nilīnaṃ taṃ, theyyacittena gacchato; Pāde thullaccayaṃ hoti, dutiye ca parājayo.
智者阐明立于地上孔雀的三处,
依双足与尾羽之相。
Bhūmiyaṃ ṭhitamorassa, tīṇi ṭhānāni paṇḍito; Pādānañca kalāpassa, vasena paridīpaye.
是故,比丘将孔雀从地面举起,
纵仅发尖许,即犯波罗夷。
Tato kesaggamattampi, moraṃ pathavito pana; Hoti pārājikaṃ tassa, ukkhipantassa bhikkhuno.
如果正在切割的黄金等物掉进了钵里,
用手把它拿出来的话,他就犯波罗夷罪。
Chijjamānaṃ suvaṇṇādiṃ, patte patati ce pana; Hatthena uddharantassa, tassa pārājikaṃ siyā.
若未将物举起取走,便以盗心前行;
在第二步时,应判定为波罗夷。
Sace anuddharitvāva, theyyacittena gacchati; Dutiye padavārasmiṃ, pārājikamudīraye.
此理亦应知,如手如衣及头顶;
彼彼安立处,即是彼所住之处。
Eseva ca nayo ñeyyo, hatthe vattheva matthake; Taṃ taṃ tassa bhave ṭhānaṃ, yattha yattha patiṭṭhitaṃ.
以盗心(取)任何置于床上、椅子上等处之物,
可触与不可触之物,触碰了就是恶作。
Theyyacittena yaṃ kiñci, mañcapīṭhādisuṭṭhitaṃ; Āmāsampi anāmāsaṃ, āmasantassa dukkaṭaṃ.
Saṃharitvā sace vaṃse, ṭhapitaṃ hoti cīvaraṃ; Katvā punorato bhogaṃ, tathā antañca pārato.
被衣料碰触到的空间,就说成是那件衣的处所。
但并非整根衣竿都被视为其处所。
Cīvarena phuṭṭhokāso, ṭhānaṃ tassa pavuccati; Na tu cīvaravaṃso so, hotīti sakalo mato.
或以此边触空间,或以彼边而触之;
或以彼边触空间,或以此边复触之。
Orimantena okāsaṃ, phuṭṭhaṃ tamitarena vā; Itarenapi vā phuṭṭhaṃ, orimantena vā puna.
被右端所触,或被左端所触;
对越过左端所触之处者,命即终。
Dakkhiṇantena phuṭṭhaṃ vā, vāmantenitarena vā; Vāmantena phuṭṭhaṭṭhānaṃ, atikkāmayato cuti.
或者,当人把袈裟从竹竿上向上举起时,
只要举到发尖那么高,他就犯波罗夷罪。
Uddhaṃ vā ukkhipantassa, cīvaraṃ pana vaṃsato; Kesaggamatte ukkhitte, tassa pārājikaṃ bhave.
以绳系已,安置其衣;
解时犯偷罗遮,出时触波罗夷。
Rajjukena ca bandhitvā, ṭhapitaṃ pana cīvaraṃ; Thullaccayaṃ vimocento, mutte pārājikaṃ phuse.
卷衣搭竿而解取之比丘,
解开结缚者,此制皆同一律。
Veṭhetvā ṭhapitaṃ vaṃse, nibbeṭhentassa bhikkhuno; Valayaṃ chindato vāpi, mocentassapyayaṃ nayo.
袈裟展开搭于竹竿,或收拢而放置;
对其判定,犹如袈裟(展收无别)。
Cīvarassa pasāretvā, ṭhapitassa hi vaṃsake; Saṃharitvā tu nikkhitte, cīvare viya nicchayo.
凡投入网袋而挂附其上的物品,
或从网袋取走,或连同网袋一并取走。
Sikkāya pakkhipitvā yaṃ, laggitaṃ hoti bhaṇḍakaṃ; Sikkāto taṃ haranto vā, saha sikkāya vā cuto.
当矛等物依次置于象牙(钩)上,
或执其顶端或根部而拖拽之时。
Kuntādiṃ nāgadantesu, ṭhitesu paṭipāṭiyā; Agge vā pana bunde vā, gahetvā parikaḍḍhato.
如果越过了已经接触到的范围,就可能会犯波罗夷。
他正直地举起时,哪怕只移开一发尖的微小距离,也是败北。
Pārājikaṃ phuṭṭhokāsaṃ, atikkāmayato siyā; Ujukaṃ ukkhipantassa, kesaggena parājayo.
面向墙站立后,如果(他)拉拽。
在内侧所触的空间与外侧之间越界移位。
Pākārābhimukho ṭhatvā, ākaḍḍhati sace pana; Orimantaphuṭṭhokāsa-mitarantaccaye cuto.
同样地,对于在他之后(而来)的、即使正在推动的比丘,
也是依靠墙壁而放置的;此规则亦然。
Tatheva parato tassa, pellentassāpi bhikkhuno; Bhittiṃ pana ca nissāya, ṭhapitepi ayaṃ nayo.
摇动棕榈树时,果实确实成为物品(财物)。
若人从束缚中解脱,对他而言,波罗夷就成立。
Cālentassa ca tālassa, phalaṃ vatthu hi pūrati; Yenassa bandhanā mutte, tasmiṃ pārājikaṃ bhave.
如果砍断棕榈树的树冠,就犯波罗夷罪;
其余的树木、花朵和果实也是同样的道理。
Piṇḍiṃ chindati tālassa, sace pārājikaṃ siyā; Eseva ca nayo sesa-rukkhapupphaphalesupi.
前往藏财处的人,每迈一步都犯一个轻罪。
在水里,尤其是在深水中,潜入等情况下也是如此。
Gacchato hi nidhiṭṭhānaṃ, padavārena dukkaṭaṃ; Udake pana gambhīre, tathā nimujjanādisu.
彼处所生诸花中,若以何花而满盗值;
摘折彼花即其物,我说此人波罗夷。
Tatthajātakapupphesu, yena pupphena pūrati; Vatthu taṃ chindato pupphaṃ, tassa pārājikaṃ vade.
在一根莲茎的旁边,青莲所生的纤维;
只要它还未从那里断离,它就保护着它。
Ekanāḷassa vā passe, vāko uppalajātiyā; Na chijjati tato yāva, tāva naṃ parirakkhati.
就算是主人亲手剪下来放好的花,
就像前面说过的那样,这个判定应该这样理解。
Sāmikeheva pupphesu, chinditvā ṭhapitesupi; Pubbe vuttanayeneva, veditabbo vinicchayo.
花束既已捆好,若有人以六种方式中的任何一种,
以那种方式使它们离开原处,它便坏灭。
Bhārabaddhāni pupphāni, chasvākāresu kenaci; Ākārena sace tāni, ṭhānā cāveti nassati.
不过,已置于水面上的花束,
如果摇动水,让花从原来的位置移动,就犯重罪从沙门位退堕。
Ṭhapitaṃ pana pupphānaṃ, kalāpaṃ jalapiṭṭhiyaṃ; Cāletvā udakaṃ puppha-ṭṭhānā cāveti ce cuto.
如果心里盘算“我要在这里拿走它”,那就是主人在守护。
正在从原处拔起的人,就被称为“退堕者”。
Parikappeti ce ‘‘ettha, gahessāmī’’ti rakkhati; Uddharanto gataṭṭhānā, bhaṭṭho nāma pavuccati.
极高/炽热处的那处地方,从水中,全部水;
把花从那里拔出之后,而对于径直抽出者来说。
Accuggatassa taṃ ṭhānaṃ, jalato sakalaṃ jalaṃ; Uppāṭetvā tato pupphaṃ, ujumuddharato pana.
茎端若离水,纵仅毫厘,即入波罗夷;
于彼水未离时,则说土喇咤亚。
Nāḷante jalato mutta-matte pārājikaṃ bhave; Amutte jalato tasmiṃ, thullaccayamudīritaṃ.
抓住花后把它弯下来,如果这样,就把它拔起来;
水非其处所,于被拔起之刹那已失。
Pupphe gahetvā nāmetvā, uppāṭeti sace pana; Na tassa udakaṃ ṭhānaṃ, naṭṭho uppāṭitakkhaṇe.
如果有人确实以偷盗的心去抓有主的鱼,
或者用钓钩,或者用渔网,或者用手,或者用鱼篓。
Yo hi sassāmike macche, theyyacittena gaṇhati; Baḷisenapi jālena, hatthena kuminena vā.
他这样执取时,那物依哪条鱼而圆满;
那鱼刚被提起时,因水而有败。
Tassevaṃ gaṇhato vatthu, yena macchena pūrati; Tasmiṃ uddhaṭamattasmiṃ, jalā hoti parājayo.
水生众生的立足处,其实就是全部的水。
使停留于水中之物脱离水,就会因此犯波罗夷。
Ṭhānaṃ salilajānañhi, kevalaṃ sakalaṃ jalaṃ; Salilaṭṭhaṃ vimocento, jalā pārājiko bhave.
就像鱼从水里跳出来,又落到岸上;
拿了它,那罪就按物品的价值来定。
Nīrato uppatitvā yo, tīre patati vārijo; Gaṇhato taṃ panāpattiṃ, bhaṇḍagghena viniddise.
为杀池中、河中之鱼,
将名为鱼毒之物投入低洼处后,便离去了。
Māraṇatthāya macchānaṃ, taḷāke nadiyāpi vā; Ninne macchavisaṃ nāma, pakkhipitvā gate pana.
如果后来鱼吃了鱼毒,就会浮上来。
以盗心取死鱼,犯波罗夷。
Pacchā macchavisaṃ macchā, khāditvā pilavanti ce; Pārājikaṃ mate macche, theyyacittena gaṇhato.
作粪扫衣想而取者,无任何罪过;
诸主搬运之时,则有赔偿物之说。
Paṃsukūlikasaññāya, na doso koci gaṇhato; Sāmikesvāharantesu, bhaṇḍadeyyamudīritaṃ.
主人们拿了鱼之后,如果毫无留恋地离开;
如果用盗心去拿剩下的那些,就犯恶作。
Gahetvā sāmikā macche, sace yanti nirālayā; Gaṇhato pana te sese, theyyacittena dukkaṭaṃ.
通晓律者言:于未断命之众生,无犯戒事;
此理亦通其余水族,如龟鳖之类皆然。
Amatesu anāpattiṃ, vadanti vinayaññuno; Eseva ca nayo sese, kacchapādimhi vārije.
“我将盗取此船,或船中之货,带走而占为己有”
比丘如是行走,举足之间,其罪已宣。
‘‘Nāvaṃ nāvaṭṭhaṃ vā bhaṇḍaṃ, thenetvā gaṇhissāmī’’ti; Pāduddhāre dosā vuttā, bhikkhussevaṃ gacchantassa.
如船系于湍流中,
能住不动唯由缚。
比丘于彼精泄初出时,
智者说彼为波罗夷。
Baddhāya nāvāya hi caṇḍasote; Ṭhānaṃ mataṃ bandhanamekameva; Bhikkhussa tasmiṃ muttamatte; Pārājikaṃ tassa vadanti dhīrā.
船停在静止的水中,未经系泊而停住。
或者向前,或者向后,或者朝旁边拖。
Niccale udake nāva-mabandhanamavaṭṭhitaṃ; Purato pacchato vāpi, passato vāpi kaḍḍhato.
被一端碰到,另一端却没碰到原处所。
如果让船越过去,他就会犯波罗夷罪。
121同样地,
向上即使只有一发尖之距,一旦从水中被拉出;
船底被它触及,船口边缘也被触及。
Ekenantena samphuṭṭha-mokāsamitarena taṃ; Atikkāmayato nāvaṃ, tassa pārājikaṃ siyā. 121. Tathā – Uddhaṃ kesaggamattampi, udakamhā vimocite; Adhonāvātalaṃ tena, phuṭṭhañca mukhavaṭṭiyā.
不过,那艘被系在岸边、停在不动的水中的船,
系缚之处和停住之处,这被认为是它的两种位置。
Bandhitvā pana yā tīre, ṭhapitā niccale jale; Bandhanañca ṭhitokāso, ṭhānaṃ tassā dvidhā mataṃ.
首先在解开束缚时,就已经有重罪。
后来,如果以某种方法使物品从原位移动,那它就已经移位了。
Hoti thullaccayaṃ pubbaṃ, bandhanassa vimocane; Pacchā kenacupāyena, ṭhānā cāveti ce cuto.
首先使其从原位移动,随后再解开束缚。
这个道理同样适用于有盗心的比丘。
Cāvetvā paṭhamaṃ ṭhānā, pacchā bandhanamocane; Eseva ca nayo vutto, theyyacittassa bhikkhuno.
把它提起来、翻过来倒扣着,然后放在干地上;
确实,就像船的口缘所触之处,就是它停靠的位置。
Ussāretvā nikujjitvā, ṭhapitāya thale pana; Phuṭṭhokāsova hi ṭhānaṃ, nāvāya mukhavaṭṭiyā.
当知处所之界限,
唯以五种行相。
无论从何处令(人)退堕,
该男子即成波罗夷。
Ñeyyo ṭhānaparicchedo; Ākāreheva pañcahi; Yato kutoci cāvento; Hoti pārājiko naro.
这个道理同样应当知道:即使是对翻倒的船也是如此;
即使是停泊着的船,船上的插销等部件也同样如此。
Eseva ca nayo ñeyyo, nāvāyukkujjitāyapi; Ṭhapitāyapi nāvāya, ghaṭikānaṃ tathūpari.
如果有人以偷盗心登上停在渡口的船,
即使以舵与桨推进船的人,也是败北。
Theyyā titthe ṭhitaṃ nāvaṃ, āruhitvā sace pana; Arittena phiyenāpi, pājentassa parājayo.
若收落伞盖,却把僧衣扬起;
做成船帆那样,令它兜风。
Sace chattaṃ paṇāmetvā, ussāpetvāva cīvaraṃ; Laṅkārasadisaṃ katvā, gaṇhāpeti samīraṇaṃ.
强风刮来后,如果它把船带走,
船只是被风吹走的,根本谈不上有什么过错。
Āgamma balavā vāto, nāvaṃ harati ce pana; Vāteneva haṭā nāvā, na doso koci vijjati.
凡任何物自来至村渡,
若不驱之离其处,买已而彼若逃去……
Sayameva ca yaṃ kiñci, gāmatitthamupāgataṃ; Acāventova taṃ ṭhānā, kiṇitvā ce palāyati.
比丘不算犯盗罪,因为说的是应赔偿之物。
如果她正自己走着,就让她离开那处所,若如此则堕罪。
Avahāro na bhikkhussa, bhaṇḍadeyyamudīritaṃ; Sayameva ca gacchantiṃ, ṭhānā cāveti ce cuto.
所谓车乘,就是战车、轿子、货车、轻便车;
我要偷走车乘,或者是车中物。
Yānaṃ nāma ratho vayhaṃ, sakaṭaṃ sandamānikā; Yānaṃ avaharissāmi, yānaṭṭhamiti vā pana.
行走者说为恶作,再寻求者为第二;
于移离处之加行,若存在则波罗夷。
Gacchato dukkaṭaṃ vuttaṃ, dutiyaṃ pariyesato; Ṭhānā cāvanayogasmiṃ, vijjamāne parājayo.
双牛所驾之车,当说十处;
驱车前行之人,却坐辕上。
Yānassa dukayuttassa, dasa ṭhānāni dīpaye; Yānaṃ pājayato tassa, nisīditvā dhure pana.
至于牛,每抬起一只脚,则应指明为土喇咤亚(重罪)。
车轮的静止点一旦被超越,就构成败亡(波罗夷)。
Thullaccayaṃ tu goṇānaṃ, pāduddhāre viniddise; Cakkānañhi ṭhitokāsa-matikkante parābhavo.
即使是对未套上轭的车,也有靠车轭支撑而站立的情形;
根据支撑木与车轮来说,它的支点只有三处。
Ayuttakassāpi ca yānakassa, dhurenupatthambhaniyaṃ ṭhitassa; Vasenupatthambhanicakkakānaṃ, ṭhānāni tīṇeva bhavanti tassa.
如是将辕置于木上,
地上唯以辕安放者,亦复如是。
Tathā dhurena dārūnaṃ, upariṭṭhapitassa ca; Bhūmiyampi dhureneva, tatheva ṭhapitassa ca.
若从前方或后方,令其离处;三者皆偷兰遮;
若令尽离本处,则波罗夷。
Purato pacchato vāpi, ṭhānā cāveti ce pana; Thullaccayaṃ tu tiṇṇampi, ṭhānā cāve parājayo.
拆下车轮之后,又要用轴头去比量车轴。
在木材上方的立足处,有两种情况要分别说明。
Apanetvāna cakkāni, akkhānaṃ sīsakehi tu; Ṭhitassūpari dārūnaṃ, ṭhānāni dve viniddise.
拖曳或举起之时,若离所触之处;
至于地上另置他物,无论属谁皆然。
Kaḍḍhanto ukkhipanto vā, phuṭṭhokāsaccaye cuto; Ṭhapitassa panaññassa, bhūmiyaṃ yassa kassaci.
对于车轴钉和车辕端,应当阐明五个要点;
或者抓住车轴钉,把它从原来的位置挪开;一旦它从原位脱落,就犯波罗夷。
Akkhuddhīnaṃ dhurassāti, pañca ṭhānāni dīpaye; Uddhīsu vā gahetvā taṃ, ṭhānā cāveti ce cuto.
确实,对于已经放好的车轮,轮毂却(直接)放在地上;
它只是一个处所,却可以分为五种。
Ṭhapitassa hi cakkassa, nābhiyā pana bhūmiyaṃ; Ekameva siyā ṭhānaṃ, paricchedopi pañcadhā.
轮辋侧面和轮毂触到地面而停住的地方,
对存在者来说有两种立足处,越过它们就毁坏了。
Phusitvā yaṃ ṭhitaṃ bhūmiṃ, nemipassena nābhiyā; Ṭhānāni dve bhavantassa, naṭṭho tesamatikkame.
看见一辆没人看管的车,已经行驶在大路上;
登上车后不用鞭策,买下之后直接离开,这样是允许的。
Disvā yānamanārakkhaṃ, paṭipannaṃ mahāpathe; Āruhitvā acodetvā, kiṇitvā yāti vaṭṭati.
依头、肩、腰、悬四类而荷担,负担共有四种;
其中,触摸置于头上之负担者,犯恶作。
Sīsakkhandhakaṭolamba-vasā bhāro catubbidho; Tattha sīsagataṃ bhāraṃ, āmasantassa dukkaṭaṃ.
如果有人以盗心,从这里到那里来回摩擦,
如果只是在头上摩擦,就犯土喇咤亚罪。
Ito cito ca ghaṃsanto, theyyacittena yo pana; Sirasmiṃyeva sāreti, tassa thullaccayaṃ siyā.
重担已卸至肩头,此人便判波罗夷;
纵仅从头顶挪离一发之量,挪移者亦已败。
Khandhaṃ oropite bhāre, tassa pārājikaṃ mataṃ; Sīsato kesamattampi, mocentopi parājito.
一个内心清净的人,把任何重担放在地上之后——
后来,他以盗心拿走那件东西,就成了失败者。
Bhāraṃ pathaviyaṃ kiñci, ṭhapetvā suddhamānaso; Pacchā taṃ theyyacittena, uddharanto parājito.522
依此所说之方式,于其余诸负担亦当无遗了知;
以慧力为凭,审决之义乃得明了。
Ettha vuttanayeneva, sesesupi asesato; Bhāresu matisārena, veditabbo vinicchayo.
牟尼说:侵占园林的人,犯恶作。
如果在诉讼中(以不正当手段)驳倒对方的主张而获胜,他自己就成了犯波罗夷的人。
Dukkaṭaṃ muninā vuttaṃ, ārāmaṃ abhiyuñjato; Parājeti paraṃ dhammaṃ, caranto ce parājito.522
让人产生疑惑,他便会犯下土喇咤亚罪。
自己行持此事却犯波罗夷罪,或者跟随他而行的人也一样。
Vimatiṃ janayantassa, tassa thullaccayaṃ siyā; Parajjati sayaṃ dhammaṃ, caranto yopi tassa ca.
当物主放弃责任,盗贼就说“我不给”。
对他以及对一切作伪证者而言,那就是波罗夷罪。
Sāmino dhuranikkhepe, ‘‘na dassāmī’’ti cattano; Pārājikaṃ bhave tassa, sabbesaṃ kūṭasakkhinaṃ.
强夺任何属于僧团的精舍而欲据为己有,
因众人皆未舍弃其责,故不得成。
Vihāraṃ saṅghikaṃ kiñci, acchinditvāna gaṇhituṃ; Sabbesaṃ dhuranikkhepā-bhāvatova na sijjhati.
掐断稻等之穗头而取,
或以镰刀刈割,或以手折断。
Sīsāni sāliādīnaṃ, nirumbhitvāna gaṇhato; Asitena ca lāyitvā, chinditvā vā karena ca.
若于种子或物,在穗头握满拳;
当彼离系缚时,其人有波罗夷。
Yasmiṃ bījepi vā vatthu, sīse pūreti muṭṭhiyaṃ; Bandhanā mocite tasmiṃ, tassa pārājikaṃ bhave.
木棍纵未断,片皮纵微少,
稻秆纵细长,未出离者亦护。
Acchinno pana daṇḍo vā, taco vā appamattako; Vīhināḷampi vā dīghaṃ, anikkhantova rakkhati.
如果他这样盘算:我把它捣碎之后,
把它砸开之后,我要从这里取走精华——他这样守着它。
Sace so parikappeti, ‘‘madditvā panidaṃ ahaṃ; Papphoṭetvā ito sāraṃ, gaṇhissāmī’’ti rakkhati.
揉压或取出,无过;拍打脱粒,亦无过;
令其入于己钵者,是人便败。
Maddanuddharaṇe natthi, doso papphoṭanepi vā; Attano bhājanagataṃ, karontassa parājayo.
明知哪怕只有发尖那么一点点大的土地,也是属于别人的,
如果以盗心移动界标,就是失败。
Jānaṃ kesaggamattampi, pathaviṃ parasantakaṃ; Theyyacittena ce khīlaṃ, saṅkāmeti parājayo.
而这件事,只有在物主放弃了自己的责任时才算成立。
这块地名叫无价,因此才这样说。
Tañca kho sāmikānaṃ tu, dhuranikkhepane sati; Anagghā bhūmi nāmesā, tasmā evamudīritaṃ.
然而,如果有应当获取的,那么,凡是以两根界桩[标记]的……
在这两者中,前者是土喇咤亚,第二才是波罗夷。
Gahetabbā sace hoti, dvīhi khīlehi yā pana; Ādo thullaccayaṃ tesu, dutiyeva parājayo.
如果有比丘想让人知道“这是我的东西”,
把绳子伸开,或者把棍子扔下,都是恶作。
Ñāpetukāmo yo bhikkhu, ‘‘mamedaṃ santaka’’nti ca; Rajjuṃ vāpi pasāreti, yaṭṭhiṃ pāteti dukkaṭaṃ.
凡以这两种方式,就成了自己的财物;
在这两者中,最初的那个是土喇咤亚,第二个则是波罗夷。
Yehi dvīhi payogehi, attano santakaṃ siyā; Ādo thullaccayaṃ tesu, dutiye ca parājayo.
在田地上按照前面所说的方式来判断;对住处也是如此判断。
对于村落的情况也同样应当说明,没有任何一点是先前没有讲过的。
Khette vuttanayeneva, vatthuṭṭhassa vinicchayo; Gāmaṭṭhepi ca vattabbaṃ, apubbaṃ natthi kiñcipi.
或者只是草,或者只是叶子,或者只是藤蔓,或者只是木头;
拿了物品,就该按那物品本身的价值来赔。
Tiṇaṃ vā pana paṇṇaṃ vā, lataṃ vā kaṭṭhameva vā; Bhaṇḍaggheneva kātabbo, gaṇhanto tatthajātakaṃ.
贵重之树,稍被砍即坏;
将树砍倒放置后,任何人都不应取。
Mahagghe pana rukkhasmiṃ, chinnamattepi nassati; Tacchetvā ṭhapito rukkho, gahetabbo na kocipi.
Chinditvā ṭhapitaṃ mūle, rukkhamaddhagataṃ pana; ‘‘Chaḍḍito sāmikehī’’ti, gahetuṃ pana vaṭṭati.
树皮所缠、有标记者,取之无咎;
已被住用、已作、将坏者,取之亦无咎。
Lakkhaṇe challiyonaddhe, na doso koci gaṇhato; Ajjhāvutthaṃ kataṃ vāpi, vinassantañca gaṇhato.
如果有人到了守护的场所,做了业处等修行;
心里想着别的事情,或者想着其他东西时,也仍然要赔偿或归还那件物品。
Yo cārakkhaṭṭhānaṃ patvā, katvā kammaṭṭhānādīni; Citte cintento vā aññaṃ, bhaṇḍadeyyaṃ hotevassa.
从野猪、老虎、熊、豹、鬣狗等
想从灾祸中解脱的人
倘若他同样越过了那处,则无人有过失;
然而该赔偿之物,仍应归还。
Varāhabyagghacchataracchakādito; Upaddavā muccitukāmatāya yo; Tatheva taṃ ṭhānamatikkameti ce; Na koci doso pana bhaṇḍadeyyakaṃ.
此乃守关稽查之处,其过重于逃漏关税;
是故不避此关而前行者,世尊判为恶作罪。
Idamārakkhaṇaṭṭhānaṃ, garukaṃ suṅkaghātato; Tasmā dukkaṭamuddiṭṭhaṃ, tamanokkamma gacchato.
以盗心避开此(税)者,即使行走于虚空;
导师已宣说,彼亦犯波罗夷。
Etaṃ pariharantassa, theyyacittena satthunā; Pārājikamanuddiṭṭhaṃ, ākāsenāpi gacchato.
因此,在这里要特别以具足正念的心,
比丘应当不放逸,并且喜爱清净的戒行。
Tasmā ettha visesena, satisampannacetasā; Appamattena hotabbaṃ, piyasīlena bhikkhunā.
在水难以得到的时候,容器里保存起来的水;
把它扭开、让它进去,或者照样开一个孔。
Toyadullabhakālasmiṃ, bhājane gopitaṃ jalaṃ; Āviñjitvā pavesetvā, chiddaṃ katvāpi vā tathā.
或者在水池里,或者在池塘中,拿着自己的容器;
让抓取者放入后,再按物品的价值来判定。
Vāpiyaṃ vā taḷāke vā, bhājanaṃ attano pana; Gaṇhantassa pavesetvā, bhaṇḍagghena viniddise.
破坏界限者,及先于不与取者;
连同伤损草木,亦被指明为恶作。
Chindato mariyādaṃ tu, adinnādānapubbato; Bhūtagāmena saddhimpi, dukkaṭaṃ paridīpitaṃ.
内立亦外立,两处俱断除;
外端由外作,内端从中间。
Anto ṭhatvā bahi ṭhatvā, chindanto ubhayatthapi; Bahiantena kātabbo, antoantena majjhato.
沙弥们依次从森林里取来齿木;
带来齿木之后,但如果他们拿来给阿阇梨们。
Vārena sāmaṇerā yaṃ, dantakaṭṭhamaraññato; Ānetvācariyānampi, āharanti sace pana.
他们却连已经切分好、本该归僧团的那一份都不交出来。
所带来的那一切,以及属于他们自己的东西。
Chinditvā yāva saṅghassa, na niyyādenti te pana; Ābhataṃ tāva taṃ sabbaṃ, tesameva ca santakaṃ.
所以,当比丘以盗心拿取那件物品时,
僧团的贵重物品,按它的价值(来算),就是毁灭。
Tasmā taṃ theyyacittena, gaṇhantassa ca bhikkhuno; Garubhaṇḍañca saṅghassa, bhaṇḍagghena parābhavo.
当他们把它布施出去之后,从那时起它就属于僧团了;
即使他怀着盗心拿取,也不构成偷盗。
Yadā niyyāditaṃ tehi, tato paṭṭhāya saṅghikaṃ; Gaṇhantassāpi theyyāya, avahāro na vijjati.
因为没有守护,而且因为也不应该按僧腊高低来分配;
因为是一切众生共同享有的,所以它不会像别的东西那样成为某个人专有的。
Arakkhattā yathāvuḍḍha-mabhājetabbatopi ca; Sabbasādhāraṇattā ca, aññaṃ viya na hotidaṃ.
或者用刀给火,又在四周敲击;
敲打毒药,或者敲打一种叫蛙刺的东西。
Aggiṃ vā deti satthena, ākoṭeti samantato; Ākoṭeti visaṃ vāpi, maṇḍūkaṇṭakanāmakaṃ.
树随何缘而毁坏,或复被烧尽;
于一切处,彼比丘之应偿物皆已宣说。
Yena vā tena vā rukkho, vinassati ca ḍayhati; Sabbattha bhikkhuno tassa, bhaṇḍadeyyaṃ pakāsitaṃ.
从头部、从耳朵,或者从脖子,或者从手,
用盗心,切断或解开而取走。
Sīsato kaṇṇato vāpi, gīvato hatthatopi vā; Chinditvā vāpi mocetvā, gaṇhato theyyacetasā.
仅于解脱之时,从头部等即败北;
拉扯拖曳者,犯偷兰遮。
Hoti mocitamattasmiṃ, sīsādīhi parājayo; Thullaccayaṃ karontassa, ākaḍḍhanavikaḍḍhanaṃ.
没有从手上抽出来,就(戴着)手镯或臂环;
来回摩擦前臂,反复搓动。
Hatthā anīharitvāva, valayaṃ kaṭakampi vā; Aggabāhuñca ghaṃsanto, cāreti aparāparaṃ.
Tamākāsagataṃ coro, karoti yadi rakkhati; Saviññāṇakato mūle, valayaṃva na hotidaṃ.
如果有人硬把别人身上穿着的衣服抢走,
但另一个人出于羞耻,也不会仓促把它放开。
Nivatthaṃ pana vatthaṃ yo, acchindati parassa ce; Paropi pana lajjāya, sahasā taṃ na muñcati.
盗贼也在拉扯,那人却仍守护;
衣物从他人手中刚脱离时,即构成败罪。
Ākaḍḍhati ca coropi, so paro tāva rakkhati; Parassa hatthato vatthe, muttamatte parājayo.
连物带人一并拿走,对携带者,于第一步时;
越此步已,仅犯土喇咤亚;第二步即堕,丧失比丘身份。
Sabhaṇḍahārakaṃ bhaṇḍaṃ, nentassa paṭhame pade; Thullaccayamatikkante, dutiyeva cuto siyā.
若怀盗心相恐吓,令其手中财物堕;
财物乍离他手际,尔时败罪即成就。
Pātāpeti sace bhaṇḍaṃ, tajjetvā theyyacetano; Parassa hatthato bhaṇḍe, muttamatte parājayo.
若人先谋划而后令其落下,
关于令其落下所说者,以及在触摸时,皆为恶作。
Athāpi parikappetvā, pātāpeti va yo pana; Tassa pātāpane vuttaṃ, dukkaṭāmasanepi ca.
Phandāpeti yathāvatthuṃ, ṭhānā cāveti ce cuto; ‘‘Tiṭṭha tiṭṭhā’’ti vadato, na doso chaḍḍitepi ca.
携盗心而来,后取彼物者;
物主虽去,若犹系恋,举离本处即犯波罗夷。
Āgantvā theyyacittena, pacchā taṃ gaṇhato siyā; Pārājikaṃ taduddhāre, sālaye sāmike gate.
以我所想而取者,取时实为守护;
以粪扫衣想而取应偿之物者,取时亦复如是。
Gaṇhato sakasaññāya, gahaṇe pana rakkhati; Bhaṇḍadeyyaṃ tathā paṃsu-kūlasaññāya gaṇhato.
有人喊“站住!站住!”时,他就扔下货物逃跑;
他扔下担子就逃,因为怕盗贼。
‘‘Tiṭṭha tiṭṭhā’’ti vutto ca, chaḍḍetvā pana bhaṇḍakaṃ; Katvāva dhuranikkhepaṃ, bhīto corā palāyati.
以盗心取时,于举离原处复犯恶作;
若有人令取应还之物,而拒不还者,即犯波罗夷。
Gaṇhato theyyacittena, uddhāre dukkaṭaṃ puna; Dātabbamāharāpente, adentassa parājayo.
为什么?因为通过他的加行,已经舍弃了。这是恭敬的说法。
不过,在《大注疏》里说的那个内容,在其他注疏中并没有出现。
‘‘Kasmā? Tassa payogena, chaḍḍitattā’’ti sādaraṃ; Mahāaṭṭhakathāyaṃ tu, vuttamaññāsu nāgataṃ.
明知而说妄语,说“我不拿”的时候;
因为先前有不与取,比丘就犯下恶作。
Sampajānamusāvādaṃ, ‘‘na gaṇhāmī’’ti bhāsato; Adinnādānapubbattā, dukkaṭaṃ hoti bhikkhuno.
“我在私下为此物放置的,究竟会显示什么呢?”
就这样,在产生疑惑时,对他来说就构成土喇咤亚罪。
‘‘Raho mayā panetassa, ṭhapitaṃ kiṃ nu dassati’’; Iccevaṃ vimatuppāde, tassa thullaccayaṃ siyā.
在那布施中不积极努力时,如果另一个人卸下了责任;
两方都放弃责任时,比丘就是失败者。
Tasmiṃ dāne nirussāhe, paro ce nikkhipe dhuraṃ; Ubhinnaṃ dhuranikkhepe, bhikkhu hoti parājito.
心不欲施却口称“当施”,
若言者弃担,其主即败。
Cittenādātukāmova, ‘‘dassāmī’’ti mukhena ce; Vadato dhuranikkhepe, sāmino hi parājayo.
如果站在关税所里,把东西扔到外面;
如果确实从手中掉落,一离开手就算失败。
Suṅkaghātassa antova, ṭhatvā pāteti ce bahi; Dhuvaṃ patati ce hatthā, muttamatte parājayo.
它撞到树上或树桩后,又弹了回来;
就算是被风吹起来的东西,只要落回里面,它仍然受到保护。
Taṃ rukkhe khāṇuke vāpi, hutvā paṭihataṃ puna; Vātukkhittampi vā anto, sace patati rakkhati.
落在地上之后,那滚动的物品;
如果确实进到里面,他就犯波罗夷。
Patitvā bhūmiyaṃ pacchā, vaṭṭantaṃ pana bhaṇḍakaṃ; Sace pavisatyantova, tassa pārājikaṃ siyā.
一次次站住又转动,如果已经进入,那就败了。
不站住而转身,却能守护已进入者。
Ṭhatvā ṭhatvā pavaṭṭantaṃ, paviṭṭhaṃ ce parājayo; Atiṭṭhamānaṃ vaṭṭitvā, paviṭṭhaṃ pana rakkhati.
就这样把这话确认下来,在《库伦达注疏》等当中;
应当从核心要义去把握它,而且看起来是恰当合理的。
Iti vuttaṃ daḷhaṃ katvā, kurundaṭṭhakathādisu; Sārato taṃ gahetabbaṃ, yuttaṃ viya ca dissati.
自己转动,或者让别人转动;
若未停住却仍继续转动,那已离去的,可能就会造成败坏。
Sayaṃ vā yadi vaṭṭeti, vaṭṭāpeti parena vā; Aṭṭhatvā vaṭṭamānaṃ taṃ, gataṃ nāsakaraṃ siyā.
站了又站,若向内或向外去,守护。
以清净心放置之后,自己就能自然运转。
Ṭhatvā ṭhatvā sace anto, bahi gacchati rakkhati; Ṭhapite suddhacittena, sayaṃ vaṭṭati vaṭṭati.
如果把人或东西放在正在行走的车或象上,
为了运到外面,即使运出去了也不构成盗取。
Gacchante pana yāne vā, gaje vā taṃ ṭhapeti ce; Bahi nīharaṇatthāya, nāvahāropi nīhaṭe.
被放置时,或在停住的车乘上,无努力而离去时。
即使有偷盗的心,也不构成不与取。
Ṭhapite ṭhitayāne vā, payogena vinā gate; Satipi theyyacittasmiṃ, avahāro na vijjati.
如果先把宝珠放在车上,再赶着这辆车走;
对他而言可能是波罗夷罪,但在越界的情况下。
Sace pājeti taṃ yānaṃ, ṭhapetvā yānake maṇiṃ; Siyā pārājikaṃ tassa, sīmātikkamane pana.
在税关那里,交了税才允许过去,这是应当的。
剩下的这段讨论,在这里和《阿兰若注》里是一样的。
Suṅkaṭṭhāne mataṃ suṅkaṃ, gantuṃ datvāva vaṭṭati; Seso idha kathāmaggo, araññaṭṭhakathāsamo.
家中出生的、用钱买来的,或者别人送给他的;
把作为战俘被带来的奴隶拿走的人,就输了。
Antojātaṃ dhanakkītaṃ, dinnaṃ vā pana kenaci; Dāsaṃ karamarānītaṃ, harantassa parājayo.
或带走自由人,或带走人,或由母亲、
或父亲所存放之物,不构成偷盗。
Bhujissaṃ vā harantassa, mānusaṃ mātarāpi vā; Pitarāṭhapitaṃ vāpi, avahāro na vijjati.
纵仅欲驱之使去,或以双臂擎举;
但令离其立处,纤毫便为败绩。
Taṃ palāpetukāmova, ukkhipitvā bhujehi vā; Taṃ ṭhitaṭṭhānato kiñci, saṅkāmeti parājayo.
以足恐吓彼奴仆,随其步数而带走;
所说诸罪,彼有偷兰遮等。
Tajjetvā padasā dāsaṃ, nentassa padavārato; Honti āpattiyo vuttā, tassa thullaccayādayo.
Hatthādīsu gahetvā taṃ, kaḍḍhatopi parājayo; ‘‘Gaccha yāhi palāyā’’ti, vadatopi ayaṃ nayo.
向疾奔逃者高呼“逃啊”,
此比丘于波罗夷实不犯戒。
Vegasāva palāyantaṃ, ‘‘palāyā’’ti ca bhāsato; Hoti pārājikenassa, anāpatti hi bhikkhuno.
如果对慢慢走的人,他也开口说话;
如果他走得快,就会因为那句话而败下阵来。
Saṇikaṃ pana gacchantaṃ, sace vadati sopi ca; Sīghaṃ gacchati ce tassa, vacanena parājayo.
若见论敌逃往他村或他镇,
从那里再驱赶他逃跑,此即败北。
Palāyitvā sace aññaṃ, gāmaṃ vā nigamampi vā; Gataṃ disvā tato tañce, palāpeti parājayo.
若以盗心触蛇箧,是名突吉罗;
随其物价而动摇,移离本处即堕落。
Theyyā sappakaraṇḍaṃ ce, parāmasati dukkaṭaṃ; Phandāpeti yathāvatthuṃ, ṭhānato cāvane cuto.
打开箱子取蛇时,蛇从箱底脱出;
若尾巴还执著,便成败局。
Ugghāṭetvā karaṇḍaṃ tu, sappamuddharato pana; Karaṇḍatalato mutte, naṅguṭṭhe tu parājayo.
Ghaṃsitvā kaḍḍhato sappaṃ, naṅguṭṭhe mukhavaṭṭito; Tassa sappakaraṇḍassa, muttamatte parājayo.
若打开箱子,以名字呼唤;
若那条蛇爬出来,他就犯波罗夷。
Karaṇḍaṃ vivaritvā ce, pakkosantassa nāmato; So nikkhamati ce sappo, tassa pārājikaṃ siyā.
同样,或学蛙鸣鼠叫之声,
纵被唤名而现身,仍犯波罗夷。
Tathā katvā tu maṇḍūka-mūsikānaṃ ravampi vā; Pakkosantassa nāmena, nikkhantepi parājayo.
连嘴都没张开,就这样做的时候;
当蛇以任何方式出去时,都犯波罗夷。
Mukhaṃ avivaritvāva, karontassevameva ca; Yena kenaci nikkhante, sappe pārājikaṃ siyā.
Mukhe vivarite sappo, sayameva palāyati; Na pakkosati ce tassa, bhaṇḍadeyyamudīritaṃ.
若有人以盗心对大象做抚摸、触碰等;
他会犯下三种罪,比如恶作等。
Theyyacittena yo hatthiṃ, karotāmasanādayo; Honti āpattiyo tassa, tividhā dukkaṭādayo.
厅中大象所立之处,以及内室庭院等处也一样。
地点、厅堂、地基、庭院,这一切都可以算。
Sālāyaṃ ṭhitahatthissa, antovatthaṅgaṇesupi; Ṭhānaṃ sālā ca vatthu ca, aṅgaṇaṃ sakalaṃ siyā.
确实,对未系缚者和已系缚者来说,立足处与系缚。
因此,智者应依此判定偷象者(构成盗戒与否)。
Abaddhassa hi baddhassa, ṭhitaṭṭhānañca bandhanaṃ; Tasmā tesaṃ vasā hatthiṃ, harato kāraye budho.
那头大象虽然站在城外,
站在哪里,就在那里安住;按脚步的次第来做。
Nagarassa bahiddhā tu, ṭhitassa pana hatthino; Ṭhitaṭṭhānaṃ bhave ṭhānaṃ, padavārena kāraye.
若使卧象一处(肢/部位)站起,
当彼处一站立,他即犯波罗夷。
Nipannassa gajassekaṃ, ṭhānaṃ taṃ uṭṭhapeti ce; Tasmiṃ uṭṭhitamatte tu, tassa pārājikaṃ siyā.
这个道理,在马、水牛等等身上也同样适用。
没有任何东西需要说,无论是对两足者还是多足者。
Eseva ca nayo ñeyyo, turaṅgamahisādisu; Natthi kiñcipi vattabbaṃ, dvipadepi bahuppade.
知道是别人的东西,那就是他人的财物。
如果以盗心把重物从原处移走,该物一旦移位,就构成偷盗。
Paresanti vijānitvā, paresaṃ santakaṃ dhanaṃ; Garukaṃ theyyacittena, ṭhānā cāveti ce cuto.
于畜生所摄之物,作自想而取者,无犯;
暂用而取、亲友信取、取饿鬼所摄之物者,亦无犯。
Anāpatti sasaññissa, tiracchānapariggahe; Tāvakālikavissāsa-ggāhe petapariggahe.
那么,在这里还需要说明的,就是经外抉择。
我们将在后面《杂事》的部分再说明。
Yo panettha ca vattabbo, pāḷimuttavinicchayo; Taṃ mayaṃ paratoyeva, bhaṇissāma pakiṇṇake.
降伏无量尘垢之胜者所宣说,
即第二波罗夷。
我已简略地宣说了它的含义。
毕竟,谁能够把它完全说尽呢?
Parājitānekamalena vuttaṃ; Pārājikaṃ yaṃ dutiyaṃ jinena; Vutto samāsena mayassa cattho; Vattuṃ asesena hi ko samattho.