波罗夷论·第三波罗夷解说
律抉择·比丘分别解释 · 276 段
第三波罗夷解说
Tatiyapārājikakathā
明知是人趣所生,若夺其命;
或为他放下刀杖,或称赞死亡之利。
Manussajātiṃ jānanto, jīvitā yo viyojaye; Nikkhipeyyassa satthaṃ vā, vadeyya maraṇe guṇaṃ.
如果他去教导导致死亡的方法,他同样还是失败者。
那个人就像裂成两半的石头,不可能再合在一起,这一点应当这样理解。
Deseyya maraṇūpāyaṃ, hotāyampi parājito; Asandheyyova so ñeyyo, dvedhā bhinnasilā viya.
大仙已宣说杀生之六种加行:
亲手作、教他作、抛掷、常设陷阱机关等。
Vuttā pāṇātipātassa, payogā cha mahesinā; Sāhatthiko tathāṇatti-nissaggithāvarādayo.
以自身,或以附身之物,
亲手断他性命者,此即名为亲手杀。
Tattha kāyena vā kāya-paṭibaddhena vā sayaṃ; Mārentassa paraṃ ghāto, ayaṃ sāhatthiko mato.
比丘若如此教他:你打他,然后杀了他;
此谓教唆他人,这是教令的轨则。
‘‘Evaṃ tvaṃ paharitvā taṃ, mārehī’’ti ca bhikkhuno; Parassāṇāpanaṃ nāma, ayamāṇattiko nayo.
想从远处杀人的人,用弓箭等射过去;
以身所系缚者,此为应舍之法。
Dūraṃ māretukāmassa, usuādinipātanaṃ; Kāyena paṭibaddhena, ayaṃ nissaggiyo vidhi.
以不移动之方式,为杀害他人;
而陷坑等设置,此是固定做法。
Asañcārimupāyena, māraṇatthaṃ parassa ca; Opātādividhānaṃ tu, payogo thāvaro ayaṃ.
想要杀害他人的人,靠明咒来念诵;
此名为明咒所成,被认为是第五种加行。
Paraṃ māretukāmassa, vijjāya jappanaṃ pana; Ayaṃ vijjāmayo nāma, payogo pañcamo mato.
能用于杀生的、由业报所生的神通,
这个被称为神通所成的加行,已经宣说了。
Samatthā māraṇe yā ca, iddhi kammavipākajā; Ayamiddhimayo nāma, payogo samudīrito.
在这里,每一种都分为两种,已经作了说明。
指定与不指定,这就是它们之间的区别。
Ekeko duvidho tattha, hotīti paridīpito; Uddesopi anuddeso, bhedo tesamayaṃ pana.
纵在众中,若故意向人施以一击;
若彼因此而死,他即因彼之死、由彼业而被缚。
Bahusvapi yamuddissa, pahāraṃ deti ce pana; Maraṇena ca tasseva, kammunā tena bajjhati.
即使没有特意针对谁,击打任何有身体的生命;
如果因为那一击而导致死亡,那就是败北。
Anuddissa pahārepi, yassa kassaci dehino; Pahārappaccayā tassa, maraṇaṃ ce parājayo.
若人当场即死,或于其后而死,二者皆然;
杀者即于击打之刹那,被彼业所系缚。
Mate pahaṭamatte vā, pacchā mubhayathāpi ca; Hantā pahaṭamattasmiṃ, kammunā tena bajjhati.
这样,应当知道亲手做的人是这样,下达命令让别人做的人也是这样。
到这里,已经简要说明了两种加行。
Evaṃ sāhatthiko ñeyyo, tathā āṇattikopi ca; Ettāvatā samāsena, dve payogā hi dassitā.
事、时间、处所、武器和举止威仪
作为造作之差别,这六种是教令的决定因素。
Vatthu kālo ca deso ca, satthañca iriyāpatho; Karaṇassa visesoti, cha āṇattiniyāmakā.
在这里,那个应当被杀死的,就被称为“事”。
上午等可以算作时间,众生的青春等也可以算作时间。
Māretabbo hi yo tattha, so ‘‘vatthū’’ti pavuccati; Pubbaṇhādi siyā kālo, sattānaṃ yobbanādi ca.
“处”应知为村落等,刀则是杀害众生的武器;
对于应当被杀死的众生,其行住坐卧等威仪姿态。
Deso gāmādi viññeyyo, satthaṃ taṃ sattamāraṇaṃ; Māretabbassa sattassa, nisajjādiriyāpatho.
刺穿、破裂、切断,或者敲打;
如是等种种,乃是作具的多种差别。
Vijjhanaṃ bhedanañcāpi, chedanaṃ tāḷanampi vā; Evamādividhoneko, viseso karaṇassa tu.
‘‘Yaṃ mārehī’’ti āṇatto, aññaṃ māreti ce tato; ‘‘Purato paharitvāna, mārehī’’ti ca bhāsito.
或从背后或从侧,击打后将其杀死;
所令与所杀若相违,主谋者则得脱。
Pacchato passato vāpi, paharitvāna mārite; Vatthāṇatti visaṅketā, mūlaṭṭho pana muccati.
没有错失那个对象,又按照命令把人杀死时;
对两者,按各自的时间,说了是被业所系缚。
Vatthuṃ taṃ avirajjhitvā, yathāṇattiñca mārite; Ubhayesaṃ yathākālaṃ, kammabaddho udīrito.
被吩咐“今天上午,你去杀”的那个人
如果他在傍晚杀人,那个下命令的人就能解脱。
Āṇatto ‘‘ajja pubbaṇhe, mārehī’’ti ca yo pana; So ce māreti sāyanhe, mūlaṭṭho parimuccati.
他仅被称为受命者。
被大仙判定为受业束缚。
他确实打乱了时间。
那并非发令者的过失。
Āṇattasseva so vutto; Kammabaddho mahesinā; Kālassa hi visaṅketā; Doso nāṇāpakassa so.
今天上午杀,或者明天——还没定下来。
有时在上午,未杀之时,违约
‘‘Ajja mārehi pubbaṇhe, svevā’’ti aniyāmite; Yadā kadāci pubbaṇhe, visaṅketo na mārite.
依此方法,智者于各种时间差别中,应完全了知:
有约定的与没有约定的。
Eteneva upāyena, kālabhedesu sabbaso; Saṅketo ca visaṅketo, veditabbo vibhāvinā.
有人被吩咐:“杀掉这个住在村里的怨敌。”
但如果他杀了,那站立者无论在何处都被杀。
‘‘Imaṃ gāme ṭhitaṃ veriṃ, mārehī’’ti ca bhāsito; Sace so pana māreti, ṭhitaṃ taṃ yattha katthaci.
Natthi tassa visaṅketo, ubho bajjhanti kammunā; ‘‘Gāmeyevā’’ti āṇatto, vane vā sāvadhāraṇaṃ.
若被说“在林中”而已,却在村中杀;
当知是约定乖违,根本立者得脱。
‘‘Vaneyevā’’ti vā vutto, gāme māreti cepi vā; Visaṅketo viññātabbo, mūlaṭṭho parimuccati.
以此方法,于一切处,依差别而说;
智者应当清楚知道,何谓约定,何谓非约定。
Eteneva upāyena, sabbadesesu bhedato; Saṅketo ca visaṅketo, veditabbova viññunā.
被某人命令“用剑去杀”。
不管用什么刀,非无约定而杀。
‘‘Satthena pana mārehi, āṇatto’’ti ca kenaci; Yena kenaci satthena, visaṅketo na mārite.
‘‘Iminā vāsinā hī’’ti, vutto aññena vāsinā; ‘‘Imassāsissa vāpi tvaṃ, dhārāyetāya māraya’’.
若被如是说,欲杀怨敌者,或以彼刃,或以另刃,
或以刀柄,或以刀尖,如中毒而被杀。
Iti vutto sace veriṃ, dhārāya itarāya vā; Tharunā vāpi tuṇḍena, visaṅketova mārite.
以此方法,在一切种类的武器上;
约定和违反约定,应当特别地加以了知。
Eteneva upāyena, sabbāvudhakajātisu; Saṅketo ca visaṅketo, veditabbo visesato.
他被他人如此吩咐“杀掉正在走的这个人”
如果他杀了坐着的那个人,那么就不算违约。
‘‘Gacchantamenaṃ mārehi’’, iti vutto parena so; Māreti naṃ nisinnaṃ ce, visaṅketo na vijjati.
“只杀坐着的”,或者“只杀走着的”;
按顺序,被吩咐后,他杀了行走的或坐着的人。
‘‘Nisinnaṃyeva mārehi’’, ‘‘gacchantaṃyeva vā’’ti ca; Vutto māreti gacchantaṃ, nisinnaṃ vā yathākkamaṃ.
通晓律的比丘应当知道,这是“无约定”的意思。
这个同样的道理,也应当在一切威仪行持中来了知。
Visaṅketanti ñātabbaṃ, bhikkhunā vinayaññunā; Eseva ca nayo ñeyyo, sabbiriyāpathesu ca.
他被别人命令“射杀他!”而射箭;
射中之后就能立刻要他的命,这里并不存在什么违约。
‘‘Mārehī’’ti ca vijjhitvā, āṇatto hi parena so; Vijjhitvāva tamāreti, visaṅketo na vijjati.
有人命令他“杀!”,他就去射杀;
如果砍断之后再杀掉,那个人就成了违背约定的人。
‘‘Mārehī’’ti ca vijjhitvā, āṇatto hi parena so; Chinditvā yadi māreti, visaṅketova hoti so.
就用这个方法,在一切所作之事上也是如此。
在约定处和无约定处,都应该知道这个判定。
Eteneva upāyena, sabbesu karaṇesupi; Saṅkete ca visaṅkete, veditabbo vinicchayo.
长的、短的、瘦的、胖的,黑的或白的;
有人被命令去杀,但没有明确指定对象,就说“去杀吧”。
Dīghaṃ rassaṃ kisaṃ thūlaṃ, kāḷaṃ odātameva vā; Āṇatto aniyāmetvā, mārehīti ca kenaci.
即使他受他教遣,若杀正是那样者;
此中无有差谬,二人俱败北(波罗夷)。
Sopi yaṃ kiñci āṇatto, sace māreti tādisaṃ; Natthi tattha visaṅketo, ubhinnampi parājayo.
如果有人为了某个人去挖一个坑或陷阱,
挖掘陷阱坑的人,犯恶作罪。
Manussaṃ kiñci uddissa, sace khaṇativāṭakaṃ; Khaṇantassa ca opātaṃ, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
在那里,由于苦的生起,他可能犯土喇咤亚罪。
如果那人倒地后死了,他就犯波罗夷罪。
Dukkhassuppattiyā tattha, tassa thullaccayaṃ siyā; Patitvā ca mate tasmiṃ, tassa pārājikaṃ bhave.
若堕入而致他人命终,则无罪;
然若所掘之坑不指定于人,则有犯。
Nipatitvā panaññasmiṃ, mate doso na vijjati; Anuddissakamopāto, khato hoti sace pana.
凡堕此者,令其死;
若堕而死者有几,其罪亦有几。
‘‘Patitvā ettha yo koci, maratū’’ti hi yattakā; Maranti nipatitvā ce, dosā hontissa tattakā.
事属无间者,应说名无间;
偷兰遮等事,其罪亦同名。
Ānantariyavatthusmiṃ, ānantariyakaṃ vade; Tathā thullaccayādīnaṃ, honti thullaccayādayo.
孕妇如果在那时倒地,就会连同腹中胎儿一起死去;
杀生有两种,一一毁坏时各为一种。
Patitvā gabbhinī tasmiṃ, sagabbhā ce marissati; Honti pāṇātipātā dve, ekovekekadhaṃsane.
被贼追赶时,如果跌倒而死了;
据说,正是挖坑的人就犯波罗夷罪。
Anubandhettha corehi, patitvā ce marissati; Opātakhaṇakasseva, hoti pārājikaṃ kira.
敌人将他推落彼处后,若敌人杀害他;
已坠落彼处者,他们杀害;若拖出,则于外面杀害。
Verino tattha pātetvā, sace mārenti verino; Patitaṃ tattha mārenti, nīharitvā sace bahi.
化生者堕入陷阱受生已,若死而无力脱出;
于一切处皆败北。
Nibbattitvā hi opāte, matā ce opapātikā; Asakkontā ca nikkhantuṃ, sabbattha ca parājayo.
为夜叉等掘地时,掘中生苦犯恶作;
若致死则依事相,偷兰遮等罪随成。
Yakkhādayo panuddissa, khaṇane dukkhasambhave; Dukkaṭaṃ maraṇe vatthu-vasā thullaccayādayo.
专门为人而挖的陷阱,但它是陷阱。
堕落后,纵使夜叉等已死,也无犯。
Manusseyeva uddissa, khate opātake pana; Anāpatti patitvā hi, yakkhādīsu matesupi.
同样,比丘若为了夜叉等众生而挖了陷阱,
即使有人跌倒后死去,这条规则也同样适用。
Tathā yakkhādayo pāṇe, khate uddissa bhikkhunā; Nipatitvā marantesu, manussesupyayaṃ nayo.
不指定(特定对象),心里想着“愿众生在这里被捆住后死掉”。
若谁在那里撒下罗网,如果众生被缠住。
‘‘Pāṇino ettha bajjhitvā, marantū’’ti anuddisaṃ; Pāsaṃ oḍḍeti yo tattha, sace bajjhanti pāṇino.
才从手中脱离,于他即成波罗夷;
于无间业之事,则正为无间业。
Hatthato muttamattasmiṃ, tassa pārājikaṃ siyā; Ānantariyavatthusmiṃ, ānantariyameva ca.
确实,如果是为特定某人设下的陷阱,那陷阱正是针对所特定的对象而设下;
就束缚而言,那时对其他之人,宣说为无犯。
Uddissa hi kate pāse, yaṃ panuddissa oḍḍito; Bandhanesu tadaññesaṃ, anāpatti pakāsitā.
陷阱若以本钱卖,或白白送与他人;
罪责唯归原主:彼为业缚,已定其报。
Mūlena vā mudhā vāpi, dinne pāse parassa hi; Mūlaṭṭhasseva hotīti, kammabaddho niyāmito.
以何方式若得之,或从绳袋脱出时;
坚固或作如是,二者业缚。
Yena laddho sace lopi, pāsamuggaḷitampi vā; Thiraṃ vāpi karotevaṃ, ubhinnaṃ kammabandhanaṃ.
Yo pāsaṃ uggaḷāpetvā, yāti pāpabhayā sace; Taṃ disvā puna aññopi, saṇṭhapeti hi tattha ca.
若被缚又缚,他们便死去,而立于根本者却不被解脱。
将套索杖放回原拿取之处,就能解脱。
Baddhā baddhā maranti ce, mūlaṭṭho na ca muccati; Ṭhapetvā gahitaṭṭhāne, pāsayaṭṭhiṃ vimuccati.
就算守住了,也还是不能解脱,因为那根套索棍是自己造出来的。
那另一个人又抓住它,使其安立起来,但如果……
Gopetvāpi na mokkho hi, pāsayaṭṭhiṃ sayaṃkataṃ; Tamañño puna gaṇhitvā, saṇṭhapeti sace pana.
若由彼因而命终,住根者仍不解脱;
唯尽灭之或焚尽,乃得解脱。
Tappaccayā marantesu, mūlaṭṭho na ca muccati; Nāsetvā sabbaso vā taṃ, jhāpetvā vā vimuccati.
对竖立尖桩者、布设陷阱者,
以及以陷坑与罗网(捕猎)者,判罪相似。
Ropentassa ca sūlaṃ vā, sajjentassa adūhalaṃ; Opātena ca pāsena, sadisova vinicchayo.
比丘非故意、不知情者,无犯;
若无致死之心,纵令彼已死,或疯癫之类,亦无犯。
Anāpatti asañcicca, ajānantassa bhikkhuno; Tathāmaraṇacittassa, matepyummattakādino.
于人身而起众生想,
设其心与死相应。
施以加行,及由彼致其命终;
此处,杀人有五支分。
Manussapāṇimhi ca pāṇasaññitā; Sacassa cittaṃ maraṇūpasaṃhitaṃ; Upakkamo tena ca tassa nāso; Pañcettha aṅgāni manussaghāte.
第四波罗夷论
Catutthapārājikakathā
只是把不存在的当成了以自身为依。
决意于有而持续存在;
不以证智为名,亦不怀慢自负;
禅那等之差别,不应自称宣说。
Asantamattassitameva katvā; Bhavaṃ adhiṭṭhāya ca vattamānaṃ; Aññāpadesañca vinādhimānaṃ; Jhānādibhedaṃ samudācareyya.
以身、以语,为达其义;
若于表色之道既已了知,则不能。
譬如多罗树,树顶被斩断;
不能再生长,永无再生时。
Kāyena vācāyapi vā tadatthe; Ñāteva viññattipathe abhabbo; Yatheva tālo pana matthakasmiṃ; Chinno abhabbo puna ruḷhibhāve.
凡向他人宣说自身实无的,
禅那等,无间宣示之人;
若知,则已退失;
若不知,则对他构成土喇咤亚罪。
Asantamevattani yo parassa; Dīpeti jhānādimanantaraṃ so; Jānāti ce hoti cuto hi no ce; Jānāti thullaccayamassa hoti.
凡有比丘住在此处你的精舍中
如果表明他是获得禅那的人;
若不知此为偷兰遮,
则知彼唯是突吉罗。
‘‘Yo te vihāre vasatīdha bhikkhu; So jhānalābhī’’ti ca dīpite ce; Jānāti thullaccayamassa no ce; Jānāti taṃ dukkaṭameva hoti.
这个法确实不存在于自我。
出于增上慢,那个认为“它存在”才这样说的人。
关于不犯戒的方式,则已这样宣说;
对于不想说的人,以及像这样的人。
Asantamevattani dhammametaṃ; Atthīti katvā vadatodhimānā; Vutto anāpattinayo panevaṃ; Avattukāmassa tathādikassa.
恶欲,即其不实之性;
及向人宣说。
并非以其他名目,而正是那智;
在这里,智者说有五支。
Pāpicchatā tassa asantabhāvo; Ārocanañceva manussakassa; Naññāpadesena tadeva ñāṇaṃ; Pañcettha aṅgāni vadanti dhīrā.
在第一和第二的末尾,并不存在这种用法;
在第二篇(僧残)和第三篇(不定)罪中,只有使令/教唆(他人犯戒)才(生效),其他情况则不然。
Paṭhame dutiye cante, pariyāyo na vijjati; Dutiye tatiyeyeva, āṇatti na panetare.
最初的一种,是单一来源所生,从身与心两方面来说有两个组成部分;
其余的则是三种成因所生,它们的支分有七种。
Ādi mekasamuṭṭhānaṃ, duvaṅgaṃ kāyacittato; Sesā ca tisamuṭṭhānā, tesamaṅgāni satta tu.
最初伴随乐与舍,第三条则是苦受;
第二和第四,则被说成具有三种受。
Sukhopekkhāyutaṃ ādi, tatiyaṃ dukkhavedanaṃ; Dutiyañca catutthañca, tivedanamudīritaṃ.
第一条学处有八种心,第三条学处则有两种。
第二和第四,则可得十种心。
Paṭhamassaṭṭha cittāni, tatiyassa duve pana; Dutiyassa catutthassa, dasa cittāni labbhare.
是故说为有心识,此等一切摄为四种;
业、想、解脱、世间所呵责,如是宣示。
Tasmā sacittakaṃ vuttaṃ, sabbametaṃ catubbidhaṃ; Kriyā saññāvimokkhañca, lokavajjanti dīpitaṃ.
这个规定只适用于罪过本身。
因此,有智慧的人应当只针对罪过来把握。
Idamāpattiyaṃyeva, vidhānaṃ pana yujjati; Tasmā āpattiyaṃyeva, gahetabbaṃ vibhāvinā.
软背、下垂、执口、坐者;
此四随顺,于彼为波罗夷。
Mudupiṭṭhi ca lambī ca, mukhaggāhī nisīdako; Pārājikā ime tesaṃ, cattāro anulomikā.
比丘尼方面也有四种,即自行还俗的比丘尼;
同样地,十一种不可能者,这些合起来共二十四种。
Bhikkhunīnañca cattāri, vibbhantā bhikkhunī sayaṃ; Tathā ekādasābhabbā, sabbete catuvīsati.
这些波罗夷已经讲完了,共二十四种人。
不可能成为比丘,就像头被砍断的人不可能活命。
Ime pārājikā vuttā, catuvīsati puggalā; Abhabbā bhikkhubhāvāya, sīsacchinnova jīvituṃ.
黄门、畜生,以及二根者;
这三类确实是所依损坏的、无因结生的。
Paṇḍako ca tiracchāno, ubhatobyañjanopi ca; Tayo vatthuvipannā hi, ahetupaṭisandhikā.
五种无间罪者、盗住者,以及污染者;
以及归入外道阵营者,这八者是羯磨坏失。
Pañcānantarikā theyya-saṃvāsopi ca dūsako; Titthipakkantako ceti, kriyānaṭṭhā panaṭṭha te.
此是精要之决断,
我为波罗夷已宣说。
智者可以顺着这个线索去了知。
确实,其余的一切也能同样被完全了知。
Vinicchayo yo pana sārabhūto; Pārājikānaṃ kathito mayāyaṃ; Tassānusārena budhena ñātuṃ; Sakkā hi sesopi asesatova.
于能令熟之最胜三藏中。
律藏,以种种理趣善巧贯通。
志求胜义者,
应恒常修学。
Piṭake paṭubhāvakare parame; Vinaye vividhehi nayehi yute; Paramatthanayaṃ abhipatthayatā; Pariyāpuṇitabbamayaṃ satataṃ.