波逸提的解说(续) §1173
律抉择·比丘分别解释 · 441 段
由媒人行为所生起的,属于造作,被制戒所禁止;
身业、语业,以及三种心和三种受。
Sañcarittasamuṭṭhānaṃ, kriyaṃ paṇṇattivajjakaṃ; Kāyakammaṃ vacīkammaṃ, ticittañca tivedanaṃ.
比丘和比丘尼事先约好,然后一起上路。
若踏上道路,在此除特殊时机外。
Bhikkhu bhikkhuniyā saddhiṃ, saṃvidhāya panekato; Paṭipajjeyya maggaṃ ce, aññatra samayā idha.
在村落之间通行,或者超过半由旬,
比丘在无村庄的地方,或者在树林里,就犯戒。
Gāmantarokkame vāpi, addhayojanatikkame; Agāmake araññe vā, hoti āpatti bhikkhuno.
在这里,如果有人站在非净地而做安排筹备,
而安排谋划的相状,则被说明为他的恶作。
Etthākappiyabhūmaṭṭho, saṃvidhānaṃ karoti yo; Saṃvidhānanimittaṃ tu, dukkaṭaṃ tassa dīpitaṃ.
站在如法的地方作安排时,
如果不说出约定的标记,就犯恶作。
Saṃvidhānaṃ karontassa, ṭhatvā kappiyabhūmiyaṃ; Saṃvidhānanimittaṃ tu, na vadantassa dukkaṭaṃ.
对两者来说都是波逸提,就在比丘行走的时候。
如果直接跨进紧挨着的村子的范围,就可能犯戒。
Ubhayatthāpi pācitti, gacchantasseva bhikkhuno; Anantarassa gāmassa, upacārokkame siyā.
在这里,第一步时也指出了恶作罪;
在第二个足步时,说的是波逸提。
Tatrāpi paṭhame pāde, dukkaṭaṃ samudīritaṃ; Dutiye padavārasmiṃ, pācittiyamudīritaṃ.
比丘纵于中途另作约定,亦成恶作;
若于门、道、约定处有违越,即名为犯。
Antarā saṃvidhānepi, bhikkhuno dukkaṭaṃ siyā; Dvāramaggavisaṅkete, sati cāpatti vuccati.
在还没安排好的时候,却觉得自己已经安排好了;
当比丘在做安排之时,犯的是恶作罪。
Asaṃvidahite kāle, vidahitoti saññino; Bhikkhusseva vidhānasmiṃ, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
或于适当之时安排已,或违约而行者;
遇难无犯,狂乱者等亦尔。
Samaye vidahitvā vā, visaṅketena gacchato; Āpadāsu anāpatti, tathā ummattakādino.
这四种生起:从身生起,从身和语生起。
由身与心生起,以及由身、语等三种而生起。
Idaṃ catusamuṭṭhānaṃ, kāyato kāyavācato; Kāyacittā samuṭṭhāti, kāyavācādikattayā.
一艘逆流船,或同样一艘顺流船;
若与比丘尼同船而登上者,犯波逸提。
Ekamujjavaniṃ nāvaṃ, tathā ojavanimpi vā; Abhirūheyya pācitti, saddhiṃ bhikkhuniyā sace.
沿有村之畔,或以村与村之间计;
沿无村之畔,行半由旬。
Sagāmatīrapassena , gāmantaravasena vā; Agāmatīrapassena, gamane addhayojane.
如是行于宽一由旬河中者,
每半由旬,便犯一波逸提。
Tathā yojanavitthiṇṇa-nadīmajjhena gacchato; Addhayojanasaṅkhāya, honti pācittiyo pana.
在海中随心所欲,因为在所有注释书中确实如此。
罪只在河中成立,不在海里判定。
Yathāsukhaṃ samuddasmiṃ, sabbaaṭṭhakathāsu hi; Nadiyaṃyeva āpatti, na samudde vicāritā.
为了在河的上游或下游造一个渡口;
如果相应的人拿走,就说明是无犯。
Titthasampādanatthāya, uddhaṃ vā nadiyā adho; Sace haranti taṃyuttā, anāpatti pakāsitā.
同样地,安排妥当之后,或者为了横向渡越;
在灾难中确实有差别,无间等同者被认为。
Tathā saṃvidahitvā vā, tiriyaṃ taraṇāya vā; Āpadāsu viseso hi, anantarasamo mato.
知比丘尼所教令备办之食,比丘食之,
除居士自办之营务,仍犯波逸提。
Ñatvā bhikkhuniyā bhattaṃ, bhuñjato paripācitaṃ; Hitvā gihisamārambhaṃ, hoti pācitti bhikkhuno.
食物分为五种,取受时犯恶作。
对一切吞食,他都犯波逸提。
Bhojanaṃ pañcadhā vuttaṃ, gahaṇe tassa dukkaṭaṃ; Ajjhohāresu sabbesu, tassa pācittiyo siyuṃ.
亲属等拥有的财物,或者是在家人所置办的物品;
没有比丘尼时,食已备之物者有罪。
Santakaṃ ñātakādīnaṃ, gihisampāditampi vā; Vinā bhikkhuniyā doso, bhuñjato paripācitaṃ.
对于有成熟之想的比丘,在未成熟者上;
即使对两者都有怀疑,在任何情况下都是恶作。
Paripācitasaññissa , bhikkhussāparipācite; Ubhosu vimatissāpi, hoti sabbattha dukkaṭaṃ.
单方受具戒者所烹调之食,
唯以吞咽而食者,即犯恶作。
Ekatoupasampanna-paripācitabhojanaṃ; Ajjhohāravaseneva, dukkaṭaṃ paribhuñjato.
或者,除了五种主食之外,其他任何一种食物,
吃粥、嚼食、水果等的人无犯。
Aññaṃ vā pana yaṃ kiñci, ṭhapetvā pañcabhojanaṃ; Bhuñjantassa anāpatti, yāgukhajjaphalādikaṃ.
生起等项与初末事相同,
此属施设过失,具三心与三受。
Samuṭṭhānādayo tulyā, paṭhamantimavatthunā; Idaṃ paṇṇattivajjaṃ tu, ticittañca tivedanaṃ.
第二不定法与第十相同,这是公认的。
这个学处整体上,要按照生起方式等来说明。
Dutiyāniyateneva, dasamaṃ sadisaṃ mataṃ; Idaṃ sikkhāpadaṃ sabbaṃ, samuṭṭhānanayādinā.
无病比丘,于一处受食团已,
过此再食者,犯波逸提。
Eko āvasatho piṇḍo, agilānena bhikkhunā; Bhuñjitabbo tato uddhaṃ, pācitti paribhuñjato.
比丘对于没有特别指定而施设的食物,只应按照实际需要来受用。
在这里只能吃一次,过后就不可以了。
Anodisseva paññatte, yāvadattheva bhikkhunā; Bhuñjitabbaṃ sakiṃ tattha, tato uddhaṃ na vaṭṭati.
第二天在那里取用时,按判定是恶作。
对每一次吞咽,他都犯波逸提。
Dutiye divase tattha, gahaṇe dukkaṭaṃ mataṃ; Ajjhohāresu sabbesu, tassa pācittiyo matā.
由某一族制定,或与不同诸族一起制定;
在种种不同的处所与类别当中,只有一部分是适用的。
Kulenekena paññatte, saha nānākulehi vā; Nānekaṭṭhānabhedesu, ekabhāgova vaṭṭati.
在不同地方被制定,以及由不同家族制定;
不过,对无论在哪里都按顺序进食的人来说,并没有过错。
Nānāṭṭhānesu paññatto, yo ca, nānākulehi vā; Bhuñjato pana sabbattha, na doso paṭipāṭiyā.
依次无遗食毕已,复从初首而食者;
比丘如是则不应。
Paṭipāṭimasesena, khepetvā puna bhuñjato; Ādito pana paṭṭhāya, na ca kappati bhikkhuno.
生病的人无犯,来的人和去的人也无犯。
对于特别指定过的,以及只受用一次少量食物的,也没有犯戒。
Anāpatti gilānassa, āgacchantassa gacchato; Odissapi ca paññatte, paritte bhuñjato sakiṃ.
粥等即使常备,仍可食用;
其余(学处)同于羊毛,生起等皆同。
Yāguādīni niccampi, bhuñjituṃ pana vaṭṭati; Sesameḷakalomena, samuṭṭhānādikaṃ samaṃ.
除了在已经说过的适当时机之外,在团体用餐这件事上犯的,是波逸提罪。
而“众”则被指明为四人或更多。
Aññatra samayā vuttā, pācitti gaṇabhojane; Gaṇoti pana niddiṭṭhā, cattāro vā tatuttariṃ.
无论是通过邀请得到的,还是通过告知得到的;
而这里的食物,则是五种食物中的某一种。
Yaṃ nimantanato vāpi, laddhaṃ viññattitopi vā; Bhojanaṃ pana pañcannaṃ, hoti aññataraṃ idha.
Bhojanānampi pañcannaṃ, gahetvā nāmameva tu; Nimanteti sace bhikkhū, cattāro bahukepi vā.
“饭、食物、餐食,请接受,请拿去吧。”
就这样,仅仅用同义词,或者换一种说法。
‘‘Odanaṃ bhojanaṃ bhattaṃ, sampaṭicchatha gaṇhatha’’; Iti vevacaneheva, atha bhāsantarena vā.
从那以后,那些比丘接受了他的邀请。
若在同一处或不同处,前往而于一处取。
Tato tassa ca te bhikkhū, sādiyitvā nimantanaṃ; Ekato nānato vā ce, gantvā gaṇhanti ekato.
所有人都犯波逸提,因为团体进食的缘故。
在这里,取在一起就是团体受食的原因。
Sabbesaṃ hoti pācitti, gaṇabhojanakāraṇā; Ekato gahaṇaṃ ettha, gaṇabhojanakāraṇaṃ.
无论是独处还是聚在一起,无论是在路上行走还是进食,
智者不会说那是众食之因。
Ekato nānato vāpi, gamanaṃ bhojanampi vā; Kāraṇanti na taṃ viññū, bhaṇanti gaṇabhojane.
就算拿米饭之类的食物,或者仅仅名称。
把人们叫到一起,或者分别告诉他们。
Sacepi odanādīnaṃ, gahetvā nāmameva vā; Ekato nānato vāpi, viññāpetvā manussake.
从异处、从各处去后,若于一处取食;
如是亦说为别众食,此即所阐释之别众食。
Nānato vekato gantvā, sace gaṇhanti ekato; Evampi pana hotīti, vaṇṇitaṃ gaṇabhojanaṃ.
受取此二者,恶作与波逸提;
于诸吞咽中,已宣说。
Duvidhassāpi etassa, paṭiggahaṇakāraṇā; Dukkaṭaṃ hoti pācitti, ajjhohāresu dīpitā.
七种时中皆无犯,亦已如是宣说;
二人或三人取已,如是共食亦无犯。
Samayesu anāpatti, sattasvapi pakāsitā; Gahetvā ekato dvinnaṃ, tiṇṇaṃ vā bhuñjataṃ tathā.
未受具足戒的同行持钵者,为牟尼所邀请。
第四种情况里,即使把它们合在一起,也说明了破僧的问题。
Muninānupasampanna-cāripattānimantitā ; Catutthe ekato katvāpi, gaṇabhedo pakāsito.
非唯凭适时所得,亦非一切方式皆然;
僧团分裂,明达者当知是罪。
Neva samayaladdhānaṃ, vasenapi hi sabbaso; Gaṇabhedo panāpatti, veditabbā vibhāvinā.
依五种食物故,于团食中;
实无违约,彼或于粥等中而有。
Bhojanānañca pañcannaṃ, vasena gaṇabhojane; Nattheva ca visaṅketaṃ, yāguādīsu taṃ siyā.
于非众食作众食想之比丘,犯恶作罪;
于此有疑者,亦犯恶作罪。
Gaṇabhojanasaññissa, bhikkhussāgaṇabhojane; Tattha vematikassāpi, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
食物一共有五种,要把粥之类的除外;
应当知道这是无犯的,在常食等情况中也是如此。
Bhojanāni ca pañceva, ṭhapetvā yāguādisu; Anāpattīti ñātabbā, niccabhattādikesupi.
同样地,对于疯子等人,则依据生起等原因来判断。
这个以羊毛为喻,说明是相似的。
Tathā ummattakādīnaṃ, samuṭṭhānādinā pana; Idaṃ eḷakalomena, sadisanti pakāsitaṃ.
若一位比丘被众多人
以五种食物邀请。
若舍弃事先邀请,
对五众中任何一人,都可作分配。
Bahūhi yo bhikkhu manussakehi; Nimantito pañcahi bhojanehi; Hitvā sace pubbanimantanāya; Vikappanaṃ pañcasu yassa kassa.
后来被邀请的饭食,也同样不按次序。
正在吃哪怕一粒饭,他也会犯波逸提。
Pacchā nimantitaṃ bhattaṃ, tathā uppaṭipāṭiyā; Bhuñjato ekasitthampi, tassa pācittiyaṃ siyā.
而如果被邀请享用五种食物中的任何一种,
除了那个,如果吃别的食物,
Bhojanānaṃ tu pañcannaṃ, yena kena nimantito; Taṃ ṭhapetvā sace aññaṃ, bhojanaṃ paribhuñjati.
Tesameva ca pañcannaṃ, bhojanānaṃ mahesinā; Etaṃ paramparaṃ nāma, bhojanaṃ paridīpitaṃ.
若注入乳汁或汁液,
凡被它浸透的食物,全都会变成同一个味道。
Yattha khīraṃ rasaṃ vāpi, ākiranti sace pana; Yena ajjhotthaṭaṃ bhattaṃ, sabbamekarasaṃ siyā.
从最初开始,受用混合食物者;
判为无罪——此说见于《大筏疏》。
Koṭito pana paṭṭhāya, saṃsaṭṭhaṃ paribhuñjato; Anāpattīti niddiṭṭhaṃ, mahāpaccariyaṃ pana.
对于“辗转”想,以及“非辗转食”的情况;
在那里,即使心存疑惑而食用,也是恶作。
Paramparanti saññāya, aparamparabhojane; Tattha vematikassāpi, dukkaṭaṃ paribhuñjato.
即使由全村、众人或市镇邀请,
或常设饭食,受邀者亦无过失。
Sakalenapi gāmena, pūgena nigamena vā; Nimantitassa vā nicca-bhatte doso na vijjati.
一切生起等,都与咖提那衣等相同。
这里讲的是该做和不该做的事,还有食物以及不分配(不分别)的问题。
Samuṭṭhānādayo sabbe, kathinenādinā samā; Kriyākriyamidaṃ vuttaṃ, bhojanañcāvikappanaṃ.
糕饼如果是为送礼准备的,
为食物之故的粥,或那里确实有的,以及比丘。
Pūvā paheṇakatthāya, paṭiyattā sace pana; Pātheyyatthāya manthā vā, ye hi tattha ca bhikkhunā.
应受两三满钵,以饼与麨粉充盛;
若于此更受,受者犯波逸提。
Dvattipattā gahetabbā, pūrā pūvehi sattuhi; Tato ce uttariṃ tassa, hoti pācitti gaṇhato.
智者取了两三钵糕饼,将出门时,
见一比丘,如是言:“我于此间已取了糕饼。”
Gahetvā nikkhamantena, ‘‘dvattipattā mayā idha; Gahitā pana pūvā’’ti, bhikkhuṃ disvā vade budho.
要是有人不对他说“你千万别接受”,那就犯恶作。
就算听了这话之后还是接受,也犯恶作罪。
‘‘Mā kho tvaṃ paṭigaṇhā’’ti, avadantassa dukkaṭaṃ; Gaṇhatopi ca taṃ sutvā, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
把不足两三钵的食物,想成是超出的。
在这种情况下,即使心里还有疑惑,也仍然构成恶作罪。
Ūnakadvattipattesu, atirekoti saññino; Tattha vematikassāpi, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
谁于彼处得三满钵,其中二钵当施僧伽;
若唯得二则施其一,不可合而施之。
Yena tattha tayo laddhā, pattapūrā tato pana; Dve saṅghassa padātabbā, dve ce eko, na ekato.
被丢弃的路粮,或者从那里剩下的其他东西;
属于亲族等人的财物,即使他们正在布施,取用少于所施的量。
Apaheṇakapātheyyaṃ, avasesampi vā tato; Santakaṃ ñātakādīnaṃ, dentānampi tadūnakaṃ.
就算拿了,也无犯;对疯子等人同样如此。
一切起源等,都被认为与媒嫁相同。
Gaṇhatopi anāpatti, tathā ummattakādino; Samuṭṭhānādayo sabbe, sañcarittasamā matā.
若已从五种食物中食其一而止请谢绝,
若更食非残食之食,则犯波逸提。
Aññena pana pañcannaṃ, bhojanānaṃ pavārito; Pācittinatirittaṃ ce, puna bhuñjati bhojanaṃ.
座与饮食,及伸手可及之授与;
以身语拒绝,此五支为受足。
Asanaṃ bhojanañceva, hatthapāsābhihāratā; Kāyavācāpaṭikkhepo, pañcaṅgehi pavāraṇā.
米饭、麦片、豆粥、鱼、肉,这一切都是。
无戏论者已指出,食有五种。
Odano sattu kummāso, maccho maṃsanti sabbaso; Nippapañcena niddiṭṭhaṃ, bhojanaṃ pañcadhā mataṃ.
在那里,饭是由七种谷物制成的。
而炒过的谷物磨成的粉,就叫做“炒粉”。
Odano tattha sattannaṃ, dhaññānaṃ odano mato; Bhajjitānaṃ tu dhaññānaṃ, cuṇṇaṃ ‘‘sattū’’ti vuccati.
麦粥名为大麦粥,鱼则称作水生者;
肉亦名为净肉,此即此处之判定。
Kummāso yavakummāso, maccho vuccati odako; Maṃsampi kappiyamaṃsaṃ, ayamettha vinicchayo.
稻、小米、大麦、黍、豆类和小麦,同样地,
以稗为末的这七种,都是以谷物之名而说的谷物。
Sāli vīhi yavo kaṅgu, varako godhumo tathā; Kudrūsakoti sattete, dhaññā dhaññena desitā.
沙玛咖等一切草类,皆以库度萨一名统说;
尼瓦罗称属萨利,瓦拉咖科罗卡则归瓦拉咖之列。
Sāmākāditiṇaṃ sabbaṃ, kudrūseneva dīpitaṃ; Nīvāro sāliyaṃ vutto, varake varakacorako.
Sattannaṃ pana dhaññānaṃ, odano yāgu vā pana; Aṅgasampattiyā yuttā, sañjaneti pavāraṇaṃ.
Hatthena gahitokāse, odhiṃ dasseti yā pana; Yāgusā idha sabbāpi, odanoti pavuccati.
Abbhuṇhā pana yā yāgu, uddhanoropitā tanu; Sace odhiṃ na dasseti, na janeti pavāraṇaṃ.
若彼粥已凉,转成稠厚;
则先前示其限际者,稀薄状态不护。
Puna sā sītalībhūtā, ghanabhāvaṃ gatā sace; Odhiṃ dasseti so pubbe, tanubhāvo na rakkhati.
把酪浆、谷物、汤汁之类的东西,大量地放进去;
把果实、叶子、嫩芽也都扔进去。
Takkadhaññarasādīni, āropetvā bahūnipi; Phalapaṇṇakaḷīrāni, pakkhipitvāna tattha ca.
若投入一把之米,亦能煮之;
彼示其限量,乃成遮食。
Taṇḍule muṭṭhimattepi, pakkhipitvā pacanti ce; Odhiṃ pana ca dasseti, sañjaneti pavāraṇaṃ.
Rase dhaññarase khīre, vākiritvāna odanaṃ; ‘‘Yāguṃ gaṇhatha, yāgu’’nti, vatvā denti sace pana.
即使稀薄,也能成办遮请;
煮后若施,则摄于粥数。
Kiñcāpi tanukā hoti, sañjaneti pavāraṇaṃ; Taṃ pacitvā sace denti, yāgusaṅgahitā pana.
他们触碰鱼肉,或甚至用稀粥。
如果连芥子那么小的量都显现出来,那就成了邀请。
Chupanti macchamaṃsaṃ vā, tanukāyapi yāguyā; Sace sāsapamattampi, paññāyati pavāraṇaṃ.
纯净的鱼肉汁,或掺鱼肉汁的粥;
不合仪之肉,亦不引生足食拒请。
Macchamaṃsaraso suddho, saṃsatto rasayāgu vā; Na cākappiyamaṃsaṃ vā, sañjaneti pavāraṇaṃ.
除上述诸谷之外,
凡竹米等所煮之饭,一概不受足。
Ṭhapetvā vuttadhaññānaṃ, odanaṃ pana sabbaso; Veḷutaṇḍulakādīnaṃ, na pavāreti odano.
或者,那些新谷等物,以及由那些所做的食物,甚至炒面;
即使是一块单纯的饼也绝不邀请。
Puthukā vā tato tāhi, katabhattampi sattupi; Suddhā na pana pūvā vā, pavārenti kadācipi.
用粗火快炒煮成的饭,至于其中的米粒,
捣碎之后,他们把它给出去,这粉末被认为是包含在炒米粉里的。
Kharapākena bhaṭṭhānaṃ, vīhīnaṃ taṇḍule pana; Koṭṭetvā denti taṃ cuṇṇaṃ, sattusaṅgahitaṃ mataṃ.
不过,被炒过的稻谷,米粒就不再能用来招待人。
而彼等之中,凡为粉末者,彼则生起邀请。
Bhajjitānaṃ tu vīhīnaṃ, na pavārenti taṇḍulā; Tesaṃ pana ca yaṃ cuṇṇaṃ, taṃ janeti pavāraṇaṃ.
粗炒之谷、稻糠之屑,
乃至炒粉为团,皆能成办请足。
Kharapākena bhaṭṭhānaṃ, vīhīnaṃ kuṇḍakampi ca; Sattunaṃ modako vāpi, sañjaneti pavāraṇaṃ.
被同等火力煮熟的、被太阳晒干的,
不过,稻谷的米糠不会生出足食。
Samapākena bhaṭṭhānaṃ, sukkhānaṃ ātapena ca; Kuṇḍakaṃ pana vīhīnaṃ, na janeti pavāraṇaṃ.
炒米,或由彼等所作之饭,或麦麨;
若纯嚼食者,则不引生谢食。
Lājā vā pana teheva, katabhattampi sattu vā; Khajjakaṃ pana suddhaṃ vā, na janeti pavāraṇaṃ.
鱼肉充满,则令成受足;
任何炒麦面,单凭它不成受足。
Pūritaṃ macchamaṃsehi, taṃ janeti pavāraṇaṃ; Yaṃ kiñci bhajjitaṃ piṭṭhaṃ, na pavāreti suddhakaṃ.
用大麦做成的粥使人满足,而非其他。
关于鱼肉,因为显而易见,所以没什么可说的。
Yavehi katakummāso, pavāreti, na cāparo; Macchamaṃsesu vattabbaṃ, pākaṭattā na vijjati.
食净肉而拒不净肉,
彼不由此成止食;以非其因由故,如是宣说。
Khādanto kappiyaṃ maṃsaṃ, nisedheti akappiyaṃ; Na so tena pavāreti, avatthuttāti dīpitaṃ.
若拒如法肉而食非法肉;
阻止与劝请,被称为造事者。
Tathevākappiyaṃ maṃsaṃ, khādanto kappiyaṃ sace; Nisedheti pavāreti, vatthukattāti vaṇṇitaṃ.
不过,当他在吃肉时,不论是允许的还是不允许的;
邀请后拒绝,某些允许的食物。
Maṃsaṃ pana ca khādanto, kappiyaṃ vā akappiyaṃ; Pavāreti nisedheti, kiñci kappiyabhojanaṃ.
若不允许之肉,正在吃者即不允许;
不以禁止之物作请,其他不合律的食物同样如此。
Sace akappiyaṃ maṃsaṃ, khādantova akappiyaṃ; Nisedhaṃ na pavāreti, tathā aññaṃ akappiyaṃ.
如果已经咽下去了,哪怕只是比丘咽下的一粒饭食;
钵里、手里或嘴里,仍有食物存在。
Sace ajjhohaṭaṃ hoti, sitthamekampi bhikkhunā; Patte hatthe mukhe vāpi, bhojanaṃ pana vijjati.
若拒绝足以作为邀请的饭食,则成邀请(遮请);
若(该食)不存在,则于任何处皆不成邀请。
Pavāraṇapahonaṃ ce, paṭikkhipati bhojanaṃ; Pavāreti sace natthi, na pavāreti katthaci.
把嘴里的饭咽下去后,就拿着剩下的食物走了;
正在吞咽时如果拒绝,就不构成遮请。
Gilitvā ca mukhe bhattaṃ, sesamādāya gacchati; Antarā ca nisedhento, na pavāreti bhojanaṃ.
口中有食,已咽之食,手中之食;
而其人却欲以食施予他人。
施主复欲向钵添食;
彼推谢故,未受遮请。
Mukhe ca bhattaṃ gilitañca hatthe; Bhattaṃ tu aññassa ca dātukāmo; Patte ca bhattaṃ puna dātukāmo; Paṭikkhipanto na pavārito so.
因座断故,不名遮食;
大慧知因非因者,作如是说。
Asanassa upacchedā, na pavāreti soti hi; Kathayanti mahāpaññā, kāraṇākāraṇaññuno.
取者之后身分,施者之前身分;
二者相距二肘半,不伸手亦能及。
Gaṇhato pacchimaṃ aṅgaṃ, dadato purimaṃ pana; Ubhinnaṃ aḍḍhateyyaṃ ce, vinā hatthaṃ pasāritaṃ.
在彼所奉之处,食足堪邀请;
如是而食者,既受邀请便谢绝。
Tasmiṃ abhihaṭaṃ ṭhāne, pavāraṇapahonakaṃ; Tādisaṃ bhuñjamānova, nisedheti pavārito.
钵若在手、在钵架,或立于股上;
比丘取之持来后,若说“拿饭来”——
Hatthe ādhārake vāpi, pattaṃ ūrūsu vā ṭhitaṃ; Āharitvā sace bhikkhu, ‘‘bhattaṃ gaṇhā’’ti bhāsati.
近坐者虽在旁,若拒其所奉;
因无奉食故,彼无遮请。
Anantare nisinnova, taṃ paṭikkhipato pana; Abhihārassa cābhāvā, natthi tassa pavāraṇā.
把饭篮挪到一边,放在他面前,说:“这个……”
就算有人对他说“拿去吧”,他的判断也还是这样。
Bhattapacchiṃ paṇāmetvā, ṭhapetvā purato ‘‘idaṃ; Gaṇhāhī’’ti ca vuttepi, ayameva vinicchayo.
当食物正被布施给紧挨着的比丘时,另一位比丘……
用手挡住自己的钵,这并不算已经谢绝。
Anantarassa bhikkhussa, dīyamāne panetaro; Pidahanto sakaṃ pattaṃ, hatthehi na pavārito.
如果有人拒绝送到身前的饭食,
无论是以身体还是以言语,对谁有邀请呢?
Kāyenābhihaṭaṃ bhattaṃ, paṭikkhipati yo pana; Kāyena vāpi vācāya, hoti kassa pavāraṇā.
Eko abhihaṭe bhatte, pavāraṇabhayā pana; ‘‘Ākirākira koṭṭetvā, koṭṭetvā pūrayā’’ti ca.
若(人)对他也这样说,自恣便不存在;
大莲花长老如是说。
Sace vadati tassāpi, na panatthi pavāraṇā; Iccevāha mahāthero, mahāpadumanāmako.
携来带肉之汁,彼言“请取汁”;
闻已而遮止者,不名已受请。
Samaṃsañhi rasaṃ netvā, gaṇhathāti rasaṃ vade; Taṃ sutvā ca nisedhento, neva hoti pavārito.
‘‘Gaṇha maccharasaṃ sāraṃ, gaṇha maṃsarasa’’nti vā; ‘‘Idaṃ gaṇhā’’ti vā vutte, paṭikkhepe pavāraṇā.
若将肉分开,或说“取肉汁”;
若言有肉,拒绝时即遮食。
Sace maṃsaṃ visuṃ katvā, ‘‘gaṇha maṃsarasa’’nti vā; Vadeyyatthi ca maṃsaṃ ce, paṭikkhepe pavāraṇā.
有人拿饭来问他时,他说“请稍等片刻”;
为了拿取而放置的人,并没有自恣。
Odanena ca pucchantaṃ, ‘‘muhuttaṃ āgamehi’’ti; Gahaṇatthaṃ ṭhapentassa, neva tassa pavāraṇā.
Kaḷīrapanasādīhi, missakaṃ macchamaṃsakaṃ; ‘‘Kaḷīrasūpakaṃ gaṇha, panasabyañjana’’nti vā.
若拒绝时他们这样说,即不成自恣;
然依非自恣之因,唯依名称而说。
Vadanti ce paṭikkhepe, neva hoti pavāraṇā; Apavāraṇahetūnaṃ, nāmena pana vuttato.
‘‘Macchasūpa’’nti vā vutte, ‘‘maṃsasūpa’’nti vā pana; ‘‘Idaṃ gaṇhā’’ti vā vutte, hotiyeva pavāraṇā.
这个同样的道理也被说过,应在“肉粥”一事上理解。
对于所有鱼肉混合的食物,也是同样的判断方法。
Eseva ca nayo vutto, ñeyyo maṃsakarambake; Sabbesu macchamaṃsehi, missakesu ayaṃ nayo.
Bhattasammissitaṃ yāguṃ, āharitvā sace pana; ‘‘Yāguṃ gaṇhā’’ti vuttasmiṃ, na pavāreti vārayaṃ.
闻“取食”之唤,辞而不受,辞即示其已足;
若人问其缘由,答曰:因已有故。
‘‘Bhattaṃ gaṇhā’’ti vutte tu, pavāreti paṭikkhipaṃ; Yena vāpucchito tassa, atthitāyāti kāraṇaṃ.
当说“拿掺粥的东西”时,那里也有粥……
如果是等量或者更多,据说他就不请足。
‘‘Yāgumissakaṃ gaṇhā’’ti, vutte tattha ca yāgu ce; Samā bahutarā vā sā, na pavāreti so kira.
粥少饭多,若有受足拒请;
此义处处已明说,然其缘由却难见。
Mandā yāgu, bahuṃ bhattaṃ, sace hoti pavāraṇā; Idaṃ sabbattha niddiṭṭhaṃ, kāraṇaṃ pana duddasaṃ.
在多味的饭食中,味道;或在多奶的饭食中,奶。
说“请拿”而分别给,就不算受足邀请。
Rasaṃ bahurase bhatte, khīraṃ vā bahukhīrake; Gaṇhathāti visuṃ katvā, deti natthi pavāraṇā.
Gacchanteneva bhottabbaṃ, gacchanto ce pavārito; Bhuñjitabbaṃ ṭhiteneva, ṭhatvā yadi pavārito.
Udakaṃ vāpi patvā so, sace tiṭṭhati kaddamaṃ; Atirittaṃ tu kāretvā, bhuñjitabbaṃ tato puna.
如果有人坐在凳子上,就邀请(食)。
不挪动座位,怎么舒服就怎么吃。
Pīṭhake yo nisīditvā, pavāreti sace pana; Āsanaṃ avicāletvā, bhuñjitabbaṃ yathāsukhaṃ.
若于座上坐已,饱足而辞食;
自此以往,欲由此至彼辗转,纵少许亦不可得。
Sace mañce nisīditvā, pavāreti tato pana; Ito saṃsarituṃ etto, īsakampi na labbhati.
如果连同那张床一起,把他抬到别的地方去,是允许的;
应当如此在一切处被智者、通达律者了知。
Tena mañcena naṃ saddhiṃ, vaṭṭataññatra nenti ce; Evaṃ sabbattha ñātabbaṃ, viññunā vinayaññunā.
卧者方可进食;若卧而谢绝受食,
则如蹲踞者,食亦当如是。
Nipajjitvāva bhottabbaṃ, nipanno ce pavārito; Vāretukkuṭiko hutvā, bhuñjitabbaṃ tatheva ca.
尔时彼比丘,当言此皆足;
作残食法时,倾侧其钵盂。
Athālametaṃ sabbanti, vattabbaṃ tena bhikkhunā; Atirittaṃ karontena, onametvāna bhājanaṃ.
不过,作净并不只是能在钵里做;
如果在篮子、锅或任何容器里做,也都可以。
Kappiyaṃ pana kātabbaṃ, na patteyeva kevalaṃ; Pacchiyaṃ yadi vā kuṇḍe, kātuṃ vaṭṭati bhājane.
已谢绝食的人与未谢绝食的人
但对其他人来说,这个确实是允许的。
除所余留者外,
唯此一份应受用。
Pavāritānaṃ apavāritānaṃ; Aññesametaṃ pana vaṭṭateva; Yenātirittaṃ tu kataṃ ṭhapetvā; Tameva cekaṃ paribhuñjitabbaṃ.
既作净已,比丘正食之时;
若有副食或任何余物,他人投入其钵中。
Kappiyaṃ pana kāretvā, bhuñjantasseva bhikkhuno; Byañjanaṃ vāpi yaṃ kiñci, patte tassākiranti ce.
令作残食已,仍应如前食;
凡彼未作者,或所应作者,彼当各别作。
Atirittaṃ tu kāretvā, bhuñjitabbaṃ tathā puna; Yena taṃ akataṃ yaṃ vā, kātabbaṃ tena taṃ visuṃ.
非净等七事所作,及非病者所余食;
此二俱不成余食,律中名之为非余。
Kataṃ akappiyādīhi, atirittaṃ tu sattahi; Na gilānātirittañca, taṃ hotinatirittakaṃ.
就算有人清早只吃了一口饭就坐下来;
即使是被拿到近处、送到手边的东西,也可以把它做成允许接受的如法之物。
Yopi pātova ekampi, sitthaṃ bhutvā nisīdati; Upakaṭṭhūpanītampi, kātuṃ labhati kappiyaṃ.
为了食用而接受夜分等有时限的药,
他把它当作非食物来受用,就犯恶作。
Āhāratthāya yāmādi-kālikaṃ paṭigaṇhato; Anāmisaṃ tamevassa, dukkaṭaṃ paribhuñjato.
于剩余物作非剩余想者,亦复如是;
此中纵有疑惑,亦明示犯恶作。
Tathā anatirittanti, saññino atirittake; Tattha vematikassāpi, dukkaṭaṃ paridīpitaṃ.
不过,叫人作残食之后再吃,就没有犯戒。
病人吃剩的食物,以及疯子等人吃剩的,也是如此。
Anāpattātirittaṃ tu, kārāpetvāna bhuñjato; Gilānassātirittaṃ vā, tathā ummattakādino.
一切生起等,都被认为与咖提那衣相同。
作净与食物,以及所作与未作。
Samuṭṭhānādayo sabbe, kathinena samā matā; Kappiyākaraṇañceva, bhojanañca kriyākriyaṃ.