波逸提的解说(续) §1458
律抉择·比丘分别解释 · 441 段
如果把它投入生酪或牛奶中,
即使有自然成熟的迹象,也还是不能摆脱恶作。
Sace āmakatakke vā, khīre vā pakkhipanti taṃ; Sāmapākanimittamhā, na tu muccati dukkaṭā.
Piṇḍāya vicarantassa, vassakālesu bhikkhuno; Patte patati ce toyaṃ, kiliṭṭhaṃ kāyavatthato.
后来接受之后,就可以随自己的方便来吃。
在树下吃东西的人,也是同样的道理。
Pacchā paṭiggahetvā taṃ, bhuñjitabbaṃ yathāsukhaṃ; Eseva ca nayo vutto, rukkhamūlepi bhuñjato.
如果天上下雨下了整整七天,落下的都是纯净的水,
就算在露天的钵里,雨水落进去也是可以的。
Sattāhaṃ pana vassante, deve suddhaṃ jalaṃ sace; Abbhokāsepi vā patte, toyaṃ patati vaṭṭati.
比丘施饭给沙弥时,
应不触碰他钵中已有的饭而施与。
Odanaṃ pana dentena, sāmaṇerassa bhikkhunā; Dātabbo acchupantena, tassa pattagatodanaṃ.
或接受了钵之后,就应该由施主给他米饭。
如果碰过之后再给食物,那食物就算是已被接受的。
Paṭiggahetvā vā pattaṃ, dātabbo tassa odano; Chupitvā deti ce bhattaṃ, taṃ panuggahitaṃ siyā.
若为施他而舍物,一旦彼物入其手;
尔时即已成领受,是即名为彼所纳。
Aññassa dātukāmena, pariccattaṃ sace pana; Yāva hatthagataṃ tāva, paṭiggahitameva taṃ.
“拿吧”,对钵架上放置的钵无所执著者;
若他后来才说,智者应接受。
‘‘Gaṇhā’’ti nirapekkhova, pattamādhārake ṭhitaṃ; Sace vadati pacchā taṃ, paṭiggaṇheyya paṇḍito.
Sāpekkhoyeva yo pattaṃ, ṭhapetvādhārake pana; ‘‘Etto pūvampi bhattaṃ vā, kiñci gaṇhā’’ti bhāsati.
沙弥洗净其手而食彼饭,
若未以手触己钵所盛之食。
Sāmaṇeropi taṃ bhattaṃ, dhovitvā hatthamattano; Attapattagataṃ bhattaṃ, aphusitvā sace pana.
投进去一百次,即便拿出来,也让他接住;
领受它的作用一旦完成,之后就不再有(再次领受的)必要了。
Pakkhipanto satakkhattuṃ, uddharitvāpi gaṇhatu; Taṃpaṭiggahaṇe kiccaṃ, puna tassa na vijjati.
食入自钵中,若触而后取;
后当更受之,以他人所触故。
Attapattagataṃ bhattaṃ, phusitvā yadi gaṇhati; Pacchā paṭiggahetabbaṃ, saṃsaṭṭhattā parena taṃ.
比丘们煮粥等食物时,用的锅具里;
把饭投入(容器)后,为了别人而放置。
Bhikkhūnaṃ yāguādīnaṃ, pacane bhājane pana; Pakkhipitvā ṭhapentena, aññassatthāya odanaṃ.
把东西放在器皿上方,放进沙弥的手中;
从(沙弥)手中落入那(器皿)中的食物,并不使(器皿中的食物)成为非如法/不可食。
Bhājanupari hatthesu, sāmaṇerassa pakkhipe; Patitaṃ hatthato tasmiṃ, na karoti akappiyaṃ.
如果已经这样舍弃了它,却根本没有做处理,
不过,把它做成该受用的样子之后,(就用它,)像用一只没有掺杂荤腥的钵一样。
Pariccattañhi taṃ evaṃ, akatvākirateva ce; Bhuñjitabbaṃ tu taṃ katvā, pattaṃ viya nirāmisaṃ.
如果粥锅已经装满,沙弥确实身体虚弱;
他确实没办法再让比丘接受那件东西。
Sace yāgukuṭaṃ puṇṇaṃ, sāmaṇero hi dubbalo; Bhikkhuṃ paṭiggahāpetuṃ, na sakkoti hi taṃ puna.
Kuṭassa gīvaṃ pattassa, ṭhapetvā mukhavaṭṭiyaṃ; Bhikkhunā upanītassa, āvajjeti hi vaṭṭati.
或者,如果比丘把手直接放在地上;
把它转起来之后再举起,如果这样,那也是允许的。
Atha vā bhūmiyaṃyeva, hatthe bhikkhu ṭhapeti ce; Āropeti pavaṭṭetvā, tattha ce pana vaṭṭati.
饭筐与甘蔗等担运事务中,裁决唯此一条:
两三位沙弥若施与堪受之物。
Bhattapacchucchubhāresu, ayameva vinicchayo; Dve tayo sāmaṇerā vā, denti ce gahaṇūpagaṃ.
一份担子,一位比丘拿取则可;
若由一人如是施与,二人或三人也取。
Bhāramekassa bhikkhussa, gahetuṃ pana vaṭṭati; Ekena vā tathā dinnaṃ, gaṇhanti dve tayopi vā.
油瓶等物,悬系于床脚、凳脚;
比丘坐于其上,亦得听许。
Mañcassa pāde pīṭhassa, pāde telaghaṭādikaṃ; Laggenti tattha bhikkhussa, vaṭṭateva nisīdituṃ.
如果床下有一盘油,而它没有被接受,
一边扫地一边碰触,也不该是已接受的东西。
Appaṭiggahitaṃ heṭṭhā-mañce ce telathālakaṃ; Sammujjanto ca ghaṭṭeti, na panuggahitaṃ siyā.
以已受想而取未受之物;
复取而了知,置之于彼处则宜。
Paṭiggahitasaññāya, appaṭiggahitaṃ pana; Gaṇhitvā puna taṃ ñatvā, ṭhapetuṃ tattha vaṭṭati.
若先前敞开而置,或覆蔽而置,
即应照样安放;应如是作,不作别样。
Vivaritvā sace pubbe, ṭhapitaṃ pihitampi ca; Tatheva taṃ ṭhapetabbaṃ, kattabbaṃ na panaññathā.
如果把它放在外面,就不应该再碰它。
如果已经知道却还去碰它,那就会变成已被执取。
Bahi ṭhapeti ce tena, chupitabbaṃ na taṃ puna; Yadi chupati ce ñatvā, taṃ panuggahitaṃ siyā.
在已接受的油里,如果长出菌膜;
在生姜等的根中,或者同样在浓稠的粉末中。
Paṭiggahitatelasmiṃ, uṭṭheti yadi kaṇṇakā; Siṅgīverādike mūle, ghanacuṇṇampi vā tathā.
一切都被说成是从它生起的,而且就是它本身。
不过,对彼(物)已经不存在接受的作用了。
Taṃsamuṭṭhānato sabbaṃ, taññevāti pavuccati; Paṭiggahaṇakiccaṃ tu, tasmiṃ puna na vijjati.
有人爬上了棕榈树,或者椰子树。
在那里的人用绳子把棕榈果吊下来。
Tālaṃ vā nāḷikeraṃ vā, āruḷho koci puggalo; Tatraṭṭho tālapiṇḍiṃ so, otāretvāna rajjuyā.
如果他说“拿”,那就不该拿;
如果是另一位站在地上的人,拿过来再给,那是可以的。
Sace vadati ‘‘gaṇhā’’ti, na gahetabbameva ca; Tamañño pana bhūmaṭṭho, gahetvā deti vaṭṭati.
若断篱笆或甘蔗,亲手授人,或授果令其自取;
未经木杖触之而自脱出者,斯乃合宜。
Chinditvā ce vatiṃ ucchuṃ, phalaṃ vā deti gaṇhituṃ; Daṇḍake aphusitvāva, niggataṃ pana vaṭṭati.
Sace na puthulo hoti, pākāro atiuccako; Antoṭṭhitabahiṭṭhānaṃ, hatthapāso pahoti ce.
Uddhaṃ hatthasataṃ gantvā, sampattaṃ puna taṃ pana; Gaṇhato bhikkhuno doso, koci nevūpalabbhati.
比丘若以肩扛负沙弥而行,
沙弥取果已,即于彼处坐而奉与比丘,此则可行。
Bhikkhuno sāmaṇeraṃ tu, khandhena vahato sace; Phalaṃ gahetvā tattheva, nisinno deti vaṭṭati.
又有另一个人,也像这样背着比丘而行,
把果实布施给坐在肩上的比丘,是合宜的。
Aparopi vahantova, bhikkhuṃ yo koci puggalo; Phalaṃ khandhe nisinnassa, bhikkhuno deti vaṭṭati.
拿了带果子的树枝,如果是为了荫凉而去;
接着,当比丘心中生起想吃的念头时。
Gahetvā phaliniṃ sākhaṃ, chāyatthaṃ yadi gacchati; Puna citte samuppanne, khādituṃ pana bhikkhuno.
让人接过树枝后,吃上面的果子,这是可以的。
为了挡住苍蝇,就算已经拿了(树枝),这个做法也是一样的。
Sākhaṃ paṭiggahāpetvā, phalaṃ khādati vaṭṭati; Makkhikānaṃ nivāratthaṃ, gahitāyapyayaṃ nayo.
不过,让人做成允许的之后,他再次接受它。
想吃东西的话,只要把根取来就可以了。
Kappiyaṃ pana kāretvā, paṭiggaṇhāti taṃ puna; Bhottukāmo sace mūla-gahaṇaṃyeva vaṭṭati.
为了父母,拿了酥油之类的东西;
走在半路上,想要什么就从那里拿什么。
Mātāpitūnamatthāya, gahetvā sappiādikaṃ; Gacchanto antarāmagge, yaṃ icchati tato pana.
他让对方接受下来后,自己拿来用,这是可以的。
已经接受下来的,唯有最初的接受本身才算数。
Taṃ so paṭiggahāpetvā, paribhuñjati vaṭṭati; Taṃ paṭiggahitaṃ mūla-gahaṇaṃyeva vaṭṭati.
比丘取沙弥的行粮米;
沙弥也取比丘的[行粮米],取后便离去。
Sāmaṇerassa pātheyya-taṇḍule bhikkhu gaṇhati; Bhikkhussa sāmaṇeropi, gahetvā pana gacchati.
Taṇḍulesu hi khīṇesu, attanā gahitesu so; Sace yāguṃ pacitvāna, taṇḍulehitarehipi.
把粥倒入两人的钵中,却将自己的粥给了比丘;
若把粥给了比丘,自己却喝那一份。
Ubhinnaṃ dvīsu pattesu, ākiritvā panattano; Yāguṃ bhikkhussa taṃ datvā, sayaṃ pivati tassa ce.
Sannidhipaccayā neva, na uggahitakāraṇā; Sāmaṇerassa pītattā, doso bhikkhussa vijjati.
为父母故,取油等物者亦然;
为树枝等遮荫故,此中无有差别。
Mātāpitūnamatthāya, telādiṃ haratopi ca; Sākhaṃ chāyādiatthāya, imassa na visesatā.
因此,对于这种差别,它的原因也需要好好思考。
而我要推究的,是它那种有依附状态的特别之处。
Tasmā hissa visesassa, cintetabbaṃ tu kāraṇaṃ; Tassa sālayabhāvaṃ tu, visesaṃ takkayāmahaṃ.
淘米已毕,滤布不能摇动;
若有你的米与容器,亦不能。
Taṇḍule pana dhovitvā, niccāletuñhi celako; Na sakkoti sace te ca, taṇḍule bhājanampi ca.
接过来洗干净,再放到炉灶上;
比丘不应生火,即使揭开煮过的东西也不行。
Paṭiggahetvā dhovitvā, āropetvā panuddhanaṃ; Bhikkhunāggi na kātabbo, vivaritvāpi pakkatā.
应于煮熟时知晓,取下之后,便可随意享用。
应当吃,不应留待日后,这是接受的理由。
Ñātabbā pakkakālasmiṃ, oropetvā yathāsukhaṃ; Bhuñjitabbaṃ, na pacchassa, paṭiggahaṇakāraṇaṃ.
若比丘置净器于灶上,
为煮粥故而烧水,斯若合宜。
Āropetvā sace bhikkhu, uddhanaṃ suddhabhājanaṃ; Udakaṃ yāguatthāya, tāpeti yadi vaṭṭati.
如果有人把米粒放进这热水里,
从那时起,比丘就不该用那火(煮食)了。
Tatte panudake koci, ce pakkhipati taṇḍule; Tato paṭṭhāya tenaggi, na kātabbova bhikkhunā.
比丘接受这粥之后,是可以喝的。
如果后来自己煮,就逃不掉自煮的过失。
Paṭiggahetvā taṃ yāguṃ, pātuṃ vaṭṭati bhikkhuno; Sace pacati pacchā taṃ, sāmapākā na muccati.
若连藤蔓一起摇动,则那里所生的任何果实;
而他从那里所得的任何果实,也都不合宜。
Tatthajātaphalaṃ kiñci, saha cāleti valliyā; Tasseva ca tato laddhaṃ, phalaṃ kiñci na vaṭṭati.
碰触果树,或者只是靠着它;
据说,比丘把荆棘绑起来也是可以的。
Phalarukkhaṃ parāmaṭṭhuṃ, tamapassayitumpi vā; Kaṇṭake bandhituṃ vāpi, bhikkhuno kira vaṭṭati.
以长钳夹起小锅后,
当比丘在煮(油)时,若油或灰烬落于彼处。
Saṇḍāsena ca dīghena, gahetvā thālakaṃ pana; Pacato bhikkhuno telaṃ, bhasmaṃ patati tattha ce.
没有松开手,把油锅煮好之后;
先把它取下来,之后才可以接受。
Amuñcantena hatthena, pacitvā telathālakaṃ; Otāretvāva taṃ pacchā, paṭiggaṇheyya vaṭṭati.
接过火炭,或者那些木柴之后,
如果已经放好了,那就只有先前拿过的人才有资格。
Paṭiggahetvā aṅgāre, tāni dārūni vā pana; Ṭhapitāni sace honti, pubbagāhova vaṭṭati.
“你从这里截断拿去吧”,听到这话,他就拿走了。
Ucchuṃ khādati ce bhikkhu, sāmaṇeropi icchati; ‘‘Chinditvā tvamito gaṇha’’, iti vutto ca gaṇhati.
对于剩余的部分,根本就没有接受的理由。
就算是在吃糖团的时候,判断的标准也正是这个。
Nattheva avasesassa, paṭiggahaṇakāraṇaṃ; Khādato guḷapiṇḍampi, ayameva vinicchayo.
以海水作盐用,是可行的;
因仍是水,不算尽形寿之数。
Kātuṃ sāgaratoyena, loṇakiccaṃ tu vaṭṭati; Yāvajīvikasaṅkhātaṃ, toyattā na tu gacchati.
这水被解说为脱离了时间限制。
就像涅槃一样,被善于证悟涅槃的大仙所宣说。
Idaṃ kālavinimmuttaṃ, udakaṃ paridīpitaṃ; Nibbānaṃ viya nibbāna-kusalena mahesinā.
被说成与水相等的,以及冰的冰雹也。
从井等地方取水来喝,即使水量很多,也是可以的。
Udakena samā vuttā, himassa karakāpi ca; Kūpādīsu jalaṃ pātuṃ, bahalampi ca vaṭṭati.
已耕之田,厚水不宜;
若彼流去,注满江河,乃为合宜。
Khettesu kasitaṭṭhāne, bahalaṃ taṃ na vaṭṭati; Sanditvā yadi taṃ gantvā, nadiṃ pūreti vaṭṭati.
在遍布迦库达花等、水面满是花朵的水池中;
彼等之味不可知,亦无可取受之由。
Sobbhesu kakudhādīnaṃ, jale pupphasamākule; Na ñāyati raso tesaṃ, na paṭiggahaṇakāraṇaṃ.
那些花带着花粉,却投进了装水的瓮里;
如果已经被投进去了,那就可以接受它。
Sareṇukāni pupphāni, pānīyassa ghaṭe pana; Pakkhittāni sace honti, paṭiggaṇheyya taṃ pana.
受诸施物及香花,于彼处所亦可住;
莲花既已施与人,言不犯戒斯为宜。
Paṭiggahetvā deyyāni, vāsapupphāni tattha vā; Kamallikāsu dinnāsu, abbohāroti vaṭṭati.
嚼未受持的齿木时,其汁若入食者口中;
不知者犯波逸提。
Appaṭiggahitasseva , dantakaṭṭhassa yo raso; Ajānantassa pācitti, so ce visati khādato.
对于身体里的诸界,什么可以?什么不可以?
对于可食或不可食的肉,一切乳都允许。
Sarīraṭṭhesu bhūtesu, kiṃ vaṭṭati? Na vaṭṭati? Kappākappiyamaṃsānaṃ, khīraṃ sabbampi vaṭṭati.
Kaṇṇakkhigūthako danta- malaṃ muttaṃ karīsakaṃ; Semhaṃ siṅghāṇikā kheḷo, assu loṇanti vaṭṭati.
而在这里,如果有什么东西从自己的位置上掉落了,
钵里或手上,应该重新接取它。
Yaṃ panettha sakaṭṭhānā, cavitvā patitaṃ siyā; Patte vā pana hatthe vā, paṭiggaṇheyya taṃ puna.
粘在指尖上还没断落,就还算已经被接受了。
喝热粥的时候,手上会出汗。
Aṅgalaggamavicchannaṃ, paṭiggahitameva taṃ; Uṇhayāguṃ pivantassa, sedo hatthesu jāyati.
托钵乞食时,汗水顺着手臂流下来;
如果汗水滴进钵里,并不构成接受的理由。
Piṇḍāya vicarantassa, sedo hatthānusārato; Orohati sace pattaṃ, na paṭiggahaṇakāraṇaṃ.
亲手自取四种可厌之食,于无施主之处;
正当被蛇咬之刹那,食者亦无过失。
Sāmaṃ gahetvā cattāri, vikaṭāni nadāyake; Sappadaṭṭhakkhaṇeyeva, na doso paribhuñjato.
比丘为取黏土,可掘地、可砍地;
为取灰烬,伐树亦宜。
Pathaviṃ mattikatthāya, khaṇituṃ chinditumpi vā; Tarumpi chārikatthāya, bhikkhuno pana vaṭṭati.
因强夺、执取、无所顾恋与坐卧;
因舍戒与命终,故有相之差别。
通过布施给他,以及给那位不是比丘的人;
一切接受都导致毁灭。
Acchedagāhanirapekkhanisajjato ca; Sikkhappahānamaraṇehi ca liṅgabhedā; Dānena tassa ca parassa abhikkhukassa; Sabbaṃ paṭiggahaṇameti vināsamevaṃ.
恶受持者虽已受,
内宿、自煮、内煮者,一一皆犯恶作。
Durūpaciṇṇe niddiṭṭhaṃ, gahaṇuggahitassapi; Antovutthe sayaṃpakke, antopakke ca dukkaṭaṃ.
对已接受之物,却怀着未接受的想。
在这种情况下,即使是有疑惑的人,也犯恶作罪。
Paṭiggahitake tasmiṃ, appaṭiggahitasaññino; Tattha vematikassāpi, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
已受想者,于齿木洗水等中亦无犯;
非因羊毛之过,其等起等与羊毛[戒]同。
Paṭiggahitasaññissa , dantaponodakesupi; Na doseḷakalomena, samuṭṭhānādayo samā.
新学、中座与长老诸比丘尼,
不加区分,凡所愿求者。
我完整地、毫无省略地(宣说)。
关于这一点,决断已经讲完了,接下来……
Navamajjhimatherabhikkhunīnaṃ; Avisesena yaticchitabbako; Sakalo asamāsatova mayā; Kathito ettha vinicchayo tato.
无论是什么,属于裸形外道等的物品。
用一次施与的行为来给,就可能形成一条波逸提罪。
Yaṃ kiñcicelakādīnaṃ, titthiyānaṃ panāmisaṃ; Dentassekapayogena, ekaṃ pācittiyaṃ siyā.
把(它)截断之后,再给出去的人,按加行的计算来看;
他犯波逸提,也可能构成三波逸提。
Vicchinditvāna dentassa, payogagaṇanāvasā; Honti pācittiyo tassa, tikapācittiyaṃ siyā.
把水或齿木布施给非外道的人,
对于认定对方是外道的人,以及心存疑惑的人,都犯恶作。
Udakaṃ dantaponaṃ vā, dentassa ca atitthiye; Titthiyoti ca saññissa, dukkaṭaṃ vimatissa ca.
若令人代施,或命沙弥等;
于彼所置器中,施外涂物。
Dāpentassa panaññena, sāmaṇerādikena vā; Nikkhittabhājane tesaṃ, dentassa bahilepanaṃ.
置食于彼前,语之“请取”已;
如是言不犯,等起喻公羊。
Ṭhapetvā bhojanaṃ tesaṃ, santike ‘‘gaṇhathā’’ti ca; Vadantassa anāpatti, samuṭṭhāneḷakūpamaṃ.
无论何物,或令施或令不施。
比丘若想与女人一起嬉笑等等。
Dāpetvā vā adāpetvā, bhikkhu yaṃ kiñci āmisaṃ; Kattukāmo sace saddhiṃ, hasanādīni itthiyā.
他确实把人打发走,说了一声“去吧”,可又因为那件事……
就在他刚被派去时,仅凭第一次就犯了恶作。
Uyyojeti hi ‘‘gacchā’’ti, vatvā tappaccayā pana; Tassuyyojanamattasmiṃ, dukkaṭaṃ paṭhamena ca.
以脚越其近处,犯恶作;
以第二脚越,犯波逸提;若越界场,亦同。
Pādenassupacārasmiṃ, atikkante ca dukkaṭaṃ; Dutiyenassa pācitti, sīmātikkamane pana.
Dassane upacārassa, hatthā dvādasa desitā; Pamāṇaṃ savane cevaṃ, ajjhokāse na cetare.
比丘方面,犯三种波逸提;其他人方面,犯三种恶作。
两人都犯恶作,因为这是在诽谤和诬陷。
Bhikkhusmiṃ tikapācitti, itare tikadukkaṭaṃ; Ubhinnaṃ dukkaṭaṃ vuttaṃ, kalisāsanaropane.
出于职责而遣送(他人)的人不犯罪,疯癫者等人也是如此。
就像不与取那样,其起因等理则也应当以此类推。
Uyyojentassa kiccena, na dosummattakādino; Adinnādānatulyāva, samuṭṭhānādayo nayā.
若有人越过小床的脊梁而坐,
于有食之家,比丘犯波逸提。
Khuddake piṭṭhivaṃsaṃ yo, atikkamma nisīdati; Sabhojane kule tassa, hoti pācitti bhikkhuno.
越过伸手所及之处,以及靠背接合处;
若又靠近卧处,在大处则有过失。
Hatthapāsaṃ atikkamma, piṭṭhisaṅghāṭakassa ca; Sayanassa panāsanne, ṭhāne doso mahallake.
他心里想着的是卧室,人却待在不是卧室的地方;
在那件事上,即使对于犹豫怀疑者,也宣布了轻罪。
Asayanighare tassa, sayanigharasaññino; Tattha vematikassāpi, dukkaṭaṃ paridīpitaṃ.
比丘坐着时,如果有第二人在场,则不犯戒;
或者当他们离贪时,或者当两者都已离去时。
Nisīdantassanāpatti, bhikkhussa dutiye sati; Vītarāgesu vā tesu, nikkhantesu ubhosu vā.
对于坐着的人,不越过所说的特征之处;
等起等,与第一条和最后一条事相同。
Nisinnassānatikkamma, padesaṃ vuttalakkhaṇaṃ; Samuṭṭhānādayo tulyā, paṭhamantimavatthunā.
第四和第五里,没有任何需要说的东西。
凡是应当说明的,在不定二法里都已经说完了。
Catutthe pañcame ceva, vattabbaṃ natthi kiñcipi; Vattabbaṃ yañca taṃ sabbaṃ, vuttaṃ aniyatadvaye.
这些的生起方式,则被认为和它们紧挨着的前一种相同。
此即是区别,并已阐明彼等与此等(之别)。
Samuṭṭhānaṃ panetesaṃ, anantarasamaṃ mataṃ; Ayameva visesoti, tesamesañca dīpito.
若于五种食物中,
未先问在场比丘,而于诸家受用者,即当犯戒。
Bhojanānaṃ tu pañcannaṃ, vutto aññatarena yo; Santaṃ bhikkhumanāpucchā, āpajjeyya kulesu ce.
他的这种行为犯波逸提,除非有适当因缘。
比丘,除了特定时机之外,所说的两种特相。
Cārittaṃ tassa pācitti, aññatra samayā siyā; Ṭhapetvā samayaṃ bhikkhu, duvidhaṃ vuttalakkhaṇaṃ.
正午还没过的时候,他就去了别人家。
在进入家宅附近时,仅以第一步就犯下恶作。
Avītivatte majjhaṇhe, gharamaññassa gacchati; Gharūpacārokkamane, paṭhamena hi dukkaṭaṃ.
已经越过了家门的门槛,又另外犯了一个恶作。
以第二步越过时,就犯波逸提。
Atikkante gharummāre, aparampi ca dukkaṭaṃ; Dutiyena ca pādena, pācitti samatikkame.
以“不在”为由而未请白就进去的,就叫做“已入”。
Ṭhitaṭṭhāne sace bhikkhuṃ, oloketvā na passati; ‘‘Asanta’’nti anāpucchā, paviṭṭho nāma vuccati.
若比丘站在远处,他便被称为“不存在”。
无需告知,只须从此处到彼处寻觅。
Sace dūre ṭhito hoti, asanto nāma bhikkhu so; Natthi ārocane kiccaṃ, gavesitvā ito cito.
适时向在场比丘辞别而后去者,无有过失;
若其道经俗家而往园林者,亦无过失。
Na doso samaye santaṃ, āpucchitvā ca gacchato; Bhikkhuṃ gharena maggo ce, ārāmaṃ gacchatopi ca.
外道的住处也,或者同样比丘尼的住处;
或是遇到灾难时用的集会厅,或是施主的家。
Titthiyānampi seyyaṃ vā, tathā bhikkhunupassayaṃ; Āpadāsanasālaṃ vā, bhattiyassa gharampi vā.
这个生起因,被认为与咖提那衣相同。
所作与无所作,以及无心,还有三种心和三种受。
Idaṃ pana samuṭṭhānaṃ, kathinena samaṃ mataṃ; Kriyākriyamacittañca, ticittañca tivedanaṃ.
无病比丘应尽受四月邀请自恣;
复有常请自恣,亦应受之。
Sabbāpi sāditabbāva, catumāsapavāraṇā; Bhikkhunā agilānena, puna niccapavāraṇā.
病中我将告知:我需诸资具;
此告不应被拒,亦不应说“我今无病”。
‘‘Viññāpessāmi rogasmiṃ, sati me paccaye’’ti ca; Na paṭikkhipitabbā sā, ‘‘rogo dāni na me’’ti ca.
三波逸提已说,恶作无更上;
若想“更上”者,及于彼生疑者。
Tikapācittiyaṃ vuttaṃ, dukkaṭaṃ natatuttariṃ; Tatuttarinti saññissa, tattha vematikassa ca.
未越于想者,随其所劝请;
或以他法,如实而宣说。
Natatuttarisaññissa, yehi yena pavārito; Tato aññehi vā bhiyyo, ācikkhitvā yathātathaṃ.
比丘求索时,或者为了他人的利益,
亲属无犯,或以自己的财物亦无犯。
Viññāpentassa bhikkhussa, aññassatthāya vā pana; Ñātakānamanāpatti, attano vā dhanenapi.
同样地,对于疯狂者等人,也说明了无犯。
一切等起等法,都被认为与转流相同。
Tathā ummattakādīnaṃ, anāpatti pakāsitā; Samuṭṭhānādayo sabbe, sañcarittasamā matā.
比丘为了去看那支已出征的军队而前往,
除了有缘的情况外,他每一步都犯恶作。
Uyyuttaṃ bhikkhuno senaṃ, dassanatthāya gacchato; Aññatra paccayā tassa, dukkaṭaṃ tu pade pade.
立于能见之近处,见者犯波逸提;
离此近处,见者由加行(而犯)。
Dassanassupacārasmiṃ, ṭhatvā pācitti passato; Upacāraṃ vimuñcitvā, passantassa payogato.
不过有四位骑手,每两人守卫它的一只脚。
这样,十二个人就被称为一头象。
Ārohā pana cattāro, dve dve taṃpādarakkhakā; Evaṃ dvādasaposo ca, eko hatthīti vuccati.
两名护足者,一名骑手,一匹三人骑的马;
一位御者、一位战士,两位车轴守卫。
Dvepādarakkhā āroho, eko tipurisohayo; Eko sārathi yodheko, āṇirakkhā duve janā.
被称为四人之车,由善能分别四圣谛的世尊所宣说。
四种徒步(或徒手)男子,就叫做步兵。
Catuposo ratho vutto, catusaccavibhāvinā; Cattāro padahatthā ca, purisā pattīti vuccati.
具足上述特征的,这是最后一种。
具备四个部分的,就叫做军队。
Vuttalakkhaṇasampannā , ayaṃ pacchimakoṭiyā; Caturaṅgasamāyuttā, senā nāma pavuccati.
为观象等一一而前往者,
纵(其)未受命、或作已受命想,亦犯恶作。
Hatthiādīsu ekekaṃ, dassanatthāya gacchato; Anuyyuttepi uyyutta-saññissāpi ca dukkaṭaṃ.
他看见那来到自己站立之处者;
遇到灾难时无犯,在这样的事缘下也无犯。
Attano ca ṭhitokāsaṃ, sampattaṃ pana passati; Āpadāsu anāpatti, tathārūpe ca paccaye.
到了第四天,太阳落山时,身体没有病;
如果他要在军营中站着、坐着或者躺着,
Catutthe divase attha-ṅgate sūriye arogavā; Sace tiṭṭhatu senāya, nisīdatu nipajjatu.
具神通者以神通,于虚空敷卧具;
彼实犯波逸提,当判三法波逸提。
Ākāse iddhiyā seyyaṃ, pakappetu ca iddhimā; Hoteva tassa pācitti, tikapācittiyaṃ siyā.
于不足三夜,作超过想者;
于此生疑者,亦犯恶作罪。
Ūnake ca tirattasmiṃ, atirekoti saññino; Tattha vematikassāpi, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
在第三夜,天还没亮就离开了;
对于再次住下者、病者之灾难,皆无罪。
Purāruṇāva nikkhamma, tatiyāya ca rattiyā; Na doso puna vasantassa, gilānassāpadāsupi.
军阵演习,或军众集结,或军阵布列;
为观看而前往者,犯波逸提。
Uyyodhikaṃ balaggaṃ vā, senābyūhampi vā pana; Dassanatthāyanīkaṃ vā, hoti pācitti gacchato.
前面所说的“象有十二人身高”,
就这样,那三头象被说明为“象军”。
Purime pana yo vutto, ‘‘hatthī dvādasaporiso’’; Iti tena tayo hatthī, ‘‘hatthānīka’’nti dīpitaṃ.
其余各处也应当以同样的方式理解,明辨之人应当知道。
这三者,其起因等与羊毛(罪)相同。
Sesesupi ca eseva, nayo ñeyyo vibhāvinā; Tiṇṇameḷakalomena, samuṭṭhānādayo samā.
用面粉等做出来的酒,就叫苏拉。
用花等原料做成的所有酒,就是米拉亚酒。
Piṭṭhādīhi kataṃ majjaṃ, surā nāmāti vuccati; Pupphādīhi kato sabbo, āsavo hoti merayaṃ.
从种子起,乃至二者皆然;
比丘每饮一次,就犯一次波逸提。
Bījato pana paṭṭhāya, pivantassubhayampi ca; Payoge ca payoge ca, hoti pācitti bhikkhuno.
三波逸提已宣说:非酒而作酒想者,
于此中即使有疑,亦成恶作罪。
Tikapācittiyaṃ vuttaṃ, amajje majjasaññino; Tattha vematikassāpi, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
不是酒,却有着酒的颜色、酒的香气和味道;
还有饮用阿利吒酒、盐苏毗罗酒和藤汁酒。
Amajjaṃ majjavaṇṇañca, majjagandharasampi ca; Ariṭṭhaṃ loṇasovīraṃ, suttakaṃ pivatopi ca.
为了让它吸附香气,稍微放进去一点。
至于煮汤之类的东西,也说明是无犯的。
Vāsagāhāpanatthāya, pakkhipitvāna īsakaṃ; Sūpādīnaṃ tu pākepi, anāpatti pakāsitā.
由羊毛戒等起;无心,依事而了知;
此亦唯不善,饮之乃世间所呵责。
Hoteḷakasamuṭṭhānaṃ, acittaṃ vatthujānanā; Idañcākusaleneva, pānato lokavajjakaṃ.
比丘若怀嬉笑之心,以身任何部位
触已受具足戒者,即犯波逸提。
Yena kenaci aṅgena, hasādhippāyino pana; Phusato upasampannaṃ, hoti pācitti bhikkhuno.
在一切处,依身系属物等的方式,都是恶作。
同样,对于未受具足戒的人,也说明了三种恶作。
Sabbattha dukkaṭaṃ kāya-paṭibaddhādike naye; Tathevānupasampanne, dīpitaṃ tikadukkaṭaṃ.
在这里,比丘尼停留在未受具足戒者的位置上;
带着嬉戏的意图去触碰,也犯恶作。
Ettha cānupasampanna-ṭṭhāne tiṭṭhati bhikkhunī; Khiḍḍādhippāyino tampi, phusantassa ca dukkaṭaṃ.
非为戏笑而触碰他人者,无犯;
正当事务而触碰者亦然,狂乱者等亦复如是。
Anāpatti nahasādhi-ppāyassa phusato paraṃ; Sati kicce phusantassa, tathā ummattakādino.
仅仅为了潜入水中等目的。
对于正在下入的(比丘),在每一个步骤中,都犯恶作。
Jale nimujjanādīna-matthāya pana kevalaṃ; Padavāresu sabbesu, otarantassa dukkaṭaṃ.
如果他是为了玩耍,在没过脚踝的水中,
比丘若沉入水中,或浮出水面,或游到对岸。
Kīḷāpekkho sace hutvā, jale uparigopphake; Nimujjeyyapi vā bhikkhu, ummujjeyya tareyya vā.
每进行一次,他都会犯波逸提;
沉入水中之后行走的时候。
Payoge ca payoge ca, tassa pācittiyaṃ siyā; Antoyevodake tassa, nimujjitvāna gacchato.
通过手脚的动作,应当说明波逸提罪。
用手划水渡河的人,应当按手的次数来算。
Hatthapādapayogehi, pācittiṃ paridīpaye; Hattheheva tarantassa, hatthavārehi kāraye.
比丘渡水时,无论用身体的哪个部位,
按照每一种加行,都应判为波逸提。
Yena yena panaṅgena, bhikkhuno tarato jalaṃ; Tassa tassa payogena, pācittiṃ paridīpaye.