波逸提的解说(续) §1315
律抉择·比丘分别解释 · 439 段
若以非剩余之食,邀请已受食足者;
明知而欲恼之,食时即犯波逸提。
Yo panānatirittena, pavāreyya pavāritaṃ; Jānaṃ āsādanāpekkho, bhutte pācitti tassa tu.
带来时和他人取走时,都是恶作。
在所有的吞咽加行中,也都是恶作。
Dukkaṭaṃ abhihāre ca, gahaṇe itarassa hi; Ajjhohārapayogesu, sabbesupi ca dukkaṭaṃ.
在用餐结束的时候,波逸提罪被宣告。
对于持食比丘,这一切都已为他开示。
Bhojanassāvasānasmiṃ, pācitti paridīpitā; Abhihārakabhikkhussa, sabbaṃ tasseva dassitaṃ.
未自恣之比丘,而作已自恣想者;
于彼疑惑者,二俱说为恶作。
Pavāritoti saññissa, bhikkhusmiṃ apavārite; Vimatissubhayatthāpi, dukkaṭaṃ paridīpitaṃ.
若令作余食法而施,或施病者所余,
或为利他故而施,皆无犯。
Anāpattātirittaṃ vā, kārāpetvāva deti ce; Gilānassāvasesaṃ vā, aññassatthāya deti vā.
其余的一切,毫无例外,都与紧接的前文相同。
就像和轻蔑语一样,起源等理则也照此推知。
Sesaṃ sabbamasesena, anantarasamaṃ mataṃ; Omasavādatulyāva, samuṭṭhānādayo nayā.
嚼食或啖食,凡任何(食物);
若有比丘于非时(食)。
他嚼着或吃着那个东西。
他就落入了胜者所说的过失。
Khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā; Kiñci vikāle yo pana bhikkhu; Khādati bhuñjati vāpi ca taṃ; So jinavuttaṃ dosamupeti.
在这里,属于食物类的,比如林中的根、果实等;
不过,要知道这一点,是为了避免对时限药产生混淆。
Yamāmisagatañcettha, vanamūlaphalādikaṃ; Kālikesvasammohatthaṃ, veditabbamidaṃ pana.
根、块茎、根茎、顶芽、茎干和树皮;
叶子、花、果实、果核、粉末,还有树液。
Mūlaṃ kandaṃ muḷālañca, matthakaṃ khandhakaṃ tacaṃ; Pattaṃ pupphaṃ phalaṃ aṭṭhi, piṭṭhaṃ niyyāsameva ca.
对于根茎类嚼食等,只是展示一个大概的样子。
为了让比丘们清楚明白,你们应当了知名相与义。
Mūlakhādanīyādīnaṃ, mukhamattanidassanaṃ; Bhikkhūnaṃ pāṭavatthāya, nāmatthesu nibodhatha.
根菜、碱菜、圆叶菜和米菜。
铜色菜、枣菜、酸菜和瓦迦喇菜。
Mūlakaṃ khārakañceva, vatthulaṃ taṇḍuleyyakaṃ; Tambakaṃ jajjharikañca, caccu vajakalīpi ca.
根类及如是诸蔬菜,于肉食类中;
此处皆摄入[食],盖能成办食义。
Mūlāni evamādīnaṃ, sākānaṃ āmise pana; Saṅgahaṃ idha gacchanti, āhāratthaṃ pharanti hi.
剪弃落葵之老朽者;彼名为尽形寿(药),
余者名为时药。
Chaḍḍenti jaraṭṭhaṃ chetvā, yaṃ taṃ vajakalissa tu; Taṃ yāvajīvikaṃ vuttaṃ, sesānaṃ yāvakālikaṃ.
姜黄、生姜与菖蒲,乌头及菖蒲;
香根草与香附子,更兼迦度迦罗希尼。
Haliddi siṅgiverañca, vacattaṃ ativisaṃ vacaṃ; Usīraṃ bhaddamuttañca, tathā kaṭukarohiṇī.
像这样等等的其他内容,以及五根等众多类别;
各种不同类型的根,应当知道是尽形寿(终生受持)的药。
Iccevamādikaṃ aññaṃ, pañcamūlādikaṃ bahu; Nānappakārakaṃ mūlaṃ, viññeyyaṃ yāvajīvikaṃ.
摩萨罗薯、薯蓣等之块茎,藤蔓与芋艿之球茎;
睡莲属之球茎,莲花属者亦复如是。
Masālupiṇḍalādīnaṃ , vallīnaṃ āluvassa ca; Kando uppalajātīnaṃ, tathā padumajātiyā.
芭蕉、辣木、多罗树,摩鲁瓦藤与竹;
萨塔瓦莉、荸荠,以及槟榔青的根茎。
Kadalīsiggutālānaṃ, māluvassa ca veḷuyā; Satāvari kaserūnaṃ, kando ambāṭakassa ca.
如是根茎等诸类,
皆已开示为时分食。
那个洗净者,被称为食物。
那个块根,就是乳藤的块根。
Iccevamādayo kandā; Dassitā yāvakālikā; Dhoto so āmise vutto; Kando yo khīravalliyā.
没洗过的大蒜、乳咖果之类的东西,
块茎之类,超出了言语表达的范围,应当知道它们是终生可用的药。
Adhoto lasuṇañceva, khīrakākoliādayo; Kandā vākyapathātītā, viññeyyā yāvajīvikā.
白莲的根茎,还有红莲的根茎;
像这样,许多根茎类植物都属于时限药。
Puṇḍarīkamuḷālañca , muḷālaṃ padumassa ca; Evamādimanekampi, muḷālaṃ yāvakālikaṃ.
由多罗树、银棕榈、昆达拉树、椰子树等所生出的;
姜黄和生姜的根茎,是终生可用的药物。
Tālahintālakuntāla-nāḷikerādisambhavaṃ; Haliddisiṅgiverānaṃ, muḷālaṃ yāvajīvikaṃ.
多罗树、银棕榈、昆达拉树和盖德咖树的嫩笋;
芭蕉和椰子的顶部,以及根菜的顶部。
Tālahintālakuntāla-kaḷīro ketakassa ca; Kadalīnāḷikerānaṃ, matthakaṃ mūlakassa ca.
枣椰树、香蒲、藤条、甘蔗、竹与芦苇等的嫩芽,
七种谷物以及芥子的嫩芽。
Khajjurerakavettānaṃ, ucchuveḷunaḷādinaṃ; Sattannaṃ pana dhaññānaṃ, kaḷīro sāsapassa ca.
如是等类,有以顶梢为时药者;
复有姜黄等物,以顶梢为尽形寿药者。
Iccevamādayoneke, matthakā yāvakālikā; Aññe haliddiādīnaṃ, matthakā yāvajīvikā.
棕榈芽、竹笋等被砍倒后,
那老硬的树干却归入尽形寿之数。
Tālakuntālakādīnaṃ, chinditvā pātito pana; Gato jaraṭṭhabundo so, saṅgahaṃ yāvajīvike.
名为“茎嚼食”的甘蔗茎已经讲完了。
萨拉卡利亚尼的树干,也同样入于地中。
Khandhakhādanīyaṃ nāma, ucchukhandho pakāsito; Sālakalyāṇiyā khandho, tathā pathaviyaṃ gato.
像这样,优钵罗等种类的茎,是仅限于特定时段的药。
叶、茎、优钵罗等,全都属于莲花这一类。
Evamuppalajātīnaṃ, daṇḍako yāvakāliko; Paṇṇadaṇḍuppalādīnaṃ, sabbo padumajātiyā.
被称为尽形寿药的,比如卡拉玛达之类的杖状物;
诸树皮中唯有甘美多汁者是可食的。
Yāvajīvikasaṅkhātā , karamaddādidaṇḍakā; Tacesucchutacoveko, saraso yāvakāliko.
根茎类、碱性物、caccu、tambaka、taṇḍuleyyaka;
瓦图拉、支那豆、乌摩、瓦迦卡利,同样如此。
Mūlakaṃ khārako caccu, tambako taṇḍuleyyako; Vatthulo cīnamuggo ca, ummā vajakalī tathā.
Jajjharī、kāsamadda、sellu、siggu 和 nāḷikā;
婆楼那、火曼陀,以及活命者和善安坐者。
Jajjharī kāsamaddo ca, sellu siggu ca nāḷikā; Varuṇo aggimantho ca, jīvantī sunisannako.
王豆与豆,还有无果豆和鹿花者;
Vaṇṭako、bhūmiloṇī 等等,像这样的许多种。
Rājamāso ca māso ca, nipphāvo migapupphikā; Vaṇṭako bhūmiloṇīti, evamādimanekakaṃ.
钵食,说的是时限。
另外,那些大盐则被说明为终生药。
Pattakhādanīyaṃ nāma, kathitaṃ yāvakālikaṃ; Itarā ca mahāloṇi, dīpitā yāvajīvikā.
芒果嫩叶苦楝叶,
拘吒叶兼罗勒叶,如是诸叶皆名为时限药。
Yāvakālikamicceva, kathitaṃ ambapallavaṃ; Nimbassa kuṭajassāpi, paṇṇaṃ sulasiyāpi ca.
棉花与苦瓜,以及它们的花和果
巴尼基咖树和咖朱咖树的叶子,那是终生药。
Kappāsikapaṭolānaṃ , tesaṃ pupphaphalāni ca; Phaṇijjakajjukānañca, paṇṇaṃ taṃ yāvajīvikaṃ.
1348这一段只有编号,没有可翻译的巴利文内容。
1348.
八种根药等的花,以及尼帕瓦迦的花;
同样地,迦利拉树的花,以及瓦鲁纳卡树的花。
Aṭṭhannaṃ mūlakādīnaṃ, pupphaṃ nipphāvakassa ca; Tathā pupphaṃ karīrassa, pupphaṃ varuṇakassa ca.
迦谢儒迦草之花,命活草花及西古花;
莲华青莲诸般花,并其心蕊亦皆取。
Pupphaṃ kaserukassāpi, jīvantī siggupupphakaṃ; Padumuppalajātīnaṃ, pupphānaṃ kaṇṇikāpi ca.
椰子、棕榈、露兜树的嫩芽,
诸如此类众多花朵;如是等物皆属时食。
Nāḷikerassa tālassa, taruṇaṃ ketakassa ca; Iccevamādikaṃ puppha-manekaṃ yāvakālikaṃ.
Yāvakālikapupphāni, ṭhapetvā pana sesakaṃ; Yāvajīvikapupphanti, dīpaye sabbameva ca.
芝麻花、摩库拉花、沙罗花、茉莉花。
迦拘陀花、迦毗他迦花、君德花、迦离花,
古拉瓦卡花、卡拉维拉花、帕塔利花,
这花则是尽形寿(可用)的。
Tilakamakulasālamallikānaṃ ; Kakudhakapitthakakundakaḷīnaṃ; Kuravakakaravīrapāṭalīnaṃ; Kusumamidaṃ pana yāvajīvikaṃ.
芒果、槟榔青、阎浮树的果实,以及波罗蜜的果实;
枸橼、木苹果,以及罗望子果。
Ambambāṭakajambūnaṃ, phalañca panasassa ca; Mātuluṅgakapitthānaṃ, phalaṃ tintiṇikassa ca.
1354这一段只有编号,没有可翻译的巴利文内容。
1354.
多罗果与椰子果,亦有枣椰之实;
拉布迦果与可可果,摩叉果及蜜果。
Tālassa nāḷikerassa, phalaṃ khajjūriyāpi ca; Labujassa ca cocassa, mocassa madhukassa ca.
酸枣果、迦兰摩陀果,以及茄子果;
南瓜果、提普萨果,还有伊罗卢卡果。
Badarassa karamaddassa, phalaṃ vātiṅgaṇassa ca; Kumbhaṇḍatipusānañca, phalaṃ eḷālukassa ca.
拉迦亚德那果、布萨果,以及丁跋路迦果;
像这样,许多果实都是有时限的。
Rājāyatanaphalaṃ pussa-phalaṃ timbarukassa ca; Evamādimanekampi, phalaṃ taṃ yāvakālikaṃ.
三种果、荜拨、肉豆蔻和辛辣果;
牛栏果、毕陵茄,还有豆蔻和胡椒。
Tiphalaṃ pipphalī jāti-phalañca kaṭukapphalaṃ; Goṭṭhaphalaṃ bilaṅgañca, takkolamaricāni ca.
像这样在圣典里已经说到的,以及还没有说到的,
那些果实则归入尽形寿的资具之中。
Evamādīni vuttāni, avuttāni ca pāḷiyaṃ; Phalāni pana gacchanti, yāvajīvikasaṅgahaṃ.
菠萝蜜核、槟榔青核,娑罗树核与面包树核;
罗望子核、频婆果核,以及一切莲核。
Panasambāṭakaṭṭhīni, sālaṭṭhi labujaṭṭhi ca; Ciñcābimbaphalaṭṭhīni, pokkharaṭṭhi ca sabbaso.
枣椰子核、露兜果核等,以及多罗果核;
像这样等等的,都归入时限类。
Khajjūriketakādīnaṃ , tathā tālaphalaṭṭhi ca; Evamādīni gacchanti, yāvakālikasaṅgahaṃ.
布那伽果核、摩杜伽果核,石榴核并三果核;
如是诸类果核,于非食物中皆已明示。
Punnāgamadhukaṭṭhīni, sellaṭṭhi tiphalaṭṭhi ca; Evamādīni aṭṭhīni, niddiṭṭhāni anāmise.
还有,仅仅是七种主谷之外的次要谷物;
米粉、菠萝蜜和娑罗树果、胡萝卜、莲雾和阿图果。
Sattannaṃ pana dhaññānaṃ, aparaṇṇānameva ca; Piṭṭhaṃ panasasālānaṃ, labujambāṭakassa ca.
棕榈粉也同样洗净了,还有乳藤粉。
像这样等等许多种,所说的都是时限药。
Tālapiṭṭhaṃ tathā dhotaṃ, piṭṭhaṃ yaṃ khīravalliyā; Evamādimanekampi, kathitaṃ yāvakālikaṃ.
没洗过的棕榈粉,还有乳藤粉;
马香等粉末,这是终生可用的。
Adhotaṃ tālapiṭṭhañca, piṭṭhaṃ yaṃ khīravalliyā; Assagandhādipiṭṭhañca, hoti taṃ yāvajīvikaṃ.
甘蔗榨出来的汁,属于七日药的一种。
另外,像阿魏汁这类剩下的,是终身可用的药。
Niyyāso ucchunibbatto, eko sattāhakāliko; Avaseso ca hiṅgādi, niyyāso yāvajīviko.
在根等之处,我只展示了一斑;
智者依此应当推知其余内容。
Mūlādīsu mayā kiñci, mukhamattaṃ nidassitaṃ; Etassevānusārena, seso ñeyyo vibhāvinā.
想着“我要在非时吃”,而接受食物的人;
在适当的时候,却把它想成不是适当的时候;在适当的时候,心里又犹豫不决。
‘‘Bhuñjissāmi vikāle’’ti, āmisaṃ paṭigaṇhato; Kāle vikālasaññissa, kāle vematikassa ca.
恶作罪;对认为时间合适的人,则说明为无犯。
这一条与羊毛的事例,在生起等方面完全相同。
Dukkaṭaṃ, kālasaññissa, anāpatti pakāsitā; Idaṃ eḷakalomena, samuṭṭhānādinā samaṃ.
如果有人把吃食或嚼食储藏起来,
他吃了或者嚼了,就犯波逸提。
Bhojanaṃ sannidhiṃ katvā, khādanaṃ vāpi yo pana; Bhuñjeyya vāpi khādeyya, tassa pācittiyaṃ siyā.
比丘无贪恋地把[食物]舍给沙弥们;
如果沙弥们先把东西存起来,之后又把它给该比丘,那又是可以的。
Bhikkhu yaṃ sāmaṇerānaṃ, pariccajatyanālayo; Nidahitvā sace tassa, denti taṃ puna vaṭṭati.
自己亲手接过来之后,那正是从未被舍弃的东西。
第二天,那件属于他的被藏起来的东西就不适用了。
Sayaṃ paṭiggahetvāna, apariccattameva yaṃ; Dutiye divase tassa, nihitaṃ taṃ na vaṭṭati.
从那以后,比丘进食时,哪怕只是一粒米……
由具清净心的如实者宣说了清净的波逸提。
Tato ajjhoharantassa, ekasitthampi bhikkhuno; Pācitti kathitā suddhā, suddhacittena tādinā.
若食人肉,则犯偷兰遮;
若食其余不合宜之肉,则犯恶作。
Akappiyesu maṃsesu, manussasseva maṃsake; Thullaccayena pācitti, dukkaṭena sahetare.
把称为“夜分药”的东西拿来用时,犯波逸提。
与恶作罪一起,为食物而受用。
Yāmakālikasaṅkhātaṃ , pācitti paribhuñjato; Dukkaṭāpattiyā saddhiṃ, āhāratthāya bhuñjato.
若比丘已受食足而拒绝,再食非剩余之食,
彼食者即成二波逸提罪。
Sace pavārito hutvā, annaṃ anatirittakaṃ; Bhuñjato pakataṃ tassa, hoti pācittiyadvayaṃ.
人肉:与偷兰遮俱,二罪;
余不适宜肉:与恶作俱,二罪。
Thullaccayena saddhiṃ dve, maṃse mānusake siyuṃ; Sese akappiye maṃse, dukkaṭena saha dvayaṃ.
吃被称为“夜分药”的东西时,如果具备助缘条件,
以有食之口,则有二;唯以无食之口,则唯一。
Yāmakālikasaṅkhātaṃ, bhuñjato sati paccaye; Sāmisena mukhena dve, ekameva nirāmisaṃ.
就在吞咽同一口食物、仅仅为了吃的时候,
在这两种假设情况中,恶作罪反而会不断加重。
Tamevajjhoharantassa, āhāratthāya kevalaṃ; Dvīsu tesu vikappesu, dukkaṭaṃ pana vaḍḍhati.
非时食者食净物,由宿藏故亦成罪;
非时食与宿藏俱,此即两种波逸提。
Vikāle bhuñjato suddhaṃ, sannidhipaccayāpi ca; Vikālabhojanā ceva, hoti pācittiyadvayaṃ.
于肉,土喇咤亚罪与恶作罪二者皆增长。
人肉和其他剩余的肉,依次有两种。
Maṃse thullaccayañceva, dukkaṭampi ca vaḍḍhati; Manussamaṃse sese ca, yathānukkamato dvayaṃ.
非时受食之比丘,实无余与非余之罪;
于一切分限中,比丘之过皆由彼(非时)为因。
Natthevānatirittampi, vikāle paribhuñjato; Doso sabbavikappesu, bhikkhuno tannimittako.
领受七日药与尽形寿药者,或因非时之缘,
于夜分药亦无过失。
Vikālapaccayā vāpi, na doso yāmakālike; Sattāhakālikaṃ yāva-jīvikaṃ paṭigaṇhato.
为了食物本身的需要,在取用两类东西时;
吞咽时,如果不是为了当作食物来用,就犯恶作。
Āhārasseva atthāya, gahaṇe duvidhassa tu; Ajjhohārapayogesu, dukkaṭaṃ tu nirāmise.
如果拿了之后放置的东西与食物混在一起,
再次吞咽时,就明确判为波逸提。
Atha āmisasaṃsaṭṭhaṃ, gahetvā ṭhapitaṃ sace; Puna ajjhoharantassa, pācitteva pakāsitā.
时、夜分与七日,此即三种时限;
逾越者有过,然彼彼时即是时限。
Kālo yāmo ca sattāhaṃ, iti kālattayaṃ idaṃ; Atikkamayato doso, kālaṃ taṃ taṃ tu kālikaṃ.
其余三种混合味,实与时限药和合;
确令彼等归于时限药之自性,归于己身。
Attanā tīṇi sambhinna-rasāni itarāni hi; Sabhāvamupaneteva, yāvakālikamattano.
同样地,在其余各类时限药上,也应当这样分别说明。
对于这一切四类时限药来说,
Evameva ca sesesu, kālikesu viniddise; Imesu pana sabbesu, kālikesu catūsvapi.
开头两种时限药涉及内宿与积贮,
二者皆不成立;最后两种时限,亦复如是。
Kālikadvayamādimhi, antovutthañca sannidhi; Ubhayampi na hoteva, pacchimaṃ kālikadvayaṃ.
在不如法的精舍里,由已留宿者以两端(二边)留宿该物;
当天已经拿到的,前两种也不成立。
Akappiyāya kuṭiyā, vutthenantadvayena taṃ; Gahitaṃ tadahe vāpi, dvayaṃ pubbaṃ na vaṭṭati.
此名口中贮食,含于口内过夜即不应许;
其说如是坚立,然《大义疏》中则别有传述。
Mukhasannidhi nāmāyaṃ, antovutthaṃ na kappati; Iti vuttaṃ daḷhaṃ katvā, mahāpaccariyaṃ pana.
即使先储存了前三种时限药,
对不越各自时限而食者,也无过失。
Na doso nidahitvāpi, paṭhamaṃ kālikattayaṃ; Taṃ taṃ sakaṃ sakaṃ kāla-manatikkamma bhuñjato.
同样地,对于疯狂者等人,也说明了无犯。
这一条是就同分羊毛等生起方式来说的。
Tathā ummattakādīnaṃ, anāpatti pakāsitā; Samameḷakalomena, samuṭṭhānādinā idaṃ.
Bhojanāni paṇītāni, agilāno panattano; Atthāya viññāpetvāna, pācitti paribhuñjato.
请把饭给我,配上酥油,做成酥油饭、拌酥油的饭。
说“请给酥油饭”而提出请求的,犯恶作。
‘‘Sappinā dehi bhattaṃ me, sasappiṃ sappimissakaṃ; Sappibhattañca dehī’’ti, viññāpentassa dukkaṭaṃ.
告知之后,若接受那(食物)则成恶作;
再次吞咽者,波逸提罪即立。
Viññāpetvā tathā taṃ ce, dukkaṭaṃ paṭigaṇhato; Puna ajjhoharantassa, pācitti pariyāputā.
把清净的酥油等,先讨要过来再吃,
对于众学法,也应当说明:请求属于恶作。
Suddhāni sappiādīni, viññāpetvāna bhuñjato; Sekhiyesupi viññatti, dukkaṭaṃ paridīpaye.
是故,告知已杂有精美食之七谷饭而食者,
由七种谷物做成的饭食,当说犯波逸提。
Tasmā paṇītasaṃsaṭṭhaṃ, viññāpetvāva bhuñjato; Sattadhaññamayaṃ bhattaṃ, pācittiyamudīraye.
若被乞求:“请以牛酥施我饭食”,
他却以山羊酥等,给一份不一样的东西。
Sace ‘‘gosappinā mayhaṃ, dehi bhatta’’nti yācito; Ajiyā sappiādīhi, visaṅketaṃ dadāti ce.
如果被(人)告知“给点酥油”,那么对于生酥油等物也是一样;
如果以另一种物品布施给他,就说明是非原约定之物。
‘‘Sappinā dehi’’ vutto ce, navanītādikesupi; Deti aññatarenassa, visaṅketanti dīpitaṃ.
凡有所祈请,或于其根本,或于其所属;
纵已得之,所得亦如是,终无变异。
Yena yena hi viññattaṃ, tasmiṃ mūlepi tassa vā; Laddhepi pana taṃ laddhaṃ, hotiyeva na aññathā.
除了巴利圣典中提到的酥油等物之外。
让别人替自己去请求,就犯恶作罪。
Ṭhapetvā sappiādīni, āgatāni hi pāḷiyaṃ; Aññehi viññāpentassa, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
把所有酥油等全都求讨来之后,再合为一处;
把各种味道混成一种来吃,这被判定为九条波逸提罪。
Sabbehi sappiādīhi, viññāpetvāva ekato; Bhuñjatekarasaṃ katvā, nava pācittiyo matā.
即使已被告知以不适当之物,若他仍以酥油布施,
在拿取和享用的时候,也说明了犯恶作。
Akappiyena vuttepi, sappinā deti tena ce; Gahaṇe paribhogepi, dukkaṭaṃ paridīpitaṃ.
对病人作“病人”想,或对疑惑者;
牟尼说这是恶作,并开示了无犯的情况。
Gilānassa gilānoti, saññino vimatissa vā; Dukkaṭaṃ muninā vuttaṃ, anāpatti pakāsitā.
非病者食用在生病时求讨得来的食物;
或者病人剩下的食物,或者只是亲属等人剩下的食物。
Gilānakāle viññatta-magilānassa bhuñjato; Gilānassāvasesaṃ vā, ñātakādīnameva vā.
这四种生起:从身、从身与语;
以身和心,也同样以身、语、心三者。
Idaṃ catusamuṭṭhānaṃ, kāyato kāyavācato; Kāyacittā tathā kāya-vācācittattayāpi ca.
若人从口门,取食非所与,
除齿木及水,彼即得波逸提。
Adinnañhi mukhadvāraṃ, āhāraṃ āhareyya yo; Dantaponodakaṃ hitvā, tassa pācittiyaṃ siyā.
伸手就能奉上,中等人能提得动;
人或者非人,用身体等三种方式布施。
Hatthapāsobhinīhāro, majjhimuccāraṇakkhamo; Manusso vāmanusso vā, deti kāyādinā tidhā.
比丘若以二种方式受彼所施之物;
如是,五支和合时,他的受纳才成立。
Paṭiggaṇhāti taṃ bhikkhu, dīyamānaṃ sace dvidhā; Evaṃ pañcaṅgasaṃyoge, gahaṇaṃ tassa rūhati.
如果布施者站在空中,而接受者站在地上;
而站在地上的,用头顶到站在虚空的众生的身体。
Dāyako gaganaṭṭho ce, bhūmaṭṭho cetaro siyā; Bhūmaṭṭhassa ca sīsena, gaganaṭṭhassa dehino.
何肢更为近,即依彼侧近边为准;
施与或取受,量度不计伸出之手。
Yamāsannataraṃ aṅgaṃ, orimantena tassa tu; Dātuṃ vāpi gahetuṃ vā, vinā hatthaṃ pasāritaṃ.
手的距离应当测量;在山上等处站立时,规则也是一样。
不过,在这种情形下,如果站着布施,是可以的。
Hatthapāso minetabbo, nagaṭṭhādīsvayaṃ nayo; Evarūpe pana ṭhāne, ṭhatvā ce deti vaṭṭati.
鸟用嘴喙,或者象用鼻子;
如果它无论布施任何花或果,都可以。
Pakkhī vā mukhatuṇḍena, hatthī soṇḍāya vā pana; Sace yaṃ kiñci pupphaṃ vā, phalaṃ vā deti vaṭṭati.
众多钵器,盈满饭食与肴馔;
以头顶擎,行至某位比丘前。
Bhattabyañjanapuṇṇāni, bhājanāni bahūnipi; Sīsenādāya bhikkhussa, gantvā kassaci santikaṃ.
如果稍微弯下身子,说“拿吧”,
于是他伸出手,去拿下面那个容器。
Īsakaṃ pana onatvā, ‘‘gaṇhā’’ti yadi bhāsati; Tena hatthaṃ pasāretvā, heṭṭhimaṃ pana bhājanaṃ.
比丘也应当即使以一部分来领受它。
到这个程度,它们就完全算是已经被取用了。
Paṭicchitabbaṃ taṃ eka- desenāpi ca bhikkhunā; Honti ettāvatā tāni, gahitāneva sabbaso.
从此舍彼一切已,如欲开启取所爱;
取而受用方为宜。
Tato paṭṭhāya taṃ sabbaṃ, oropetvā yathāsukhaṃ; Ugghāṭetvā tato iṭṭhaṃ, gahetuṃ pana vaṭṭati.
在最后,在一个容器中还有什么要说的呢?
如果挑着担杖上的食物走着,弯下身子给,是可以的。
Pacchiādimhi vattabba-matthi kiṃ ekabhājane; Kājabhattaṃ haranto ce, onatvā deti vaṭṭati.
三十肘竹杖,两端有二罐;
酥油:执其一处,即执其全部。
Tiṃsahattho siyā veḷu, antesu ca duve ghaṭā; Sappino, gahitekasmiṃ, sabbaṃ gahitameva taṃ.
多钵置于床、椅或草席之上,
施主立于伸手可及之处而施与。
Bahupattā ca mañce vā, pīṭhe vā kaṭasārake; Ṭhapitā dāyako hattha-pāse ṭhatvāna deti ce.
若以领受之想,触床座等物而安坐者,
以及诸钵之中所施与之物。
Paṭiggahaṇasaññāya, mañcādīni sace pana; Nisīdati phusitvā yo, yañca pattesu dīyati.
他拿了什么,那一切就都成了他拿的,这一点毫无疑问。
如果心想“我要接受”,那么床座等物也是如此。
Gahitaṃ tena taṃ sabbaṃ, hotiyeva na saṃsayo; Paṭiggahessāmicceva, mañcādīni sace pana.
那一切已被执取,他登上去坐下;
肚贴着肚,钵立于地上。
Gahitaṃ hoti taṃ sabbaṃ, āruhitvā nisīdati; Āhacca kucchiyā kucchiṃ, ṭhitā pattā hi bhūmiyaṃ.
无论被手指碰过,还是被针碰过,
坐在哪里,就在哪里接受布施,这样才合适。
Yaṃ yaṃ aṅguliyā vāpi, phusitvā sūciyāpi vā; Nisinno tattha tattheva, dīyamānaṃ tu vaṭṭati.
在大片铺开的草席上,同样也在手铺的坐具等上面;
拿取时,如果东西在伸手可及的范围内,这样是可以的。
Kaṭasāre mahantasmiṃ, tathā hatthattharādisu; Gaṇhato hatthapāsasmiṃ, vijjamāne tu vaṭṭati.
彼土所生之叶,取之亦非所宜;
然此诸叶,实不系属于身。
Tatthajātakapaṇṇesu, gahetuṃ na ca vaṭṭati; Na panetāni kāyena, paṭibaddhāni honti hi.
于不可移之磐石,或于如是木板;
或于系桩之床,执取亦不生起。
Asaṃhārimapāsāṇe , phalake vāpi tādise; Khāṇubaddhepi vā mañce, gahaṇaṃ neva rūhati.
在酸角树等叶上,或铺于地上;
因不堪持受,受取则不成。
Tintiṇikādipaṇṇesu, bhūmiyaṃ patthaṭesu vā; Dhāretumasamatthattā, gahaṇaṃ na ca rūhati.
若超越手所及而以长杖施予
比丘应当走上前去,对施食者说:请给吧。
Hatthapāsamatikkamma, dīghadaṇḍena deti ce; Vattabbo bhikkhunāgantvā, dehīti parivesako.
若钵中有尘,有水则应洗;
无水则拭净,彻底擦拭后再取用。
Sace patte rajo hoti, dhovitabbo jale sati; Tasmiṃ asati puñchitvā, gahetabbo asesato.
如果在为乞食而四处行走时,有尘土落到身上;
乞食拿到手之后,有智慧的人就应该取用。
Piṇḍāya vicarantassa, rajaṃ patati ce pana; Bhikkhā paṭiggahetvāva, gahetabbā vijānatā.
比丘在未受持的情况下取用,就犯恶作。
接受之后,后来再食用它,就没有罪过。
Appaṭiggahite bhikkhuṃ, gaṇhato pana dukkaṭaṃ; Paṭiggahetvānāpatti, pacchā taṃ paribhuñjato.
若有人说“受已当施”,
施主未闻或不取(此语)而施,则无恶作。
‘‘Paṭiggahetvā dethā’’ti, vutte taṃ vacanaṃ pana; Asutvānādiyitvā vā, denti ce natthi dukkaṭaṃ.
后受取已,知应取者方取;
若令尘落,大风从彼彼处。
Pacchā paṭiggahetvāva, gahetabbaṃ vijānatā; Sace rajaṃ nipāteti, mahāvāto tato tato.
Na sakkā ca siyā bhikkhaṃ, gahetuṃ yadi bhikkhunā; Aññassa dātukāmena, gahetuṃ pana vaṭṭati.
把东西给了沙弥之后,或者又由他再把它布施出去;
就算是因为对他的信任,拿来吃也是可以的。
Sāmaṇerassa taṃ datvā, dinnaṃ vā tena taṃ puna; Tassa vissāsato vāpi, bhuñjituṃ pana vaṭṭati.
Bhikkhācāre sace bhattaṃ, sarajaṃ deti bhikkhuno; ‘‘Paṭiggahetvā bhikkhaṃ tvaṃ, gaṇha vā bhuñja vā’’ti ca.
应该这样对他说,比丘也应当这样做;
如果尘垢在食物上面,若它浮起,那么……
Vattabbo so tathā tena, kattabbañceva bhikkhunā; Rajaṃ upari bhattassa, tassuplavati ce pana.
把酸粥滤掉之后,就可以随自己舒服地吃。
如果(衣)在内部,则应当受授;但如果已经进入,则(另作处理)。
Kañjikaṃ tu pavāhetvā, bhuñjitabbaṃ yathāsukhaṃ; Anto paṭiggahetabbaṃ, paviṭṭhaṃ tu sace pana.
如果掉进了干饭里,就应该把那点尘垢去掉;
如果是精细的,即使连同饭食也应当随自己舒适而吃。
Patitaṃ sukkhabhatte ce, apanīyāva taṃ rajaṃ; Sukhumaṃ ce sabhattampi, bhuñjitabbaṃ yathāsukhaṃ.
就算是用木勺舀来,对布施的人来说,首先
如果那水滴从木勺掉进钵里,那是可以的。
Uḷuṅkenāharitvāpi , dentassa paṭhamaṃ pana; Thevo uḷuṅkato patte, sace patati vaṭṭati.
饭食倾入之时,然而从锅上,
煤烟或灰烬,若落入器皿中。
Bhatte ākiramāne tu, carukena tato pana; Masi vā chārikā vāpi, sace patati bhājane.
即使是他已经拿到手的东西,也找不到过失。
正被给予邻座比丘的,却从钵中。
Tassa cābhihaṭattāpi, na doso upalabbhati; Anantarassa bhikkhussa, dīyamānaṃ tu pattato.
若从钵中腾出,落入另一位比丘的钵中;
此即合律,那即是已受纳之物。
Uppabhitvā sace patte, itarassa ca bhikkhuno; Patati vaṭṭatevāyaṃ, paṭiggahitameva taṃ.
把乳粥装满钵后,如果施给比丘,
但因为太热,没办法从下面拿它。
Pāyāsassa ca pūretvā, pattaṃ ce denti bhikkhuno; Uṇhattā pana taṃ heṭṭhā, gahetuṃ na ca sakkati.
已示所谓合宜者,为于钵口而执取;
若于钵口不能取,以钵托取亦不能。
Vaṭṭatīti ca niddiṭṭhaṃ, gahetuṃ mukhavaṭṭiyaṃ; Na sakkā ce gahetabbo, tathā ādhārakenapi.
如果在座位堂中,拿着自己的钵,
坐着就打瞌睡,别人给东西也不知道。
Sace āsanasālāyaṃ, gahetvā pattamattano; Niddāyati nisinnova, dīyamānaṃ na jānati.
未持来或未受取,那本身即是未受;
若已作意,则坐着合宜。
Nevāhariyamānaṃ vā, appaṭiggahitameva taṃ; Ābhogaṃ pana katvā ce, nisinno hoti vaṭṭati.
如果用手松开,或者钵或支架;
用脚推开之后,确实可以继续睡。
Sace hatthena muñcitvā, pattaṃ ādhārakampi vā; Pelletvā pana pādena, niddāyati hi vaṭṭati.
以足践踏支架而受取者,
纵是清醒者,于取受之际亦实有不恭敬。
Pādenādhārakaṃ akka-mitvāpi paṭigaṇhato; Jāgarassāpi hoteva, gahaṇasmiṃ anādaro.
因此,精通律的比丘不应做那件事。
正在布施时掉落的东西,把它拿起来用是允许的。
Tasmā taṃ na ca kātabbaṃ, bhikkhunā vinayaññunā; Yaṃ dīyamānaṃ patati, gahetuṃ taṃ tu vaṭṭati.
食者之齿或爪亦磨损,
钵之色泽亦复如是;此即不计为犯、不予追究之原则。
Bhuñjantānañca dantā vā, khīyantipi nakhāpi vā; Tathā pattassa vaṇṇo vā, abbohāranayo ayaṃ.
用刀劈开甘蔗等物的时候,如果里面有污垢;
这污垢确实能在它们当中被看到,可能是新近生起的。
Satthakenucchuādīni, phālentānaṃ sace malaṃ; Paññāyati hi taṃ tesu, siyā navasamuṭṭhitaṃ.
Paṭiggahetvā taṃ pacchā, khāditabbaṃ tu bhikkhunā; Na paññāyati ce tasmiṃ, malaṃ vaṭṭati khādituṃ.
研磨者、捣碎者的药,也是如此;
磨石与杵等,在磨损时也是这个道理。
Pisantānampi bhesajjaṃ, koṭṭentānampi vā tathā; Nisadodukkhalādīnaṃ, khīyanepi ayaṃ nayo.
为了当药,把它加热后,如果人们把刀丢进牛奶里;
在那里,青斑就会显现,就像在刀上留下的印记一样确定。
Bhesajjatthāya tāpetvā, vāsiṃ khīre khipanti ce; Uṭṭheti nīlikā tattha, satthake viya nicchayo.