第一偈颂的结集注释
Paṭhamagāthāsaṅgaṇikavaṇṇanā
附随解释 · 21 段
七城中制定学处的注释
Sattanagaresu paññattasikkhāpadavaṇṇanā
335335. 如果是在“接受话语”这个意义上,那就是不变词的意思。三百五十,就是三个一百加上五十。人身,就是人的身体。或者多余,指最多超过十天的多余衣服。黑色,指“纯黑色”那里所说的黑色。真实,就是说真实语。次第食,就是次第受食。在比丘尼中辱骂,指若比丘尼辱骂或责骂比丘。内衣,指从非亲里的比丘尼那里接受衣服。金钱,就是金钱交易。线,指自己索要线之后让织工织造。挑拨,指挑拨和抱怨。比丘尼所煮的食物,指比丘尼所煮的团食。行,指被邀请后已经吃饱,却仍然(去吃)。给了衣服之后,指和合僧团给了衣服之后。Vosāsanti,指比丘们又被邀请到居士家中进食时,她也在那里。村外游行,指“若比丘尼跳舞或唱歌”以及“在雨安居期间游行”这两条所说。以给予同意,指通过给予别住者的同意,让在学尼受具足戒。四巴拉基格,指比丘尼的自乞小屋、混丝毯、与未受具足戒者同宿、掘地。Gaccha devata,意思是破坏草木、浇灌有生命的水。大寺,就是大精舍。其他,指其他言论。门,指一直到门闩处。“不恭敬巴吉帝亚”的经文是:“被如法劝说时(以不恭敬心犯巴吉帝亚)”。乳饮,指发出嘶嘶声地喝。羊毛和钵,指洗羊毛以及不满五条绑带的钵。教诫和药物,指前往比丘尼住处后,教诫以及进一步索求药物。针和林中,指“骨制、牙制或角制的针盒”以及“那些林中的住处有危险……应当忏悔”这两条。教诫,指若比丘尼不去接受教诫或不去共住。四巴拉基格等,是在两座城市所制定学处的合集。
335. Vacanasampaṭicchanatthe vā nipātoti attho. Aḍḍhuḍḍhasatānīti tīṇi satāni, paññāsāni ca. Viggahanti manussaviggahaṃ. Atirekaṃ vāti dasāhaparamaṃ atirekacīvaraṃ. Kāḷakanti ‘‘suddhakāḷakāna’’nti (pārā. 552-554) vuttakāḷakaṃ. Bhūtanti bhūtārocanaṃ. Paramparabhattanti paramparabhojanaṃ. Bhikkhunīsu ca akkosoti yā pana bhikkhunī bhikkhuṃ akkoseyya vā paribhāseyya vā (pāci. 1029). Antaravāsakanti aññātikāya bhikkhuniyā cīvarapaṭiggahaṇaṃ. Rūpiyanti rūpiyasabbohāraṃ. Suttanti sāmaṃ suttaṃ viññāpetvā tantavāyehi. Ujjhāpanaketi ujjhāpanake khīyanake. Pācitapiṇḍanti bhikkhunīpaapācitapiṇḍapātaṃ. Cārittanti nimantito sabhatto samāno santaṃ. Cīvaraṃ datvāti samaggena saṅghena cīvaraṃ datvā. Vosāsantīti bhikkhū paneva kulesu nimantitā bhuñjanti (pāci. 558), tattha cesā. Giraggacariyāti ‘‘yā pana bhikkhunī naccaṃ vā gītaṃ vā’’ti (pāci. 834) ca, ‘‘antovassaṃ cārikaṃ careyyā’’ti (pāci. 970) ca vuttadvayaṃ. Chandadānenāti pārivāsikachandadānena sikkhamānaṃ vuṭṭhāpeyya (pāci. 1167). Pārājikāni cattāri, bhikkhunīnaṃ saññācikakuṭiñca kosiyamissasanthatañca seyyā ca anupasampannena saha pathavīkhaṇanaṃ. Gaccha devateti bhūtagāmapātabyatā sappāṇakaudakasiñcananti attho. Mahāvihāroti mahallakavihāro. Aññanti aññavādakaṃ. Dvāranti yāvadvārakosā. ‘‘Anādariyapācittīti ca sahadhammikaṃ vuccamāno’’ti pāṭho. Payopānanti surusurukārakaṃ. Eḷakalomāni patto cāti eḷakalomadhovāpanañca ūnapañcabandhanapatto ca. Ovādo ceva bhesajjanti bhikkhunupassayaṃ upasaṅkamitvā ovādo taduttaribhesajjaviññāpanañca. Sūci araññakoti ‘‘aṭṭhimayaṃ vā dantamayaṃ vā visāṇamayaṃ vā sūcighara’’nti (pāci. 517) ca ‘‘yāni kho pana tāni āraññakāni senāsanāni sāsaṅka…pe… paṭidesetabba’’nti (pāci. 570) ca. Ovādoti yā pana bhikkhunī ovādāya vā saṃvāsāya vā na gaccheyya (pāci. 1055). Pārājikāni cattārītiādi dvīsu nagaresu paññattasampiṇḍanaṃ.
四种败坏的注释
Catuvipattivaṇṇanā
336三十一种重罪里,两众共同的有八条巴拉基格,比丘的有十三条桑喀地谢思,比丘尼的有十条桑喀地谢思。按共与不共来分,有八条称为“无余”的巴拉基格。那也就是戒的缺失。为了详细说明,用“巴拉基格”等话回答了没有问到的部分。经文写作:“其中,如果有人以嘲笑为目的而辱骂……”除了由粗恶行相而来的违犯,接着按提问的顺序开始回答,直到第三问。随举比丘尼的八条,直到第三桑喀地谢思,因为在这里被问到,所以就成了紧接着的问题。
336.Ekatiṃsāye garukāti ubhato aṭṭha pārājikā, bhikkhūnaṃ terasa, bhikkhunīnaṃ dasa ca saṅghādisesā. Sādhāraṇāsādhāraṇavasena aṭṭha anavasesā nāma pārājikāni. Tadevāti sīlavipattiṃyeva. Vitthārato dassetuṃ ‘‘pārājika’’ntiādinā apucchitameva vissajjitaṃ. ‘‘Tattha yo cāyaṃ, akkosati hasādhippāyo’’ti pāṭho. Duṭṭhullavibhāvanavasenāgatavipattiṃ ṭhapetvā pucchāpaṭipāṭiyā yāvatatiyakapañhaṃ vissajjitumārabhi. Ukkhittānuvattikā bhikkhunī aṭṭha yāvatatiyakasaṅghādisesā idha pucchitattā anantarapañhā nāma jātā.
截断等的注释
Chedanakādivaṇṇanā
337337. 超过尺寸的床、坐具、痒疮覆布、雨浴衣、善逝衣量、比丘尼浴衣,这六种是应当截断的。离衣宿许可等四种许可。像这样以“这是此处适当的行仪”而来的,是七种适当行仪。
337. Pamāṇātikkantamañcanisīdanakaṇḍupaṭicchādivassikasāṭikāsugatacīvarappamāṇaṃ bhikkhunīnaṃ udakasāṭikāti cha chedanakāni. Cīvaravippavāsasammutiādayo catasso sammutiyo. ‘‘Ayaṃ tattha sāmīcī’’ti evaṃ āgatā satta sāmīciyo.
不共等注释
Asādhāraṇādivaṇṇanā
338把前面说过的仅以十四为限的中间问题确定下来之后,接着回答先前那个问题。“洗与受”这首偈颂,是注释师们的作品。两种毛,即羊毛,以三由旬为上限。
338. Pubbe vuttacuddasaparamāneva antarapañhe niṭṭhapetvā purimapañhaṃ vissajjento. Dhovanañca paṭiggahoti gāthā aṭṭhakathācariyānaṃ. Dve lomāni eḷakalomatiyojanaparamāni.
二十二条小戒——
Dvevīsati khuddakāti –
整个比丘尼品,以及相继的食物;
不是剩下的、特意带来的、精美的食物,以及裸形者的食物;
明知却隐瞒粗恶罪。
戒腊未满,与女人同行;以及尚未离开王境。
未白现前比丘,非时而入聚落;
“坐具之学处,及雨浴衣之学处。
这二十二条学处,是在小戒部分中开示的。”
‘‘Sakalo bhikkhunivaggo, paramparañca bhojanaṃ; Anatirittaṃ abhihaṭaṃ, paṇītañca acelakaṃ; Jānaṃ duṭṭhullachādanaṃ. ‘‘Ūnaṃ mātugāmena saddhiṃ, yā ca anikkhantarājake; Santaṃ bhikkhuṃ anāpucchā, vikāle gāmappavesanaṃ. ‘‘Nisīdane ca yā sikkhā, vassikāya ca sāṭikā; Dvāvīsati imā sikkhā, khuddakesu pakāsitā’’ti. –
读法问题。“在家族中也有行为违犯”这种读法不应该采用,因为这条学处是共通的。“四十六”就是指这四十六。像“巴拉基格、桑喀地谢思”这样在所说的学处中加以分别说明,所以叫做“分别”。共通,就是八条都共通。属于巴拉基格的分别,就是巴拉基格分别。在共通的部分中,除开七条,是桑喀地谢思。在某一个难点注中,他们引出巴利文说:“或者二伍波萨他、二自恣、四甘马、五诵戒成为四,不会有别的。”其中“四甘马”因为没有特别指定,所以只引出经本本身就好;前面也只是从显示分别的角度来说的。说了“不是通过诸灭诤而平息”之后,在分别四甘马时说“通过诸灭诤而平息”,这并没有特别指明,因为那只是伍波萨他和自恣的区分。为什么?因为这里也说了“只特别指出伍波萨他和自恣来给出这个理路”,而且即使由非法、别众甘马等,罪也能被平息,应当知道这就是“犯起”的意思,这需要进一步考察。“以二、以四、以三办事,以一则灭”,就是:以二灭诤事,以四灭举事,以三灭罪事,以一灭事事,这是它的意思。
Pāṭho . ‘‘Kulesu cārittāpattī’’ti pāṭho na gahetabbo sādhāraṇattā tassa sikkhāpadassa. Chacattārīsā cimeti chacattārīsa ime. ‘‘Pārājikāni saṅghādiseso’’ti evaṃ vuttasikkhāpade eva vibhajitvā vuttattā vibhattiyo nāma. Sādhāraṇanti aṭṭhannampi sādhāraṇaṃ. Pārājikabhūtā vibhattiyo pārājikavibhattiyo. Sādhāraṇe sattavajjo saṅghādiseso. Aññatarasmiṃ gaṇṭhipade ‘‘atha vā ‘dve uposathā dve pavāraṇā cattāri kammāni pañceva uddesā caturo bhavanti, naññathā’ti pāḷiṃ uddharanti. Tattha ‘cattāri kammānī’ti visesābhāvā uddharitapotthakameva sundaraṃ, pubbepi vibhattimattadassanavaseneva cetaṃ vuttaṃ. ‘Na samathehi vūpasamanavasenā’ti vatvā cattāri kammavibhajane ‘samathehi vūpasammatī’ti na visesitaṃ uposathappavāraṇānaṃyeva vibhāgattā. Kasmā? Etthāpi ‘uposathappavāraṇānaṃyeva visesetvā nayaṃ dethā’ti vuttattā, adhammena vaggādikammena āpattiyopi vūpasammantīti āpajjanatoti veditabba’’nti vuttaṃ, vicāretabbaṃ. Dvīhi catūhi tīhi kiccaṃ ekenāti dvīhi vivādādhikaraṇaṃ, catūhi anuvādādhikaraṇaṃ, tīhi āpattādhikaraṇaṃ, ekena kiccādhikaraṇaṃ sammatīti attho.
巴拉基格等罪行的注释
Pārājikādiāpattivaṇṇanā
339“只是文辞”是指只是异名。“其余的”是指从开头起的其余部分,即中间与结尾。“句”是指学处。“信”是指净信的心,意思是心清净,或者有写本作“寂静心”。“无财”是指贫穷。虽然这个文辞在“重或轻”等问答里没有出现,但应当知道,它是为了说明由“来吧,我们听你说的话”这句话所包含的意义才说的。又有“虚空是鸟的去处”这样的写本,这是按种类来说才成立。“鸟”就是直。
339.Nibbacanamattanti vevacanamattaṃ. Seseti ādito sesā majjhantā. Padanti sikkhāpadaṃ. Saddhācittaṃ pasannacittanti attho, ‘‘santācitta’’nti vā pāṭho. Anāḷiyanti daliddaṃ. Kiñcāpi idaṃ nibbacanaṃ ‘‘garukaṃ lahukañcā’’tiādipañhe natthi, ‘‘handa vākyaṃ suṇoma te’’ti iminā pana vacanena saṅgahitassatthassa dīpanatthaṃ vuttanti veditabbaṃ. ‘‘Ākāso pakkhinaṃ gatī’’ti ca pāṭho atthi, so jātivasena yujjati. Pakkhīnanti ujukameva.