止的分类的注释
Samathabhedavaṇṇanā
附随解释 · 23 段
诤事同义语等的注释
Adhikaraṇapariyāyavārādivaṇṇanā
293-4因为贪而争论,所以说“贪是前导”。其余各项也是这样。“处”等词是因的同义语。因为诸法依因安住,所以叫处;依因居住,所以叫事;依因存在,所以叫地。是谁在安住、居住、存在呢?就是诤事等。心成为善、不善或无记而争论,所以说“九因”。易怒、怀恨等是十二根。由于辱骂者以四种过失中的一种来指责,所以说“四种过失是处”。十四根,就是诤事中所说的十二根,再加身和语。
293-4.Lobhakāraṇāvivādanato ‘‘lobho pubbaṅgamo’’ti vuttaṃ. Evaṃ sesesu. Ṭhānānītiādīni kāraṇavevacanāni. Kāraṇañhi tiṭṭhanti etthāti ṭhānaṃ, vasanti etthāti vatthu, bhavanti etthāti bhūmīti vuccati. Ke tiṭṭhanti vasanti bhavanti cāti? Vivādādhikaraṇādayo. Kusalākusalābyākatacitto hutvā vivadanato ‘‘nava hetū’’ti vuttaṃ. Kodhano hoti upanāhītiādīni dvādasa mūlāni. Akkosantena hi catūsu vipattīsu ekena anuvadanato ‘‘catasso vipattiyo ṭhānānī’’ti vuttaṃ. Cuddasa mūlānīti vivādādhikaraṇe vuttā dvādasa, kāyo, vācā ca.
295-6七罪聚为处,这里说:“犯了罪又覆藏的人,他所犯的那个罪,在它之前所犯的罪就是处。”文中写道:“因为说‘无有犯诤事是善’,所以犯诤事没有善因,但善心是它的支分。”四甘马为处,这里说:“‘应当这样做’所规定的圣典,叫做甘马。按照所规定的圣典去做的人,他的行为叫做义务事。”又说:“或者依照圣典应当执行的相就是甘马,照那样执行就是义务事。”白、白二、白四甘马都从白产生,不请白甘马从不请白产生。文中写道:“义务事以一种平息法而平息、成就,这就是它的意思。”“有”就是存在。“如何有”就是怎样存在。诤事有两种,除了这两种以外,不能靠其他方式平息。
295-6.Satta āpattikkhandhā ṭhānānīti ettha ‘‘āpattiṃ āpajjitvā paṭicchādentassa yā āpatti hoti, tassā āpattiyā pubbe āpannā āpatti ṭhānaṃ hotī’’ti vuttaṃ. ‘‘Natthi āpattādhikaraṇaṃ kusalanti vacanato natthi āpattādhikaraṇassa kusalahetu, kusalacittaṃ pana aṅgaṃ hotī’’ti likhitaṃ. Cattāri kammāni ṭhānānīti ettha ‘‘evaṃ kattabbanti ṭhitapāḷi kammaṃ nāma. ‘Yathāṭhitapāḷivasena karontānaṃ kiriyā kiccādhikaraṇaṃ nāmā’’’ti vuttaṃ, ‘‘pāḷianusārena paṭikātabbalakkhaṇaṃ vā kammaṃ. Tatheva karaṇaṃ kiccādhikaraṇa’’nti ca. Ñattiñattidutiyañatticatutthakammāni ñattito jāyanti, apalokanakammaṃ apalokanato, ‘‘kiccādhikaraṇaṃ ekena samathena sammati sampajjatīti attho’’ti likhitaṃ. Siyunti honti. Kathañca siyāti kathaṃ hoti. Vivādādhikaraṇassa dveti te dve ṭhapetvā aññehi na sammati.
297共同的是它应当被平息。
297.Sādhāraṇāti taṃ sametabbā.
298属于那一部分,就是那一个份额。
298.Tabbhāgiyāti taṃkoṭṭhāsā.
299299. 有人问:一切止是否能和合一致地平息同一诤事?于是说:止与止有共通。止与止,可能有共通,也可能没有共通。
299. Ekādhikaraṇaṃ sabbe samathā samaggā hutvā sametuṃ bhabbāti pucchanto ‘‘samathā samathassa sādhāraṇā’’ti āha. Samathā samathassā siyā sādhāraṇā siyā asādhāraṇā.
300在“止与止同分”这一节里,道理也是这样。
300. Samathā samathassa tabbhāgiyavārepi eseva nayo.
301这些止,属于止的范畴,而不是现前毗尼,这就是这句话的意思。
301. Ime samathā samathā, na sammukhāvinayoti attho.
302诸止法也被称为“律”,所以律的这部分可能被举为“现前毗尼”。所谓“不是现前毗尼”,是指除了现前毗尼之外,其余像忆念毗尼等止息法。
302. ‘‘Samathā vinayo’’tipi vuccati, tasmā vinayo sammukhāvinayoti vinayavāro uddhaṭo siyā. Na sammukhāvinayoti sammukhāvinayaṃ ṭhapetvā sativinayādayo sesasamathā.
303303. 在僧团面前承认时,那个承认就叫做“僧团现前性”。因此他们说:“这是针对他承认的心,才说‘善巧于现前毗尼’等等。”现前毗尼并非不善,因为文中写道:“由法、律、人三方面的现前性组成的三支现前毗尼,离开这些就不存在。其中,以善心去做的时候是善的;阿拉汉做的时候是无记的。因为这些是不善的对立面,不善不可能生起,所以说‘现前毗尼并非不善’。”又写道:“以多数决来平息时,如果非法说的一方在取筹,法说者这边是善的;如果法说者这边的人在非法说者中取筹,就是不善的。在一切情况下,阿拉汉做的时候都是无记。不是阿拉汉的人故意给予忆念毗尼时,忆念毗尼是不善的。对不是疯狂的人给予不痴毗尼,对愚痴的人因为不知情而做自言毗尼,对清净的人做觅罪相毗尼,在大诤论中以及故意做的时候,如草覆地是不善的。”
303. Saṅghassa sammukhā paṭiññāte taṃ paṭijānanaṃ saṅghassa sammukhatā nāma hotīti ‘‘tassa paṭijānanacittaṃ sandhāya ‘sammukhāvinayo kusalo’tiādi vutta’’nti vadanti. Natthi sammukhāvinayo akusaloti ‘‘dhammavinayapuggalasammukhatāhi tivaṅgiko sammukhāvinayo etehi vinā natthi. Tattha kusalacittehi karaṇakāle kusalo, arahantānaṃ karaṇakāle abyākato, etesaṃ akusalapaṭipakkhattā akusalassa sambhavo natthi, tasmā ‘natthi sammukhāvinayo akusalo’ti vutta’’nti likhitaṃ. ‘‘Yebhuyyasikā adhammavādīhi vūpasamanakāle salākaggāhāpake dhammavādimhi kusalā, dhammavādīnampi adhammavādimhi salākaggāhāpake jāte akusalā, sabbattha arahato vaseneva abyākatatā, anarahato sañcicca sativinayadāne sativinayo akusalo, amūḷhavinayo anummattakassa dāne, paṭiññātakaraṇaṃ mūḷhassa ajānanato paṭiññāyakaraṇe, tassapāpiyasikā suddhassa karaṇe, tiṇavatthārakaṃ mahākalahe, sañcicca karaṇe ca akusala’’nti likhitaṃ.
关于“何处”的问答分段的注释
Yatthavārapucchāvāravaṇṇanā
304“可得”是提问。
304.Labbhatīti pucchā.
止息章的解答分注释
Samathavāravissajjanāvāravaṇṇanā
305305. “当以现前毗尼与……”等句,是对这个问题的解答。当以现前毗尼和多数决平息诤事时,在能获得多数决的地方,就能获得现前毗尼——应当这样在每一处建立关联。在能获得自言毗尼的地方,就能获得现前毗尼:在这里,一位、两位或多位犯了戒的比丘,被问“你犯了某某戒吗?”他承认“是”,这样就两者都获得了。其中,在前面所说的由僧团面前性、法面前性、律面前性、人面前性组成的现前毗尼中,如果在僧团面前作了承认,就是僧团面前性;如果就在那里说了戒,也就获得了法面前性和律面前性。如果不争论而互相承认,就是人面前性;如果在他面前说了戒,也就获得了法面前性和律面前性。如果只对一个人,或者在向一个人说戒的时候,说了“你看见吗?我看见”,那么在那里就获得了名为法面前性、律面前性、人面前性的现前毗尼和自言毗尼。
305.Yasmiṃ samaye sammukhāvinayena cātiādi tassā vissajjanaṃ. Yasmiṃ samaye sammukhāvinayena ca yebhuyyasikāya ca adhikaraṇaṃ vūpasammati, tasmiṃ samaye yattha yebhuyyasikā labbhati, tattha sammukhāvinayo labbhatīti evaṃ sabbattha sambandho. Yattha paṭiññātakaraṇaṃ labbhati, tattha sammukhāvinayo labbhatīti ettha ekaṃ vā dve vā bahū vā āpattiyo āpanno bhikkhu ‘‘imaṃ nāma āpattiṃ āpannosī’’ti pucchito ‘‘āmā’’ti āpattiṃ paṭijānāti, dvepi labbhanti. Tattha saṅghasammukhatā dhammavinayapuggalasammukhatāti evaṃ vuttasammukhāvinaye saṅghassa purato paṭiññātaṃ kataṃ ce, saṅghasammukhatā. Tattheva desitaṃ ce, dhammavinayasammukhatāyopi laddhā honti. Avivadantā aññamaññaṃ paṭijānanti ce, puggalasammukhatā. Tasseva santike desitaṃ ce, dhammavinayasammukhatāyopi laddhā honti. Ekasseva vā ekassa santike āpattidesanakāle ‘‘passasi, passāmī’’ti vutte tattha dhammavinayapuggalasammukhatāsaññito sammukhāvinayo ca paṭiññātakaraṇañca laddhaṃ hoti.
与相杂等章的注释
Saṃsaṭṭhavārādivaṇṇanā
306诤事的平息就叫作止息,它离开了诤事就不存在,因此不能把它分离出来另作区分。
306. Adhikaraṇānaṃ vūpasamova samatho nāma, so adhikaraṇaṃ vinā natthi, tasmā na ca labbhā vinibhujjitvā nānākaraṇaṃ kātuṃ.
309-310309-310. “止与诸止一起平息”,这里的“平息”意思是“成就”。另一种理解是:诤事平息、寂止下来,所以“多数决与现前毗尼一起成就”,意思是它和现前毗尼一起成就,而不是和忆念毗尼等一起成就,因为那些对它没有帮助。在“止与诸诤事一起平息”中,意思是止走向消失。
309-310.Samathā samathehi sammantīti ettha sammantīti sampajjanti. Adhikaraṇā vā pana sammanti vūpasammantīti attho, tasmā ‘‘yebhuyyasikā sammukhāvinayena sammatī’’ti imāya sammukhāvinayena saddhiṃ sampajjati, na sativinayādīhi tesaṃ tassā anupakārattāti attho. Samathā adhikaraṇehi sammantīti ettha samathā abhāvaṃ gacchantīti attho.
311311. “现前毗尼不通过争论诤事来平息”,这是一种读法。它与多数决有共通之处;而且最后又说“现前毗尼不被任何人平息”(《附随》313)。因此才说:现前毗尼本身并非应当通过止息或诤事来平息。忆念毗尼通过义务诤事来平息。不痴毗尼、觅罪相毗尼、如草覆地也各自通过义务诤事来平息。
311. ‘‘Sammukhāvinayo vivādādhikaraṇena na sammatī’’ti pāṭho. Yebhuyyasikāya samānabhāvato ca avasāne ‘‘sammukhāvinayo na kenaci sammatī’’ti (pari. 313) vuttattā ca sammukhāvinayo sayaṃ samathena vā adhikaraṇena vā sametabbo na hotīti katvā vutto. Sativinayo kiccādhikaraṇena sammati. Amūḷhavinayatassapāpiyasikatiṇavatthārakāpi kiccādhikaraṇena sammanti.
313争论诤事由义务诤事而平息,也就是像“请听我说,尊者……我投第一筹”这样,争论诤事便由义务诤事而平息。举罪诤事和犯戒诤事也由义务诤事而平息。有记载写道:“‘未作之业、恶作之业’——如此,义务诤事也由义务诤事而平息,应当这样理解这段文句。”不过,在某部复注中说:“在‘止息由诤事而平息’这句里,因为一切止息都由义务诤事而平息,所以应当采用‘止息由义务诤事而平息’这个文句。”
313.Vivādādhikaraṇaṃ kiccādhikaraṇena sammatīti ‘‘suṇātu me, bhante…pe… paṭhamaṃ salākaṃ nikkhipāmī’’ti evaṃ vivādādhikaraṇaṃ kiccādhikaraṇena sammati. Anuvādādhikaraṇaāpattādhikaraṇāpi kiccādhikaraṇena sammanti. ‘‘‘Akataṃ kammaṃ dukkaṭaṃ kamma’nti evaṃ kiccādhikaraṇampi kiccādhikaraṇena sammatīti evaṃ pāṭho veditabbo’’ti likhitaṃ. Aññatarasmiṃ pana gaṇṭhipade ‘‘‘samathā adhikaraṇehi sammantī’ti ettha yasmā sabbe samathā kiccādhikaraṇena sammanti, tasmā ‘samathā kiccādhikaraṇena sammantī’ti pāṭho gahetabbo’’ti vuttaṃ.
314争论诤事令哪种诤事生起时,仅仅说了一句“这不是法”,并不会令任何诤事生起。
314.Vivādādhikaraṇaṃkatamaṃ adhikaraṇaṃ samuṭṭhāpetīti ‘‘nāyaṃ dhammo’’ti vuttamattena kiñci adhikaraṇaṃ na samuṭṭhāpeti.
318-9“属于哪种诤事所摄”这一句的读法是这样的:所谓“争论诤事关联争论诤事”,意思是后来生起的争论关联最先生起的争论。“争论诤事关联两种止息”,意思是如同关联说“你们有能力平息这个”者那样,也如同被说“我们会平息那个”者们所包含的两种止息那样。
318-9. ‘‘Katamādhikaraṇapariyāpanna’’nti pāṭho. Vivādādhikaraṇaṃ vivādādhikaraṇaṃ bhajatīti paṭhamuppannavivādaṃ pacchā uppanno bhajati. Vivādādhikaraṇaṃ dve samathe bhajatīti ‘‘imaṃ vūpasametuṃ samatthā tumhe’’ti vadantaṃ viya bhajati ‘‘mayaṃ taṃ vūpasamessāmā’’ti vadantehi viya dvīhi samathehi saṅgahitaṃ.