礼敬彼世尊、阿拉汉、正自觉者
相应部
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa · Saṃyuttanikāyo
1. 道相应
1. Maggasaṃyuttaṃ
全书 412 段
1如是我闻:一时,世尊住在舍卫城(Sāvatthī)祇树给孤独园。在那里,世尊称呼诸比丘:“诸比丘。”那些比丘回答世尊:“尊者。”世尊如是说:
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
“诸比丘,无明是进入不善法的先导,无惭无愧紧随其后。对于被无明所覆、没有智慧的人,邪见便生起;有邪见者,邪思惟便生起;有邪思惟者,邪语便生起;有邪语者,邪业便生起;有邪业者,邪命便生起;有邪命者,邪精进便生起;有邪精进者,邪念便生起;有邪念者,邪定便生起。”
‘‘Avijjā, bhikkhave, pubbaṅgamā akusalānaṃ dhammānaṃ samāpattiyā, anvadeva ahirikaṃ anottappaṃ . Avijjāgatassa, bhikkhave, aviddasuno micchādiṭṭhi pahoti; micchādiṭṭhissa micchāsaṅkappo pahoti; micchāsaṅkappassa micchāvācā pahoti; micchāvācassa micchākammanto pahoti; micchākammantassa micchāājīvo pahoti; micchāājīvassa micchāvāyāmo pahoti; micchāvāyāmassa micchāsati pahoti; micchāsatissa micchāsamādhi pahoti.
“诸比丘,明是进入善法的先导,惭愧紧随其后。对于具有明与智慧的人,正见便生起;有正见者,正思惟便生起;有正思惟者,正语便生起;有正语者,正业便生起;有正业者,正命便生起;有正命者,正精进便生起;有正精进者,正念便生起;有正念者,正定便生起。”第一经。
‘‘Vijjā ca kho, bhikkhave, pubbaṅgamā kusalānaṃ dhammānaṃ samāpattiyā, anvadeva hirottappaṃ. Vijjāgatassa, bhikkhave , viddasuno sammādiṭṭhi pahoti; sammādiṭṭhissa sammāsaṅkappo pahoti; sammāsaṅkappassa sammāvācā pahoti; sammāvācassa sammākammanto pahoti; sammākammantassa sammāājīvo pahoti; sammāājīvassa sammāvāyāmo pahoti; sammāvāyāmassa sammāsati pahoti; sammāsatissa sammāsamādhi pahotī’’ti. Paṭhamaṃ.
2如是我闻:一时,世尊住在释迦族一个名为那伽罗迦的村落。阿难尊者(Ānanda)来到世尊跟前,向世尊礼敬后,退坐一面。坐定之后,阿难尊者对世尊这样说:“尊者,此半个梵行,即是善友之谊、善伴之谊、善同志之谊。”
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sakyesu viharati nagarakaṃ nāma sakyānaṃ nigamo. Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘upaḍḍhamidaṃ, bhante, brahmacariyaṃ, yadidaṃ – kalyāṇamittatā kalyāṇasahāyatā kalyāṇasampavaṅkatā’’ti.
“别这么说,阿难!别这么说,阿难!阿难,此即是整个梵行,也即是善友之谊、善伴之谊、善同志之谊。阿难,有善友、善伴、善同志的比丘,便可预期:他将修习圣八支道,他将多修习圣八支道。”
‘‘Mā hevaṃ, ānanda, mā hevaṃ, ānanda! Sakalamevidaṃ, ānanda, brahmacariyaṃ, yadidaṃ – kalyāṇamittatā kalyāṇasahāyatā kalyāṇasampavaṅkatā. Kalyāṇamittassetaṃ, ānanda, bhikkhuno pāṭikaṅkhaṃ kalyāṇasahāyassa kalyāṇasampavaṅkassa – ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvessati, ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkarissati.
“阿难,一位有善友、善伴、善交谊的比丘,如何修习圣八支道、多修习圣八支道呢?阿难,在此,比丘修习正见,依止于远离、依止于离贪、依止于灭、导向舍遣;他修习正思惟……修习正语……修习正业……修习正命……修习正精进……修习正念;他修习正定,依止于远离、依止于离贪、依止于灭、导向舍遣。阿难,一位有善友、善伴、善交谊的比丘,便是这样修习圣八支道、多修习圣八支道的。”
‘‘Kathañcānanda, bhikkhu kalyāṇamitto kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāveti, ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaroti? Idhānanda, bhikkhu sammādiṭṭhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ; sammāsaṅkappaṃ bhāveti vivekanissitaṃ …pe… sammāvācaṃ bhāveti …pe… sammākammantaṃ bhāveti…pe… sammāājīvaṃ bhāveti…pe… sammāvāyāmaṃ bhāveti…pe… sammāsatiṃ bhāveti…pe… sammāsamādhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. Evaṃ kho, ānanda, bhikkhu kalyāṇamitto kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāveti, ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaroti.
“阿难,还应从这一角度来理解:这完整的梵行,即是善友之谊、善伴之谊、善同志之谊。阿难,的确,依靠我这样的善友,有生法的众生从生中解脱;有老法的众生从老中解脱;有死法的众生从死中解脱;有愁、悲、苦、忧、恼法的众生从愁、悲、苦、忧、恼中解脱。阿难,由这一角度便应如此了知:这整个梵行,就是善友之谊、善伴之谊、善同志之谊。”第二经。
‘‘Tadamināpetaṃ , ānanda, pariyāyena veditabbaṃ yathā sakalamevidaṃ brahmacariyaṃ, yadidaṃ – kalyāṇamittatā kalyāṇasahāyatā kalyāṇasampavaṅkatā. Mamañhi, ānanda, kalyāṇamittaṃ āgamma jātidhammā sattā jātiyā parimuccanti; jarādhammā sattā jarāya parimuccanti; maraṇadhammā sattā maraṇena parimuccanti; sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadhammā sattā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsehi parimuccanti. Iminā kho etaṃ, ānanda, pariyāyena veditabbaṃ yathā sakalamevidaṃ brahmacariyaṃ, yadidaṃ – kalyāṇamittatā kalyāṇasahāyatā kalyāṇasampavaṅkatā’’ti. Dutiyaṃ.
3. 舍利弗经
3. Sāriputtasuttaṃ
3舍卫城因缘。那时,具寿舍利弗(Sāriputta)来到世尊处,向世尊礼敬后,退坐一面。坐定后,具寿舍利弗对世尊说:“尊者,这整个梵行,便是善友之谊、善伴之谊、善同志之谊。”
Sāvatthinidānaṃ. Atha kho āyasmā sāriputto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā sāriputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sakalamidaṃ, bhante, brahmacariyaṃ, yadidaṃ – kalyāṇamittatā kalyāṇasahāyatā kalyāṇasampavaṅkatā’’ti.
“萨度(sādhu,古译:善哉),萨度,舍利弗!舍利弗,这完整的梵行,即是善友之谊、善伴之谊、善同志之谊。舍利弗,对于有善友、有善伴、有善同志的比丘,可预期他会修习八支圣道,多修八支圣道。那么,怎样的比丘才是有善友、有善伴、有善同志,能修习八支圣道、多修八支圣道呢?
‘‘Sādhu sādhu, sāriputta! Sakalamidaṃ, sāriputta, brahmacariyaṃ, yadidaṃ – kalyāṇamittatā kalyāṇasahāyatā kalyāṇasampavaṅkatā. Kalyāṇamittassetaṃ, sāriputta, bhikkhuno pāṭikaṅkhaṃ kalyāṇasahāyassa kalyāṇasampavaṅkassa – ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvessati, ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkarissati. Kathañca, sāriputta, bhikkhu kalyāṇamitto kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāveti, ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaroti?
“舍利弗,在此,比丘修习正见,依于远离、依于离贪、依于灭尽、导向舍遣……修习正定,依于远离、依于离贪、依于灭尽、导向舍遣。舍利弗,有善友、有善伴、有善交的比丘,正是这样修习八支圣道、多修八支圣道。
‘‘Idha, sāriputta, bhikkhu sammādiṭṭhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ…pe… sammāsamādhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. Evaṃ kho, sāriputta, bhikkhu kalyāṇamitto kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāveti, ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaroti.
“舍利弗,也应通过这个角度了知:整个梵行就是善友之谊、善伴之谊、善同志之谊。舍利弗,确实,因为我作为善友,有生法的众生得以从生解脱,有老法的众生从老解脱,有死法的众生从死解脱,有愁、悲、苦、忧、恼法的众生从愁、悲、苦、忧、恼中解脱。舍利弗,应通过这个角度如此了知:整个梵行就是善友之谊、善伴之谊、善同志之谊。”第三经。
‘‘Tadamināpetaṃ, sāriputta, pariyāyena veditabbaṃ yathā sakalamidaṃ brahmacariyaṃ, yadidaṃ – kalyāṇamittatā kalyāṇasahāyatā kalyāṇasampavaṅkatā. Mamañhi, sāriputta, kalyāṇamittaṃ āgamma jātidhammā sattā jātiyā parimuccanti; jarādhammā sattā jarāya parimuccanti; maraṇadhammā sattā maraṇena parimuccanti; sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadhammā sattā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsehi parimuccanti. Iminā kho etaṃ, sāriputta, pariyāyena veditabbaṃ yathā sakalamidaṃ brahmacariyaṃ, yadidaṃ – kalyāṇamittatā kalyāṇasahāyatā kalyāṇasampavaṅkatā’’ti. Tatiyaṃ.
4. 生闻婆罗门经
4. Jāṇussoṇibrāhmaṇasuttaṃ
4舍卫城。那时,阿难尊者于午前时分,着下衣,持钵与上衣,入舍卫城托钵。他望见婆罗门生闻(Jāṇussoṇi)驾着全白的母马车,正从舍卫城出城。那套车的马是纯白的,配着白色的饰具;车是白的;随从皆着白衣;缰绳是白的;鞭杖是白的;伞盖是白的;头巾是白的;衣服是白的;鞋是白的;还有一柄白色的马尾拂尘为他扇着风。众人见此情景,便这样说道:“啊!这真是梵天神之车!这真像是梵天神之车的样子!”
Sāvatthinidānaṃ. Atha kho āyasmā ānando pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisi. Addasā kho āyasmā ānando jāṇussoṇiṃ brāhmaṇaṃ sabbasetena vaḷavābhirathena sāvatthiyā niyyāyantaṃ. Setā sudaṃ assā yuttā honti setālaṅkārā, seto ratho, setaparivāro, setā rasmiyo, setā patodalaṭṭhi, setaṃ chattaṃ, setaṃ uṇhīsaṃ , setāni vatthāni, setā upāhanā, setāya sudaṃ vālabījaniyā bījīyati. Tamenaṃ jano disvā evamāha – ‘‘brahmaṃ vata, bho, yānaṃ! Brahmayānarūpaṃ vata, bho’’ti!!
那时,阿难尊者在舍卫城托钵巡行,食毕,从托钵处返回后,便去往世尊那里。到后,向世尊礼敬,退坐一面。退坐一面后,阿难尊者对世尊这样说:
Atha kho āyasmā ānando sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto yena bhagavā tenupasaṅkami ; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca –
“尊者,今日午前,我着下衣,持钵与上衣,入舍卫城乞食。尊者,我看见婆罗门生闻乘着全白的母马车,正从舍卫城出城。那些马是纯白的,装具也是白的;车是白的;随从身着白衣;缰绳是白的;鞭杖是白的;伞盖是白的;头巾是白的;衣服是白的;鞋子是白的;还有人用白色的马尾拂尘为他扇风。人们看见了便这样说:‘啊,这真是梵天神之车!这真像梵天神之车的模样!’尊者,在此法与律中,是否也能施设梵天神之车呢?”
‘‘Idhāhaṃ, bhante, pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisiṃ. Addasaṃ khvāhaṃ, bhante, jāṇussoṇiṃ brāhmaṇaṃ sabbasetena vaḷavābhirathena sāvatthiyā niyyāyantaṃ. Setā sudaṃ assā yuttā honti setālaṅkārā, seto ratho, setaparivāro, setā rasmiyo, setā patodalaṭṭhi, setaṃ chattaṃ, setaṃ uṇhīsaṃ, setāni vatthāni, setā upāhanā, setāya sudaṃ vālabījaniyā bījīyati. Tamenaṃ jano disvā evamāha – ‘brahmaṃ vata, bho, yānaṃ! Brahmayānarūpaṃ vata, bho’ti!! Sakkā nu kho, bhante, imasmiṃ dhammavinaye brahmayānaṃ paññāpetu’’nti?
世尊说:“可以的,阿难。阿难,这正是圣八支道的别名:‘梵天车乘’、‘法车乘’、‘无上战胜’。”
‘‘Sakkā , ānandā’’ti bhagavā avoca – ‘‘imasseva kho etaṃ, ānanda, ariyassa aṭṭhaṅgikassa maggassa adhivacanaṃ – ‘brahmayānaṃ’ itipi, ‘dhammayānaṃ’ itipi, ‘anuttaro saṅgāmavijayo’ itipī’’ti.
“阿难,正见修习、多修习,最终导向贪的调伏、嗔的调伏、痴的调伏。阿难,正思惟修习、多修习,最终导向贪的调伏、嗔的调伏、痴的调伏。阿难,正语修习、多修习,最终导向贪的调伏、嗔的调伏、痴的调伏。阿难,正业修习、多修习,最终导向贪的调伏、嗔的调伏、痴的调伏。阿难,正命修习、多修习,最终导向贪的调伏、嗔的调伏、痴的调伏。阿难,正精进修习、多修习,最终导向贪的调伏、嗔的调伏、痴的调伏。阿难,正念修习、多修习,最终导向贪的调伏、嗔的调伏、痴的调伏。阿难,正定修习、多修习,最终导向贪的调伏、嗔的调伏、痴的调伏。”
‘‘Sammādiṭṭhi, ānanda, bhāvitā bahulīkatā rāgavinayapariyosānā hoti, dosavinayapariyosānā hoti, mohavinayapariyosānā hoti. Sammāsaṅkappo, ānanda, bhāvito bahulīkato rāgavinayapariyosāno hoti, dosavinayapariyosāno hoti, mohavinayapariyosāno hoti. Sammāvācā, ānanda, bhāvitā bahulīkatā rāgavinayapariyosānā hoti, dosa…pe… mohavinayapariyosānā hoti. Sammākammanto, ānanda, bhāvito bahulīkato rāgavinayapariyosāno hoti, dosa… mohavinayapariyosāno hoti. Sammāājīvo, ānanda, bhāvito bahulīkato rāgavinayapariyosāno hoti, dosa… mohavinayapariyosāno hoti . Sammāvāyāmo, ānanda, bhāvito bahulīkato rāgavinayapariyosāno hoti, dosa… mohavinayapariyosāno hoti. Sammāsati, ānanda, bhāvitā bahulīkatā rāgavinayapariyosānā hoti, dosa… mohavinayapariyosānā hoti. Sammāsamādhi, ānanda, bhāvito bahulīkato rāgavinayapariyosāno hoti, dosa… mohavinayapariyosāno hoti.
“阿难,依此义理当知,这圣八支道又可称为‘梵乘’、‘法乘’,及‘无上战胜’。”世尊如是说。说已,善逝、导师复说此偈:
‘‘Iminā kho etaṃ, ānanda, pariyāyena veditabbaṃ yathā imassevetaṃ ariyassa aṭṭhaṅgikassa maggassa adhivacanaṃ – ‘brahmayānaṃ’ itipi, ‘dhammayānaṃ’ itipi, ‘anuttaro saṅgāmavijayo’ itipī’’ti. Idamavoca bhagavā. Idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā –
“信与慧,其二法恒系于轭;
惭为车辕,意为系绳,念为守护的车夫。”
“此车以戒为庄严,禅那为轴,精进为轮,
舍与定为车辕,无欲为围覆。
“无嗔、无害及远离为其武器。”
“忍辱为铠甲,趣向离轭安稳。”
“这生于自身的,即是无上梵乘;
智者被引导离开世间,必定获得胜利。”第四经。
‘‘Yassa saddhā ca paññā ca, dhammā yuttā sadā dhuraṃ; Hirī īsā mano yottaṃ, sati ārakkhasārathi. ‘‘Ratho sīlaparikkhāro, jhānakkho cakkavīriyo; Upekkhā dhurasamādhi, anicchā parivāraṇaṃ. ‘‘Abyāpādo avihiṃsā, viveko yassa āvudhaṃ; Titikkhā cammasannāho , yogakkhemāya vattati. ‘‘Etadattani sambhūtaṃ, brahmayānaṃ anuttaraṃ; Niyyanti dhīrā lokamhā, aññadatthu jayaṃ jaya’’nti. catutthaṃ;
5. 何义经
5. Kimatthiyasuttaṃ
5舍卫城因缘。那时,众多比丘来到世尊这里……退坐一面。坐定后,那些比丘对世尊这样说:
Sāvatthinidānaṃ. Atha kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu…pe… ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ –
“尊者,有些外道游方者这样问我们:‘贤友们,你们在沙门乔达摩(Gotama)座下修习梵行,目的是什么?’ 尊者,被这样问时,我们如此回答他们:‘贤友,我们为了遍知苦,而在世尊座下修习梵行。’ 尊者,我们这样回答,是否恰当地宣说了世尊的教导?是否没有以不实之词诽谤世尊?是否如法随法地作了宣说?是否不会有任何如法的论说招致呵责?”
‘‘Idha no, bhante, aññatitthiyā paribbājakā amhe evaṃ pucchanti – ‘kimatthiyaṃ, āvuso, samaṇe gotame brahmacariyaṃ vussatī’ti? Evaṃ puṭṭhā mayaṃ, bhante, tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ evaṃ byākaroma – ‘dukkhassa kho, āvuso, pariññatthaṃ bhagavati brahmacariyaṃ vussatī’ti. Kacci mayaṃ, bhante, evaṃ puṭṭhā evaṃ byākaramānā vuttavādino ceva bhagavato homa, na ca bhagavantaṃ abhūtena abbhācikkhāma, dhammassa cānudhammaṃ byākaroma, na ca koci sahadhammiko vādānuvādo gārayhaṃ ṭhānaṃ āgacchatī’’ti?
“诸比丘,你们如此被问,又如此作答,确是在称说我所说的话,不以不实之词诽谤我,又能随顺法义而解答,不会让任何如法的论说与评断,落在应受呵责之处。因为,在我座下修习梵行,正是为了遍知苦。诸比丘,如果外道游方者这样问你们:‘贤友,那么,有道路、有途径能遍知此苦吗?’诸比丘,被这样问时,你们应对那些外道游方者这样回答:‘贤友,有道路、有途径能遍知此苦。’”
‘‘Taggha tumhe, bhikkhave, evaṃ puṭṭhā evaṃ byākaramānā vuttavādino ceva me hotha, na ca maṃ abhūtena abbhācikkhatha, dhammassa cānudhammaṃ byākarotha, na ca koci sahadhammiko vādānuvādo gārayhaṃ ṭhānaṃ āgacchati. Dukkhassa hi pariññatthaṃ mayi brahmacariyaṃ vussati. Sace vo, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā evaṃ puccheyyuṃ – ‘atthi panāvuso, maggo, atthi paṭipadā etassa dukkhassa pariññāyā’ti, evaṃ puṭṭhā tumhe, bhikkhave, tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ evaṃ byākareyyātha – ‘atthi kho, āvuso, maggo, atthi paṭipadā etassa dukkhassa pariññāyā’’’ti.
“那么,诸比丘,什么是道路,什么是遍知此苦的途径呢?就是这圣八支道,也就是:正见……(中略)……正定。诸比丘,这就是道路,这就是遍知此苦的途径。诸比丘,你们被这样问时,便应这样为那些外道游方者解说。” 第五经。
‘‘Katamo ca, bhikkhave, maggo, katamā paṭipadā etassa dukkhassa pariññāyāti? Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi. Ayaṃ, bhikkhave, maggo, ayaṃ paṭipadā etassa dukkhassa pariññāyāti. Evaṃ puṭṭhā tumhe, bhikkhave, tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ evaṃ byākareyyāthā’’ti. Pañcamaṃ.
6. 某位比丘经第一
6. Paṭhamaaññatarabhikkhusuttaṃ
6舍卫城因缘。那时,有一位比丘来到世尊处……在一旁坐定后,对世尊这样说:“尊者,人们说‘梵行、梵行’。尊者,什么是梵行?什么是梵行的终极目标?”
Sāvatthinidānaṃ . Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami…pe… ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘‘brahmacariyaṃ, brahmacariya’nti, bhante, vuccati. Katamaṃ nu kho, bhante, brahmacariyaṃ, katamaṃ brahmacariyapariyosāna’’nti?
“比丘,此圣八支道即是梵行,即:正见……正定。比丘,贪的灭尽、嗔的灭尽、痴的灭尽——这便是梵行的终极目标。”第六经。
‘‘Ayameva kho, bhikkhu, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo brahmacariyaṃ, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi . Yo kho, bhikkhu, rāgakkhayo dosakkhayo mohakkhayo – idaṃ brahmacariyapariyosāna’’nti. Chaṭṭhaṃ.
7. 某比丘经第二
7. Dutiyaaññatarabhikkhusuttaṃ
7在舍卫城。那时,一位比丘来到世尊处……在一旁坐定后,那位比丘对世尊这样说道:
Sāvatthinidānaṃ. Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami…pe… ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca –
“尊者,常言‘调伏贪、调伏嗔、调伏痴’。尊者,这‘调伏贪、调伏嗔、调伏痴’所指为何?”
“比丘,这是‘涅槃界’的异名——即调伏贪、调伏嗔、调伏痴。依此而说诸漏灭尽。”
‘‘‘Rāgavinayo dosavinayo mohavinayo’ti, bhante, vuccati. Kissa nu kho etaṃ, bhante, adhivacanaṃ – ‘rāgavinayo dosavinayo mohavinayo’’’ti? ‘‘Nibbānadhātuyā kho etaṃ, bhikkhu, adhivacanaṃ – ‘rāgavinayo dosavinayo mohavinayo’ti. Āsavānaṃ khayo tena vuccatī’’ti.
听了这话,那位比丘对世尊说道:“尊者,常言‘不死、不死’。尊者,什么是不死?什么是通往不死之路?”
“比丘,贪的灭尽、嗔的灭尽、痴的灭尽,便名为不死。而这条圣八支道正是通往不死之路,即:正见……正定。”第七经。
Evaṃ vutte so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘‘amataṃ, amata’nti, bhante, vuccati. Katamaṃ nu kho, bhante, amataṃ, katamo amatagāmimaggo’’ti? ‘‘Yo kho, bhikkhu, rāgakkhayo dosakkhayo mohakkhayo – idaṃ vuccati amataṃ. Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo amatagāmimaggo, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhī’’ti. Sattamaṃ.
8. 分别经
8. Vibhaṅgasuttaṃ
8舍卫城。
“诸比丘,我要为你们解说、分析圣八支道。你们要谛听,好好作意,我要说了。”
“是的,世尊。”那些比丘回应世尊。
世尊这样说:
Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Ariyaṃ vo, bhikkhave, aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ desessāmi vibhajissāmi. Taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
“诸比丘,什么是圣八支道呢?那就是:正见……(中略)……正定。
‘‘Katamo ca, bhikkhave, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo? Seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi.
“诸比丘,什么是正见呢?诸比丘,就是于苦的智、于苦集的智、于苦灭的智、于导向苦灭之道的智。诸比丘,这称为正见。
‘‘Katamā ca, bhikkhave, sammādiṭṭhi? Yaṃ kho, bhikkhave, dukkhe ñāṇaṃ, dukkhasamudaye ñāṇaṃ , dukkhanirodhe ñāṇaṃ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṃ – ayaṃ vuccati, bhikkhave, sammādiṭṭhi.
“诸比丘,什么是正思惟呢?诸比丘,就是出离思惟、无瞋思惟、无害思惟。诸比丘,这称为正思惟。
‘‘Katamo ca, bhikkhave, sammāsaṅkappo? Yo kho, bhikkhave, nekkhammasaṅkappo , abyāpādasaṅkappo, avihiṃsāsaṅkappo – ayaṃ vuccati, bhikkhave, sammāsaṅkappo.
“诸比丘,什么是正语呢?诸比丘,就是远离妄语、远离离间语、远离粗恶语、远离杂秽语。诸比丘,这称为正语。
‘‘Katamā ca, bhikkhave, sammāvācā? Yā kho, bhikkhave, musāvādā veramaṇī, pisuṇāya vācāya veramaṇī, pharusāya vācāya veramaṇī, samphappalāpā veramaṇī – ayaṃ vuccati, bhikkhave, sammāvācā.
“诸比丘,什么是正业?即远离杀生、远离不与取、远离非梵行。诸比丘,这称为正业。
‘‘Katamo ca, bhikkhave, sammākammanto? Yā kho, bhikkhave, pāṇātipātā veramaṇī, adinnādānā veramaṇī, abrahmacariyā veramaṇī – ayaṃ vuccati, bhikkhave, sammākammanto.
“诸比丘,什么是正命?诸比丘,在此,圣弟子舍离邪命,以正命维持生活。诸比丘,这就称为正命。”
‘‘Katamo ca, bhikkhave, sammāājīvo? Idha, bhikkhave, ariyasāvako micchāājīvaṃ pahāya sammāājīvena jīvitaṃ kappeti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, sammāājīvo.
“诸比丘,什么是正精进?诸比丘,在此,比丘为使未生起的邪恶不善法不生起,生起意欲、努力用功、激发精进、策励心、勤奋修习;为使已生起的邪恶不善法断除,生起意欲、努力用功、激发精进、策励心、勤奋修习;为使未生起的善法生起,生起意欲、努力用功、激发精进、策励心、勤奋修习;为使已生起的善法保持、不忘失、增长、广大、圆满修习,生起意欲、努力用功、激发精进、策励心、勤奋修习。诸比丘,这称为正精进。
‘‘Katamo ca, bhikkhave, sammāvāyāmo? Idha, bhikkhave, bhikkhu anuppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ anuppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati, uppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya chandaṃ janeti…pe… anuppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ uppādāya chandaṃ janeti…pe… uppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati – ayaṃ vuccati, bhikkhave, sammāvāyāmo.
“诸比丘,什么是正念呢?诸比丘,一位比丘于身随观身而住,精勤、正知、具念,调伏世间贪忧;于受随观受而住,精勤、正知、具念,调伏世间贪忧;于心随观心而住,精勤、正知、具念,调伏世间贪忧;于法随观法而住,精勤、正知、具念,调伏世间贪忧。诸比丘,这便称为正念。
‘‘Katamā ca, bhikkhave, sammāsati? Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; vedanāsu vedanānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; citte cittānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ – ayaṃ vuccati, bhikkhave, sammāsati.
“诸比丘,什么是正定呢?诸比丘,一位比丘舍离欲乐、舍离不善法,有寻有伺,由远离所生的喜与乐,进入并安住于初禅。寻与伺止息后,内心清净,心念专一,无寻无伺,由定所生的喜与乐,进入并安住于第二禅。喜消退后,他安住于舍,具念、正知,以身感受乐,正如圣者们所宣说的那样:‘他是一个具舍、具念、安住于乐的人’,进入并安住于第三禅。舍断乐与舍断苦后,先前已有的喜与忧灭没,具足不苦不乐、由舍与念的清净所成,进入并安住于第四禅。诸比丘,这称为正定。此为”第八经。
‘‘Katamo ca, bhikkhave, sammāsamādhi? Idha, bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno, sukhañca kāyena paṭisaṃvedeti, yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti – ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati – ayaṃ vuccati, bhikkhave, sammāsamādhī’’ti. Aṭṭhamaṃ.
9舍卫城为缘起。
诸比丘,譬如一粒稻芒或麦芒,若其朝向错误,当人以手或脚踩踏时,能刺破手或脚、令血流出——这是不可能发生的事。
这为何故?
诸比丘,因那颗芒朝向错误。
同样地,诸比丘,若有一位比丘,其见不正,其修道不正,而能刺破无明、生起明、证悟涅槃——这绝无可能。
这为何故?
诸比丘,因其见不正。
Sāvatthinidānaṃ . ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, sālisūkaṃ vā yavasūkaṃ vā micchāpaṇihitaṃ hatthena vā pādena vā akkantaṃ hatthaṃ vā pādaṃ vā bhindissati , lohitaṃ vā uppādessatīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Taṃ kissa hetu? Micchāpaṇihitattā, bhikkhave, sūkassa. Evameva kho, bhikkhave, so vata bhikkhu micchāpaṇihitāya diṭṭhiyā micchāpaṇihitāya maggabhāvanāya avijjaṃ bhindissati, vijjaṃ uppādessati, nibbānaṃ sacchikarissatīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Taṃ kissa hetu? Micchāpaṇihitattā, bhikkhave, diṭṭhiyā.
“诸比丘,譬如一根稻芒或一根麦芒,若被正确安立,当以手或脚踩踏时,便能刺穿手足,或引生血液——这确有可能。这是什么缘故呢?诸比丘,因为那芒正确安立。同样地,诸比丘,若一位比丘以正确安立之见、正确安立之道修习,便能刺破无明,生起明,证悟涅槃——这确有可能。这是什么缘故呢?诸比丘,因为其见正确安立。
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, sālisūkaṃ vā yavasūkaṃ vā sammāpaṇihitaṃ hatthena vā pādena vā akkantaṃ hatthaṃ vā pādaṃ vā bhindissati, lohitaṃ vā uppādessatīti – ṭhānametaṃ vijjati. Taṃ kissa hetu? Sammāpaṇihitattā, bhikkhave , sūkassa. Evameva kho, bhikkhave, so vata bhikkhu sammāpaṇihitāya diṭṭhiyā sammāpaṇihitāya maggabhāvanāya avijjaṃ bhindissati, vijjaṃ uppādessati, nibbānaṃ sacchikarissatīti – ṭhānametaṃ vijjati. Taṃ kissa hetu? Sammāpaṇihitattā, bhikkhave, diṭṭhiyā.
“诸比丘,一位比丘如何以正确安立的见、以正确修习的道,来刺破无明、生起明、证悟涅槃呢?诸比丘,于此,一位比丘修习正见,依止远离、依止离贪、依止灭、转向舍遣……修习正定,依止远离、依止离贪、依止灭、转向舍遣。诸比丘,如此,比丘以正确安立的见、正确修习的道,刺破无明、生起明、证悟涅槃。”第九经。
‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu sammāpaṇihitāya diṭṭhiyā sammāpaṇihitāya maggabhāvanāya avijjaṃ bhindati, vijjaṃ uppādeti, nibbānaṃ sacchikarotīti? Idha, bhikkhave, bhikkhu sammādiṭṭhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ…pe… sammāsamādhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu sammāpaṇihitāya diṭṭhiyā sammāpaṇihitāya maggabhāvanāya avijjaṃ bhindati, vijjaṃ uppādeti, nibbānaṃ sacchikarotī’’ti. Navamaṃ.
10. 南迪亚经
10. Nandiyasuttaṃ
10在舍卫城。那时,游方者南迪亚(Nandiya)前往世尊处,到了之后,与世尊相互问候。互致友好、值得忆念的交谈后,在一旁坐下。坐在一旁的游方者南迪亚对世尊这样说:“乔达摩尊者,有多少法,修习、多修之后,能导向涅槃、以涅槃为彼岸、以涅槃为究竟?”
Sāvatthinidānaṃ. Atha kho nandiyo paribbājako yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho nandiyo paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kati nu kho, bho gotama, dhammā bhāvitā bahulīkatā nibbānaṅgamā honti nibbānaparāyanā nibbānapariyosānā’’ti?
“南迪亚,这八法,修习、多修之后,能导向涅槃、以涅槃为彼岸、以涅槃为究竟。哪八法?即:正见……(中略)……正定。南迪亚,修习、多修这八法,便能导向涅槃、以涅槃为彼岸、以涅槃为究竟。” 听闻此言,游方者南迪亚对世尊这样说:“真是殊胜啊,乔达摩尊者!真是殊胜啊,乔达摩尊者!……(中略)……愿乔达摩尊者忆持我为近事男,从今日起,尽形寿皈依。”
第十经。
‘‘Aṭṭhime kho, nandiya, dhammā bhāvitā bahulīkatā nibbānaṅgamā honti nibbānaparāyanā nibbānapariyosānā. Katame aṭṭha? Seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi. Ime kho, nandiya, aṭṭha dhammā bhāvitā bahulīkatā nibbānaṅgamā honti nibbānaparāyanā nibbānapariyosānā’’ti. Evaṃ vutte nandiyo paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ , bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama …pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Dasamaṃ.
无明经、半经,舍利弗与婆罗门;
为何义经、两位比丘经、分别经、针经与南迪亚游方者经。
Avijjañca upaḍḍhañca, sāriputto ca brāhmaṇo; Kimatthiyo ca dve bhikkhū, vibhaṅgo sūkanandiyāti.