5. 不放逸略说品
5. Appamādapeyyālavaggo
1. 道相应 · 23 段
1. 如来经
1. Tathāgatasuttaṃ
139在舍卫城。诸比丘,一切有情——不论无足、二足、四足或多足,有色或无色,有想、无想或非想非非想——如来,阿拉汉、正自觉者,被称为他们当中的最上者。同样地,诸比丘,一切善法皆以不放逸为根本,汇归于不放逸;不放逸被称为这些法中的最上者。诸比丘,对于不放逸的比丘,应可预期:他将修习圣八支道,并多修习圣八支道。诸比丘,比丘如何不放逸地修习及多修习圣八支道呢?诸比丘,在此,比丘修习依止远离、依止离贪、依止灭、回向于舍的正见……修习依止远离、依止离贪、依止灭、回向于舍的正定。诸比丘,比丘如此不放逸地修习圣八支道,多修习圣八支道。
Sāvatthinidānaṃ . ‘‘Yāvatā, bhikkhave, sattā apadā vā dvipadā vā catuppadā vā bahuppadā vā rūpino vā arūpino vā saññino vā asaññino vā nevasaññīnāsaññino vā, tathāgato tesaṃ aggamakkhāyati arahaṃ sammāsambuddho; evameva kho, bhikkhave, ye keci kusalā dhammā, sabbe te appamādamūlakā appamādasamosaraṇā; appamādo tesaṃ dhammānaṃ aggamakkhāyati. Appamattassetaṃ, bhikkhave, bhikkhuno pāṭikaṅkhaṃ – ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvessati ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkarissati. Kathañca, bhikkhave, bhikkhu appamatto ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāveti ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaroti? Idha, bhikkhave, bhikkhu sammādiṭṭhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ…pe… sammāsamādhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu appamatto ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāveti ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkarotī’’ti.
“诸比丘!在所有众生之中——无论是无足的、二足的、四足的,还是多足的;无论是有色的、无色的;有想的、无想的,或是非想非非想的——如来被尊为最上者、阿拉汉、正自觉者。同样地,诸比丘!凡是任何善法,都以不放逸为根本,都汇归于不放逸;不放逸在这些法之中,被尊为最上者。诸比丘!对于不放逸的比丘,这是应当期待的:他将修习圣八支道,将多修习圣八支道。那么,比丘如何以不放逸修习、多修习圣八支道呢?诸比丘!在此,比丘修习以调伏贪为终极、以调伏嗔为终极、以调伏痴为终极的正见……修习以调伏贪为终极、以调伏嗔为终极、以调伏痴为终极的正定。诸比丘!比丘便是这样以不放逸修习、多修习圣八支道的。”
‘‘Yāvatā, bhikkhave, sattā apadā vā dvipadā vā catuppadā vā bahuppadā vā rūpino vā arūpino vā saññino vā asaññino vā nevasaññīnāsaññino vā, tathāgato tesaṃ aggamakkhāyati arahaṃ sammāsambuddho; evameva kho, bhikkhave, ye keci kusalā dhammā, sabbe te appamādamūlakā appamādasamosaraṇā; appamādo tesaṃ dhammānaṃ aggamakkhāyati. Appamattassetaṃ, bhikkhave, bhikkhuno pāṭikaṅkhaṃ – ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvessati, ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkarissati. Kathañca , bhikkhave, bhikkhu appamatto ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāveti ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaroti? Idha, bhikkhave, bhikkhu sammādiṭṭhiṃ bhāveti rāgavinayapariyosānaṃ dosavinayapariyosānaṃ mohavinayapariyosānaṃ…pe… sammāsamādhiṃ bhāveti rāgavinayapariyosānaṃ dosavinayapariyosānaṃ mohavinayapariyosānaṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu appamatto ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāveti ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkarotī’’ti.
“诸比丘!在所有众生之中——无论是无足的、二足的、四足的,还是多足的;无论是有色的、无色的;有想的、无想的,或是非想非非想的——如来被尊为最上者、阿拉汉、正自觉者。同样地,诸比丘!凡是任何善法,都以不放逸为根本,都汇归于不放逸;不放逸在这些法之中,被尊为最上者。诸比丘!对于不放逸的比丘,这是应当期待的:他将修习圣八支道,将多修习圣八支道。那么,比丘如何以不放逸修习、多修习圣八支道呢?诸比丘!在此,比丘修习汇入不死、以不死为彼岸、以不死为终极的正见……修习汇入不死、以不死为彼岸、以不死为终极的正定。诸比丘!比丘便是这样以不放逸修习、多修习圣八支道的。”
‘‘Yāvatā, bhikkhave, sattā apadā vā dvipadā vā catuppadā vā bahuppadā vā rūpino vā arūpino vā saññino vā asaññino vā nevasaññīnāsaññino vā, tathāgato tesaṃ aggamakkhāyati arahaṃ sammāsambuddho; evameva kho, bhikkhave, ye keci kusalā dhammā, sabbe te appamādamūlakā appamādasamosaraṇā; appamādo tesaṃ dhammānaṃ aggamakkhāyati. Appamattassetaṃ, bhikkhave, bhikkhuno pāṭikaṅkhaṃ – ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvessati ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkarissati. Kathañca, bhikkhave, bhikkhu appamatto ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāveti ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaroti? Idha , bhikkhave, bhikkhu sammādiṭṭhiṃ bhāveti amatogadhaṃ amataparāyanaṃ amatapariyosānaṃ…pe… sammāsamādhiṃ bhāveti amatogadhaṃ amataparāyanaṃ amatapariyosānaṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu appamatto ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāveti ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkarotī’’ti.
“诸比丘!在所有众生之中——无论是无足的、二足的、四足的,还是多足的;无论是有色的、无色的;有想的、无想的,或是非想非非想的——如来被尊为最上者、阿拉汉、正自觉者。同样地,诸比丘!凡是任何善法,都以不放逸为根本,都汇归于不放逸;不放逸在这些法之中,被尊为最上者。诸比丘!对于不放逸的比丘,这是应当期待的:他将修习圣八支道,将多修习圣八支道。那么,比丘如何以不放逸修习、多修习圣八支道呢?诸比丘!在此,比丘修习倾向于涅槃、趣向涅槃、朝向涅槃的正见……修习倾向于涅槃、趣向涅槃、朝向涅槃的正定。诸比丘!比丘便是这样以不放逸修习、多修习圣八支道的。”第一经。
‘‘Yāvatā , bhikkhave, sattā apadā vā dvipadā vā catuppadā vā bahuppadā vā rūpino vā arūpino vā saññino vā asaññino vā nevasaññīnāsaññino vā, tathāgato tesaṃ aggamakkhāyati arahaṃ sammāsambuddho; evameva kho, bhikkhave, ye keci kusalā dhammā, sabbe te appamādamūlakā appamādasamosaraṇā; appamādo tesaṃ dhammānaṃ aggamakkhāyati. Appamattassetaṃ, bhikkhave, bhikkhuno pāṭikaṅkhaṃ – ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvessati ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkarissati. Kathañca, bhikkhave, bhikkhu appamatto ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāveti ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaroti? Idha, bhikkhave, bhikkhu sammādiṭṭhiṃ bhāveti nibbānaninnaṃ nibbānapoṇaṃ nibbānapabbhāraṃ…pe… sammāsamādhiṃ bhāveti nibbānaninnaṃ nibbānapoṇaṃ nibbānapabbhāraṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu appamatto ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāveti ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkarotī’’ti. Paṭhamaṃ.
140“诸比丘,譬如一切林栖动物的足迹,全都汇入象足之中;象足因其广大的缘故,被赞为它们当中第一。同样地,诸比丘,一切善法皆以不放逸为根,汇归于不放逸;不放逸即被赞为那些法中的第一。诸比丘,对于不放逸的比丘,这是可期待的:他将修习圣八支道,他将多修习圣八支道。诸比丘,比丘如何不放逸地修习圣八支道、多修习圣八支道呢?诸比丘,于此,比丘修习依止于远离、依止于离贪、依止于灭、导向于舍遣的正见……(中略)……修习依止于远离、依止于离贪、依止于灭、导向于舍遣的正定。诸比丘,比丘如此,以不放逸修习圣八支道、多修习圣八支道。”第二经。
‘‘Seyyathāpi , bhikkhave, yāni kānici jaṅgalānaṃ pāṇānaṃ padajātāni, sabbāni tāni hatthipade samodhānaṃ gacchanti; hatthipadaṃ tesaṃ aggamakkhāyati, yadidaṃ – mahantattena; evameva kho, bhikkhave, ye keci kusalā dhammā, sabbe te appamādamūlakā appamādasamosaraṇā; appamādo tesaṃ dhammānaṃ aggamakkhāyati. Appamattassetaṃ, bhikkhave, bhikkhuno pāṭikaṅkhaṃ – ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvessati ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkarissati. Kathañca, bhikkhave, bhikkhu appamatto ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāveti ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaroti? Idha, bhikkhave, bhikkhu sammādiṭṭhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ…pe… sammāsamādhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ…pe… evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu appamatto ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāveti ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkarotī’’ti. Dutiyaṃ.
屋顶等五经(第3–7经)
3-7. Kūṭādisuttapañcakaṃ
141“诸比丘,譬如尖顶屋上的任何椽子,全部趋向屋顶、朝向屋顶、汇归屋顶;屋顶即被称为它们中的最上。同样地,诸比丘……(中略)……第三。
‘‘Seyyathāpi , bhikkhave, kūṭāgārassa yā kāci gopānasiyo sabbā tā kūṭaṅgamā kūṭaninnā kūṭasamosaraṇā; kūṭaṃ tāsaṃ aggamakkhāyati ; evameva kho, bhikkhave…pe… tatiyaṃ.
142“诸比丘,正如一切根香之中,黑沉香被许为最上。同样地,诸比丘……(中略)……第四。
‘‘Seyyathāpi , bhikkhave, ye keci mūlagandhā, kāḷānusāriyaṃ tesaṃ aggamakkhāyati; evameva kho, bhikkhave…pe… catutthaṃ.
143“诸比丘,正如一切心材香之中,红檀香被推为最上。同样地,诸比丘……(中略)……第五。
‘‘Seyyathāpi , bhikkhave, ye keci sāragandhā, lohitacandanaṃ tesaṃ aggamakkhāyati; evameva kho, bhikkhave…pe… pañcamaṃ.
144“诸比丘,正如一切花香中,茉莉被尊为最上;同样地,诸比丘……(中略)……这是第六。
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, ye keci pupphagandhā, vassikaṃ tesaṃ aggamakkhāyati; evameva kho, bhikkhave…pe… chaṭṭhaṃ.
145“诸比丘,正如一切小王皆是转轮王之随从,而转轮王被尊为最上;同样地,诸比丘……(中略)……这是第七。
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, ye keci kuṭṭarājāno, sabbe te rañño cakkavattissa anuyantā bhavanti, rājā tesaṃ cakkavatti aggamakkhāyati; evameva kho, bhikkhave…pe… sattamaṃ.
月等三经(第8–10经)
8-10. Candimādisuttatatiyakaṃ
146“诸比丘,犹如群星的光芒,不及月光十六分之一,月光于诸光中被称为最上;同样地,诸比丘……(中略)……这是第八。
‘‘Seyyathāpi , bhikkhave, yā kāci tārakarūpānaṃ pabhā, sabbā tā candimappabhāya kalaṃ nāgghanti soḷasiṃ, candappabhā tāsaṃ aggamakkhāyati; evameva kho, bhikkhave…pe… aṭṭhamaṃ.
147“诸比丘,比如秋季,天宇晴朗无云,太阳升上虚空,驱散一切黑暗,照耀、炽热、光辉;同样地,诸比丘……(中略)……这是第九。
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, saradasamaye viddhe vigatavalāhake deve ādicco nabhaṃ abbhussakkamāno sabbaṃ ākāsagataṃ tamagataṃ abhivihacca bhāsate ca tapate ca virocati ca; evameva kho, bhikkhave…pe… navamaṃ.
148“诸比丘,譬如一切织成的布中,迦尸衣被称为最上;同样地,诸比丘,一切善法皆以不放逸为根本,以不放逸为会合处,不放逸于诸法中被誉为最上。诸比丘,不放逸的比丘可期待于:他将修习圣八支道,多修习圣八支道。诸比丘,比丘如何依不放逸而修习圣八支道、多修习圣八支道呢?诸比丘,在此,比丘修习依止远离、依止离贪、依止灭、转向舍遣的正见……修习依止远离、依止离贪、依止灭、转向舍遣的正定……诸比丘,比丘如此依不放逸,修习圣八支道,多修习圣八支道。”第十经。
‘‘Seyyathāpi , bhikkhave, yāni kānici tantāvutānaṃ vatthānaṃ, kāsikavatthaṃ tesaṃ aggamakkhāyati; evameva kho, bhikkhave, ye keci kusalā dhammā, sabbe te appamādamūlakā appamādasamosaraṇā; appamādo tesaṃ dhammānaṃ aggamakkhāyati. Appamattassetaṃ, bhikkhave , bhikkhuno pāṭikaṅkhaṃ – ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvessati ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkarissati. Kathañca , bhikkhave, bhikkhu appamatto ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāveti ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaroti? Idha, bhikkhave, bhikkhu sammādiṭṭhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ…pe… sammāsamādhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ…pe… evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu appamatto ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāveti ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkarotī’’ti. Dasamaṃ.
凡是有关如来的部分,也应像那样详细解说。
(Yadapi tathāgataṃ, tadapi vitthāretabbaṃ).
如来、足迹、尖顶、根、心材与茉莉花;
王、月、太阳,以布料为第十项。
Tathāgataṃ padaṃ kūṭaṃ, mūlaṃ sāro ca vassikaṃ; Rājā candimasūriyā ca, vatthena dasamaṃ padaṃ.