“是苦,尊者。”显示巴利原文
‘‘Dukkhaṃ, bhante’’.
10. 无记相应显示巴利原文
10. Abyākatasaṃyuttaṃ
1. 差摩经显示巴利原文
1. Khemāsuttaṃ
410 如是我闻:一时,世尊住在舍卫城的祇树给孤独园。那时,差摩比丘尼正游化于憍萨罗国,行至舍卫城与娑鸡帝城之间,便在都罗那瓦都村住下。而憍萨罗国波斯匿王正从娑鸡帝前往舍卫城,途中也在都罗那瓦都村停留一宿。当时,波斯匿王唤来一人,对他说道:“来吧,你到都罗那瓦都村,寻访一位沙门或婆罗门,好让我今日能前去拜见。”显示巴利原文
Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena khemā bhikkhunī kosalesu cārikaṃ caramānā antarā ca sāvatthiṃ antarā ca sāketaṃ toraṇavatthusmiṃ vāsaṃ upagatā hoti. Atha kho rājā pasenadi kosalo sāketā sāvatthiṃ gacchanto, antarā ca sāketaṃ antarā ca sāvatthiṃ toraṇavatthusmiṃ ekarattivāsaṃ upagacchi. Atha kho rājā pasenadi kosalo aññataraṃ purisaṃ āmantesi – ‘‘ehi tvaṃ, ambho purisa, toraṇavatthusmiṃ tathārūpaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā jāna yamahaṃ ajja payirupāseyya’’nti.
“是,大王。”那人回答后,遍寻都罗那瓦都村,却找不到堪受大王拜见的沙门或婆罗门。但他见到差摩比丘尼住在村中,于是便来见波斯匿王,对王说道:显示巴利原文
‘‘Evaṃ, devā’’ti kho so puriso rañño pasenadissa kosalassa paṭissutvā kevalakappaṃ toraṇavatthuṃ āhiṇḍanto nāddasa tathārūpaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā yaṃ rājā pasenadi kosalo payirupāseyya. Addasā kho so puriso khemaṃ bhikkhuniṃ toraṇavatthusmiṃ vāsaṃ upagataṃ. Disvāna yena rājā pasenadi kosalo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ etadavoca –
“大王,都罗那瓦都村中,没有堪受大王拜见的沙门或婆罗门。然而,有位名叫差摩的比丘尼,是彼世尊、阿拉汉、正自觉者的弟子。这位圣尼享有极好的名声,说她聪慧、善巧、具智慧、多闻、巧于言辞、应答如流。大王可以前往拜访。”显示巴利原文
‘‘Natthi kho, deva, toraṇavatthusmiṃ tathārūpo samaṇo vā brāhmaṇo vā yaṃ devo payirupāseyya. Atthi ca kho, deva, khemā nāma bhikkhunī, tassa bhagavato sāvikā arahato sammāsambuddhassa. Tassā kho pana ayyāya evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato – ‘paṇḍitā, viyattā medhāvinī bahussutā cittakathā kalyāṇapaṭibhānā’ti. Taṃ devo payirupāsatū’’ti.
那时,拘萨罗王波斯匿来到差摩比丘尼处。到了之后,向差摩比丘尼礼敬,然后坐在一旁。坐好之后,波斯匿王对差摩比丘尼说: “圣尼,如来死后存在吗?” “大王,世尊对此未曾记说:‘如来死后存在。’” “那么,圣尼,如来死后不存在吗?” “大王,对此世尊也未曾记说:‘如来死后不存在。’” “那么,圣尼,如来死后既存在又不存在吗?” “大王,对此世尊亦未曾记说:‘如来死后既存在又不存在。’” “那么,圣尼,如来死后既非存在又非不存在吗?” “大王,对此世尊同样未曾记说:‘如来死后既非存在又非不存在。’”显示巴利原文
Atha kho rājā pasenadi kosalo yena khemā bhikkhunī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā khemaṃ bhikkhuniṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho rājā pasenadi kosalo khemaṃ bhikkhuniṃ etadavoca – ‘‘kiṃ nu kho, ayye, hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti? ‘‘Abyākataṃ kho etaṃ, mahārāja, bhagavatā – ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti. ‘‘Kiṃ panayye, na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti? ‘‘Etampi kho, mahārāja, abyākataṃ bhagavatā – ‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti. ‘‘Kiṃ nu kho, ayye, hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti? ‘‘Abyākataṃ kho etaṃ, mahārāja, bhagavatā – ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti. ‘‘Kiṃ panayye, neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti. ‘‘Etampi kho, mahārāja, abyākataṃ bhagavatā – ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti.
“圣尼,若问‘如来死后存在否?’您则说:‘大王,此为世尊所不记说:如来死后存在。’若问‘如来死后不存在否?’您则说:‘大王,此亦为世尊所不记说:如来死后不存在。’若问‘如来死后既存在又不存在否?’您则说:‘大王,此为世尊所不记说:如来死后既存在又不存在。’若问‘如来死后既非存在又非不存在否?’您则说:‘大王,此亦为世尊所不记说:如来死后既非存在又非不存在。’圣尼,是何原因、是何理由,世尊对此一切皆不记说呢?”显示巴利原文
‘‘‘Kiṃ nu kho, ayye, hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti, iti puṭṭhā samānā – ‘abyākataṃ kho etaṃ, mahārāja, bhagavatā – hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vadesi. ‘Kiṃ panayye, na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti iti puṭṭhā samānā – ‘etampi kho, mahārāja, abyākataṃ bhagavatā – na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vadesi. ‘Kiṃ nu kho, ayye, hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti iti puṭṭhā samānā – ‘abyākataṃ kho etaṃ, mahārāja, bhagavatā – hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vadesi. ‘Kiṃ panayye, neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti iti puṭṭhā samānā – ‘etampi kho, mahārāja, abyākataṃ bhagavatā – neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vadesi. ‘Ko nu kho , ayye, hetu, ko paccayo yenetaṃ abyākataṃ bhagavatā’’’ti?
“大王,既如此,我便就此反问你。你尽可随自己的理解来回答。大王,你意下如何?你是否有哪一位会计、算师或统计师,能够数尽恒河中的沙粒,说:‘有这么多沙粒’,乃至说:‘有这么多百千沙粒’?”“没有,尊者。”“那么,你可有哪位会计、算师或统计师,能够量尽大海中的水,说:‘有这么多桶水’,乃至说:‘有这么多百千桶水’?”“没有,尊者。”“这是为何?”“尊者,大海甚深,不可度量,难以探究。”“正是如此,大王。若有人欲以色来施设如来,如来已断除那色,如同截断棕榈树桩那般根除殆尽,使之不复存在,未来也不会再生起。大王,如来已从色的计量中解脱,他甚深、不可度量、难以探究——犹如大海。‘如来死后存在’此语不适用……乃至……‘如来死后既非存在又非不存在’此语也不适用。若有人欲以受……想……诸行……来施设如来……”显示巴利原文
‘‘Tena hi, mahārāja, taññevettha paṭipucchissāmi. Yathā te khameyya tathā naṃ byākareyyāsi. Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, atthi te koci gaṇako vā muddiko vā saṅkhāyako vā yo pahoti gaṅgāya vālukaṃ gaṇetuṃ – ettakā vālukā iti vā…pe… ettakāni vālukasatasahassāni iti vā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Atthi pana te koci gaṇako vā muddiko vā saṅkhāyako vā yo pahoti mahāsamudde udakaṃ gaṇetuṃ – ettakāni udakāḷhakāni iti vā…pe… ettakāni udakāḷhakasatasahassāni iti vā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Taṃ kissa hetu’’? ‘‘Mahā, bhante, samuddo gambhīro appameyyo duppariyogāho. Evameva kho, mahārāja, yena rūpena tathāgataṃ paññāpayamāno paññāpeyya, taṃ rūpaṃ tathāgatassa pahīnaṃ ucchinnamūlaṃ tālāvatthukataṃ anabhāvaṅkataṃ āyatiṃ anuppādadhammaṃ. Rūpasaṅkhāyavimutto kho, mahārāja, tathāgato gambhīro appameyyo duppariyogāho – seyyathāpi mahāsamuddo. ‘Hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi na upeti…pe… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi na upeti. Yāya vedanāya…pe… yāya saññāya…pe… yehi saṅkhārehi…pe…’’.
大王,若有人欲以感受来施设如来,如来已断除那感受,如同截断棕榈树桩那般根除殆尽,使之不复存在,未来也不会再生起。大王,如来已从感受的计量中解脱,他甚深、不可度量、难以探究——犹如大海。‘如来死后存在’此语不适用,‘如来死后不存在’此语不适用,‘如来死后既存在又不存在’此语不适用,‘如来死后既非存在又非不存在’此语亦不适用。显示巴利原文
‘‘Yāya vedanāya tathāgataṃ paññāpayamāno paññāpeyya, sā vedanā tathāgatassa pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṃ anuppādadhammā. Vedanāsaṅkhāyavimutto, mahārāja, tathāgato gambhīro appameyyo duppariyogāho – seyyathāpi mahāsamuddo. ‘Hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi na upeti, ‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi na upeti, ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi na upeti, ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi na upeti.
大王,若有人企图以想施设如来……乃至……以诸行施设如来,那么,如来已断除那些诸行,斩断其根,犹如截断的棕榈树桩,不复生长,未来永不再起。大王,如来已从诸行的计量中解脱,他甚深、不可测量、难以探究——恰如大海。‘如来死后存在’不适用……乃至……‘如来死后既非存在又非不存在’也不适用。显示巴利原文
‘‘Yāya saññā tathāgataṃ…pe… yehi saṅkhārehi tathāgataṃ paññāpayamāno paññāpeyya, te saṅkhārā tathāgatassa pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṃ anuppādadhammā. Saṅkhārasaṅkhāyavimutto kho, mahārāja, tathāgato gambhīro appameyyo duppariyogāho – seyyathāpi mahāsamuddo. ‘Hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi na upeti, ‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi na upeti , ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi na upeti, ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi na upeti.
大王,若有人以识施设如来,如来已断彼识,其根已截,如截顶的棕榈树,不复生,未来不现。大王,如来已从识的计量中解脱,彼甚深、不可测量、难以探究——犹如大海。‘如来死后存在’不适用,‘如来死后不存在’不适用,‘如来死后既存在又不存在’不适用,‘如来死后既非存在又非不存在’不适用。”那时,憍萨罗国波斯匿王对差摩比丘尼的所说感到欢喜、随喜,从座而起,向差摩比丘尼礼敬,右绕后离去。显示巴利原文
‘‘Yena viññāṇe tathāgataṃ paññāpayamāno paññāpeyya taṃ viññāṇaṃ tathāgatassa pahīnaṃ ucchinnamūlaṃ tālāvatthukataṃ anabhāvaṅkataṃ āyatiṃ anuppādadhammaṃ. Viññāṇasaṅkhāyavimutto kho, mahārāja, tathāgato gambhīro appameyyo duppariyogāho – seyyathāpi mahāsamuddo. ‘Hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi na upeti, ‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi na upeti, ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi na upeti, ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi na upetī’’ti. Atha kho rājā pasenadi kosalo khemāya bhikkhuniyā bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā khemaṃ bhikkhuniṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi.
后来,憍萨罗国波斯匿王来到世尊处,礼敬世尊后,退坐一面。坐已,波斯匿王对世尊说:“尊者,如来死后存在吗?”“大王,此事我不记说:‘如来死后存在。’”“那么,尊者,如来死后不存在吗?”“大王,此事我不记说:‘如来死后不存在。’”“那么,尊者,如来死后既存在又不存在吗?”“大王,此事我不记说。”“那么,尊者,如来死后既非存在又非不存在吗?”“大王,此事我不记说。”“尊者,我问‘如来死后存在吗’,您说‘不记说’。我问‘如来死后不存在吗’,您说‘不记说’。我问‘如来死后既存在又不存在吗’,您说‘不记说’。我问‘如来死后既非存在又非不存在吗’,您也说‘不记说’。尊者,究竟是何因何缘,世尊对此不记说呢?”显示巴利原文
Atha kho rājā pasenadi kosalo aparena samayena yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kiṃ nu kho, bhante, hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti? ‘‘Abyākataṃ kho etaṃ, mahārāja, mayā – ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti. ‘‘Kiṃ pana, bhante, na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti? ‘‘Etampi kho, mahārāja, abyākataṃ mayā – ‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti. ‘‘Kiṃ nu kho, bhante, hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti ? ‘‘Abyākataṃ kho etaṃ, mahārāja, mayā – ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti. ‘‘Kiṃ pana, bhante, neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti? ‘‘Etampi kho, mahārāja, abyākataṃ mayā – ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti. ‘‘Kiṃ nu kho, bhante, hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti iti puṭṭho samāno – ‘abyākataṃ kho etaṃ, mahārāja, mayā – hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vadesi…pe…. ‘‘‘Kiṃ pana, bhante, neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti iti puṭṭho samāno – ‘‘‘etampi kho, mahārāja, abyākataṃ mayā – neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vadesi. Ko nu kho, bhante, hetu, ko paccayo, yenetaṃ abyākataṃ bhagavatā’’ti?
“大王,那么我就此反问您,请照您所适解的回答。大王,您觉得可有一位数学家、会计或统计师,能计算恒河里的沙数——说‘有这么多粒沙’、‘有几百粒沙’、‘有几千粒沙’或‘有几十万粒沙’吗?”“没有,圣尼。”“那么,可有一位数学家、会计或统计师,能计量大海中的水量——说‘有这么多桶水’、‘有几百桶水’、‘有几千桶水’或‘有几十万桶水’吗?”“没有,圣尼。”“为什么呢?”“圣尼,因为大海甚深、不可测度、难以探究。”“正是如此,大王。那用以施设如来的色,已被如来断除,连根截断,犹如截断的棕榈树桩,不复存在,未来不再生起。大王,如来已从色的计量中解脱,他甚深、不可测度、难以探究——正如大海。‘如来死后存在’不适用,‘如来死后不存在’不适用,‘如来死后亦存在亦不存在’不适用,‘如来死后非存在非不存在’也不适用。”显示巴利原文
‘‘Tena hi, mahārāja, taññevettha paṭipucchissāmi. Yathā te khameyya tathā naṃ byākareyyāsi. Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, atthi te koci gaṇako vā muddiko vā saṅkhāyako vā yo pahoti gaṅgāya vālukaṃ gaṇetuṃ – ettakā vālukā iti vā, ettakāni vālukasatāni iti vā, ettakāni vālukasahassāni iti vā, ettakāni vālukasatasahassāni iti vā’’ti? ‘‘No hetaṃ, ayye’’. ‘‘Atthi pana te koci gaṇako vā muddiko vā saṅkhāyako vā yo pahoti mahāsamudde udakaṃ gaṇetuṃ – ettakāni udakāḷhakāni iti vā, ettakāni udakāḷhakasatāni iti vā, ettakāni udakāḷhakasahassāni iti vā, ettakāni udakāḷhakasatasahassāni iti vā’’ti? ‘‘No hetaṃ, ayye’’. ‘‘Taṃ kissa hetu’’? ‘‘Mahāyye, samuddo gambhīro appameyyo duppariyogāho’’ti. ‘‘Evameva kho, mahārāja, yena rūpe tathāgataṃ paññāpayamāno paññāpeyya taṃ rūpaṃ tathāgatassa pahīnaṃ ucchinnamūlaṃ tālāvatthukataṃ anabhāvaṅkataṃ āyatiṃ anuppādadhammaṃ. Rūpasaṅkhāyavimutto kho, mahārāja, tathāgato gambhīro appameyyo duppariyogāho – seyyathāpi mahāsamuddo. ‘Hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi na upeti, ‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi na upeti, ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi na upeti, ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi na upeti.
“若有人想依识来施设如来,那用以施设的识,如来已将其断除,连根截断,犹如截断的棕榈树桩,不复存在,未来不再生起。大王,如来已从识的计量中解脱,他甚深、不可测度、难以探究——正如大海。‘如来死后存在’不适用,‘如来死后不存在’不适用,‘如来死后亦存在亦不存在’不适用,‘如来死后非存在非不存在’也不适用。”显示巴利原文
‘‘Yena viññāṇena tathāgataṃ paññāpayamāno paññāpeyya, taṃ viññāṇaṃ tathāgatassa pahīnaṃ ucchinnamūlaṃ tālāvatthukataṃ anabhāvaṅkataṃ āyatiṃ anuppādadhammaṃ. Viññāṇasaṅkhāyavimutto kho, mahārāja, tathāgato gambhīro appameyyo duppariyogāho – seyyathāpi mahāsamuddo. ‘Hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi na upeti, ‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi na upeti, ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi na upeti, ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi na upetī’’ti.
“真是不可思议啊,尊者!真是稀有啊,尊者!在这最高法义上,导师与女弟子的义理与义理、词句与词句,竟然如此契合、一致,毫无相违。尊者,曾有一次,我去拜见差摩比丘尼,也问了同样的问题。那位圣尼同样以这些话语、这些词句,为我开解了此事,与世尊您所说的全然一致。真是不可思议啊,尊者!真是稀有啊,尊者!在这最高法义上,导师与女弟子的义理与义理、词句与词句,竟然如此契合、一致,毫无相违。尊者,我们这就告辞了,我们还有许多事务,还有许多事情要做。”“大王,请您随宜安排时间。”于是,憍萨罗国波斯匿王对世尊的所说欢喜、随喜,从座而起,向世尊行礼,右绕之后离去。第一经。显示巴利原文
‘‘Acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante! Yatra hi nāma satthu ceva sāvikāya ca atthena attho byañjanena byañjanaṃ saṃsandissati , samessati, na virodhayissati yadidaṃ aggapadasmiṃ. Ekamidāhaṃ, bhante, samayaṃ khemaṃ bhikkhuniṃ upasaṅkamitvā etamatthaṃ apucchiṃ. Sāpi me ayyā etehi padehi etehi byañjanehi etamatthaṃ byākāsi, seyyathāpi bhagavā. Acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante! Yatra hi nāma satthu ceva sāvikāya ca atthena attho byañjanena byañjanaṃ saṃsandissati, samessati, na virodhayissati yadidaṃ aggapadasmiṃ. Handa dāni mayaṃ, bhante, gacchāma. Bahukiccā mayaṃ bahukaraṇīyā’’ti. ‘‘Yassa dāni tvaṃ, mahārāja, kālaṃ maññasī’’ti. Atha kho rājā pasenadi kosalo bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmīti. Paṭhamaṃ.
阿奴罗陀经显示巴利原文
2. Anurādhasuttaṃ
411 一时,世尊住在毗舍离城大林的重阁讲堂。那时,阿奴罗陀尊者住在离世尊不远的一座林中小屋里。有一群其他教派的游方者来至阿奴罗陀尊者处;到了之后,与阿奴罗陀尊者互相问候致意。彼此叙过庆慰、适意的话语后,便在一旁坐下。那些其他教派的游方者坐定后,便对阿奴罗陀尊者这样说:“阿奴罗陀学友,那位如来——无上士、最上人、达最上境界者——当描述这样的如来时,是否用这四种方式:如来死后存在,如来死后不存在,如来死后既存在又不存在,如来死后既非存在也非不存在?”“学友们,那位如来——无上士、最上人、达最上境界者——当描述这样的如来时,是舍离这四种方式来描述的,即不谓:‘如来死后存在’、‘如来死后不存在’、‘如来死后既存在又不存在’、‘如来死后既非存在也非不存在’。”那些其他教派的游方者听了这话,便对阿奴罗陀尊者说:“这位比丘大概是个新近出家、时日未久的新手吧;即便是个长老,也是个愚钝、不识事理的人。”于是,那些其他教派的游方者以“新手”和“愚蠢”之语贬抑了阿奴罗陀尊者后,即从座起,离去。显示巴利原文
Ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Tena kho pana samayena āyasmā anurādho bhagavato avidūre araññakuṭikāyaṃ viharati. Atha kho sambahulā aññatitthiyā paribbājakā yenāyasmā anurādho tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā āyasmatā anurādhena saddhiṃ sammodiṃsu. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu . Ekamantaṃ nisinnā kho te aññatitthiyā paribbājakā āyasmantaṃ anurādhaṃ etadavocuṃ – ‘‘yo so, āvuso anurādha, tathāgato uttamapuriso paramapuriso paramapattipatto, taṃ tathāgato imesu catūsu ṭhānesu paññāpayamāno paññāpeti – ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vā, ‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vā, ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vā, ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vā’’ti? ‘‘Yo so, āvuso, tathāgato uttamapuriso paramapuriso paramapattipatto, taṃ tathāgato aññatra imehi catūhi ṭhānehi paññāpayamāno paññāpeti – ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā, ‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vā, ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vā, neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā’’ti. Evaṃ vutte, te aññatitthiyā paribbājakā āyasmantaṃ anurādhaṃ etadavocuṃ – ‘‘so cāyaṃ bhikkhu navo bhavissati acirapabbajito, thero vā pana bālo abyatto’’ti. Atha kho te aññatitthiyā paribbājakā āyasmantaṃ anurādhaṃ navavādena ca bālavādena ca apasādetvā uṭṭhāyāsanā pakkamiṃsu.
那些外道游方者离去后不久,阿奴罗陀尊者心中思忖:“若那些外道游方者再进一步追问,我当如何作答,才能既如实传达世尊的意旨,不妄加诽谤世尊,又能随顺法义而答,不令任何如法的论说者找到可指摘之处?”于是,阿奴罗陀尊者前往世尊之处。抵达后,向世尊顶礼,退坐一面。坐定之后,阿奴罗陀尊者便对世尊这样说:“尊者,我住在离世尊不远的一座林间小屋里。尊者,那时有一群外道游方者来到我这里,彼此问候致意。互致亲切、令人欢喜的寒暄之后,便退坐一面。坐定之后,尊者,那些外道游方者这般问我:‘阿奴罗陀学友,那位如来——无上者、最胜者、达到最胜境界者——当描述他时,是依这四个立场来阐述的吗?——如来死后存在?……乃至……如来死后既非存在也非不存在?’听了这话,尊者,我如此回答那些外道游方者:‘学友们,那位如来——无上者、最胜者、达到最胜境界者——当描述他时,是抛开这四个立场来阐述的——如来死后存在?……乃至……如来死后既非存在也非不存在?’听我如此说,尊者,那些外道游方者便对我说:‘这位比丘想必是刚出家不久的新手,或者,即便是长老,也是个愚钝无知的人。’说完,尊者,那些外道游方者以‘新手’和‘愚钝’的言辞贬损我后,便起身告辞离去。他们离去后不久,尊者,我心中便思忖:‘若那些外道游方者再进一步追问,我当如何作答,才能既如实传达世尊的意旨,不妄加诽谤世尊,又能随顺法义而答,不令任何如法的论说者找到可指摘之处?’”显示巴利原文
Atha kho āyasmato anurādhassa acirapakkantesu aññatitthiyesu paribbājakesu etadahosi – ‘‘sace kho maṃ te aññatitthiyā paribbājakā uttariṃ puccheyyuṃ, kathaṃ byākaramāno nu khvāhaṃ tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ vuttavādī ceva bhagavato assaṃ, na ca bhagavantaṃ abhūtena abbhācikkheyyaṃ, dhammassa cānudhammaṃ byākareyyaṃ, na ca koci sahadhammiko vādānuvādo gārayhaṃ ṭhānaṃ āgaccheyyā’’ti? Atha kho āyasmā anurādho yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā anurādho bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘idhāhaṃ, bhante, bhagavato avidūre araññakuṭikāyaṃ viharāmi. Atha kho, bhante, sambahulā aññatitthiyā paribbājakā yenāhaṃ tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā mayā saddhiṃ sammodiṃsu. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho, bhante, te aññatitthiyā paribbājakā maṃ etadavocuṃ – ‘‘yo so, āvuso anurādha, tathāgato uttamapuriso paramapuriso paramapattipatto, taṃ tathāgato imesu catūsu ṭhānesu paññāpayamāno paññāpeti – ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vā…pe… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vā’’ti? Evaṃ vuttāhaṃ, bhante, te aññatitthiye paribbājake etadavocaṃ – ‘‘yo so, āvuso , tathāgato uttamapuriso paramapuriso paramapattipatto, taṃ tathāgato aññatra imehi catūhi ṭhānehi paññāpayamāno paññāpeti – ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vā…pe… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vā’’ti. Evaṃ vutte, bhante, te aññatitthiyā paribbājakā maṃ etadavocuṃ – ‘‘so cāyaṃ bhikkhu navo bhavissati acirapabbajito thero vā pana bālo abyatto’’ti. Atha kho maṃ, bhante, te aññatitthiyā paribbājakā navavādena ca bālavādena ca apasādetvā uṭṭhāyāsanā pakkamiṃsu. Tassa mayhaṃ, bhante, acirapakkantesu tesu aññatitthiyesu paribbājakesu etadahosi – ‘‘sace kho maṃ te aññatitthiyā paribbājakā uttariṃ puccheyyuṃ, kathaṃ byākaramāno nu khvāhaṃ tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ vuttavādī ceva bhagavato assaṃ, na ca bhagavantaṃ abhūtena abbhācikkheyyaṃ, dhammassa cānudhammaṃ byākareyyaṃ, na ca koci sahadhammiko vādānuvādo gārayhaṃ ṭhānaṃ āgaccheyyā’’ti?
“阿奴罗陀,你意如何?色是常,还是无常?”显示巴利原文
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, anurādha, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti?
“是无常的,尊者。”显示巴利原文
‘‘Aniccaṃ, bhante’’.
“那么,凡是无常的,是苦,还是乐?”显示巴利原文
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti?
“苦,尊者。”显示巴利原文
‘‘Dukkhaṃ, bhante’’.
“苦,尊者。”显示巴利原文
‘‘Dukkhaṃ, bhante’’.
“而凡是无常、苦、变易之法,还适合作如此观:‘这是我的,我即是此,这是我的自我’吗?”显示巴利原文
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti?
尊者,并非如此。显示巴利原文
‘‘No hetaṃ, bhante’’.
“受是常还是无常?……想……行……识是常还是无常?”
显示巴利原文 ‘‘Vedanā niccā vā aniccā vā’’ti?…Pe… saññā …pe… saṅkhārā…pe… ‘‘viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti?
“是无常的,尊者。”“那么,无常的是苦还是乐?”“是苦,尊者。”“若是无常、苦、变易法,适合这样去观察吗:‘这是我的,我是这个,这是我的我’?”“尊者,并非如此。”显示巴利原文
‘‘Aniccaṃ, bhante’’.
“那么,凡是无常的,是苦还是乐?”显示巴利原文
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti?
“尊者,是苦。”显示巴利原文
‘‘Dukkhaṃ, bhante’’.
“那么,凡是无常、苦、变易之法,适合视为“这是我的,这是我,这是我的自我”吗?”显示巴利原文
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti?
不,世尊。显示巴利原文
‘‘No hetaṃ, bhante’’.
不,世尊。显示巴利原文
‘‘No hetaṃ, bhante’’.
因此,阿奴罗陀,对于任何色——过去、未来、现在,内在或外在,粗或细,低劣或殊胜,远或近,一切色都应以正慧如实观见:‘这不是我的,我不是这,这不是我的自我。’任何受……任何想……任何行……任何识——过去、未来、现在,内在或外在,粗或细,低劣或殊胜,远或近,一切识都应以正慧如实观见:‘这不是我的,我不是这,这不是我的自我。’阿奴罗陀,当他这么看时,多闻的圣弟子于色也厌离,于受也厌离,于想也厌离,于行也厌离,于识也厌离。由厌离而离贪,由离贪而解脱;于解脱中,生起‘已解脱’之智。他了知:‘生已尽,梵行已立,所作已办,不受后有。’显示巴利原文
‘‘Tasmātiha, anurādha, yaṃ kiñci rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā, sabbaṃ rūpaṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ. Yā kāci vedanā atītānāgatapaccuppannā…pe… yā kāci saññā…pe… ye keci saṅkhārā…pe… yaṃ kiñci viññāṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā, sabbaṃ viññāṇaṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ. Evaṃ passaṃ, anurādha, sutavā ariyasāvako rūpasmimpi nibbindati, vedanāyapi nibbindati, saññāyapi nibbindati, saṅkhāresupi nibbindati, viññāṇasmimpi nibbindati. Nibbindaṃ virajjati; virāgā vimuccati; vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāti.
“阿奴罗陀,你意如何?你视色为如来吗?”
“不,尊者。”
“你视受为如来吗?”
“不,尊者。”
“你视想为如来吗?”
“不,尊者。”
“你视行为如来吗?”
“不,尊者。”
“你视识为如来吗?”
“不,尊者。”
“阿奴罗陀,你意如何?你认为如来在色之中吗?”
“不,尊者。”
“你认为如来在色之外吗?”
“不,尊者。”
“你认为如来在受之中吗?”
“不,尊者。”
“你认为如来在受之外吗?”
“不,尊者。”
“你认为如来在想之中吗?”
“不,尊者。”
“你认为如来在想之外吗?”
“不,尊者。”
“你认为如来在行之中吗?”
“不,尊者。”
“你认为如来在行之外吗?”
“不,尊者。”
“你认为如来在识之中吗?”
“不,尊者。”
“你认为如来在识之外吗?”
“不,尊者。”显示巴利原文
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, anurādha, rūpaṃ tathāgatoti samanupassasī’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Vedanaṃ tathāgatoti samanupassasī’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Saññaṃ tathāgatoti samanupassasī’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Saṅkhāre tathāgatoti samanupassasī’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Viññāṇaṃ tathāgatoti samanupassasī’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, anurādha, rūpasmiṃ tathāgatoti samanupassasī’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Aññatra rūpā tathāgatoti samanupassasī’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Vedanāya…pe… aññatra vedanāya…pe… saññāya…pe… aññatra saññāya…pe… saṅkhāresu…pe… aññatra saṅkhārehi…pe… viññāṇasmiṃ tathāgatoti samanupassasī’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Aññatra viññāṇā tathāgatoti samanupassasī’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.
“阿奴罗陀,你意下如何?你是否将色、受、想、行、识合在一起来看,视为如来?”“不,尊者。”“阿奴罗陀,你意下如何?你是否认为那个没有色、没有受、没有想、没有行、没有识的就是如来?”“不,尊者。”“阿奴罗陀,在现法中你如此真实、确然地找不到如来,那么你先前那番宣说是否恰当呢?——‘那位如来,最上者、最高者、达到最上成就者,在描述他时,除了从这四个立场来施设,便说如来死后存在……或者说如来死后既非存在也非不存在’?”“不恰当,尊者。”“善哉,善哉!阿奴罗陀!阿奴罗陀,过去与现在,我所教导的,只是苦与苦的灭。” 第二经。显示巴利原文
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, anurādha, rūpaṃ, vedanaṃ, saññaṃ, saṅkhāre, viññāṇaṃ tathāgatoti samanupassasī’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, anurādha, ayaṃ so arūpī avedano asaññī asaṅkhāro aviññāṇo tathāgatoti samanupassasī’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Ettha ca te, anurādha, diṭṭheva dhamme saccato thetato tathāgate anupalabbhiyamāne kallaṃ nu te taṃ veyyākaraṇaṃ – yo so, āvuso, tathāgato uttamapuriso paramapuriso paramapattipatto, taṃ tathāgato aññatra imehi catūhi ṭhānehi paññāpayamāno paññāpeti – ‘‘‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vā…pe… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Sādhu sādhu, anurādha! Pubbe cāhaṃ, anurādha, etarahi ca dukkhañceva paññāpemi dukkhassa ca nirodha’’nti. Dutiyaṃ.
3. 舍利弗拘絺罗经第一显示巴利原文
3. Paṭhamasāriputtakoṭṭhikasuttaṃ
412 一时,舍利弗尊者与大拘絺罗尊者住在波罗奈的仙人堕处鹿野苑。那时,大拘絺罗尊者在傍晚时分,从独处禅修中出定,前往舍利弗尊者之处。到了之后,与舍利弗尊者互致问候。彼此共叙了亲切、有益的交谈后,坐在一旁。坐在一旁的大拘絺罗尊者对舍利弗尊者这样说:显示巴利原文
Ekaṃ samayaṃ āyasmā ca sāriputto, āyasmā ca mahākoṭṭhiko bārāṇasiyaṃ viharanti isipatane migadāye. Atha kho āyasmā mahākoṭṭhiko sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā sāriputtena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā mahākoṭṭhiko āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca –
“舍利弗学友,如来死后存在吗?”“学友,世尊对此不予记说:‘如来死后存在。’”“那么,学友,如来死后不存在吗?”“学友,世尊对此也不予记说:‘如来死后不存在。’”“那么,学友,如来死后既存在又不存在吗?”“学友,世尊对此不予记说:‘如来死后既存在又不存在。’”“那么,学友,如来死后既非存在又非不存在吗?”“学友,世尊对此也不予记说:‘如来死后既非存在又非不存在。’”显示巴利原文
‘‘Kiṃ nu kho, āvuso sāriputta, hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti? ‘‘Abyākataṃ kho etaṃ, āvuso, bhagavatā – ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti. ‘‘Kiṃ panāvuso, na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti? ‘‘Etampi kho, āvuso, abyākataṃ bhagavatā – ‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti. ‘‘Kiṃ nu kho, āvuso, hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti? ‘‘Abyākataṃ kho etaṃ, āvuso, bhagavatā – ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti. ‘‘Kiṃ panāvuso, neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti? ‘‘Etampi kho, āvuso, abyākataṃ bhagavatā – ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti.
“当被问到‘学友,如来死后存在吗?’时,你这样说:‘学友,世尊对此不予记说:如来死后存在。’……当被问到‘那么,学友,如来死后既非存在又非不存在吗?’时,你这样说:‘学友,世尊对此也不予记说:如来死后既非存在又非不存在。’学友,是何原因、何等理由,使得世尊对此不予记说呢?”显示巴利原文
‘‘‘Kiṃ nu kho, āvuso, hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti iti puṭṭho samāno, ‘abyākataṃ kho etaṃ, āvuso, bhagavatā – hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vadesi…pe… ‘kiṃ panāvuso, neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti iti puṭṭho samāno – ‘etampi kho, āvuso, abyākataṃ bhagavatā – neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vadesi. Ko nu kho, āvuso, hetu, ko paccayo yenetaṃ abyākataṃ bhagavatā’’ti?
“学友,‘如来死后存在’之见,是依色而住、安立于色。‘如来死后不存在’之见,是依色而住、安立于色。‘如来死后既存在又不存在’之见,是依色而住、安立于色。‘如来死后既非存在又非不存在’之见,是依色而住、安立于色。‘如来死后存在’之见,学友,是依受而住、安立于受。‘如来死后不存在’之见,是依受而住、安立于受。‘如来死后既存在又不存在’之见,是依受而住、安立于受。‘如来死后既非存在又非不存在’之见,是依受而住、安立于受。‘如来死后存在’之见,学友,是依想而住、安立于想。‘如来死后不存在’之见,是依想而住、安立于想。‘如来死后既存在又不存在’之见,是依想而住、安立于想。‘如来死后既非存在又非不存在’之见,是依想而住、安立于想。‘如来死后存在’之见,学友,是依行而住、安立于行。‘如来死后不存在’之见,是依行而住、安立于行。‘如来死后既存在又不存在’之见,是依行而住、安立于行。‘如来死后既非存在又非不存在’之见,是依行而住、安立于行。‘如来死后存在’之见,学友,是依识而住、安立于识。‘如来死后不存在’之见,是依识而住、安立于识。‘如来死后既存在又不存在’之见,是依识而住、安立于识。‘如来死后既非存在又非不存在’之见,是依识而住、安立于识。学友,正是此原因、此理由,世尊对此不予记说。第三经。”显示巴利原文
‘‘Hoti tathāgato paraṃ maraṇāti kho, āvuso, rūpagatametaṃ. Na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti, rūpagatametaṃ. Hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇāti, rūpagatametaṃ. Neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti, rūpagatametaṃ. Hoti tathāgato paraṃ maraṇāti kho, āvuso, vedanāgatametaṃ. Na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti, vedanāgatametaṃ. Hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇāti, vedanāgatametaṃ. Neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti, vedanāgatametaṃ. Hoti tathāgato paraṃ maraṇāti kho, āvuso, saññāgatametaṃ. Na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti, saññāgatametaṃ. Hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇāti, saññāgatametaṃ. Neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti, saññāgatametaṃ. Hoti tathāgato paraṃ maraṇāti kho, āvuso, saṅkhāragatametaṃ . Na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti, saṅkhāragatametaṃ. Hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇāti, saṅkhāragatametaṃ. Neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti, saṅkhāragatametaṃ. Hoti tathāgato paraṃ maraṇāti kho, āvuso, viññāṇagatametaṃ. Na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti, viññāṇagatametaṃ. Hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇāti, viññāṇagatametaṃ. Neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti, viññāṇagatametaṃ. Ayaṃ kho, āvuso, hetu ayaṃ paccayo, yenetaṃ abyākataṃ bhagavatā’’ti. Tatiyaṃ.
4. 舍利弗拘絺罗经(第二)显示巴利原文
4. Dutiyasāriputtakoṭṭhikasuttaṃ
413 一时,舍利弗尊者与摩诃拘絺罗尊者住在波罗奈的仙人堕处鹿野苑……(与前相同的提问)“学友,是什么原因、什么理由,使得世尊对此未予记说呢?”“学友,若有人于色不能如实知见,于色之集不能如实知见,于色之灭不能如实知见,于趣色灭之道不能如实知见,他便生起这样的见解:‘如来死后存在’;他便生起这样的见解:‘如来死后不存在’;他便生起这样的见解:‘如来死后既存在又不存在’;他便生起这样的见解:‘如来死后既非存在又非不存在’。于受……于想……于行……于识,若有人于识不能如实知见,于识之集不能如实知见,于识之灭不能如实知见,于趣识灭之道不能如实知见,他便生起这样的见解:‘如来死后存在’;他便生起这样的见解:‘如来死后不存在’;他便生起这样的见解:‘如来死后既存在又不存在’;他便生起这样的见解:‘如来死后既非存在又非不存在’。”显示巴利原文
Ekaṃ samayaṃ āyasmā ca sāriputto, āyasmā ca mahākoṭṭhiko bārāṇasiyaṃ viharanti isipatane migadāye…pe… (sāyeva pucchā) ‘‘ko nu kho, āvuso, hetu, ko paccayo, yenetaṃ abyākataṃ bhagavatā’’ti? ‘‘Rūpaṃ kho, āvuso, ajānato apassato yathābhūtaṃ, rūpasamudayaṃ ajānato apassato yathābhūtaṃ, rūpanirodhaṃ ajānato apassato yathābhūtaṃ , rūpanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ ajānato apassato yathābhūtaṃ, ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa hoti; ‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa hoti; ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa hoti; ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa hoti. Vedanaṃ…pe… saññaṃ…pe… saṅkhāre…pe… viññāṇaṃ ajānato apassato yathābhūtaṃ, viññāṇasamudayaṃ ajānato apassato yathābhūtaṃ, viññāṇanirodhaṃ ajānato apassato yathābhūtaṃ, viññāṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ ajānato apassato yathābhūtaṃ, ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa hoti; ‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa hoti; ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa hoti; ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’tipissa hoti.
“学友,对于色如实知见、对于色的集起如实知见、对于色的灭去如实知见、对于导向色灭去的修行方法如实知见的人,便不会生起“如来死后存在”的想法……也不会生起“如来死后既非存在又非不存在”的想法。对于受……对于想……对于行……对于识如实知见、对于识的集起如实知见、对于识的灭去如实知见、对于导向识灭去的修行方法如实知见的人,他便不会生起“如来死后存在”的想法,不会生起“如来死后不存在”的想法,不会生起“如来死后既存在又不存在”的想法,不会生起“如来死后既非存在又非不存在”的想法。学友,正是由于这个原因、这个理由,世尊对此不予记说。第四经。”显示巴利原文
‘‘Rūpañca kho, āvuso, jānato passato yathābhūtaṃ, rūpasamudayaṃ jānato passato yathābhūtaṃ, rūpanirodhaṃ jānato passato yathābhūtaṃ, rūpanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ jānato passato yathābhūtaṃ, ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa na hoti…pe… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa na hoti. Vedanaṃ…pe… saññaṃ…pe… saṅkhāre…pe… viññāṇaṃ jānato passato yathābhūtaṃ, viññāṇasamudayaṃ jānato passato yathābhūtaṃ, viññāṇanirodhaṃ jānato passato yathābhūtaṃ, viññāṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ jānato passato yathābhūtaṃ, ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa na hoti; ‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa na hoti; ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa na hoti; ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa na hoti. Ayaṃ kho, āvuso, hetu ayaṃ paccayo, yenetaṃ abyākataṃ bhagavatā’’ti. Catutthaṃ.
5. 第三舍利弗拘絺罗经显示巴利原文
5. Tatiyasāriputtakoṭṭhikasuttaṃ
414 一时,舍利弗尊者和大拘絺罗尊者住在波罗奈的仙人堕处鹿野苑。(如前面所问)……“学友,是什么因、什么缘,这些被世尊不记说呢?”“学友,若于色未离贪、未离欲、未离喜爱、未离渴求、未离热恼、未离爱著,便会生起‘如来死后存在’的见解,……乃至生起‘如来死后既非存在又非不存在’的见解。对于受……对于想……对于行……对于识,若未离贪、未离欲、未离喜爱、未离渴求、未离热恼、未离爱著,便会生起‘如来死后存在’的见解,……乃至生起‘如来死后既非存在又非不存在’的见解。而学友,若于色已离贪、已离欲、已离喜爱、已离渴求、已离热恼、已离爱著,则不会生起‘如来死后存在’的见解,……乃至不会生起‘如来死后既非存在又非不存在’的见解。对于受……对于想……对于行……对于识,若已离贪、已离欲、已离喜爱、已离渴求、已离热恼、已离爱著,他便不会生起‘如来死后存在’的见解,……乃至不会生起‘如来死后既非存在又非不存在’的见解。学友,这就是因,这就是缘,这些为世尊所不记说。第五经。”显示巴利原文
Ekaṃ samayaṃ āyasmā ca sāriputto, āyasmā ca mahākoṭṭhiko bārāṇasiyaṃ viharanti isipatane migadāye…pe… (sāyeva pucchā) ‘‘ko nu kho, āvuso, hetu ko paccayo, yenetaṃ abyākataṃ bhagavatā’’ti? ‘‘Rūpe kho, āvuso, avigatarāgassa avigatacchandassa avigatapemassa avigatapipāsassa avigatapariḷāhassa avigatataṇhassa ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa hoti…pe… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa hoti. Vedanāya…pe… saññāya…pe… saṅkhāresu…pe… viññāṇe avigatarāgassa avigatacchandassa avigatapemassa avigatapipāsassa avigatapariḷāhassa avigatataṇhassa ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa hoti…pe… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa hoti. Rūpe ca kho, āvuso, vigatarāgassa…pe… vedanāya…pe… saññāya…pe… saṅkhāresu…pe… viññāṇe vigatarāgassa vigatacchandassa vigatapemassa vigatapipāsassa vigatapariḷāhassa vigatataṇhassa ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa na hoti…pe… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa na hoti. Ayaṃ kho, āvuso, hetu, ayaṃ paccayo, yenetaṃ abyākataṃ bhagavatā’’ti. Pañcamaṃ.
第六 舍利弗拘絺罗经显示巴利原文
6. Catutthasāriputtakoṭṭhikasuttaṃ
415 一时,舍利弗尊者与大拘絺罗尊者住在波罗奈的仙人堕处鹿野苑。那时,舍利弗尊者在傍晚时分从独坐禅修中起身,前往大拘絺罗尊者处。互致问候,彼此叙过愉悦亲切的话语后,他便坐在一旁。坐在一旁的舍利弗尊者对大拘絺罗尊者这样说:“朋友拘絺罗,当被问到‘如来死后存在吗?’……乃至‘如来死后既非存在也非不存在吗?’时,你这样回答:‘朋友,这也是世尊所搁置不答的——如来死后既非存在也非不存在。’朋友,是何因缘,使得这一切被世尊搁置不答呢?”显示巴利原文
Ekaṃ samayaṃ āyasmā ca sāriputto, āyasmā ca mahākoṭṭhiko bārāṇasiyaṃ viharanti isipatane migadāye. Atha kho āyasmā sāriputto sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yenāyasmā mahākoṭṭhiko tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā mahākoṭṭhikena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā sāriputto āyasmantaṃ mahākoṭṭhikaṃ etadavoca – ‘‘‘kiṃ nu kho, āvuso koṭṭhika, hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti…pe… ‘kiṃ panāvuso, neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti iti puṭṭho samāno – ‘etampi kho, āvuso, abyākataṃ bhagavatā – neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vadesi’’. ‘‘Ko nu kho, āvuso, hetu, ko paccayo, yenetaṃ abyākataṃ bhagavatā’’ti?
“朋友,对于以色为乐、享乐于色、随喜于色,却不如实了知、不如实看见色灭的人,他便会生起‘如来死后存在’的见解;生起‘如来死后不存在’的见解;生起‘如来死后亦存在亦不存在’的见解;生起‘如来死后既非存在也非不存在’的见解。对于以受为乐、享乐于受、随喜于受……对于以想为乐……对于以行为乐……对于以识为乐、享乐于识、随喜于识,却不如实了知、不如实看见识灭的人,他便会生起‘如来死后存在’的见解……乃至生起‘如来死后既非存在也非不存在’的见解。朋友,反之,对于不乐于色、不享乐于色、不随喜于色,而能如实了知、如实看见色灭的人,他便会不生起‘如来死后存在’的见解;不生起‘如来死后不存在’的见解;不生起‘如来死后亦存在亦不存在’的见解;不生起‘如来死后既非存在也非不存在’的见解。对于不乐于受……不乐于想……不乐于行……对于不乐于识、不享乐于识、不随喜于识,而能如实了知、如实看见识灭的人,他便会不生起‘如来死后存在’的见解……乃至不生起‘如来死后既非存在也非不存在’的见解。朋友,这便是世尊搁置不答的因缘。”显示巴利原文
‘‘Rūpārāmassa kho, āvuso, rūparatassa rūpasammuditassa rūpanirodhaṃ ajānato apassato yathābhūtaṃ, ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa hoti; ‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa hoti; ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa hoti; ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa hoti. Vedanārāmassa kho, āvuso, vedanāratassa vedanāsammuditassa, vedanānirodhaṃ ajānato apassato yathābhūtaṃ, ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa hoti…pe… saññārāmassa kho, āvuso…pe… saṅkhārārāmassa kho āvuso…pe… viññāṇārāmassa kho, āvuso, viññāṇaratassa viññāṇasammuditassa viññāṇanirodhaṃ ajānato apassato yathābhūtaṃ, ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa hoti…pe… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa hoti’’.
“朋友,对于不欣乐于色、不耽著于色、不随喜于色,如实了知、如实照见色灭的人,他便不会生起‘如来死后存在’这样的见解……乃至不会生起‘如来死后既非存在也非不存在’的见解。对于不欣乐于受……对于不欣乐于想……对于不欣乐于行……对于不欣乐于识、不耽著于识、不随喜于识,如实了知、如实照见识灭的人,他便不会生起‘如来死后存在’这样的见解……乃至不会生起‘如来死后既非存在也非不存在’的见解。朋友,这便是原因,这便是缘——由此,这些问题被世尊搁置不答。”显示巴利原文
‘‘Na rūpārāmassa kho, āvuso, na rūparatassa na rūpasammuditassa, rūpanirodhaṃ jānato passato yathābhūtaṃ, ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa na hoti…pe… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa na hoti. Na vedanārāmassa kho, āvuso…pe… na saññārāmassa kho, āvuso…pe… na saṅkhārārāmassa kho, āvuso…pe… na viññāṇārāmassa kho, āvuso, na viññāṇaratassa na viññāṇasammuditassa, viññāṇanirodhaṃ jānato passato yathābhūtaṃ, ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa na hoti…pe… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa na hoti. Ayaṃ kho, āvuso, hetu, ayaṃ paccayo, yenetaṃ abyākataṃ bhagavatā’’ti.
“贤友,是否还有其他的角度,能够说明这些为什么被世尊搁置不答呢?”“贤友,有的。贤友,对于乐于渴爱、以渴爱为乐、随喜渴爱,于渴爱灭不如实了知、不如实看见的人,他就会生起‘如来死后存在’这样的见解……乃至生起‘如来死后既非存在也非不存在’的见解。而对于不乐于渴爱、不以渴爱为乐、不随喜渴爱,于渴爱灭如实了知、如实看见的人,他就不会生起‘如来死后存在’这样的见解……乃至不会生起‘如来死后既非存在也非不存在’的见解。贤友,这也是一个角度,能够说明这些为什么被世尊搁置不答。”显示巴利原文
‘‘Siyā panāvuso, aññopi pariyāyo, yenetaṃ abyākataṃ bhagavatā’’ti? ‘‘Siyā, āvuso. Taṇhārāmassa kho, āvuso, taṇhāratassa taṇhāsammuditassa, taṇhānirodhaṃ ajānato apassato yathābhūtaṃ, ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa hoti…pe… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa hoti. Na taṇhārāmassa kho, āvuso, na taṇhāratassa na taṇhāsammuditassa, taṇhānirodhaṃ jānato passato yathābhūtaṃ, ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa na hoti…pe. … ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa na hoti. Ayampi kho, āvuso, pariyāyo, yenetaṃ abyākataṃ bhagavatā’’ti.
“朋友,还有别的方式可以说明世尊为何不予记说吗?”“舍利弗朋友,就到这里吧,你还想再追问什么呢?舍利弗朋友,对于一位因渴爱灭尽而解脱的比丘,已不再有轮回可安立了。”第六经。显示巴利原文
‘‘Siyā panāvuso, aññopi pariyāyo, yenetaṃ abyākataṃ bhagavatā’’ti? ‘‘Ettha dāni, āvuso sāriputta, ito uttari kiṃ icchasi? Taṇhāsaṅkhayavimuttassa, āvuso sāriputta, bhikkhuno vaṭṭaṃ natthi paññāpanāyā’’ti. Chaṭṭhaṃ.
“朋友,是否还有其他角度,能说明这些为何被世尊搁置不答吗?”“有的,朋友。对于那些好乐于有、沉浸于有、欢喜于有,对有的灭尽不如实知见的人,他便会生起‘如来死后存在’这样的见解……乃至生起‘如来死后既非存在也非不存在’的见解。而对于不好乐于有、不沉浸于有、不欢喜于有,对有的灭尽如实知见的人,他便不会生起‘如来死后存在’这样的见解……乃至不会生起‘如来死后既非存在也非不存在’的见解。朋友,这也是其中的一个角度,能说明这些为何被世尊搁置不答。”显示巴利原文
‘‘Siyā panāvuso, aññopi pariyāyo, yenetaṃ abyākataṃ bhagavatā’’ti? ‘‘Siyā, āvuso. Bhavārāmassa kho, āvuso, bhavaratassa bhavasammuditassa, bhavanirodhaṃ ajānato apassato yathābhūtaṃ, ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa hoti…pe… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa hoti. Na bhavārāmassa kho, āvuso, na bhavaratassa na bhavasammuditassa, bhavanirodhaṃ jānato passato yathābhūtaṃ, ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa na hoti…pe… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa na hoti. Ayampi kho, āvuso, pariyāyo, yenetaṃ abyākataṃ bhagavatā’’ti.
“朋友,是否还有其他角度,能说明这些为何被世尊搁置不答吗?”“有的,朋友。对于那些好乐于取、沉浸于取、欢喜于取,对取的灭尽不如实知见的人,他便会生起‘如来死后存在’这样的见解……乃至生起‘如来死后既非存在也非不存在’的见解。而对于不好乐于取、不沉浸于取、不欢喜于取,对取的灭尽如实知见的人,他便不会生起‘如来死后存在’这样的见解……乃至不会生起‘如来死后既非存在也非不存在’的见解。朋友,这也是其中的一个角度,能说明这些为何被世尊搁置不答。”显示巴利原文
‘‘Siyā panāvuso, aññopi pariyāyo, yenetaṃ abyākataṃ bhagavatā’’ti? ‘‘Siyā, āvuso. Upādānārāmassa kho, āvuso, upādānaratassa upādānasammuditassa, upādānanirodhaṃ ajānato apassato yathābhūtaṃ, ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa hoti…pe… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa hoti. Na upādānārāmassa kho, āvuso, na upādānaratassa na upādānasammuditassa, upādānanirodhaṃ jānato passato yathābhūtaṃ, ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa na hoti…pe… ‘neva, hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipissa na hoti. Ayampi kho āvuso, pariyāyo, yenetaṃ abyākataṃ bhagavatā’’ti.
7. 目犍连经显示巴利原文
7. Moggallānasuttaṃ
416 那时,游方者婆蹉前往大目犍连尊者处。到了之后,与大目犍连尊者互相问候,彼此亲切友好地交谈后,退坐一面。坐定之后,游方者婆蹉对大目犍连尊者这样说:显示巴利原文
Atha kho vacchagotto paribbājako yenāyasmā mahāmoggallāno tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā mahāmoggallānena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho vacchagotto paribbājako āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ etadavoca –
“目犍连尊者,世间是常的吗?”“婆蹉,世尊对此不予记说:‘世间是常的。’”“那么,目犍连尊者,世间是无常的吗?”“婆蹉,世尊对此也不予记说:‘世间是无常的。’”“目犍连尊者,世间是有边的吗?”“婆蹉,世尊对此不予记说:‘世间是有边的。’”“那么,目犍连尊者,世间是无边的吗?”“婆蹉,世尊对此也不予记说:‘世间是无边的。’”“目犍连尊者,命即是身吗?”“婆蹉,世尊对此不予记说:‘命即是身。’”“那么,目犍连尊者,命与身是不同的吗?”“婆蹉,世尊对此也不予记说:‘命与身是不同的。’”“目犍连尊者,如来死后存在吗?”“婆蹉,世尊对此不予记说:‘如来死后存在。’”“那么,目犍连尊者,如来死后不存在吗?”“婆蹉,世尊对此也不予记说:‘如来死后不存在。’”“目犍连尊者,如来死后既存在又不存在吗?”“婆蹉,世尊对此不予记说:‘如来死后既存在又不存在。’”“那么,目犍连尊者,如来死后既非存在亦非不存在吗?”“婆蹉,世尊对此也不予记说:‘如来死后既非存在亦非不存在。’”显示巴利原文
‘‘Kiṃ nu kho, bho moggallāna, sassato loko’’ti? ‘‘Abyākataṃ kho etaṃ, vaccha, bhagavatā – ‘sassato loko’’’ti. ‘‘Kiṃ pana, bho moggallāna, asassato loko’’ti? ‘‘Etampi kho, vaccha, abyākataṃ bhagavatā – ‘asassato loko’’’ti. ‘‘Kiṃ nu kho, bho moggallāna, antavā loko’’ti? ‘‘Abyākataṃ kho etaṃ, vaccha, bhagavatā – ‘antavā loko’’’ti. ‘‘Kiṃ pana, bho moggallāna, anantavā loko’’ti? ‘‘Etampi kho, vaccha, abyākataṃ bhagavatā – ‘anantavā loko’’’ti. ‘‘Kiṃ nu kho, bho moggallāna, taṃ jīvaṃ taṃ sarīra’’nti? ‘‘Abyākataṃ kho etaṃ, vaccha, bhagavatā – ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīra’’’nti. ‘‘Kiṃ pana, bho moggallāna, aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’’nti? ‘‘Etampi kho, vaccha, abyākataṃ bhagavatā – ‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’’’nti. ‘‘Kiṃ nu kho, bho moggallāna, hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti? ‘‘Abyākataṃ kho etaṃ, vaccha, bhagavatā – ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti. ‘‘Kiṃ pana, bho moggallāna, na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti? ‘‘Etampi kho, vaccha, abyākataṃ bhagavatā – ‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti. ‘‘Kiṃ nu kho, bho moggallāna, hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti? ‘‘Abyākataṃ kho etaṃ, vaccha, bhagavatā – ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti. ‘‘Kiṃ pana, bho moggallāna, neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti? ‘‘Etampi kho, vaccha, abyākataṃ bhagavatā – ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti.
“目犍连尊者,是什么因,是什么缘,使得其他教派的游方者被这样问时,会如此作答——世间是常、世间非常、世间有边、世间无边、生命即是身体、生命与身体相异、如来死后存在、如来死后不存在、如来死后既存在又不存在、如来死后既非存在又非不存在呢?而目犍连尊者,又是什么因,是什么缘,使得沙门乔达摩被这样问时,却不作如此的回答——不说世间是常,也不说世间非常、世间有边、世间无边、生命即是身体、生命与身体相异、如来死后存在、如来死后不存在、如来死后既存在又不存在、如来死后既非存在又非不存在呢?”显示巴利原文
‘‘Ko nu kho, bho moggallāna, hetu ko paccayo, yena aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ evaṃ puṭṭhānaṃ evaṃ veyyākaraṇaṃ hoti – sassato lokoti vā, asassato lokoti vā, antavā lokoti vā, anantavā lokoti vā, taṃ jīvaṃ taṃ sarīranti vā, aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīranti vā, hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā, na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā, hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā, neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā? Ko pana, bho moggallāna, hetu ko paccayo, yena samaṇassa gotamassa evaṃ puṭṭhassa na evaṃ veyyākaraṇaṃ hoti – sassato lokotipi, asassato lokotipi, antavā lokotipi, anantavā lokotipi, taṃ jīvaṃ taṃ sarīrantipi, aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīrantipi, hoti tathāgato paraṃ maraṇātipi, na hoti tathāgato paraṃ maraṇātipi, hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇātipi, neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇātipī’’ti?
“婆蹉,其他教派的游方者这样看待眼:‘这是我的,此即是我,此是我的自我。’他们这样看待耳……这样看待鼻……这样看待舌……这样看待身……这样看待意:‘这是我的,此即是我,此是我的自我。’因此,当其他教派的游方者被这样问及时,便会给出这样的回答——他们说‘世间是常恒的’,……乃至……他们说‘如来死后既不有也不无有’。然而,婆蹉,如来、阿拉汉、正自觉者则这样看待眼:‘此非我有,我非此,此非我的自我。’他这样看待耳……这样看待鼻……这样看待舌……这样看待身……这样看待意:‘此非我有,我非此,此非我的自我。’因此,当如来被这样问及时,不会给出这样的回答——他不说‘世间是常恒的’,……乃至……他不说‘如来死后既不有也不无有’。”显示巴利原文
‘‘Aññatitthiyā kho, vaccha, paribbājakā cakkhuṃ ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassanti…pe… jivhaṃ ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassanti…pe… manaṃ ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassanti. Tasmā aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ evaṃ puṭṭhānaṃ evaṃ veyyākaraṇaṃ hoti – sassato lokoti vā…pe… neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā. Tathāgato ca kho, vaccha, arahaṃ sammāsambuddho cakkhuṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati…pe… jivhaṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati…pe… manaṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati. Tasmā tathāgatassa evaṃ puṭṭhassa na evaṃ veyyākaraṇaṃ hoti – sassato lokotipi…pe… neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇātipī’’ti.
那时,游方者婆蹉从座起身,前往世尊所在之处。到后,与世尊互相问候,致意已毕,退坐一面。坐定后,游方者婆蹉对世尊说:“乔达摩尊者,世间是常的吗?”“婆蹉,对此我不予记说:‘世间是常的。’……”“那么,乔达摩尊者,如来死后既非存在、又非不存在吗?”“婆蹉,对此我同样不予记说:‘如来死后既非存在、又非不存在。’”显示巴利原文
Atha kho vacchagotto paribbājako uṭṭhāyāsanā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho vacchagotto paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kiṃ nu kho, bho gotama, sassato loko’’ti? Abyākataṃ kho etaṃ, vaccha, mayā – ‘sassato loko’ti…pe…. ‘‘Kiṃ pana, bho gotama, neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti? ‘‘Etampi kho, vaccha, abyākataṃ mayā – ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti.
“乔达摩尊者,以何因、何缘,其他外道游方者被这样问时,会这样回答:‘世间是常的’……乃至……‘如来死后既非存在、又非不存在’呢?而乔达摩尊者,您被这样问时,却不这样回答:‘世间是常的’……乃至……‘如来死后既非存在、又非不存在’,这又以何因、何缘呢?”显示巴利原文
‘‘Ko nu kho, bho gotama, hetu ko paccayo, yena aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ evaṃ puṭṭhānaṃ evaṃ veyyākaraṇaṃ hoti – ‘sassato loko’ti vā…pe… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vā? Ko pana, bho gotama, hetu ko paccayo, yena bhoto gotamassa evaṃ puṭṭhassa na evaṃ veyyākaraṇaṃ hoti – ‘sassato loko’tipi…pe… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipī’’ti?
“婆蹉,外道游方者将眼作这般看待:‘这是我的,我是这个,这是我的自我’……将舌作这般看待:‘这是我的,我是这个,这是我的自我’……将意作这般看待:‘这是我的,我是这个,这是我的自我’。因此,当外道游方者被如此问时,便会这般回答:‘世间是常住的’……乃至说……‘如来死后既非存在,又非不存在’。而如来、阿拉汉、正自觉者则如此看待眼:‘这不是我的,我不是这个,这不是我的自我’……如此看待舌:‘这不是我的,我不是这个,这不是我的自我’……如此看待意:‘这不是我的,我不是这个,这不是我的自我’。因此,如来被如此问时,便不作这般回答:‘世间是常住的’、‘世间是无常的’、‘世间是有边的’、‘世间是无边的’、‘命即是身’、‘命与身异’、‘如来死后存在’、‘如来死后不存在’、‘如来死后既存在又不存在’、‘如来死后既非存在又非不存在’。”显示巴利原文
‘‘Aññatitthiyā kho, vaccha, paribbājakā cakkhuṃ ‘etaṃ mama, esohamasmi , eso me attā’ti samanupassanti…pe… jivhaṃ ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassanti…pe… manaṃ ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassanti. Tasmā aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ evaṃ puṭṭhānaṃ evaṃ veyyākaraṇaṃ hoti – ‘sassato loko’ti vā…pe… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vā. Tathāgato ca kho, vaccha, arahaṃ sammāsambuddho cakkhuṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati…pe… jivhaṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati…pe… manaṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati. Tasmā tathāgatassa evaṃ puṭṭhassa na evaṃ veyyākaraṇaṃ hoti – ‘sassato loko’tipi, ‘asassato loko’tipi, ‘antavā loko’tipi, ‘anantavā loko’tipi, ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīra’ntipi, ‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’ntipi, ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi, ‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi, ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi, ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipī’’ti.
“真是稀有啊,乔达摩尊者!真是奇妙啊,乔达摩尊者!导师与弟子,在义理上与文句上,竟然如此相契、相合,毫无抵牾,就在这最胜法义之上。方才,乔达摩尊者,我去拜见沙门大目犍连,也以此义理向他请教。沙门大目犍连即以同样的文句、同样的词句,为我解答了此义理,恰如乔达摩尊者所说。真是稀有啊,乔达摩尊者!真是奇妙啊,乔达摩尊者!导师与弟子,在义理上与文句上,竟然如此相契、相合,毫无抵牾,就在这最胜法义之上。”显示巴利原文
‘‘Acchariyaṃ, bho gotama, abbhutaṃ, bho gotama! Yatra hi nāma satthu ca sāvakassa ca atthena attho byañjanena byañjanaṃ saṃsandissati samessati na virodhayissati, yadidaṃ aggapadasmiṃ. Idānāhaṃ, bho gotama, samaṇaṃ mahāmoggallānaṃ upasaṅkamitvā etamatthaṃ apucchiṃ. Samaṇopi me moggallāno etehi padehi etehi byañjanehi tamatthaṃ byākāsi, seyyathāpi bhavaṃ gotamo. Acchariyaṃ, bho gotama, abbhutaṃ, bho gotama ! Yatra hi nāma satthu ca sāvakassa ca atthena attho byañjanena byañjanaṃ saṃsandissati samessati na virodhayissati, yadidaṃ aggapadasmi’’nti. Sattamaṃ.
8. 婆蹉经显示巴利原文
8. Vacchagottasuttaṃ
417 那时,游方者婆蹉来到世尊前。到后,与世尊互相问候。叙说完令人欢喜、值得回忆的话语后,他退坐一面。坐定后,游方者婆蹉对世尊说:“乔达摩尊者,‘我’存在吗?”说完后,世尊沉默不语。“那么,乔达摩尊者,‘我’不存在吗?”世尊第二次依旧沉默。于是,游方者婆蹉从座位起身离开了。显示巴利原文
Atha kho vacchagotto paribbājako yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho vacchagotto paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kiṃ nu kho, bho gotama, atthattā’’ti? Evaṃ vutte, bhagavā tuṇhī ahosi. ‘‘Kiṃ pana, bho gotama, natthattā’’ti? Dutiyampi kho bhagavā tuṇhī ahosi. Atha kho vacchagotto paribbājako uṭṭhāyāsanā pakkāmi.
“乔达摩尊者,以何因何缘,其他外道游方者被如此问时,会如此回答:‘世间是常住的’……乃至……‘如来死后既非存在又非不存在’?而乔达摩尊者,您被如此问时,却不如此回答,这又是何因何缘呢?”显示巴利原文
‘‘Ko nu kho, bho gotama, hetu, ko paccayo, yena aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ evaṃ puṭṭhānaṃ evaṃ veyyākaraṇaṃ hoti – ‘sassato loko’ti vā…pe… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vā? Ko pana, bho gotama, hetu, ko paccayo, yena bhoto gotamassa evaṃ puṭṭhassa na evaṃ veyyākaraṇaṃ hoti – ‘sassato loko’tipi…pe… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipī’’ti?
婆蹉,其他外道游方者视色为自我,或视自我拥有色,或视色在自我中,或视自我在色中。他们视受为自我……乃至视想为自我……视行为自我……他们视识为自我,或视自我拥有识,或视识在自我中,或视自我在识中。因此,当诸外道游方者被如此询问时,他们便会这样回答:‘世界是常’……乃至……‘如来死后既非存在也非不存在’。然而,婆蹉,如来、阿拉汉、正自觉者不视色为自我,不视自我拥有色,不视色在自我中,不视自我在色中。不视受为自我……乃至不视想为自我……不视行为自我……不视识为自我,不视自我拥有识,不视识在自我中,不视自我在识中。因此,当如来被如此询问时,他不会这样回答:‘世界是常’……乃至……‘如来死后既非存在也非不存在’。显示巴利原文
‘‘Aññatitthiyā kho, vaccha, paribbājakā rūpaṃ attato samanupassanti, rūpavantaṃ vā attānaṃ, attani vā rūpaṃ, rūpasmiṃ vā attānaṃ . Vedanaṃ attato samanupassanti…pe… saññaṃ…pe… saṅkhāre…pe… viññāṇaṃ attato samanupassanti, viññāṇavantaṃ vā attānaṃ, attani vā viññāṇaṃ, viññāṇasmiṃ vā attānaṃ. Tasmā aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ evaṃ puṭṭhānaṃ evaṃ veyyākaraṇaṃ hoti – ‘sassato loko’ti vā…pe… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vā. Tathāgato ca kho, vaccha, arahaṃ sammāsambuddho na rūpaṃ attato samanupassati, na rūpavantaṃ vā attānaṃ, na attani vā rūpaṃ, na rūpasmiṃ vā attānaṃ. Na vedanaṃ attato samanupassati…pe… na saññaṃ…pe… na saṅkhāre…pe… na viññāṇaṃ attato samanupassati, na viññāṇavantaṃ vā attānaṃ, na attani vā viññāṇaṃ, na viññāṇasmiṃ vā attānaṃ. Tasmā tathāgatassa evaṃ puṭṭhassa na evaṃ veyyākaraṇaṃ hoti – ‘sassato loko’tipi…pe… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipī’’ti.
那时,游方者婆蹉从座而起,走向大目犍连尊者;到了之后,与大目犍连尊者互相问候。彼此说过亲切友好的话语,便坐在一旁。坐在一旁的游方者婆蹉对大目犍连尊者这样说道:“目犍连尊者,世界是常的吗?”“婆蹉,世尊对此是‘无记’的:‘世界是常’……乃至……。”“那么,目犍连尊者,‘如来死后既非存在也非不存在’吗?”“婆蹉,这也是世尊‘无记’的:‘如来死后既非存在也非不存在’。”显示巴利原文
Atha kho vacchagotto paribbājako uṭṭhāyāsanā yenāyasmā mahāmoggallāno tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā mahāmoggallānena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho vacchagotto paribbājako āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ etadavoca – ‘‘kiṃ nu kho, bho moggallāna, sassato loko’’ti? Abyākataṃ kho etaṃ, vaccha, bhagavatā – ‘sassato loko’ti…pe…. ‘‘Kiṃ pana, bho moggallāna, ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti? ‘‘Etampi kho, vaccha, abyākataṃ bhagavatā – ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti.
“目犍连尊者,是什么原因,什么条件,使得外道游方者被如此问时,会这般回答:‘世界是常’……乃至……‘如来死后既非存在也非不存在’?又是什么原因,什么条件,使得沙门乔达摩被如此问时,却不如是回答:‘世界是常’……乃至……‘如来死后既非存在也非不存在’?”显示巴利原文
‘‘Ko nu kho, bho moggallāna, hetu, ko paccayo, yena aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ evaṃ puṭṭhānaṃ evaṃ veyyākaraṇaṃ hoti – ‘sassato loko’ti vā…pe… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vā? Ko pana, bho moggallāna, hetu, ko paccayo yena samaṇassa gotamassa evaṃ puṭṭhassa na evaṃ veyyākaraṇaṃ hoti – ‘sassato loko’tipi…pe… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipī’’ti?
“婆蹉,外道游方者视色为自我,或认为自我拥有色,或自我中有色,或色中有自我。他们视受为自我……视想为自我……视行为自我……视识为自我,或认为自我拥有识,或自我中有识,或识中有自我。因此,当外道游方者被如此问时,他们便会这般回答:‘世界是常’……乃至……‘如来死后既非存在也非不存在’。然而,婆蹉,如来、阿拉汉、正自觉者不视色为自我,不认为自我拥有色,不认为自我中有色,不认为色中有自我。不视受为自我……不视想为自我……不视行为自我……不视识为自我,不认为自我拥有识,不认为自我中有识,不认为识中有自我。因此,当如来被如此问时,便不如是回答:‘世界是常’、‘世界是无常’、‘世界是有边’、‘世界是无边’、‘命即是身’、‘命异身异’、‘如来死后存在’、‘如来死后不存在’、‘如来死后既存在又不存在’、‘如来死后既非存在也非不存在’。”显示巴利原文
‘‘Aññatitthiyā kho, vaccha, paribbājakā rūpaṃ attato samanupassanti, rūpavantaṃ vā attānaṃ, attani vā rūpaṃ, rūpasmiṃ vā attānaṃ. Vedanaṃ attato samanupassanti…pe… saññaṃ…pe… saṅkhāre…pe… viññāṇaṃ attato samanupassanti, viññāṇavantaṃ vā attānaṃ, attani vā viññāṇaṃ, viññāṇasmiṃ vā attānaṃ. Tasmā aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ evaṃ puṭṭhānaṃ evaṃ veyyākaraṇaṃ hoti – ‘sassato loko’ti vā…pe… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vā. Tathāgato ca kho, vaccha, arahaṃ sammāsambuddho na rūpaṃ attato samanupassati, na rūpavantaṃ vā attānaṃ, na attani vā rūpaṃ, na rūpasmiṃ vā attānaṃ. Na vedanaṃ attato samanupassati…pe… na saññaṃ…pe… na saṅkhāre…pe… na viññāṇaṃ attato samanupassati, na viññāṇavantaṃ vā attānaṃ, na attani vā viññāṇaṃ, na viññāṇasmiṃ vā attānaṃ. Tasmā tathāgatassa evaṃ puṭṭhassa na evaṃ veyyākaraṇaṃ hoti – ‘sassato loko’tipi, ‘asassato loko’tipi, ‘antavā loko’tipi, ‘anantavā loko’tipi, ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīra’ntipi, ‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’ntipi, ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi, ‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi, ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi, ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipī’’ti.
“真是殊胜啊,目犍连尊者!真是奇妙啊,目犍连尊者!于义理与言辞上,师与弟子竟能如此契合、相应,无有乖违,更何况在这最胜句上。目犍连尊者,前时我往诣沙门乔达摩处问此义,沙门乔达摩亦用同样的语句、同样的措辞为我解说,恰如目犍连尊者今所宣说。真是殊胜啊,目犍连尊者!真是奇妙啊,目犍连尊者!于义理与言辞上,师与弟子竟能如此契合、相应,无有乖违,更何况在这最胜句上。”第八经。显示巴利原文
‘‘Acchariyaṃ, bho moggallāna, abbhutaṃ, bho moggallāna! Yatra hi nāma satthu ca sāvakassa ca atthena attho byañjanena byañjanaṃ saṃsandissati, samessati, na virodhayissati, yadidaṃ aggapadasmiṃ. Idānāhaṃ, bho moggallāna, samaṇaṃ gotamaṃ upasaṅkamitvā etamatthaṃ apucchiṃ. Samaṇopi me gotamo etehi padehi etehi byañjanehi etamatthaṃ byākāsi, seyyathāpi bhavaṃ moggallāno. Acchariyaṃ, bho moggallāna, abbhutaṃ, bho moggallāna! Yatra hi nāma satthu ca sāvakassa ca atthena attho byañjanena byañjanaṃ saṃsandissati samessati na virodhayissati, yadidaṃ aggapadasmi’’nti. Aṭṭhamaṃ.
第九 好奇堂经显示巴利原文
9. Kutūhalasālāsuttaṃ
418 那时,游方者婆蹉来至世尊处。到已,与世尊相互亲切问候,叙过悦心、可忆念的交谈,便退坐一面。退坐一面的游方者婆蹉对世尊说:“乔达摩尊者,世界是常住的吗?”“婆蹉,此事我未曾记说:‘世界是常住的。’”……“那么,乔达摩尊者,如来死后既非存在又非不存在呢?”“婆蹉,此事我同样未曾记说:‘如来死后既非存在又非不存在。’”显示巴利原文
Atha kho vacchagotto paribbājako yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho vacchagotto paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kiṃ nu kho, bho gotama, sassato loko’’ti? Abyākataṃ kho etaṃ, vaccha, mayā – ‘sassato loko’ti…pe…. ‘‘Kiṃ pana, bho gotama, ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti? ‘‘Etampi kho, vaccha, abyākataṃ mayā – ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti.
“乔达摩尊者,前些日子,众多不同教派的沙门、婆罗门和游方者齐聚议论堂,他们当中生起了这样一番议论:‘这位富楼那迦叶,有僧团,有徒众,为众人之师,声名远扬,是教派的创立者,为大众所尊崇。他能记说去世弟子的投生处,说某某投生到了这里,某某投生到了那里。即使是那些上等、卓越、达到最高成就的弟子去世,他也能记说其投生处,说某某投生到了这里,某某投生到了那里。’”显示巴利原文
‘‘Purimāni , bho gotama , divasāni purimatarāni sambahulānaṃ nānātitthiyānaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ paribbājakānaṃ kutūhalasālāyaṃ sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ ayamantarākathā udapādi – ‘ayaṃ kho pūraṇo kassapo saṅghī ceva gaṇī ca gaṇācariyo ca ñāto yasassī titthakaro sādhusammato bahujanassa. Sopi sāvakaṃ abbhatītaṃ kālaṅkataṃ upapattīsu byākaroti – ‘asu amutra upapanno, asu amutra upapanno’ti. Yopissa sāvako uttamapuriso paramapuriso paramapattipatto tampi sāvakaṃ abbhatītaṃ kālaṅkataṃ upapattīsu byākaroti – ‘asu amutra upapanno, asu amutra upapanno’’’ti.
“‘这位末伽梨瞿舍罗也是如此……这位尼乾陀若提子也是如此……这位散惹耶毗罗梨子也是如此……这位波拘陀迦旃延也是如此……这位阿耆多翅舍钦婆罗,同样有僧团,有徒众,为众人之师,声名远扬,是教派的创立者,为大众所尊崇。他能记说去世弟子的投生处,说某某投生到了这里,某某投生到了那里。即使是那些上等、卓越、达到最高成就的弟子去世,他也能记说其投生处,说某某投生到了这里,某某投生到了那里。’”显示巴利原文
‘‘Ayampi kho makkhali gosālo…pe… ayampi kho nigaṇṭho nāṭaputto…pe… ayampi kho sañcayo belaṭṭhaputto…pe… ayampi kho pakudho kaccāno…pe… ayampi kho ajito kesakambalo saṅghī ceva gaṇī ca gaṇācariyo ca ñāto yasassī titthakaro sādhusammato bahujanassa. Sopi sāvakaṃ abbhatītaṃ kālaṅkataṃ upapattīsu byākaroti – ‘asu amutra upapanno, asu amutra upapanno’ti. Yopissa sāvako uttamapuriso paramapuriso paramapattipatto tampi sāvakaṃ abbhatītaṃ kālaṅkataṃ upapattīsu byākaroti – ‘asu amutra upapanno, asu amutra upapanno’’’ti.
“‘而这位沙门乔达摩,也有僧团,有徒众,为众人之师,声名远扬,是教派的创立者,为大众所尊崇。他也记说去世弟子的投生处,说某某投生到了这里,某某投生到了那里。然而,对于他那些最上、最卓越、达到最高成就的弟子,当那位弟子去世时,他却不记说其投生处——不说某某投生到了这里,某某投生到了那里;而是这样记说他:“他斩断了渴爱,摧毁了结缚,由彻底洞悉慢而终结了痛苦。”’乔达摩尊者,对此我确实生起了疑惑与犹豫:‘沙门乔达摩的法,究竟怎样才能被真实了知呢?’”显示巴利原文
‘‘Ayampi kho samaṇo gotamo saṅghī ceva gaṇī ca gaṇācariyo ca ñāto yasassī titthakaro sādhusammato bahujanassa. Sopi sāvakaṃ abbhatītaṃ kālaṅkataṃ upapattīsu byākaroti – ‘asu amutra upapanno, asu amutra upapanno’ti. Yopissa sāvako uttamapuriso paramapuriso paramapattipatto tañca sāvakaṃ abbhatītaṃ kālaṅkataṃ upapattīsu na byākaroti – ‘asu amutra upapanno, asu amutra upapanno’ti. Api ca kho naṃ evaṃ byākaroti – ‘acchecchi taṇhaṃ, vivattayi saṃyojanaṃ, sammā mānābhisamayā antamakāsi dukkhassā’ti. Tassa mayhaṃ, bho gotama, ahu deva kaṅkhā, ahu vicikicchā – ‘kathaṃ nāma samaṇassa gotamassa dhammo abhiññeyyo’’’ti ?
“婆蹉,你心有疑惑、心存犹豫,这无可厚非。在当疑惑之处,犹豫确实在你心中生起。婆蹉,我是说有执取,才有投生,并非没有执取而有。婆蹉,犹如火有燃料才能燃烧,没有燃料便不能燃烧;同样地,婆蹉,我说有执取,才有投生,并非没有执取而有。”显示巴利原文
‘‘Alañhi te, vaccha, kaṅkhituṃ, alaṃ vicikicchituṃ. Kaṅkhanīye ca pana te ṭhāne vicikicchā uppannā. Saupādānassa khvāhaṃ, vaccha, upapattiṃ paññāpemi no anupādānassa. Seyyathāpi , vaccha, aggi saupādāno jalati, no anupādāno; evameva khvāhaṃ, vaccha, saupādānassa upapattiṃ paññāpemi, no anupādānassā’’ti.
“乔达摩尊者,当火焰被风吹扬,飘至远方时,您说它以何为执取呢?”“婆蹉,当火焰被风吹扬,飘至远方时,我说它以风为执取。因为,婆蹉,那时风便是它的执取。”“那么,乔达摩尊者,当众生舍弃此身,却未投生他身时,您说它以何为执取呢?”“婆蹉,当众生舍弃此身,却未投生他身时,我说它以渴爱为执取。因为,婆蹉,那时渴爱便是他的执取。”显示巴利原文
‘‘Yasmiṃ , bho gotama, samaye acci vātena khittā dūrampi gacchati, imassa pana bhavaṃ gotamo kiṃ upādānasmiṃ paññāpetī’’ti? ‘‘Yasmiṃ kho, vaccha, samaye acci vātena khittā dūrampi gacchati, tamahaṃ vātūpādānaṃ paññāpemi. Vāto hissa, vaccha, tasmiṃ samaye upādānaṃ hotī’’ti. ‘‘Yasmiñca pana, bho gotama, samaye imañca kāyaṃ nikkhipati, satto ca aññataraṃ kāyaṃ anupapanno hoti, imassa pana bhavaṃ gotamo kiṃ upādānasmiṃ paññāpetī’’ti? ‘‘Yasmiṃ kho, vaccha, samaye imañca kāyaṃ nikkhipati, satto ca aññataraṃ kāyaṃ anupapanno hoti, tamahaṃ taṇhūpādānaṃ vadāmi. Taṇhā hissa, vaccha, tasmiṃ samaye upādānaṃ hotī’’ti . Navamaṃ.
十、阿难经显示巴利原文
10. Ānandasuttaṃ
419 那时,游方者婆蹉来到世尊那里。他来到后,与世尊互相致意,互叙欣悦、慰勉的话语之后,坐在一旁。坐于一旁的游方者婆蹉对世尊这样说:显示巴利原文
Atha kho vacchagotto paribbājako yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho vacchagotto paribbājako bhagavantaṃ etadavoca –
那时,游方者婆蹉离去后不久,阿难尊者对世尊这样说:“尊者,世尊被游方者婆蹉问了问题,为何不回答他呢?”“阿难,如果游方者婆蹉问我‘有我’,而我回答‘有我’,阿难,这便与那些持常论的沙门婆罗门相同了。阿难,如果游方者婆蹉问我‘无我’,而我回答‘无我’,阿难,这便与那些持断灭论的沙门婆罗门相同了。阿难,如果游方者婆蹉问我‘有我’,而我回答‘有我’,阿难,这能有助于‘一切法无我’的智慧生起吗?”“不能,尊者。”“阿难,如果游方者婆蹉问我‘无我’,而我回答‘无我’,阿难,那原本迷惑的游方者婆蹉就会更加迷惑,心想:‘先前我还有一个我,现在那个我没有了。’”第十经。显示巴利原文
Atha kho āyasmā ānando acirapakkante vacchagotte paribbājake bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kiṃ nu kho, bhante, bhagavā vacchagottassa paribbājakassa pañhaṃ puṭṭho na byākāsī’’ti? ‘‘Ahañcānanda, vacchagottassa paribbājakassa ‘atthattā’ti puṭṭho samāno ‘atthattā’ti byākareyyaṃ, ye te, ānanda, samaṇabrāhmaṇā sassatavādā tesametaṃ saddhiṃ abhavissa. Ahañcānanda, vacchagottassa paribbājakassa ‘natthattā’ti puṭṭho samāno ‘natthattā’ti byākareyyaṃ, ye te, ānanda, samaṇabrāhmaṇā ucchedavādā tesametaṃ saddhiṃ abhavissa. Ahañcānanda, vacchagottassa paribbājakassa ‘atthattā’ti puṭṭho samāno ‘atthattā’ti byākareyyaṃ, api nu me taṃ, ānanda, anulomaṃ abhavissa ñāṇassa uppādāya – ‘sabbe dhammā anattā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Ahañcānanda, vacchagottassa paribbājakassa ‘natthattā’ti puṭṭho samāno ‘natthattā’ti byākareyyaṃ , sammūḷhassa, ānanda, vacchagottassa paribbājakassa bhiyyo sammohāya abhavissa – ‘ahuvā me nūna pubbe attā, so etarahi natthī’’’ti. Dasamaṃ.
11. 萨毗耶迦旃延经显示巴利原文
11. Sabhiyakaccānasuttaṃ
420 一时,萨毗耶迦旃延尊者住在涅地卡村的砖瓦堂。那时,游方者婆蹉来到尊者萨毗耶迦旃延处,彼此友好问候,互致令人欢喜、值得忆念的交谈后,退坐一面。退坐一面后,游方者婆蹉对萨毗耶迦旃延尊者这样说:“迦旃延贤者,如来死后存在吗?”“婆蹉,关于如来死后存在,世尊不予记说。”“那么,迦旃延贤者,如来死后不存在吗?”“婆蹉,关于如来死后不存在,世尊也不予记说。”显示巴利原文
Ekaṃ samayaṃ āyasmā sabhiyo kaccāno ñātike viharati giñjakāvasathe. Atha kho vacchagotto paribbājako yenāyasmā sabhiyo kaccāno tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā sabhiyena kaccānena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho vacchagotto paribbājako āyasmantaṃ sabhiyaṃ kaccānaṃ etadavoca – ‘‘kiṃ nu kho bho, kaccāna, hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti? ‘‘Abyākataṃ kho etaṃ, vaccha, bhagavatā – ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti. ‘‘Kiṃ pana, bho kaccāna, na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti? ‘‘Etampi kho, vaccha, abyākataṃ bhagavatā – ‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti.
“那么,迦旃延贤者,如来死后亦存在亦不存在吗?”“婆蹉,世尊对此亦不予记说。”“那么,迦旃延贤者,如来死后非存在非不存在吗?”“婆蹉,世尊对此亦不予记说。”显示巴利原文
‘‘Kiṃ nu kho, bho kaccāna, hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti? ‘‘Abyākataṃ kho etaṃ, vaccha, bhagavatā – ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti. ‘‘Kiṃ pana, bho kaccāna, neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti? ‘‘Etampi kho, vaccha, abyākataṃ bhagavatā – ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti.
“迦旃延贤者,我问您:‘如来死后存在吗?’您答道:‘婆蹉,关于如来死后存在,世尊并未记说。’我问您:‘如来死后不存在吗?’您答道:‘婆蹉,关于如来死后不存在,世尊并未记说。’我问您:‘如来死后既存在又不存在吗?’您答道:‘婆蹉,关于如来死后既存在又不存在,世尊并未记说。’我问您:‘如来死后既非存在又非不存在吗?’您答道:‘婆蹉,关于如来死后既非存在又非不存在,世尊也并未记说。’迦旃延贤者,是什么原因、什么理由,沙门乔达摩对这些都不予记说呢?”“婆蹉,凡是能令人安立为‘有色的’、‘无色的’、‘有想的’、‘无想的’、‘非想非非想的’的因与缘,如果那些因、那些缘,在一切方面、一切方式下,都毫无剩余地彻底灭尽,那还凭什么去安立他,说他是‘有色的’、‘无色的’、‘有想的’、‘无想的’、‘非想非非想的’呢?”“迦旃延贤者,您出家有多久了?”“朋友,没多久,才三年。”“朋友,在这么短的时间内就能达到这个程度,已经是极为超胜,更不必说更高深的成就了!”第十一经。显示巴利原文
‘‘‘Kiṃ nu kho, bho kaccāna, hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti, iti puṭṭho samāno – ‘abyākataṃ kho etaṃ, vaccha, bhagavatā – hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vadesi . ‘Kiṃ pana, bho kaccāna, na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti, iti puṭṭho samāno – ‘abyākataṃ kho etaṃ, vaccha, bhagavatā – na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vadesi. ‘Kiṃ nu kho, bho kaccāna, hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti, iti puṭṭho samāno – ‘abyākataṃ kho etaṃ, vaccha , bhagavatā – hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vadesi. ‘Kiṃ pana, bho kaccāna, neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti, iti puṭṭho samāno – ‘etampi kho, vaccha, abyākataṃ bhagavatā – neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vadesi. Ko nu kho, bho kaccāna, hetu, ko paccayo, yenetaṃ abyākataṃ samaṇena gotamenā’’ti? ‘‘Yo ca, vaccha, hetu, yo ca paccayo paññāpanāya rūpīti vā arūpīti vā saññīti vā asaññīti vā nevasaññīnāsaññīti vā, so ca hetu, so ca paccayo sabbena sabbaṃ sabbathā sabbaṃ aparisesaṃ nirujjheyya. Kena naṃ paññāpayamāno paññāpeyya rūpīti vā arūpīti vā saññīti vā asaññīti vā nevasaññīnāsaññīti vā’’ti. ‘‘Kīvaciraṃ pabbajitosi, bho kaccānā’’ti? ‘‘Naciraṃ, āvuso, tīṇi vassānī’’ti. ‘‘Yassapa’ssa, āvuso, etamettakena ettakameva taṃpa’ssa bahu, ko pana vādo evaṃ abhikkante’’ti! Ekādasamaṃ.
差摩长老尼、阿奴拉度、舍利弗与拘𫄨罗;
目犍连、瓦恰、库图哈拉娑罗与阿难;
萨毗耶,此为第十一。
显示巴利原文 Khemātherī anurādho, sāriputtoti koṭṭhiko; Moggallāno ca vaccho ca, kutūhalasālānando; Sabhiyo ekādasamanti;
六处品第四显示巴利原文
Saḷāyatanavaggo catuttho.
六处、受、妇女、阎浮车;
沙曼达卡、目犍连、质多、村长、有为;
无记。如是共有十经。
显示巴利原文 Saḷāyatanavedanā, mātugāmo jambukhādako; Sāmaṇḍako moggallāno, citto gāmaṇi saṅkhataṃ; Abyākatanti dasadhāti.
━━ 归纳讲解,仅供参考 ━━
这组在讲什么 这一组围绕佛陀对一系列形而上学问题的“无记”(Abyākataṃ)——即“不予记说”或置而不答——而编集。核心问题是关于“如来”(Tathāgata)死后的四种状态:存在、不存在、既存在又不存在、既非存在又非不存在。通过多位弟子与外道、国王的问答,阐明佛陀的沉默并非无知,而是因为这四个命题立足于对五蕴的错见,而如来已彻底超越了五蕴的范畴,因此任何论断都无法成立。
出场人物 / 对告众 Pali 中文(经文用名) 角色 Khemā Bhikkhunī 谶摩比丘尼 说法者,智慧第一的比丘尼 Anurādha 阿奴拉度 说法者,应对外道提问的比丘 Sāriputta 舍利弗 提问者,智慧第一的大弟子 Mahā Moggallāna 大目犍连 说法者,神通第一的大弟子 Vacchagotta 瓦恰果答 对告者,一位常与佛陀论法的外道游方者 Ānanda 阿难 提问者,佛陀的侍者,多闻第一 Pasenadi 波斯匿 对告者,憍萨罗国国王 Sabhiya Kaccāna 沙比亚咖恰那 对告者,一位游方者 Bhikkhu 比丘 泛指本组中的提问或应对比丘
核心法义(白话+重点) 佛陀拒绝回答“如来死后存在与否”这类问题,并不是因为他不知道答案,而是因为提问本身是无效的。提问的前提是“有一个叫如来的实体(自我)”,但佛陀教导的是“无我”。当你已经彻底拆除了“自我”这个概念,所有基于此建立的问题都会像问“熄灭的火焰去了哪个方向”一样,毫无意义,无处安立。
代表性经文来自《谶摩经》:谶摩比丘尼对波斯匿王说,要描述如来,就必须依赖色、受、想、行、识这五个维度。但如来已经彻底切断、根除并舍弃了这五种现象。
>> → 要旨: 佛陀的“无记”是一种深沉的智慧与慈悲的沉默,它引导修行人放下对概念和形而上学戏论的执着,回归到“苦与苦的熄灭”这个唯一重要的修行实践上。
关键术语锚 Pali 中文(经文用名) 为何易错 Abyākataṃ 无记 / 不予记说 易被理解为“记不住”或“不记得”,实际是特指佛陀对有悖于正见或无关于解脱的哲学命题所采取的、不开示为“是”或“非”的唯一态度。 Tathāgata 如来 在这组经文中,它尤其易错。不仅指佛陀本人,更指证得解脱的究竟实相本身。外道执着的是一个“众生”,佛陀讲的却是“熄灭了五蕴的觉者”,这是对话产生错位的根本原因。 Paññāpayamāno 施设 易被略过。这个词在此处非常关键,意为“概念的建立或安立”。经文说无法在四处“施设”如来,意思是所有关于“死后”的论断都是一种概念建构,而如来已超越了所有概念建构的范畴。 Rūpa (色/受等) 色 / 受等 在本组中,“如来从色的计数中解脱”这句话是关键。错把“色”仅当物质身体,而未能理解它代表一个可以计量、评估“我”的基准点,如来已从所有这些基准点中解脱,变得像大海一样,不可计量。
代表经(本组重点) 1. 1. 谶摩经
- 看点 :国王与智慧第一比丘尼的精彩对话。以“大海不可度量”的比喻,完美阐释了如来超越一切定义的境界。
2. 2. 阿奴拉度经
- 看点 :因错误回答而被外道嘲讽后,向佛陀求教并得到纠正的典型教学案例。清晰地展示了如何从五蕴无我的次第观禅,安立“无记”的究竟意义。
3. 8. 瓦恰果答经
- 看点 :游方者瓦恰果答反复追问,佛陀保持沉默。结束后,佛陀为弟子解释沉默的原因,是他不忍心看到提问者因其误导性的问题而陷入“无我”与“何者受报”的思想混乱。
4. 10. 阿难经
- 看点 :阿难尊者因世尊未记说这些问题而感到困惑,担心自己不理解。佛陀借此开示,正是因为没有“我”的见取,才不需要去记说这些问题,将无记直接与“我见”的断除挂钩。