172于舍卫城。“诸比丘,有此四暴流。哪四种?欲暴流、有暴流、见暴流、无明暴流。诸比丘,这就是四暴流。诸比丘,为证知、遍知、灭尽、断除这四种暴流……(中略)……应修习此圣八支道。”此为第一经。
Sāvatthinidānaṃ . ‘‘Cattārome , bhikkhave, oghā. Katame cattāro? Kāmogho, bhavogho, diṭṭhogho, avijjogho – ime kho, bhikkhave, cattāro oghā. Imesaṃ kho, bhikkhave, catunnaṃ oghānaṃ abhiññāya pariññāya parikkhayāya pahānāya…pe… ayaṃ ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvetabbo’’ti. (Yathā esanā, evaṃ sabbaṃ vitthāretabbaṃ.) Paṭhamaṃ.
173“诸比丘,有此四轭。何等为四?欲轭、有轭、见轭、无明轭。诸比丘,是为四轭。诸比丘,为证知、遍知、灭尽、断除此四轭……应修习此圣八支道。”第二经。
‘‘Cattārome, bhikkhave, yogā. Katame cattāro? Kāmayogo, bhavayogo, diṭṭhiyogo avijjāyogo – ime kho, bhikkhave, cattāro yogā. Imesaṃ kho, bhikkhave, catunnaṃ yogānaṃ abhiññāya pariññāya parikkhayāya pahānāya…pe… ayaṃ ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvetabbo’’ti. Dutiyaṃ.
174“诸比丘,有此四种取。哪四种呢?欲取、见取、戒禁取、我语取——诸比丘,这便是四种取。诸比丘,为证知、遍知、灭尽、断除此四种取……(中略)……应修习此圣八支道。”第三经。
‘‘Cattārimāni , bhikkhave, upādānāni. Katamāni cattāri? Kāmupādānaṃ, diṭṭhupādānaṃ, sīlabbatupādānaṃ, attavādupādānaṃ – imāni kho, bhikkhave, cattāri upādānāni. Imesaṃ kho, bhikkhave, catunnaṃ upādānānaṃ abhiññāya pariññāya parikkhayāya pahānāya…pe… ayaṃ ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvetabbo’’ti. Tatiyaṃ.
175“诸比丘,有此四种系缚。哪四种呢?贪求的身系、嗔恚的身系、戒禁取的身系、执取“此为真理”的身系——诸比丘,这便是四种系缚。诸比丘,为证知、遍知、灭尽、断除此四种系缚……(中略)……应修习此圣八支道。”第四经。
‘‘Cattārome , bhikkhave, ganthā. Katame cattāro? Abhijjhā kāyagantho, byāpādo kāyagantho, sīlabbataparāmāso kāyagantho, idaṃsaccābhiniveso kāyagantho – ime kho, bhikkhave, cattāro ganthā. Imesaṃ kho, bhikkhave, catunnaṃ ganthānaṃ abhiññāya pariññāya parikkhayāya pahānāya…pe… ayaṃ ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvetabbo’’ti. Catutthaṃ.
176“诸比丘,有此七种随眠。是哪七种?欲贪随眠、嗔恚随眠、见随眠、疑随眠、慢随眠、有贪随眠、无明随眠。诸比丘,这便是七种随眠。诸比丘,为证知、遍知、灭尽、断除这七种随眠……应修习此圣八支道。”第五经。
‘‘Sattime, bhikkhave, anusayā. Katame satta? Kāmarāgānusayo, paṭighānusayo, diṭṭhānusayo , vicikicchānusayo, mānānusayo, bhavarāgānusayo, avijjānusayo – ime kho, bhikkhave, sattānusayā. Imesaṃ kho, bhikkhave, sattannaṃ anusayānaṃ abhiññāya pariññāya parikkhayāya pahānāya…pe… ayaṃ ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvetabbo’’ti. Pañcamaṃ.
6. 欲功德经
6. Kāmaguṇasuttaṃ
177“诸比丘,有此五种欲的功德。哪五种?眼所识知的色,合意、可爱、可悦、讨喜、与欲相连、诱人染着;耳所识知的声……鼻所识知的香……舌所识知的味……身所识知的触,合意、可爱、可悦、讨喜、与欲相连、诱人染着。诸比丘,这就是五种欲的功德。诸比丘,为证知、遍知、灭尽、断除此五种欲的功德……应修习此圣八支道。”第六经。
‘‘Pañcime, bhikkhave, kāmaguṇā. Katame pañca? Cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā, sotaviññeyyā saddā…pe… ghānaviññeyyā gandhā…pe… jivhāviññeyyā rasā…pe… kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā – ime kho, bhikkhave, pañca kāmaguṇā. Imesaṃ kho, bhikkhave, pañcannaṃ kāmaguṇānaṃ abhiññāya pariññāya parikkhayāya pahānāya…pe… ayaṃ ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvetabbo’’ti. Chaṭṭhaṃ.
178“诸比丘,有此五盖。哪五种?欲贪盖、嗔恚盖、昏沉睡眠盖、掉举恶作盖、疑盖。诸比丘,这就是五盖。诸比丘,为证知、遍知、灭尽、断除此五盖……应修习此圣八支道。”第七经。
‘‘Pañcimāni , bhikkhave, nīvaraṇāni. Katamāni pañca? Kāmacchandanīvaraṇaṃ, byāpādanīvaraṇaṃ, thinamiddhanīvaraṇaṃ, uddhaccakukkuccanīvaraṇaṃ, vicikicchānīvaraṇaṃ – imāni kho, bhikkhave, pañca nīvaraṇāni. Imesaṃ kho, bhikkhave, pañcannaṃ nīvaraṇānaṃ abhiññāya pariññāya parikkhayāya pahānāya…pe… ayaṃ ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvetabbo’’ti. Sattamaṃ.
8. 取蕴经
8. Upādānakkhandhasuttaṃ
179“诸比丘,有此五取蕴。是哪五种?所谓:色取蕴、受取蕴、想取蕴、行取蕴、识取蕴。诸比丘,这便是五取蕴。诸比丘,为证知、遍知、灭尽、断除此五取蕴……应修习此八支圣道。第八经。”
‘‘Pañcime, bhikkhave, upādānakkhandhā. Katame pañca? Seyyathidaṃ – rūpupādānakkhandho , vedanupādānakkhandho , saññupādānakkhandho, saṅkhārupādānakkhandho, viññāṇupādānakkhandho. Ime kho, bhikkhave, pañcupādānakkhandhā. Imesaṃ kho, bhikkhave, pañcannaṃ upādānakkhandhānaṃ abhiññāya pariññāya parikkhayāya pahānāya…pe… ayaṃ ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvetabbo’’ti. Aṭṭhamaṃ.
9. 下分经
9. Orambhāgiyasuttaṃ
180“诸比丘,有五种顺下分结。哪五种呢?有身见、疑、戒禁取、欲贪、嗔恚。诸比丘,这就是五种顺下分结。诸比丘,为了证知、遍知、灭尽、舍断这五种顺下分结……应当修习此圣八支道。”第九经。
‘‘Pañcimāni, bhikkhave, orambhāgiyāni saṃyojanāni. Katamāni pañca? Sakkāyadiṭṭhi, vicikicchā, sīlabbataparāmāso, kāmacchando, byāpādo – imāni kho, bhikkhave, pañcorambhāgiyāni saṃyojanāni. Imesaṃ kho bhikkhave, pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ abhiññāya pariññāya parikkhayāya pahānāya…pe… ayaṃ ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvetabbo’’ti. Navamaṃ.
10. 上分经
10. Uddhambhāgiyasuttaṃ
181“诸比丘,有五种顺上分结。哪五种呢?色贪、无色贪、慢、掉举、无明。诸比丘,这就是五种顺上分结。诸比丘,为了证知、遍知、灭尽、舍断这五种顺上分结,应当修习圣八支道。什么是圣八支道呢?诸比丘,在此,比丘修习依止远离的正见……修习依止远离、依止离贪、依止灭、转向舍遣的正定。诸比丘,为了证知、遍知、灭尽、舍断这五种顺上分结,应当修习此圣八支道。”
‘‘Pañcimāni, bhikkhave, uddhambhāgiyāni saṃyojanāni. Katamāni pañca? Rūparāgo, arūparāgo, māno, uddhaccaṃ, avijjā – imāni kho, bhikkhave, pañcuddhambhāgiyāni saṃyojanāni. Imesaṃ kho, bhikkhave, pañcannaṃ uddhambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ abhiññāya pariññāya parikkhayāya pahānāya ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvetabbo. Katamo ariyo aṭṭhaṅgiko maggo? Idha, bhikkhave, bhikkhu sammādiṭṭhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ…pe… sammāsamādhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. Imesaṃ kho, bhikkhave, pañcannaṃ uddhambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ abhiññāya pariññāya parikkhayāya pahānāya ayaṃ ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvetabbo’’ti.
“诸比丘,有五种上分结。哪五种?色贪、无色贪、慢、掉举、无明。诸比丘,这就是五种上分结。为证知、遍知、灭尽、舍断此五上分结,应修习圣八支道。什么是圣八支道?诸比丘,于此,比丘修习正见……修习以调伏贪为终极、调伏嗔为终极、调伏痴为终极的正定……深入不死、归向不死、以不死为究竟……导向涅槃、趋向涅槃、归向涅槃。诸比丘,为证知、遍知、灭尽、舍断此五上分结,应修习此圣八支道。”第十经。
‘‘Pañcimāni, bhikkhave, uddhambhāgiyāni saṃyojanāni. Katamāni pañca? Rūparāgo, arūparāgo, māno, uddhaccaṃ, avijjā – imāni kho, bhikkhave, pañcuddhambhāgiyāni saṃyojanāni. Imesaṃ kho, bhikkhave, pañcannaṃ uddhambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ abhiññāya pariññāya parikkhayāya pahānāya ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvetabbo. Katamo ariyo aṭṭhaṅgiko maggo? Idha, bhikkhave, bhikkhu sammādiṭṭhiṃ bhāveti…pe… sammāsamādhiṃ bhāveti rāgavinayapariyosānaṃ dosavinayapariyosānaṃ mohavinayapariyosānaṃ… amatogadhaṃ amataparāyanaṃ amatapariyosānaṃ… nibbānaninnaṃ nibbānapoṇaṃ nibbānapabbhāraṃ. Imesaṃ kho, bhikkhave, pañcannaṃ uddhambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ abhiññāya pariññāya parikkhayāya pahānāya ayaṃ ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvetabbo’’ti. Dasamaṃ.
暴流、轭、取、结与随眠;
欲功德、盖、蕴,以及下分结与上分结。
Ogho yogo upādānaṃ, ganthaṃ anusayena ca; Kāmaguṇā nīvaraṇaṃ, khandhā oruddhambhāgiyāti.
第一为“无明”品,第二为“住”品;
第三为“邪性”品,第四为“行道者”品;
第五为“外道”品,第六为“太阳”品;
第七为“多所作”品,第八为“生”品;
第九为“日”品,第十为“不放逸”品。
第十一为“力”品,第十二为“寻求”品;
瀑流品为第十三。
Avijjāvaggo paṭhamo, dutiyaṃ vihāraṃ vuccati; Micchattaṃ tatiyo vaggo, catutthaṃ paṭipanneneva. Titthiyaṃ pañcamo vaggo, chaṭṭho sūriyena ca; Bahukate sattamo vaggo, uppādo aṭṭhamena ca. Divasavaggo navamo, dasamo appamādena ca; Ekādasabalavaggo, dvādasa esanā pāḷiyaṃ; Oghavaggo bhavati terasāti.
━━ 归纳讲解,仅供参考 ━━
这组在讲什么
这组经文专门围绕“圣八支道”展开,是相応部中最长、体系最严整的一组。世尊从不同角度反复阐明:八正道是梵行的全部、无上的战车、从生老病死解脱的唯一道路。整组紧扣“无明→邪八支 / 明→正八支”的对立结构,并详列八支的定义、修习方法、依止(远离、离贪、灭、舍)的内涵。
核心法义(白话+重点)
这组的中心是:八正道即是通向苦的遍知、烦恼尽灭、证入涅槃的唯一道路。它不是八个互不相干的条款,而是一套以正见为先行、以远离与舍遣为整体姿态的修行体系。
世尊反复讲:“无明是诸不善法的先导,明是诸善法的先导”(SN 45.1)。从无明出发,就会生起邪见、邪思惟……邪定,整条邪道自然滚出来;从明出发,正见乃至正定则会依次生起。关键在于“依止远离、依止离贪、依止灭、转向舍”这一贯穿八支的修行姿态——它让八正道不是世间的道德规训,而是彻底出离的解脱之道。
→ 拆开看:“修习依远离、依离贪、依灭、回向舍的正见”——“远离”是从五欲、不善法中出离;“离贪”是淡化执着;“灭”是朝向烦恼的灭尽;“舍”是把所修的法也放下。这套姿态套在正见到你定,每一支都指向究竟解脱。
→ 要旨:八正道不是八条路,是一条路从八个角度来描述。走这条路的关键不是“做对八个事”,而是整条路必须建立在“明”上,并以“出离与放下”为整个过程的底色。
关键术语锚
| Pali | 中文(经文用名) | 为何易错 |
|---|
| ariyo aṭṭhaṅgiko maggo | 圣八支道/八正道 | 易误解为与“四圣谛”并列的另一个独立法目——其实它是第四谛“道谛”的完整内容,本身即是四圣谛的一部分。 |
| sammādiṭṭhi | 正见 | 不是“正确的思想”,而是对四圣谛的如实知(苦、集、灭、道之智)。没有四圣谛的正见就不是出世间的正见。 |
| vivekanissita | 依止远离 | 直译“依远离”,不是单纯的地理上的独处,而是心从五欲、不善法(五盖)中退出来。可误解成“避世”。 |
| vossagga-pariṇāmī | 转向舍遣 | 八正道的每一步最终都朝向“把所修的法自己也放下”。常误解为“回向功德”,在这里是“舍去法的执取”。 |
| brahmacariya | 梵行 | 本组多处等同于“圣八支道”全体(不是特指出家生活的戒律),意为“无上的修行生活”。易错以为等于不淫。 |
| avijjā / vijjā | 无明 / 明 | 明是对四圣谛的知,无明是缺乏此知。不是世人说的“没有知识”,而是根本方向性无知。 |
代表经(本组重点)
1. 无明经 (SN 45.1) —— 无明/明为邪八支/正八支的先导,奠定全组的框架。
2. 半经 (SN 45.2) —— 善友即是梵行之“全部”,因善友引导八正道。
3. 佳奴索尼婆罗门经 (SN 45.4) —— 八正道=梵乘=法乘=无上战胜,以全白车乘为比喻。
4. 分别经 (SN 45.8) —— 逐一定义八支,全组最重要的篇幅,必先精读。
5. 针经 (SN 45.9) —— 以麦芒正放与错放喻依止与不依止远离修行之根本差别。
6. 为何义经 (SN 45.5) —— 明确指出修行目标:为了“遍知苦”。