2. 觉支相应巴利 2. Bojjhaṅgasaṃyuttaṃ
全书 456 段
1. 雪山经巴利
1. Himavantasuttaṃ
182 舍卫城(Sāvatthī) 因缘。
“诸比丘,正如龙象依凭众山之王的雪山(Himavant) ,使身体成长、令力量增长;在那里使身体成长、力量增长之后,它们进入小池;进入小池后,进入大池;进入大池后,进入小河;进入小河后,进入大河;进入大河后,便趣入大海洋。在那里,它们的身躯变得巨大而宽广。
同样地,诸比丘,比丘依于戒、安住于戒,修习七觉支、反复修习七觉支,便在诸法中得到巨大与宽广。
那么,比丘如何依于戒、安住于戒,修习七觉支、反复修习七觉支,在诸法中得到巨大与宽广呢?
诸比丘,在此,比丘修习念觉支,依止远离、依止离贪、依止灭尽、转向舍遣;他修习择法觉支……修习精进觉支……修习喜觉支……修习轻安觉支……修习定觉支……修习舍觉支,依止远离、依止离贪、依止灭尽、转向舍遣。
诸比丘,比丘正是如此,依于戒、安住于戒,修习七觉支、反复修习七觉支,在诸法中得到巨大与宽广。”
第一经。巴利 注疏 2
Sāvatthinidānaṃ . ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, himavantaṃ pabbatarājānaṃ nissāya nāgā kāyaṃ vaḍḍhenti, balaṃ gāhenti; te tattha kāyaṃ vaḍḍhetvā balaṃ gāhetvā kusobbhe otaranti, kusobbhe otaritvā mahāsobbhe otaranti, mahāsobbhe otaritvā kunnadiyo otaranti, kunnadiyo otaritvā mahānadiyo otaranti, mahānadiyo otaritvā mahāsamuddasāgaraṃ otaranti; te tattha mahantattaṃ vepullattaṃ āpajjanti kāyena; evameva kho, bhikkhave, bhikkhu sīlaṃ nissāya sīle patiṭṭhāya satta bojjhaṅge bhāvento satta bojjhaṅge bahulīkaronto mahantattaṃ vepullattaṃ pāpuṇāti dhammesu. Kathañca, bhikkhave, bhikkhu sīlaṃ nissāya sīle patiṭṭhāya satta bojjhaṅge bhāvento satta bojjhaṅge bahulīkaronto mahantattaṃ vepullattaṃ pāpuṇāti dhammesūti? Idha, bhikkhave, bhikkhu satisambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ; dhammavicayasambojjhaṅgaṃ bhāveti…pe… vīriyasambojjhaṅgaṃ bhāveti…pe… pītisambojjhaṅgaṃ bhāveti…pe… passaddhisambojjhaṅgaṃ bhāveti…pe… samādhisambojjhaṅgaṃ bhāveti…pe… upekkhāsambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu sīlaṃ nissāya sīle patiṭṭhāya satta bojjhaṅge bhāvento satta bojjhaṅge bahulīkaronto mahantattaṃ vepullattaṃ pāpuṇāti dhammesū’’ti. Paṭhamaṃ.
183 舍卫城因缘。“诸比丘,犹如这身体依食而住,缘食而住,无食则不住。同样地,诸比丘,五盖也依食而住,缘食而住,无食则不住。”巴利 注疏 2
Sāvatthinidānaṃ . ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, ayaṃ kāyo āhāraṭṭhitiko, āhāraṃ paṭicca tiṭṭhati, anāhāro no tiṭṭhati; evameva kho, bhikkhave, pañca nīvaraṇā āhāraṭṭhitikā, āhāraṃ paṭicca tiṭṭhanti, anāhārā no tiṭṭhanti.
“诸比丘,什么是令未生起的欲贪生起、已生起的欲贪增长广大的食呢?诸比丘,有净相。于净相多作非如理作意,这就是令未生起的欲贪生起、已生起的欲贪增长广大之食。巴利
‘‘Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā kāmacchandassa uppādāya, uppannassa vā kāmacchandassa bhiyyobhāvāya vepullāya? Atthi, bhikkhave, subhanimittaṃ. Tattha ayonisomanasikārabahulīkāro – ayamāhāro anuppannassa vā kāmacchandassa uppādāya, uppannassa vā kāmacchandassa bhiyyobhāvāya vepullāya.
“诸比丘,什么是令未生起的嗔恚生起、已生起的嗔恚增长广大的食呢?诸比丘,有排斥相。于排斥相多作非如理作意,这就是令未生起的嗔恚生起、已生起的嗔恚增长广大之食。巴利
‘‘Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā byāpādassa uppādāya, uppannassa vā byāpādassa bhiyyobhāvāya vepullāya? Atthi, bhikkhave, paṭighanimittaṃ. Tattha ayonisomanasikārabahulīkāro – ayamāhāro anuppannassa vā byāpādassa uppādāya, uppannassa vā byāpādassa bhiyyobhāvāya vepullāya.
“诸比丘,什么是未生起的昏沉睡眠生起的食,或已生起的昏沉睡眠增长广大的食呢?诸比丘,有不喜、倦怠、打呵欠、食后昏沉与心的低沉。对此频繁地不如理作意——这就是未生起的昏沉睡眠生起的食,也是已生起的昏沉睡眠增长广大的食。巴利
‘‘Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā thinamiddhassa uppādāya, uppannassa vā thinamiddhassa bhiyyobhāvāya vepullāya? Atthi , bhikkhave, arati tandi vijambhitā bhattasammado cetaso ca līnattaṃ. Tattha ayonisomanasikārabahulīkāro – ayamāhāro anuppannassa vā thinamiddhassa uppādāya, uppannassa vā thinamiddhassa bhiyyobhāvāya vepullāya.
“诸比丘,什么是未生起的掉举恶作生起的食,或已生起的掉举恶作增长广大的食呢?诸比丘,有心的不得平息。对此频繁地不如理作意——这就是未生起的掉举恶作生起的食,也是已生起的掉举恶作增长广大的食。巴利
‘‘Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā uddhaccakukkuccassa uppādāya, uppannassa vā uddhaccakukkuccassa bhiyyobhāvāya vepullāya? Atthi, bhikkhave, cetaso avūpasamo. Tattha ayonisomanasikārabahulīkāro – ayamāhāro anuppannassa vā uddhaccakukkuccassa uppādāya, uppannassa vā uddhaccakukkuccassa bhiyyobhāvāya vepullāya.
“诸比丘,什么是未生起的疑生起的食,或已生起的疑增长广大的食呢?诸比丘,有导致疑的法。对此频繁地不如理作意——这就是未生起的疑生起的食,也是已生起的疑增长广大的食。巴利
‘‘Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannāya vā vicikicchāya uppādāya, uppannāya vā vicikicchāya bhiyyobhāvāya vepullāya? Atthi, bhikkhave, vicikicchāṭṭhānīyā dhammā. Tattha ayonisomanasikārabahulīkāro – ayamāhāro anuppannāya vā vicikicchāya uppādāya, uppannāya vā vicikicchāya bhiyyobhāvāya vepullāya.
“诸比丘,犹如此身依食而住,缘食而得延续,无食则不能延续;同样,诸比丘,此五盖亦依食而住,缘食而得延续,无食则不能延续。巴利
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, ayaṃ kāyo āhāraṭṭhitiko, āhāraṃ paṭicca tiṭṭhati, anāhāro no tiṭṭhati; evameva kho, bhikkhave, ime pañca nīvaraṇā āhāraṭṭhitikā, āhāraṃ paṭicca tiṭṭhanti, anāhārā no tiṭṭhanti.
“诸比丘,犹如此身依食而住,缘食而得延续,无食则不能延续;同样,诸比丘,七觉支亦依食而住,缘食而得延续,无食则不能延续。巴利
‘‘Seyyathāpi , bhikkhave, ayaṃ kāyo āhāraṭṭhitiko, āhāraṃ paṭicca tiṭṭhati, anāhāro no tiṭṭhati; evameva kho, bhikkhave, satta bojjhaṅgā āhāraṭṭhitikā, āhāraṃ paṭicca tiṭṭhanti, anāhārā no tiṭṭhanti.
“诸比丘,什么是未生的念觉支生起之食,或已生的念觉支修习圆满之食?诸比丘,有诸法能作念觉支之处。于此诸法恒常如理作意,便是未生的念觉支生起之食,也是已生的念觉支修习圆满之食。巴利
‘‘Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā satisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā satisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā? Atthi, bhikkhave, satisambojjhaṅgaṭṭhānīyā dhammā. Tattha yonisomanasikārabahulīkāro – ayamāhāro anuppannassa vā satisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā satisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā.
“诸比丘,什么是令未生起的择法觉支生起、已生起的择法觉支修习圆满的食?诸比丘,有善法与不善法,有过法与无过法,有低劣法与殊胜法,有黑暗与光明相对待的法。对这些法频繁地如理作意,便是令未生起的择法觉支生起、已生起的择法觉支修习圆满的食。巴利
‘‘Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā dhammavicayasambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā dhammavicayasambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā? Atthi, bhikkhave, kusalākusalā dhammā, sāvajjānavajjā dhammā, hīnapaṇītā dhammā, kaṇhasukkasappaṭibhāgā dhammā. Tattha yonisomanasikārabahulīkāro – ayamāhāro anuppannassa vā dhammavicayasambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā dhammavicayasambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā.
“诸比丘,什么是令未生起的精进觉支生起、已生起的精进觉支修习圆满的食?诸比丘,有发勤界、出离界、精勤界。对这些界频繁地如理作意,便是令未生起的精进觉支生起、已生起的精进觉支修习圆满的食。巴利
‘‘Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā vīriyasambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā vīriyasambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā? Atthi, bhikkhave, ārambhadhātu nikkamadhātu parakkamadhātu. Tattha yonisomanasikārabahulīkāro – ayamāhāro anuppannassa vā vīriyasambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā vīriyasambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā.
“诸比丘,什么是令未生起的喜觉支生起、已生起的喜觉支修习圆满的食?诸比丘,有能引生喜觉支的法。对这些法频繁地如理作意,便是令未生起的喜觉支生起、已生起的喜觉支修习圆满的食。巴利
‘‘Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā pītisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā pītisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā? Atthi, bhikkhave, pītisambojjhaṅgaṭṭhānīyā dhammā. Tattha yonisomanasikārabahulīkāro – ayamāhāro anuppannassa vā pītisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā pītisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā.
“诸比丘,什么是未生起的轻安觉支得以生起的食,或是已生起的轻安觉支得以修习圆满的食?诸比丘,有身轻安与心轻安。对此频繁地如理作意,即是未生起的轻安觉支得以生起的食,亦是已生起的轻安觉支得以修习圆满的食。巴利
‘‘Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā passaddhisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā passaddhisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā? Atthi, bhikkhave , kāyapassaddhi, cittapassaddhi. Tattha yonisomanasikārabahulīkāro – ayamāhāro anuppannassa vā passaddhisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā passaddhisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā.
“诸比丘,什么是未生起的定觉支得以生起的食,或是已生起的定觉支得以修习圆满的食?诸比丘,有止相与不散乱相。对此频繁地如理作意,即是未生起的定觉支得以生起的食,亦是已生起的定觉支得以修习圆满的食。巴利
‘‘Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā samādhisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā samādhisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā? Atthi, bhikkhave, samathanimittaṃ abyagganimittaṃ. Tattha yonisomanasikārabahulīkāro – ayamāhāro anuppannassa vā samādhisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā samādhisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā.
“诸比丘,什么是未生起的舍觉支得以生起的食,或是已生起的舍觉支得以修习圆满的食?诸比丘,有舍觉支所依处之法。对此频繁地如理作意,即是未生起的舍觉支得以生起的食,亦是已生起的舍觉支得以修习圆满的食。巴利
‘‘Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā upekkhāsambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā upekkhāsambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā? Atthi, bhikkhave, upekkhāsambojjhaṅgaṭṭhānīyā dhammā. Tattha yonisomanasikārabahulīkāro – ayamāhāro anuppannassa vā upekkhāsambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā upekkhāsambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā.
“诸比丘,正如这个身体依食而住,缘食而得存续,无食便不能存续;同样地,诸比丘,这七觉支也是依食而住,缘食而得存续,无食便不能存续。”第二经。巴利
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, ayaṃ kāyo āhāraṭṭhitiko, āhāraṃ paṭicca tiṭṭhati, anāhāro no tiṭṭhati; evameva kho, bhikkhave, ime satta bojjhaṅgā āhāraṭṭhitikā, āhāraṃ paṭicca tiṭṭhanti, anāhārā no tiṭṭhantī’’ti. Dutiyaṃ.
184 “诸比丘,对于那些戒行圆满、定力圆满、智慧圆满、解脱圆满、解脱智见圆满的比丘——诸比丘,我说,即使仅是见到他们,也大有裨益;诸比丘,我说,即使仅是听闻他们,也大有裨益;诸比丘,我说,即使仅是走近他们,也大有裨益;诸比丘,我说,即使仅是亲近侍奉他们,也大有裨益;诸比丘,我说,即使仅是忆念他们,也大有裨益;诸比丘,我说,即使仅是随他们出家,也大有裨益。这是什么缘故呢?诸比丘,听闻了那般比丘的法之后,他以两种远离而住于远离——身远离与心远离。他这样住于远离时,便忆念、思惟那个法。巴利 注疏 2
‘‘Ye te, bhikkhave, bhikkhū sīlasampannā samādhisampannā ñāṇasampannā vimuttisampannā vimuttiñāṇadassanasampannā, dassanampāhaṃ, bhikkhave, tesaṃ bhikkhūnaṃ bahukāraṃ vadāmi; savanampāhaṃ, bhikkhave, tesaṃ bhikkhūnaṃ bahukāraṃ vadāmi; upasaṅkamanampāhaṃ, bhikkhave, tesaṃ bhikkhūnaṃ bahukāraṃ vadāmi; payirupāsanampāhaṃ, bhikkhave, tesaṃ bhikkhūnaṃ bahukāraṃ vadāmi; anussatimpāhaṃ, bhikkhave, tesaṃ bhikkhūnaṃ bahukāraṃ vadāmi; anupabbajjampāhaṃ, bhikkhave, tesaṃ bhikkhūnaṃ bahukāraṃ vadāmi. Taṃ kissa hetu? Tathārūpānaṃ, bhikkhave, bhikkhūnaṃ dhammaṃ sutvā dvayena vūpakāsena vūpakaṭṭho viharati – kāyavūpakāsena ca cittavūpakāsena ca. So tathā vūpakaṭṭho viharanto taṃ dhammaṃ anussarati anuvitakketi.
“诸比丘,当比丘如此远离而住,忆念、思惟那个法时,比丘的念觉支便生起;那时,比丘修习念觉支;那时,比丘的念觉支修习达至圆满。他如此具念而住,便以智慧审察、探究、深入检视那个法。巴利
‘‘Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhu tathā vūpakaṭṭho viharanto taṃ dhammaṃ anussarati anuvitakketi, satisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti; satisambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti; satisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati. So tathā sato viharanto taṃ dhammaṃ paññāya pavicinati pavicarati parivīmaṃsamāpajjati.
“诸比丘,当比丘如此具念而住,以智慧审察、探究、深入检视那个法时,比丘的择法觉支便生起;那时,比丘修习择法觉支;那时,比丘的择法觉支修习达至圆满。当他以智慧审察、探究、深入检视那个法时,精进便被激发,不再懈怠。巴利
‘‘Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhu tathā sato viharanto taṃ dhammaṃ paññāya pavicinati pavicarati parivīmaṃsamāpajjati, dhammavicayasambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti; dhammavicayasambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti; dhammavicayasambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati. Tassa taṃ dhammaṃ paññāya pavicinato pavicarato parivīmaṃsamāpajjato āraddhaṃ hoti vīriyaṃ asallīnaṃ.
“诸比丘,当比丘以智慧审察、探究、深入检视那个法,精进被激发、不再懈怠时,比丘的精进觉支便生起;那时,比丘修习精进觉支;那时,比丘的精进觉支修习达至圆满。精进既已激发,便会生起离染的喜。巴利
‘‘Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhuno taṃ dhammaṃ paññāya pavicinato pavicarato parivīmaṃsamāpajjato āraddhaṃ hoti vīriyaṃ asallīnaṃ, vīriyasambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti; vīriyasambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti; vīriyasambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati. Āraddhavīriyassa uppajjati pīti nirāmisā.
“诸比丘,当比丘精进不懈,离欲之喜生起时,他的喜觉支便已发起,他修习喜觉支,喜觉支的修习趋于圆满。心意喜悦者,身体轻安,心亦轻安。巴利
‘‘Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhuno āraddhavīriyassa uppajjati pīti nirāmisā, pītisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti; pītisambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti; pītisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati. Pītimanassa kāyopi passambhati, cittampi passambhati.
“诸比丘,当比丘心意喜悦,身体轻安、心亦轻安时,他的轻安觉支便已发起,他修习轻安觉支,轻安觉支的修习趋于圆满。身得轻安而有乐者,心得定。巴利
‘‘Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhuno pītimanassa kāyopi passambhati cittampi passambhati, passaddhisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti; passaddhisambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti; passaddhisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati. Passaddhakāyassa sukhino cittaṃ samādhiyati.
“诸比丘,当比丘身轻安、有乐,心得定时,他的定觉支便已发起,他修习定觉支,定觉支的修习趋于圆满。他对如此得定的心善加以舍观。巴利
‘‘Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhuno passaddhakāyassa sukhino cittaṃ samādhiyati, samādhisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti ; samādhisambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti; samādhisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati. So tathāsamāhitaṃ cittaṃ sādhukaṃ ajjhupekkhitā hoti.
“比丘们,当比丘对如此入定的心善加以舍观时,他便在那时生起舍觉支,在那时修习舍觉支,在那时令舍觉支的修习达到圆满。巴利
‘‘Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhu tathāsamāhitaṃ cittaṃ sādhukaṃ ajjhupekkhitā hoti, upekkhāsambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti; upekkhāsambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti; upekkhāsambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati.
“诸比丘!如此修习、如此多修习七觉支,当可预期七种果报与七种利益。哪七种果报与七种利益?于现法中现证阿拉汉。若于现法中未能现证阿拉汉,则于命终时证得阿拉汉。若于现法中未能现证阿拉汉,于命终时亦未证得阿拉汉,则以五下分结灭尽故,成为中般涅槃者。若于现法中未能现证阿拉汉,于命终时亦未证得阿拉汉,且未以五下分结灭尽成为中般涅槃者,则以五下分结灭尽故,成为生般涅槃者。若于现法中未能现证阿拉汉,于命终时亦未证得阿拉汉,且未以五下分结灭尽成为中般涅槃者,亦未以五下分结灭尽成为生般涅槃者,则以五下分结灭尽故,成为无行般涅槃者。若于现法中未能现证阿拉汉,于命终时亦未证得阿拉汉,且未以五下分结灭尽成为中般涅槃者,亦未成为生般涅槃者,亦未成为无行般涅槃者,则以五下分结灭尽故,成为有行般涅槃者。若于现法中未能现证阿拉汉,于命终时亦未证得阿拉汉,且未以五下分结灭尽成为中般涅槃者,亦未成为生般涅槃者,亦未成为无行般涅槃者,亦未成为有行般涅槃者,则以五下分结灭尽故,成为上流者,往生于阿咖尼吒天。诸比丘!如此修习、如此多修习七觉支,当可预期此七种果报与七种利益。”第三经。巴利
‘‘Evaṃ bhāvitesu kho, bhikkhave, sattasu sambojjhaṅgesu evaṃ bahulīkatesu satta phalā sattānisaṃsā pāṭikaṅkhā. Katame satta phalā sattānisaṃsā? Diṭṭheva dhamme paṭikacca aññaṃ ārādheti. No ce diṭṭheva dhamme paṭikacca aññaṃ ārādheti, atha maraṇakāle aññaṃ ārādheti. No ce diṭṭheva dhamme paṭikacca aññaṃ ārādheti, no ce maraṇakāle aññaṃ ārādheti, atha pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā antarāparinibbāyī hoti. No ce diṭṭheva dhamme paṭikacca aññaṃ ārādheti, no ce maraṇakāle aññaṃ ārādheti, no ce pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā antarāparinibbāyī hoti, atha pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā upahaccaparinibbāyī hoti. No ce diṭṭheva dhamme paṭikacca aññaṃ ārādheti, no ce maraṇakāle aññaṃ ārādheti, no ce pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā antarāparinibbāyī hoti, no ce pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā upahaccaparinibbāyī hoti, atha pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā asaṅkhāraparinibbāyī hoti. No ce diṭṭheva dhamme paṭikacca aññaṃ ārādheti, no ce maraṇakāle aññaṃ ārādheti, no ce pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā antarāparinibbāyī hoti, no ce pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā upahaccaparinibbāyī hoti, no ce pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā asaṅkhāraparinibbāyī hoti, atha pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sasaṅkhāraparinibbāyī hoti. No ce diṭṭheva dhamme paṭikacca aññaṃ ārādheti, no ce maraṇakāle aññaṃ ārādheti, no ce pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā antarāparinibbāyī hoti , no ce pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā upahaccaparinibbāyī hoti, no ce pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā asaṅkhāraparinibbāyī hoti, no ce pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sasaṅkhāraparinibbāyī hoti, atha pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā uddhaṃsoto hoti akaniṭṭhagāmī. Evaṃ bhāvitesu kho, bhikkhave, sattasu bojjhaṅgesu evaṃ bahulīkatesu ime satta phalā sattānisaṃsā pāṭikaṅkhā’’ti. Tatiyaṃ.
185 一时,具寿舍利弗(Sāriputta) 住在舍卫城祇树给孤独园。那时,具寿舍利弗对诸比丘说:“贤友们,比丘们!”
“贤友!”那些比丘回答具寿舍利弗。具寿舍利弗这样说道:巴利 注疏 2
Ekaṃ samayaṃ āyasmā sāriputto sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi – ‘‘āvuso, bhikkhavo’’ti! ‘‘Āvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṃ. Āyasmā sāriputto etadavoca –
“贤友们,有此七觉支。哪七种呢?念觉支、择法觉支、精进觉支、喜觉支、轻安觉支、定觉支、舍觉支——贤友们,这便是七觉支。贤友们,对于这七觉支,我若想在上午安住于哪一觉支,便在上午安住于那一觉支;若想在中午安住于哪一觉支,便在中午安住于那一觉支;若想在傍晚安住于哪一觉支,便在傍晚安住于那一觉支。贤友们,若我有念觉支,我则了知‘它是无量的’,了知‘它是善发起的’;当它安住时,我则了知‘它安住’;若它从我退失,我则了知‘以此为因,它从我退失’。……贤友们,若我有舍觉支,我则了知‘它是无量的’,了知‘它是善发起的’;当它安住时,我则了知‘它安住’;若它从我退失,我则了知‘以此为因,它从我退失’。”巴利
‘‘Sattime, āvuso, bojjhaṅgā. Katame satta? Satisambojjhaṅgo, dhammavicayasambojjhaṅgo, vīriyasambojjhaṅgo, pītisambojjhaṅgo, passaddhisambojjhaṅgo, samādhisambojjhaṅgo, upekkhāsambojjhaṅgo – ime kho, āvuso, satta bojjhaṅgā. Imesaṃ khvāhaṃ, āvuso, sattannaṃ bojjhaṅgānaṃ yena yena bojjhaṅgena ākaṅkhāmi pubbaṇhasamayaṃ viharituṃ, tena tena bojjhaṅgena pubbaṇhasamayaṃ viharāmi; yena yena bojjhaṅgena ākaṅkhāmi majjhanhikaṃ samayaṃ viharituṃ, tena tena bojjhaṅgena majjhanhikaṃ samayaṃ viharāmi; yena yena bojjhaṅgena ākaṅkhāmi sāyanhasamayaṃ viharituṃ, tena tena bojjhaṅgena sāyanhasamayaṃ viharāmi. Satisambojjhaṅgo iti ce me, āvuso, hoti, ‘appamāṇo’ti me hoti, ‘susamāraddho’ti me hoti, tiṭṭhantañca naṃ ‘tiṭṭhatī’ti pajānāmi. Sacepi me cavati, ‘idappaccayā me cavatī’ti pajānāmi…pe… upekkhāsambojjhaṅgo iti ce me, āvuso, hoti, ‘appamāṇo’ti me hoti, ‘susamāraddho’ti me hoti, tiṭṭhantañca naṃ ‘tiṭṭhatī’ti pajānāmi. Sacepi me cavati, ‘idappaccayā me cavatī’ti pajānāmi.
“贤友们,譬如国王或国王的大臣,拥有一个装满各色衣服的衣箱。他若想在上午穿哪一套衣服,便在上午穿上那一套;若想在中午穿哪一套衣服,便在中午穿上那一套;若想在傍晚穿哪一套衣服,便在傍晚穿上那一套。同样地,贤友们,对于这七觉支,我若想在上午安住于哪一觉支,便在上午安住于那一觉支;若想在中午安住于哪一觉支,便在中午安住于那一觉支;若想在傍晚安住于哪一觉支,便在傍晚安住于那一觉支。贤友们,若我有念觉支,我则了知‘它是无量的’,了知‘它是善发起的’;当它安住时,我则了知‘它安住’;若它从我退失,我则了知‘以此为因,它从我退失’。……贤友们,若我有舍觉支,我则了知‘它是无量的’,了知‘它是善发起的’;当它安住时,我则了知‘它安住’;若它从我退失,我则了知‘以此为因,它从我退失’。”第四经。巴利
‘‘Seyyathāpi, āvuso, rañño vā rājamahāmattassa vā nānārattānaṃ dussānaṃ dussakaraṇḍako pūro assa. So yaññadeva dussayugaṃ ākaṅkheyya pubbaṇhasamayaṃ pārupituṃ, taṃ tadeva dussayugaṃ pubbaṇhasamayaṃ pārupeyya; yaññadeva dussayugaṃ ākaṅkheyya majjhanhikaṃ samayaṃ pārupituṃ, taṃ tadeva dussayugaṃ majjhanhikaṃ samayaṃ pārupeyya; yaññadeva dussayugaṃ ākaṅkheyya sāyanhasamayaṃ pārupituṃ, taṃ tadeva dussayugaṃ sāyanhasamayaṃ pārupeyya. Evameva khvāhaṃ, āvuso, imesaṃ sattannaṃ bojjhaṅgānaṃ yena yena bojjhaṅgena ākaṅkhāmi pubbaṇhasamayaṃ viharituṃ, tena tena bojjhaṅgena pubbaṇhasamayaṃ viharāmi; yena yena bojjhaṅgena ākaṅkhāmi majjhanhikaṃ samayaṃ viharituṃ, tena tena bojjhaṅgena majjhanhikaṃ samayaṃ viharāmi; yena yena bojjhaṅgena ākaṅkhāmi sāyanhasamayaṃ viharituṃ, tena tena bojjhaṅgena sāyanhasamayaṃ viharāmi. Satisambojjhaṅgo iti ce me, āvuso, hoti, ‘appamāṇo’ti me hoti, ‘susamāraddho’ti me hoti, tiṭṭhantañca naṃ ‘tiṭṭhatī’ti pajānāmi. Sacepi me cavati, ‘idappaccayā me cavatī’ti pajānāmi…pe… upekkhāsambojjhaṅgo iti ce me, āvuso, hoti, ‘appamāṇo’ti me hoti, ‘susamāraddho’ti me hoti, tiṭṭhantañca naṃ ‘tiṭṭhatī’ti pajānāmi. Sacepi me cavati, ‘idappaccayā me cavatī’ti pajānāmī’’ti. Catutthaṃ.
186 在舍卫城。那时,有一位比丘来到世尊处……在一旁坐定后,那位比丘请问世尊言:“尊者,人们常说‘觉支、觉支’。尊者,究竟依何义而说名‘觉支’呢?”
“比丘,正因它们导向觉悟,故名为觉支。比丘,于此,比丘修习念觉支——依于远离、依于离贪、依于灭,而趣向舍遣……修习舍觉支——依于远离、依于离贪、依于灭,而趣向舍遣。当他如此修习这七觉支时,心便从欲漏中解脱,从有漏中解脱,从无明漏中解脱。解脱时,即有了知‘此是解脱’之智。他了知:‘生已尽,梵行已立,应作已作,不受后有。’比丘,正因它们导向觉悟,故名为觉支。”第五经。巴利 注疏 2
Sāvatthinidānaṃ. Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami…pe… ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘‘bojjhaṅgā, bojjhaṅgā’ti, bhante, vuccanti. Kittāvatā nu kho, bhante, ‘bojjhaṅgā’ti vuccantī’’ti? ‘‘Bodhāya saṃvattantīti kho, bhikkhu, tasmā ‘bojjhaṅgā’ti vuccanti. Idha, bhikkhu, satisambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ…pe… upekkhāsambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. Tassime satta bojjhaṅge bhāvayato kāmāsavāpi cittaṃ vimuccati , bhavāsavāpi cittaṃ vimuccati, avijjāsavāpi cittaṃ vimuccati. Vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāti. Bodhāya saṃvattantīti, bhikkhu, tasmā ‘bojjhaṅgā’ti vuccantī’’ti. Pañcamaṃ.
6. 昆达离亚经巴利
6. Kuṇḍaliyasuttaṃ
187 一时,世尊住在娑鸡帝(Sāketa) 的安阇那林(Añjanavana) 鹿野苑(Migadāya) 。那时,游方者昆达离亚(Kuṇḍaliya) 来见世尊,互致问候与亲切的交谈后,便坐在一旁。坐定后,游方者昆达离亚对世尊说:“乔达摩尊者(Gotama) ,我是一位依寺院而住、往来于各个团体的人。乔达摩尊者,我用过早餐之后,有这样的习惯:从一座寺院走到另一座寺院,从一个园子走到另一个园子,这样四处行脚、到处游历。在那里,我看见有些沙门与婆罗门,彼此说着以辩胜为目的的话语,也说着以指责为目的的话语。那么,乔达摩尊者,您是依何种利益而住呢?”
“昆达离亚,如来是依明与解脱之果的利益而住。”巴利 注疏 2
Ekaṃ samayaṃ bhagavā sākete viharati añjanavane migadāye. Atha kho kuṇḍaliyo paribbājako yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho kuṇḍaliyo paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ahamasmi, bho gotama, ārāmanissayī parisāvacaro. Tassa mayhaṃ, bho gotama, pacchābhattaṃ bhuttapātarāsassa ayamācāro hoti – ārāmena ārāmaṃ uyyānena uyyānaṃ anucaṅkamāmi anuvicarāmi. So tattha passāmi eke samaṇabrāhmaṇe itivādappamokkhānisaṃsañceva kathaṃ kathente upārambhānisaṃsañca – ‘bhavaṃ pana gotamo kimānisaṃso viharatī’’’ti? ‘‘Vijjāvimuttiphalānisaṃso kho, kuṇḍaliya, tathāgato viharatī’’ti.
“乔达摩尊者,修习、多修习哪些法,能圆满明与解脱呢?”
“昆达离亚,修习、多修习七觉支,能圆满明与解脱。”
“乔达摩尊者,修习、多修习哪些法,能圆满七觉支呢?”
“昆达离亚,修习、多修习四念处,能圆满七觉支。”
“乔达摩尊者,修习、多修习哪些法,能圆满四念处呢?”
“昆达离亚,修习、多修习三善行,能圆满四念处。”
“乔达摩尊者,修习、多修习哪些法,能圆满三善行呢?”
“昆达离亚,修习、多修习根律仪,能圆满三善行。”巴利
‘‘Katame pana, bho gotama, dhammā bhāvitā bahulīkatā vijjāvimuttiṃ paripūrentī’’ti? ‘‘Satta kho, kuṇḍaliya, bojjhaṅgā bhāvitā bahulīkatā vijjāvimuttiṃ paripūrentī’’ti. ‘‘Katame pana, bho gotama, dhammā bhāvitā bahulīkatā satta bojjhaṅge paripūrentī’’ti? ‘‘Cattāro kho, kuṇḍaliya, satipaṭṭhānā bhāvitā bahulīkatā satta bojjhaṅge paripūrentī’’ti . ‘‘Katame pana, bho gotama, dhammā bhāvitā, bahulīkatā cattāro satipaṭṭhāne paripūrentī’’ti? ‘‘Tīṇi kho, kuṇḍaliya, sucaritāni bhāvitāni bahulīkatāni cattāro satipaṭṭhāne paripūrentī’’ti. ‘‘Katame pana, bho gotama, dhammā bhāvitā bahulīkatā tīṇi sucaritāni paripūrentī’’ti? ‘‘Indriyasaṃvaro kho, kuṇḍaliya, bhāvito bahulīkato tīṇi sucaritāni paripūretī’’ti.
“昆达离亚,应当如何修习、如何多修习根律仪,方能圆满三善行呢?昆达离亚,在此,有比丘以眼见色,若所见的为可意之色,他不起贪求、不起欢喜,不生贪染。他的身便得安住,心得安住,于内善安住、善解脱。又以眼见色,若所见的为不可意之色,他不沮丧、不动摇、不消沉,不起嗔恨。他的身亦得安住,心亦得安住,于内善安住、善解脱。”巴利
‘‘Kathaṃ bhāvito ca, kuṇḍaliya, indriyasaṃvaro kathaṃ bahulīkato tīṇi sucaritāni paripūretīti? Idha, kuṇḍaliya, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā manāpaṃ nābhijjhati nābhihaṃsati, na rāgaṃ janeti. Tassa ṭhito ca kāyo hoti, ṭhitaṃ cittaṃ ajjhattaṃ susaṇṭhitaṃ suvimuttaṃ. Cakkhunā kho paneva rūpaṃ disvā amanāpaṃ na maṅku hoti appatiṭṭhitacitto adīnamānaso abyāpannacetaso. Tassa ṭhito ca kāyo hoti ṭhitaṃ cittaṃ ajjhattaṃ susaṇṭhitaṃ suvimuttaṃ.
“再者,昆达离亚,一位比丘以耳闻声之后……以鼻嗅香之后……以舌尝味之后……以身触触之后……以意识法之后,对于可意的法,不贪求、不欢喜,不生爱染;其身安住,其心安住,于内善安住、善解脱。对于不可意的法,他不沮丧、心不动摇、意不消沉、心无嗔恨;其身安住,其心安住,于内善安住、善解脱。”巴利
‘‘Puna caparaṃ, kuṇḍaliya, bhikkhu sotena saddaṃ sutvā…pe… ghānena gandhaṃ ghāyitvā… jivhāya rasaṃ sāyitvā… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā…pe… manasā dhammaṃ viññāya manāpaṃ nābhijjhati nābhihaṃsati, na rāgaṃ janeti. Tassa ṭhito ca kāyo hoti, ṭhitaṃ cittaṃ ajjhattaṃ susaṇṭhitaṃ suvimuttaṃ. Manasā kho paneva dhammaṃ viññāya amanāpaṃ na maṅku hoti appatiṭṭhitacitto adīnamānaso abyāpannacetaso. Tassa ṭhito ca kāyo hoti, ṭhitaṃ cittaṃ ajjhattaṃ susaṇṭhitaṃ suvimuttaṃ.
“昆达离亚,当一位比丘以眼看到色之后,对于可意和不可意的色,身体安住,内心安住,内在善安住、善解脱;以耳听到声之后……以鼻闻到香之后……以舌尝到味之后……以身触到触之后……以意认知法之后,对于可意和不可意的法,身体安住,内心安住,内在善安住、善解脱。昆达离亚,根律仪正是这样修习、这样多修习,便能圆满三善行。”巴利
‘‘Yato kho, kuṇḍaliya, bhikkhuno cakkhunā rūpaṃ disvā manāpāmanāpesu rūpesu ṭhito ca kāyo hoti, ṭhitaṃ cittaṃ ajjhattaṃ susaṇṭhitaṃ suvimuttaṃ. Sotena saddaṃ sutvā…pe… ghānena gandhaṃ ghāyitvā…pe… jivhāya rasaṃ sāyitvā…pe… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā…pe… manasā dhammaṃ viññāya manāpāmanāpesu dhammesu ṭhito ca kāyo hoti, ṭhitaṃ cittaṃ ajjhattaṃ susaṇṭhitaṃ suvimuttaṃ . Evaṃ bhāvito kho, kuṇḍaliya, indriyasaṃvaro evaṃ bahulīkato tīṇi sucaritāni paripūreti.
“昆达离亚,如何修习三善行、如何多修习,能圆满四念处?昆达离亚,于此,一位比丘舍断身恶行,修习身善行;舍断语恶行,修习语善行;舍断意恶行,修习意善行。昆达离亚,三善行如此修习、如此多修习,便能圆满四念处。巴利
‘‘Kathaṃ bhāvitāni ca, kuṇḍaliya, tīṇi sucaritāni kathaṃ bahulīkatāni cattāro satipaṭṭhāne paripūrenti? Idha, kuṇḍaliya, bhikkhu kāyaduccaritaṃ pahāya kāyasucaritaṃ bhāveti, vacīduccaritaṃ pahāya vacīsucaritaṃ bhāveti, manoduccaritaṃ pahāya manosucaritaṃ bhāveti. Evaṃ bhāvitāni kho, kuṇḍaliya, tīṇi sucaritāni evaṃ bahulīkatāni cattāro satipaṭṭhāne paripūrenti.
“昆达离亚,四念处如何修习、如何多修,方能圆满七觉支?昆达离亚,在此,比丘于身随观身而住,具足精勤、正知与念,调伏世间贪欲与忧恼;于诸受……(中略)……于诸法随观法而住,具足精勤、正知与念,调伏世间贪欲与忧恼。昆达离亚,四念处如此修习、如此多修,便能圆满七觉支。巴利
‘‘Kathaṃ bhāvitā ca, kuṇḍaliya, cattāro satipaṭṭhānā kathaṃ bahulīkatā satta bojjhaṅge paripūrenti? Idha, kuṇḍaliya, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; vedanāsu…pe… dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Evaṃ bhāvitā kho, kuṇḍaliya, cattāro satipaṭṭhānā evaṃ bahulīkatā satta bojjhaṅge paripūrenti.
“昆达离亚,七觉支如何修习、如何多修,方能圆满明与解脱?昆达离亚,在此,比丘修习念觉支,依止远离、依止离贪、依止灭尽、转向舍遣……(中略)……修习舍觉支,依止远离、依止离贪、依止灭尽、转向舍遣。昆达离亚,七觉支如此修习、如此多修,便能圆满明与解脱。”巴利
‘‘Kathaṃ bhāvitā ca, kuṇḍaliya, satta bojjhaṅgā kathaṃ bahulīkatā vijjāvimuttiṃ paripūrenti? Idha, kuṇḍaliya, bhikkhu satisambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ…pe… upekkhāsambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. Evaṃ bhāvitā kho, kuṇḍaliya, satta bojjhaṅgā evaṃ bahulīkatā vijjāvimuttiṃ paripūrentī’’ti.
听了这话,游方者昆达离亚对世尊说:“真是殊胜啊,乔达摩尊者!真是殊胜啊,乔达摩尊者!乔达摩尊者,犹如有人将倒下的扶起,将隐藏的揭开,为迷路者指明道路,在黑暗中举起油灯,令有眼者得见诸色;正是如此,乔达摩尊者以种种方式阐明了法。从今日起,我皈依乔达摩尊者、皈依法、皈依比丘僧团。愿乔达摩尊者摄受我为近事男,从今日起直至命终,我都皈依三宝。”第六经。巴利
Evaṃ vutte kuṇḍaliyo paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama! Seyyathāpi, bho gotama, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya, cakkhumanto rūpāni dakkhantīti; evameva bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. Upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Chaṭṭhaṃ.
7. 重阁经巴利
7. Kūṭāgārasuttaṃ
188 “诸比丘,譬如尖顶屋的任何椽子,全都斜向屋顶、倾向屋顶、趋向屋顶。同样地,比丘修习七觉支、多修七觉支,便斜向涅槃、倾向涅槃、趋向涅槃。”巴利 注疏 2
‘‘Seyyathāpi , bhikkhave, kūṭāgārassa yā kāci gopānasiyo, sabbā tā kūṭaninnā kūṭapoṇā kūṭapabbhārā; evameva kho, bhikkhave, bhikkhu satta bojjhaṅge bhāvento satta bojjhaṅge bahulīkaronto nibbānaninno hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro.
“诸比丘,比丘如何修习七觉支、多修七觉支,而斜向涅槃、倾向涅槃、趋向涅槃呢?诸比丘,于此,比丘修习念觉支,依止远离、依止离贪、依止灭尽,转向舍遣……修习舍觉支,依止远离、依止离贪、依止灭尽,转向舍遣。诸比丘,比丘如此修习七觉支、如此多修七觉支,便斜向涅槃、倾向涅槃、趋向涅槃。”第七经。巴利
‘‘Kathañca , bhikkhave, bhikkhu satta bojjhaṅge bhāvento satta bojjhaṅge bahulīkaronto nibbānaninno hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro ? Idha, bhikkhave, bhikkhu satisambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ…pe… upekkhāsambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu satta bojjhaṅge bhāvento satta bojjhaṅge bahulīkaronto nibbānaninno hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro’’ti. Sattamaṃ.
8. 伍巴瓦那经巴利
8. Upavānasuttaṃ
189 一时,伍巴瓦那尊者(Upavāṇa) 与舍利弗尊者住在憍赏弥(Kosambī) 的科斯达(Ghosita) 。那时,舍利弗尊者在傍晚时分,从宴坐中起身,来到伍巴瓦那尊者处。到后,与伍巴瓦那尊者互相问候,在亲切欢喜的交谈之后,退坐一面。坐定后,舍利弗尊者对伍巴瓦那尊者这样说道:巴利 注疏 2
Ekaṃ samayaṃ āyasmā ca upavāno āyasmā ca sāriputto kosambiyaṃ viharanti ghositārāme. Atha kho āyasmā sāriputto sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yenāyasmā upavāno tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā upavānena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā sāriputto āyasmantaṃ upavānaṃ etadavoca –
“伍巴瓦那学友!比丘能否了知:‘由自己的如理作意,我的七觉支已如此善巧地发起,从而导向安乐住’呢?”
“舍利弗学友!比丘能了知:‘由自己的如理作意,我的七觉支已如此善巧地发起,从而导向安乐住。’”巴利
‘‘Jāneyya nu kho, āvuso upavāna, bhikkhu ‘paccattaṃ yonisomanasikārā evaṃ susamāraddhā me satta bojjhaṅgā phāsuvihārāya saṃvattantī’’’ti? ‘‘Jāneyya kho, āvuso sāriputta , bhikkhu ‘paccattaṃ yonisomanasikārā evaṃ susamāraddhā me satta bojjhaṅgā phāsuvihārāya saṃvattantī’’’ti.
“学友,比丘发起念觉支时,如是了知:‘我心善解脱,昏沉睡眠已善除遣,掉举追悔已善调伏,我精进已策发,心坚住作意,无有滞著。’……(中略)……学友,比丘发起舍觉支时,如是了知:‘我心善解脱,昏沉睡眠已善除遣,掉举追悔已善调伏,我精进已策发,心坚住作意,无有滞著。’舍利弗学友,比丘能如此了知:‘由我如理作意,此七觉支已如是善发起,而导向安乐住。’”第八经。巴利
‘‘Satisambojjhaṅgaṃ kho, āvuso, bhikkhu ārabbhamāno pajānāti ‘cittañca me suvimuttaṃ, thinamiddhañca me susamūhataṃ, uddhaccakukkuccañca me suppaṭivinītaṃ, āraddhañca me vīriyaṃ, aṭṭhiṃkatvā manasi karomi, no ca līna’nti…pe… upekkhāsambojjhaṅgaṃ āvuso, bhikkhu ārabbhamāno pajānāti ‘cittañca me suvimuttaṃ, thinamiddhañca me susamūhataṃ, uddhaccakukkuccañca me suppaṭivinītaṃ, āraddhañca me vīriyaṃ, aṭṭhiṃkatvā manasi karomi, no ca līna’nti. Evaṃ kho, āvuso sāriputta, bhikkhu jāneyya ‘paccattaṃ yonisomanasikārā evaṃ susamāraddhā me satta bojjhaṅgā phāsuvihārāya saṃvattantī’’ti. Aṭṭhamaṃ.
9. 第一已生经巴利
9. Paṭhamauppannasuttaṃ
190 “诸比丘,有七觉支,若修习、多修习,未生起者便能生起,而这唯有在如来、阿拉汉、正自觉者出现时,方才会发生。是哪七种呢?念觉支……(中略)……舍觉支。诸比丘,正是这七觉支,若修习、多修习,未生起者便能生起,而这也唯有在如来、阿拉汉、正自觉者出现时,方才会发生。”第九经。巴利 注疏 2
‘‘Sattime, bhikkhave, bojjhaṅgā bhāvitā bahulīkatā anuppannā uppajjanti, nāññatra tathāgatassa pātubhāvā arahato sammāsambuddhassa. Katame satta? Satisambojjhaṅgo…pe… upekkhāsambojjhaṅgo – ime kho, bhikkhave, satta bojjhaṅgā bhāvitā bahulīkatā anuppannā uppajjanti, nāññatra tathāgatassa pātubhāvā arahato sammāsambuddhassā’’ti. Navamaṃ.
10. 第二已生经巴利
10. Dutiyauppannasuttaṃ
191 “诸比丘,这七觉支若修习、多修习,则未生者将生起;除了在善逝的法与律中,别无他处。哪七种?念觉支、择法觉支、精进觉支、喜觉支、轻安觉支、定觉支、舍觉支。诸比丘,这七觉支若修习、多修习,则未生者将生起;除了在善逝的法与律中,别无他处。”第十经。巴利 注疏 1
‘‘Sattime, bhikkhave, bojjhaṅgā bhāvitā bahulīkatā anuppannā uppajjanti, nāññatra sugatavinayā. Katame satta? Satisambojjhaṅgo…pe… upekkhāsambojjhaṅgo – ime kho, bhikkhave, satta bojjhaṅgā bhāvitā bahulīkatā anuppannā uppajjanti, nāññatra sugatavinayā’’ti. Dasamaṃ.
雪山、身、戒、衣、比丘与昆达离亚,
尖顶、伍巴瓦那,以及随后两篇关于“已生起”的经。巴利
Himavantaṃ kāyaṃ sīlaṃ, vatthaṃ bhikkhu ca kuṇḍali; Kūṭañca upavānañca, uppannā apare duveti.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18