49. 尘堆衣品巴利 49. Paṃsukūlavaggo
譬喻经(下) · 463 段
1. 般苏古喇桑亚咖长老譬喻巴利
1. Paṃsukūlasaññakattheraapadānaṃ
1 “ 名为提舍的世尊,是自生者、最上人;”
胜者放下粪扫衣,进入精舍。
2 “ 我带着弯弓,为觅食而行;
我手持圆刃刀,进入林中。
3 “ 在那里,我看见粪扫衣挂在枝头;
我便放下弓,于头上合掌。
4 “ 心怀净信与善意,生起广大欢喜,
忆念最胜之佛,我礼敬了粪扫衣。
5 “ 距今九十二劫前,我曾礼敬粪扫衣;
我不曾堕入恶趣,此乃礼敬之果。
6 “ 我的烦恼已烧尽,一切有已根除;
犹如龙象断除系缚,我安住于无漏。
7 “ 我来到佛陀面前,实是善来;
三明已然证得,佛陀之教已奉行。
8 “ 四无碍解,及八解脱;
六神通已亲证,佛陀之教已奉行。”巴利
‘‘Tisso nāmāsi bhagavā, sayambhū aggapuggalo; Paṃsukūlaṃ ṭhapetvāna, vihāraṃ pāvisī jino. ‘‘Vinataṃ dhanumādāya, bhakkhatthāya cariṃ ahaṃ; Maṇḍalaggaṃ gahetvāna, kānanaṃ pāvisiṃ ahaṃ. ‘‘Tatthaddasaṃ paṃsukūlaṃ, dumagge laggitaṃ tadā; Cāpaṃ tattheva nikkhippa, sire katvāna añjaliṃ. ‘‘Pasannacitto sumano, vipulāya ca pītiyā; Buddhaseṭṭhaṃ saritvāna, paṃsukūlaṃ avandahaṃ. ‘‘Dvenavute ito kappe, paṃsukūlamavandahaṃ; Duggatiṃ nābhijānāmi, vandanāya idaṃ phalaṃ. ‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ, bhavā sabbe samūhatā; Nāgova bandhanaṃ chetvā, viharāmi anāsavo. ‘‘Svāgataṃ vata me āsi, mama buddhassa santike; Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ. ‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime; Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
如是,具寿般苏古喇桑亚咖长老诵这些偈。巴利
Itthaṃ sudaṃ āyasmā paṃsukūlasaññako thero imā gāthāyo
2. 布达桑亚咖长老譬喻巴利
2. Buddhasaññakattheraapadānaṃ
9 “ 诵习者、持咒者,已达三吠陀的彼岸;
于相术、传说,并及词汇集、仪轨亦皆通达。
10 “ 那时,弟子们如江河般涌向我处;
我日夜无倦地教他们诵咒;
11 “ 那时,名为悉达多的正自觉者出现于世间;
驱散了那黑暗,便开显了智之光明。
12 “ 我有一位弟子,他向我的弟子们这般说;
他们听闻此义后,当时即来向我禀告。
13 “ 佛陀已出现于世间,一切知者、世间之导师;
众人追随于他,而我们却无从得利。
14 “ 诸佛乃任运而生,具眼者、具大名声者。
我何不前去拜见那最殊胜的佛陀、世间导师呢?注疏 1
15 “ 带上我的鹿皮衣、树皮衣和水瓶,
便走出茅庵,召唤弟子们:
16 “ 如同优昙钵花,如同月中的兔子;
如乌鸦之乳,世间导师难得。注疏 1
17 “ 佛陀出现于世间,人身亦难得;
两者俱足之时,能得听闻也极难遇到。
18 佛陀已出现于世间,我等此生当得法眼;
来吧,大众同往,趋至正自觉者前。
19 “ 所有持滤水囊者,身着粗糙鹿皮衣;
这些结发的负重者,那时从林中走了出来。
20 “ 他们观察一轭之量(前方),是寻求最上义者;
远离执着与过患,如狮子般无所畏惧。
21 “ 少事少务、不贪求,明智而寂静安住者;
他们依循拾穗而行,趋往至胜的佛陀。
22 “ 只剩一由旬半的路程时,疾病在身上生起;
我忆念着最胜的佛陀,就在那里命终。
23 “ 九十四劫以前,我获得那样的想,
我不见恶趣,此是佛想之果。
25 “ 我确实是善来……(中略)……佛陀之教已奉行。
26 “ 四无碍解……(中略)……佛陀之教已奉行。”巴利
‘‘Ajjhāyako mantadharo, tiṇṇaṃ vedāna pāragū; Lakkhaṇe itihāse ca, sanighaṇḍusakeṭubhe. ‘‘Nadīsotapaṭibhāgā , sissā āyanti me tadā; Tesāhaṃ mante vācemi, rattindivamatandito. ‘‘Siddhattho nāma sambuddho, loke uppajji tāvade; Tamandhakāraṃ nāsetvā, ñāṇālokaṃ pavattayi. ‘‘Mama aññataro sisso, sissānaṃ so kathesi me; Sutvāna te etamatthaṃ, ārocesuṃ mamaṃ tadā. ‘‘Buddho loke samuppanno, sabbaññū lokanāyako; Tassānuvattati jano, lābho amhaṃ na vijjati . ‘‘Adhiccuppattikā buddhā, cakkhumanto mahāyasā; Yaṃnūnāhaṃ buddhaseṭṭhaṃ, passeyyaṃ lokanāyakaṃ. ‘‘Ajinaṃ me gahetvāna, vākacīraṃ kamaṇḍaluṃ; Assamā abhinikkhamma, sisse āmantayiṃ ahaṃ. ‘‘Odumbarikapupphaṃva, candamhi sasakaṃ yathā; Vāyasānaṃ yathā khīraṃ, dullabho lokanāyako . ‘‘Buddho lokamhi uppanno, manussattampi dullabhaṃ; Ubhosu vijjamānesu, savanañca sudullabhaṃ. ‘‘Buddho loke samuppanno, cakkhuṃ lacchāma no bhavaṃ; Etha sabbe gamissāma, sammāsambuddhasantikaṃ. ‘‘Kamaṇḍaludharā sabbe, kharājinanivāsino; Te jaṭā bhārabharitā, nikkhamuṃ vipinā tadā. ‘‘Yugamattaṃ pekkhamānā, uttamatthaṃ gavesino; Āsattidosarahitā, asambhītāva kesarī. ‘‘Appakiccā aloluppā, nipakā santavuttino; Uñchāya caramānā te, buddhaseṭṭhamupāgamuṃ. ‘‘Diyaḍḍhayojane sese, byādhi me upapajjatha; Buddhaseṭṭhaṃ saritvāna, tattha kālaṅkato ahaṃ. ‘‘Catunnavutito kappe, yaṃ saññamalabhiṃ tadā; Duggatiṃ nābhijānāmi, buddhasaññāyidaṃ phalaṃ. ‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo. ‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ. ‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
如是,具寿布达桑亚咖长老宣说这些偈颂:巴利
Itthaṃ sudaṃ āyasmā buddhasaññako thero imā gāthāyo
3. 比萨达亚咖长老譬喻巴利
3. Bhisadāyakattheraapadānaṃ
27 “ 潜入那莲池,为象群所亲近;
那时,我为了食物,在那里拔取莲藕。
28 “ 那时,有位名为莲华上的世尊,
身着红褐法衣的佛陀,游步于虚空之中。
29 抖擞粪扫衣上尘,彼时我闻音声起;
仰首凝眸向上观,得见世间大导师。
30 “ 我便就地静立,向世间导师祈请;
蜜从莲茎流出,乳与酥从根茎流出。注疏 1
31 “ 愿具眼的佛陀,出于悲悯,接受我的供养。
于是,那悲悯而名声远扬的导师,从高处下来。
32 “ 具眼者以悲悯心,纳受了我的供养;
正自觉者接受后,便为我作了随喜。
33 “ 大福德者,愿你得安乐,愿你之去处得成就;
“ 以此莲藕布施,愿你获得广大的安乐。”
34 水生最胜正觉尊,作是说已将食取;
正觉胜者乘虚空,飘然而去。
35 “ 于是,我取了莲根,回到我的住处;
把莲根挂在树上,我忆念起自己的布施。
36 “ 那时,一阵大风吹起,摇动了那片山林;
空中隆隆作响,电光迸射。
37 “ 那时,一道雷电击落,正中我的头顶;
我端坐于彼处,就在那里命终。
38 “ 与福德之业相应,我往生兜率天;
我的身躯于此倒下,我在天界享乐。
39 “ 八万六千名女子,盛装严饰,
她们朝夕前来侍奉,这是布施莲藕的果报。
40 “ 我来到人界后,恒常喜乐;
我的财富无有匮乏,这是布施莲藕的果报。
41 “ 我蒙那位天中之天、如如者悲悯;
一切漏已尽,更无后有。
42 “ 十万劫前,我曾布施莲茎;
我不曾经历恶趣,这便是布施莲根之果报。
44 “ 我确实是善来……(中略)……佛陀之教已奉行。
45 “ 四无碍解……(中略)……佛陀之教已奉行。”巴利
‘‘Ogayha yaṃ pokkharaṇiṃ, nānākuñjarasevitaṃ; Uddharāmi bhisaṃ tattha, ghāsahetu ahaṃ tadā. ‘‘Bhagavā tamhi samaye, padumuttarasavhayo; Rattambaradharo buddho, gacchati anilañjase. ‘‘Dhunanto paṃsukūlāni, saddamassosahaṃ tadā; Uddhaṃ nijjhāyamānohaṃ, addasaṃ lokanāyakaṃ. ‘‘Tattheva ṭhitako santo, āyāciṃ lokanāyakaṃ; Madhuṃ bhisehi savati, khīraṃ sappiṃ muḷālibhi. ‘‘Paṭiggaṇhātu me buddho, anukampāya cakkhumā; Tato kāruṇiko satthā, oruhitvā mahāyaso. ‘‘Paṭiggaṇhi mamaṃ bhikkhaṃ, anukampāya cakkhumā; Paṭiggahetvā sambuddho, akā me anumodanaṃ. ‘‘‘Sukhī hotu mahāpuñña, gati tuyhaṃ samijjhatu; Iminā bhisadānena, labhassu vipulaṃ sukhaṃ’. ‘‘Idaṃ vatvāna sambuddho, jalajuttamanāmako; Bhikkhamādāya sambuddho, ambarenāgamā jino. ‘‘Tato bhisaṃ gahetvāna, āgacchiṃ mama assamaṃ; Bhisaṃ rukkhe lagetvāna , mama dānamanussariṃ. ‘‘Mahāvāto vuṭṭhahitvā, sañcālesi vanaṃ tadā; Ākāso abhinādittha, asaniyā phalantiyā. ‘‘Tato me asanipāto, matthake nipatī tadā; Sohaṃ nisinnako santo, tattha kālaṅkato ahuṃ. ‘‘Puññakammena saṃyutto, tusitaṃ upapajjahaṃ; Kaḷevaraṃ me patitaṃ, devaloke ramiṃ ahaṃ. ‘‘Chaḷasītisahassāni, nāriyo samalaṅkatā; Sāyapātaṃ upaṭṭhanti, bhisadānassidaṃ phalaṃ. ‘‘Manussayonimāgantvā, sukhito homahaṃ sadā; Bhoge me ūnatā natthi, bhisadānassidaṃ phalaṃ. ‘‘Anukampitako tena, devadevena tādinā; Sabbāsavā parikkhīṇā, natthi dāni punabbhavo. ‘‘Satasahassito kappe, yaṃ bhisaṃ adadiṃ tadā; Duggatiṃ nābhijānāmi, bhisadānassidaṃ phalaṃ. ‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo. ‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ. ‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
如是,具寿比萨达亚咖长老诵出这些偈颂。巴利
Itthaṃ sudaṃ āyasmā bhisadāyako thero imā gāthāyo
4. 雅那踏维咖长老譬喻巴利
4. Ñāṇathavikattheraapadānaṃ
46 “ 在雪山南面,我的住处善加修造;
为求最上义,那时我住于林中。
47 “ 得与不得皆能知足,以根与果为食,
寻访导师,我独自安住。
48 “ 名为善慧的正自觉者,在那时出现于世间;
他阐明四谛,拔济大众。
49 “ 我不曾听闻正自觉者,也无人告知于我;
八年过后,我听说世间导师。
51 “ 我在诸村落与诸城镇,住了一夜;
一路次第前行,我来到了旃陀瓦帝。
52 “ 那时,世尊善慧是世间导师;
救度众多众生,开示不死之境。
53 “ 越过人群,顶礼胜者之海,
我将鹿皮衣偏袒一肩,礼赞世间之导师。
54 “ 你是导师、是旗帜,是众生的幢与柱;”
你是彼岸,是依处,是明灯,两足中最胜者。巴利
‘‘Dakkhiṇe himavantassa, sukato assamo mama; Uttamatthaṃ gavesanto, vasāmi vipine tadā. ‘‘Lābhālābhena santuṭṭho, mūlena ca phalena ca; Anvesanto ācariyaṃ, vasāmi ekako ahaṃ. ‘‘Sumedho nāma sambuddho, loke uppajji tāvade; Catusaccaṃ pakāseti, uddharanto mahājanaṃ. ‘‘Nāhaṃ suṇomi sambuddhaṃ, napi me koci saṃsati ; Aṭṭhavasse atikkante, assosiṃ lokanāyakaṃ. ‘‘Aggidāruṃ nīharitvā, sammajjitvāna assamaṃ; Khāribhāraṃ gahetvāna, nikkhamiṃ vipinā ahaṃ. ‘‘Ekarattiṃ vasantohaṃ, gāmesu nigamesu ca; Anupubbena candavatiṃ, tadāhaṃ upasaṅkamiṃ. ‘‘Bhagavā tamhi samaye, sumedho lokanāyako; Uddharanto bahū satte, deseti amataṃ padaṃ. ‘‘Janakāyamatikkamma, vanditvā jinasāgaraṃ; Ekaṃsaṃ ajinaṃ katvā, santhaviṃ lokanāyakaṃ. ‘‘‘Tuvaṃ satthā ca ketu ca, dhajo yūpo ca pāṇinaṃ; Parāyano patiṭṭhā ca, dīpo ca dvipaduttamo.
第二十一诵品。巴利
Ekavīsatimaṃ bhāṇavāraṃ.
55 “ 善巧勇猛于见地,你已度脱众人;
牟尼,世间无有其他救度者,也无有超胜于你者。
56 “ 可以用草尖,量尽那最胜海洋中的水滴。
然而你的一切知智不可量度。
57 “ 可将大地放上秤杆称量;
然而具眼者,您的智慧不可量度。
58 “ 虚空虽可丈量,或以绳、以指;
然而,一切知者啊,你的戒德却无法度量。
59 “ 大海之水,虚空与大地;
这些是可度量的,具眼者,您却是不可度量的。
60 “ 以六偈赞颂一切知者、大名声者;
我合掌已,默然而立。
61 “ 人们称他为善慧者,那具足广慧的善慧者;
他在比丘僧团中入座后,宣说了这些偈颂。
62 谁以清净之心,称扬我之智慧;
我将称扬他,请听我所说。
63 “ 七十七劫,他将于天界享乐;
千度成为帝释天神,执掌天王之位。
64 数百番将作转轮王;
地方王权广大,其数不可计量。
65 “ 或为天人,或生于人间,皆以福德业为依止;
心志不退,将成为利慧者。
66 “ 于三万劫中,生于甘蔗王族;
他以乔达摩为姓,将成为世间的导师。
67 “ 他由在家而出离,将出家成为无所有者;
年仅七岁,他将证得阿拉汉果。
68 “ 自我能忆念自身以来,自我得遇教法以来;
在此期间,我不知有何不可意的思。
69 “ 轮回于一切诸有之后,我体验了所证得的成就;
我的财富无有匮乏,这是赞智之果报。
70 “ 我的三火已熄灭,一切有已根除;
诸漏已尽,从此再无后有。
71 “ 在那三万劫之中,我曾称扬此智——
我不见有恶趣,这是称扬智慧之果。
73 “ 我确实是善来……(中略)……佛陀之教已奉行。
74 “ 四无碍解……(中略)……佛陀之教已奉行。”巴利
‘‘‘Nepuñño dassane vīro, tāresi janataṃ tuvaṃ; Natthañño tārako loke, tavuttaritaro mune. ‘‘‘Sakkā theve kusaggena, pametuṃ sāgaruttame ; Natveva tava sabbaññu, ñāṇaṃ sakkā pametave. ‘‘‘Tuladaṇḍe ṭhapetvāna, mahiṃ sakkā dharetave; Natveva tava paññāya, pamāṇamatthi cakkhuma. ‘‘‘Ākāso minituṃ sakkā, rajjuyā aṅgulena vā; Natveva tava sabbaññu, sīlaṃ sakkā pametave. ‘‘‘Mahāsamudde udakaṃ, ākāso ca vasundharā; Parimeyyāni etāni, appameyyosi cakkhuma’. ‘‘Chahi gāthāhi sabbaññuṃ, kittayitvā mahāyasaṃ; Añjaliṃ paggahetvāna, tuṇhī aṭṭhāsahaṃ tadā. ‘‘Yaṃ vadanti sumedhoti, bhūripaññaṃ sumedhasaṃ; Bhikkhusaṅghe nisīditvā, imā gāthā abhāsatha. ‘‘‘Yo me ñāṇaṃ pakittesi, vippasannena cetasā; Tamahaṃ kittayissāmi, suṇātha mama bhāsato. ‘‘‘Sattasattati kappāni, devaloke ramissati; Sahassakkhattuṃ devindo, devarajjaṃ karissati. ‘‘‘Anekasatakkhattuñca, cakkavattī bhavissati; Padesarajjaṃ vipulaṃ, gaṇanāto asaṅkhiyaṃ. ‘‘‘Devabhūto manusso vā, puññakammasamāhito; Anūnamanasaṅkappo, tikkhapañño bhavissati’. ‘‘Tiṃsakappasahassamhi, okkākakulasambhavo; Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati. ‘‘Agārā abhinikkhamma, pabbajissati kiñcano; Jātiyā sattavassena, arahattaṃ phusissati. ‘‘Yato sarāmi attānaṃ, yato pattosmi sāsanaṃ; Etthantare na jānāmi, cetanaṃ amanoramaṃ. ‘‘Saṃsaritvā bhave sabbe, sampattānubhaviṃ ahaṃ; Bhoge me ūnatā natthi, phalaṃ ñāṇassa thomane. ‘‘Tiyaggī nibbutā mayhaṃ, bhavā sabbe samūhatā; Sabbāsavā parikkhīṇā, natthi dāni punabbhavo. ‘‘Tiṃsakappasahassamhi , yaṃ ñāṇamathaviṃ ahaṃ ; Duggatiṃ nābhijānāmi, phalaṃ ñāṇassa thomane. ‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo. ‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ. ‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
如此,具寿雅那踏维咖长老诵出了这些偈颂。巴利
Itthaṃ sudaṃ āyasmā ñāṇathaviko thero imā gāthāyo
5. 旃檀鬘长老譬喻巴利
5. Candanamāliyattheraapadānaṃ
75 “ 舍离五种可爱、可意的欲功德,
我舍弃八十俱胝财富,出家而为无家者。
76 “ 出家之后,我以身远离诸恶业;
舍离语恶行,我安住于河畔。
77 “ 当我独自安住时,最胜之佛来到了我面前;
我竟不知道是佛,只是向来者表示问候。
78 “ 问候行礼之后,我请问了他的名与姓;
你是天人、乾闼婆,还是帝释天神——那位城破者?
79 “ 你究竟是谁?你是谁之子?你可是来到此处的大梵天神?”
你照耀一切方向,犹如旭日东升。
80 “ 尊者,在您的双足上,可见千辐轮相;
您是谁?又是谁之子?我们如何才能了知您?
请告知名与姓氏,为我消除疑惑。
81 “ 我非天神,亦非乾闼婆,非帝释·百施者;
我亦无梵天之身份,于他们之中,我最为上。
82 “ 我已超出他们的境界,摧毁了欲的缠缚;
遍烧一切烦恼,证得无上正觉。
83 “ 听他说了这番话,我便这样回应:”
“‘ 若你真是佛陀、一切知者,大牟尼,请就座。’”
84 “ 我将恭敬供养您,您是苦的终结者。”
“ 铺展鹿皮之后,我以此供养导师。
85 “ 世尊坐于彼处,犹如雄狮安坐山窟。”
“ 我迅速登上山,摘取了芒果的果实。”
86 “ 美妙的娑罗花,和珍贵的旃檀;”
“ 我迅速取得这一切,前往拜见世间导师。”
87 “ 我将果实供养佛陀后,又以沙罗花作供奉;
涂上檀香后,我礼敬导师。
88 “ 以净信心与善心,及广大的喜悦,
世间导者须弥陀,端坐于鹿皮之上。
89 “ 他宣说了我的业行,令当时的我满心欢喜;
以此施果,以及香与花鬘这两种。
90 “ 于二千五百劫中,他将于天界享乐。
心意无减,将成为自在者。
91 “ 于二千六百劫中,他将获得人身。
他将成为转轮王,统御四方,具足大神力。
92 “ 有座名为韦巴拉的城市,由毗首羯磨所造;
将为纯金所成,众宝庄严;
93 以此方便,他将于诸有中流转。
于天及人间,一切处受敬;
94 最后有既至,当为婆罗门种。
由家出离,成为无家者;
成就通达证智已,无漏者将般涅槃。”
95 “ 说此语已,正自觉者、善慧世间导师——
当我正凝神思惟时,他便从虚空离去了。
96 “ 以此善作之业,以及思与誓愿,
舍弃人身之后,我往生三十三天。
97 “ 从兜率天命终之后,我入于母胎受生;
我住胎之时,所受用无有匮乏;
99 “ 年方五岁,我便出家,过起无家的生活;
就在剃除头发之后,我证得了阿拉汉果。
100 “ 我寻觅过去的业时,于近处未曾见;
于三万劫中,我随念我之业。
101 “ 礼敬您,人中良骏!礼敬您,人中无上者!
依循您的教法,我已证得不动的境地。
102 “ 于三万劫中,我供养彼佛陀;
我不曾经历恶趣,这是供养佛陀的果报。
103 “ 我的烦恼已烧尽……(中略)……我住于无漏。
104 “ 我确实是善来……(中略)……佛陀之教已奉行。
105 “ 四无碍解……(中略)……佛陀之教已奉行。”巴利
‘‘Pañca kāmaguṇe hitvā, piyarūpe manorame; Asītikoṭiyo hitvā, pabbajiṃ anagāriyaṃ. ‘‘Pabbajitvāna kāyena, pāpakammaṃ vivajjayiṃ; Vacīduccaritaṃ hitvā, nadīkūle vasāmahaṃ. ‘‘Ekakaṃ maṃ viharantaṃ, buddhaseṭṭho upāgami; Nāhaṃ jānāmi buddhoti, akāsiṃ paṭisantharaṃ . ‘‘Karitvā paṭisanthāraṃ, nāmagottamapucchahaṃ; ‘Devatānusi gandhabbo, adu sakko purindado. ‘‘‘Ko vā tvaṃ kassa vā putto, mahābrahmā idhāgato; Virocesi disā sabbā, udayaṃ sūriyo yathā. ‘‘‘Sahassārāni cakkāni, pāde dissanti mārisa; Ko vā tvaṃ kassa vā putto, kathaṃ jānemu taṃ mayaṃ; Nāmagottaṃ pavedehi, saṃsayaṃ apanehi me’. ‘‘‘Namhi devo na gandhabbo, namhi sakko purindado; Brahmabhāvo ca me natthi, etesaṃ uttamo ahaṃ. ‘‘‘Atīto visayaṃ tesaṃ, dālayiṃ kāmabandhanaṃ; Sabbe kilese jhāpetvā, patto sambodhimuttamaṃ’. ‘‘Tassa vācaṃ suṇitvāhaṃ, idaṃ vacanamabraviṃ; ‘Yadi buddhoti sabbaññū, nisīda tvaṃ mahāmune. ‘Tamahaṃ pūjayissāmi, dukkhassantakaro tuvaṃ’; ‘‘Pattharitvā jinacammaṃ, adāsi satthuno ahaṃ. ‘‘Nisīdi tattha bhagavā, sīhova girigabbhare; Khippaṃ pabbatamāruyha, ambassa phalamaggahiṃ. ‘‘Sālakalyāṇikaṃ pupphaṃ, candanañca mahārahaṃ; Khippaṃ paggayha taṃ sabbaṃ, upetvā lokanāyakaṃ. ‘‘Phalaṃ buddhassa datvāna, sālapupphamapūjayiṃ; Candanaṃ anulimpitvā, avandiṃ satthuno ahaṃ. ‘‘Pasannacitto sumano, vipulāya ca pītiyā; Ajinamhi nisīditvā, sumedho lokanāyako. ‘‘Mama kammaṃ pakittesi, hāsayanto mamaṃ tadā; ‘Iminā phaladānena, gandhamālehi cūbhayaṃ. ‘‘‘Pañcavīse kappasate, devaloke ramissati; Anūnamanasaṅkappo, vasavattī bhavissati. ‘‘‘Chabbīsatikappasate, manussattaṃ gamissati; Bhavissati cakkavattī, cāturanto mahiddhiko. ‘‘‘Vebhāraṃ nāma nagaraṃ, vissakammena māpitaṃ; Hessati sabbasovaṇṇaṃ, nānāratanabhūsitaṃ. ‘‘‘Eteneva upāyena, saṃsarissati so bhave ; Sabbattha pūjito hutvā, devatte atha mānuse. ‘‘‘Pacchime bhave sampatte, brahmabandhu bhavissati; Agārā abhinikkhamma, anagārī bhavissati; Abhiññāpāragū hutvā, nibbāyissatināsavo’. ‘‘Idaṃ vatvāna sambuddho, sumedho lokanāyako; Mama nijjhāyamānassa, pakkāmi anilañjase. ‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca; Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ. ‘‘Tusitato cavitvāna, nibbattiṃ mātukucchiyaṃ; Bhoge me ūnatā natthi, yamhi gabbhe vasāmahaṃ. ‘‘Mātukucchigate mayi, annapānañca bhojanaṃ; Mātuyā mama chandena, nibbattati yadicchakaṃ. ‘‘Jātiyā pañcavassena, pabbajiṃ anagāriyaṃ; Oropitamhi kesamhi, arahattamapāpuṇiṃ. ‘‘Pubbakammaṃ gavesanto, orena nāddasaṃ ahaṃ; Tiṃsakappasahassamhi, mama kammamanussariṃ. ‘‘Namo te purisājañña, namo te purisuttama; Tava sāsanamāgamma, pattomhi acalaṃ padaṃ. ‘‘Tiṃsakappasahassamhi, yaṃ buddhamabhipūjayiṃ; Duggatiṃ nābhijānāmi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ. ‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo. ‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ. ‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
如是,尊者旃檀马利亚长老宣说此诸偈颂。巴利
Itthaṃ sudaṃ āyasmā candanamāliyo thero imā gāthāyo
6. 达都普迦咖长老譬喻巴利
6. Dhātupūjakattheraapadānaṃ
106 “ 当世间怙主——义已成就的世间导师悉达多入般涅槃时,
我召集了亲属们,做了舍利供养。
107 “ 九十四劫前,我供养了舍利;
我不曾经历恶趣,这是供养舍利之果报。
108 “ 我的烦恼已烧尽……(中略)……我住于无漏。
109 “ 我确实是善来……(中略)……佛陀之教已奉行。
110 “ 四无碍解……(中略)……佛陀之教已奉行。”巴利
‘‘Nibbute lokanāthamhi, siddhatthe lokanāyake; Mama ñātī samānetvā, dhātupūjaṃ akāsahaṃ. ‘‘Catunnavutito kappe, yaṃ dhātumabhipūjayiṃ; Duggatiṃ nābhijānāmi, dhātupūjāyidaṃ phalaṃ. ‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo. ‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ. ‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
如是,具寿供养舍利者长老说这些偈。巴利
Itthaṃ sudaṃ āyasmā dhātupūjako thero imā gāthāyo
7. 布林伍巴达咖长老的譬喻巴利
7. Pulinuppādakattheraapadānaṃ
111 雪山之中,我号提婆罗,曾作苦行;
彼有我经行道,乃非人之所造。
112 “ 身负发髻之重,手中常持净瓶
为求最上义,彼时我从林中走出
113 “ 曾有八万四千弟子,常来身边承事
那时,他们专注于各自的业行,安住在林野。
114 “ 我从静修处出来,做了一座沙塔;
采来种种花朵,供养那座塔。
115 “ 我于彼处生起净信,便进入隐修处。
弟子们齐聚后,向我请问此义。
116 ‘ 聚沙成塔,乃天人您所敬礼;
我等亦欲知此塔,今诸请问,愿为宣说。’
117 ‘ 真言句里,具眼者、大名称者已被明示;
我今稽首,礼敬彼诸最胜佛、大威名者。’
118 “ 那些大雄、一切知者、世间导师——他们是怎样的?”
“ 他们的容貌如何?戒行如何?那些具大名声者,是何等模样?”
119 诸佛具足三十二相,复具四十齿;
其眼睫如牛王纤长,宛似相思子果。注疏 1
120 “ 诸佛行走之时,目唯视一轭之量;”
他们的膝盖寂然无响,关节之音不闻。
121 “ 善逝们行走时,总是先抬足而后迈步;
先举右足,这是诸佛的常法。
122 “ 这些佛陀无所畏惧,犹如狮子兽王;
他们既不自赞,也不轻蔑有情。
123 “ 从慢与轻慢中解脱,于一切有情中平等;
诸佛不自赞,此是诸佛之法性。
124 “ 正自觉者出现时,他们显现光明;
他们以六种方式震动整个大地。
125 “ 他们看见地狱,地狱当即熄灭;
大云降雨,此乃诸佛法性。
126 “ 如此大龙,无与伦比,声名广大;
色相无可超越,如来不可测量。
127 “ 一切弟子恭敬地随喜我的话语;
他们便依各自的能力与力量,如实而行。
128 期为自业诸有情,虔诚敬礼彼沙聚;
深信受持我言教,心怀恭敬于佛陀。
129 “ 那时,他自兜率天命终,为具大名闻之天子;
降入母胎时,十千世界震动。
130 草庵去此不云远,我立经行道一旁;
诸弟子众皆来集,一时齐至我身前。
131 大地犹如公牛怒吼,犹如狮子王咆哮;
犹如鳄鱼嘶鸣,将招致何等果报?
132 “ 我在沙塔之旁,称扬正自觉者;”
如今,世尊、导师,已入母胎。
133 “ 为他们说法之后,我赞颂大牟尼;
送走自己的弟子们后,我结跏趺坐。
134 “ 我的气力确已衰竭,为极重之病所困;
忆念最殊胜的佛陀之后,我便于该处命终。
135 “ 当时的众弟子齐聚之后,便堆起了火葬的柴堆;
他们抬起我的遗体,安放在柴堆之上。
136 “ 围绕火葬堆,于头顶合掌;
他们为忧箭所刺,聚集悲泣。
137 “ 当他们悲泣之时,我来到火葬堆旁;
我是你们的导师,善慧者,莫要忧愁。
138 “ 你们应当为自己的利益而精勤,日夜不懈;
你们莫要放逸,时机已为你们现前。
139 教诫己之弟子毕,我复归返天界中;
十八劫间居天界,长自欢娱受胜乐。
140 “ 我曾五百次成为转轮王。
我曾数百次,作天王。
141 余劫之中,我散乱漂泊于轮回;
不曾堕恶趣,此乃佛出世之果。
142 “ 正如在迦提咖月里,众多树木繁花盛开;
同样在那一刻,我也被大仙人催开绽放。
143 “ 我的精进是负轭者,承载着离轭的安稳。
犹如大象断除系缚,我住于无漏。
144 十万劫前,我曾称扬佛陀;
不曾历恶趣,此即赞叹之果。
145 “ 我的烦恼已烧尽……(中略)……我住于无漏。
146 “ 我确实是善来……(中略)……佛陀之教已奉行。
147 “ 四无碍解……(中略)……佛陀之教已奉行。”巴利
‘‘Pabbate himavantamhi, devalo nāma tāpaso; Tattha me caṅkamo āsi, amanussehi māpito. ‘‘Jaṭābhārena bharito, kamaṇḍaludharo sadā; Uttamatthaṃ gavesanto, vipinā nikkhamiṃ tadā. ‘‘Cullāsītisahassāni, sissā mayhaṃ upaṭṭhahuṃ; Sakakammābhipasutā, vasanti vipine tadā. ‘‘Assamā abhinikkhamma, akaṃ pulinacetiyaṃ; Nānāpupphaṃ samānetvā, taṃ cetiyamapūjayiṃ. ‘‘Tattha cittaṃ pasādetvā, assamaṃ pavisāmahaṃ; Sabbe sissā samāgantvā, etamatthaṃ pucchiṃsu maṃ . ‘‘‘Pulinena kato thūpo , yaṃ tvaṃ deva massati; Mayampi ñātumicchāma, puṭṭho ācikkha no tuvaṃ’. ‘‘‘Niddiṭṭhā nu mantapade, cakkhumanto mahāyasā; Te kho ahaṃ namassāmi, buddhaseṭṭhe mahāyase’. ‘‘‘Kīdisā te mahāvīrā, sabbaññū lokanāyakā; Kathaṃvaṇṇā kathaṃsīlā, kīdisā te mahāyasā’. ‘‘‘Bāttiṃsalakkhaṇā buddhā, cattālīsadijāpi ca; Nettā gopakhumā tesaṃ, jiñjukā phalasannibhā. ‘‘‘Gacchamānā ca te buddhā, yugamattañca pekkhare; Na tesaṃ jāṇu nadati, sandhisaddo na suyyati. ‘‘‘Gacchamānā ca sugatā, uddharantāva gacchare; Paṭhamaṃ dakkhiṇaṃ pādaṃ, buddhānaṃ esa dhammatā. ‘‘‘Asambhītā ca te buddhā, migarājāva kesarī; Nevukkaṃsenti attānaṃ, no ca vambhenti pāṇinaṃ. ‘‘‘Mānāvamānato muttā, samā sabbesu pāṇisu; Anattukkaṃsakā buddhā, buddhānaṃ esa dhammatā. ‘‘‘Uppajjantā ca sambuddhā, ālokaṃ dassayanti te; Chappakāraṃ pakampenti, kevalaṃ vasudhaṃ imaṃ. ‘‘‘Passanti nirayañcete, nibbāti nirayo tadā; Pavassati mahāmegho, buddhānaṃ esa dhammatā. ‘‘‘Īdisā te mahānāgā, atulā ca mahāyasā; Vaṇṇato anatikkantā, appameyyā tathāgatā’. ‘‘‘Anumodiṃsu me vākyaṃ, sabbe sissā sagāravā; Tathā ca paṭipajjiṃsu, yathāsatti yathābalaṃ’. ‘‘Paṭipūjenti pulinaṃ, sakakammābhilāsino; Saddahantā mama vākyaṃ, buddhasakkatamānasā . ‘‘Tadā cavitvā tusitā, devaputto mahāyaso; Uppajji mātukucchimhi, dasasahassi kampatha. ‘‘Assamassāvidūramhi, caṅkamamhi ṭhito ahaṃ; Sabbe sissā samāgantvā, āgacchuṃ mama santike. ‘‘Usabhova mahī nadati, migarājāva kūjati; Susumārova saḷati, kiṃ vipāko bhavissati. ‘‘Yaṃ pakittemi sambuddhaṃ, sikatāthūpasantike; So dāni bhagavā satthā, mātukucchimupāgami. ‘‘Tesaṃ dhammakathaṃ vatvā, kittayitvā mahāmuniṃ; Uyyojetvā sake sisse, pallaṅkamābhujiṃ ahaṃ. ‘‘Balañca vata me khīṇaṃ, byādhinā paramena taṃ; Buddhaseṭṭhaṃ saritvāna, tattha kālaṅkato ahaṃ. ‘‘Sabbe sissā samāgantvā, akaṃsu citakaṃ tadā; Kaḷevarañca me gayha, citakaṃ abhiropayuṃ. ‘‘Citakaṃ parivāretvā, sīse katvāna añjaliṃ; Sokasallaparetā te, vikkandiṃsu samāgatā. ‘‘Tesaṃ lālappamānānaṃ, agamaṃ citakaṃ tadā; ‘Ahaṃ ācariyo tumhaṃ, mā socittha sumedhasā. ‘‘‘Sadatthe vāyameyyātha, rattindivamatanditā; Mā vo pamattā ahuttha , khaṇo vo paṭipādito’. ‘‘Sake sissenusāsitvā, devalokaṃ punāgamiṃ; Aṭṭhārasa ca kappāni, devaloke ramāmahaṃ. ‘‘Satānaṃ pañcakkhattuñca, cakkavattī ahosahaṃ; Anekasatakkhattuñca, devarajjamakārayiṃ. ‘‘Avasesesu kappesu, vokiṇṇo saṃsariṃ ahaṃ; Duggatiṃ nābhijānāmi, uppādassa idaṃ phalaṃ . ‘‘Yathā komudike māse, bahū pupphanti pādapā; Tathevāhampi samaye, pupphitomhi mahesinā. ‘‘Vīriyaṃ me dhuradhorayhaṃ, yogakkhemādhivāhanaṃ; Nāgova bandhanaṃ chetvā, viharāmi anāsavo. ‘‘Satasahassito kappe, yaṃ buddhamabhikittayiṃ; Duggatiṃ nābhijānāmi, kittanāya idaṃ phalaṃ. ‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo. ‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ. ‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
如此,具寿布林伍巴达咖长老宣说了这些偈颂:巴利
Itthaṃ sudaṃ āyasmā pulinuppādako thero imā gāthāyo
8. 达拉尼亚长老譬喻巴利
8. Taraṇiyattheraapadānaṃ
148 “ 世尊乃是见义者、自觉者、世间导师;
如来行至韦那提河畔。”
149 我乃水栖之龟,从水中出;
愿渡世尊过水,遂趋近世间导师。
150 ‘ 见义大牟尼,愿佛乘我身;
我当渡汝去,汝是苦尽者。’
151 “ 了知我的心念后,见义者、大名声者;
世间导师登上我的背,站定了。
152 “ 自从我能忆念自身,自从我具足智慧以来;
我从来没有过这样的快乐,就像脚底被触碰时那样。
153 “ 渡河之后,那位正自觉者、见义佛、大名声者,
立于河岸,宣说了这些偈颂。
154 心之所至,我涉恒河之流;
彼智慧龟王,渡我越之。
155 “ 依此载渡佛陀之举,与慈心之力;
“ 他将在一千八百劫中,在天界享受快乐。
156 “ 从天界来到这里,被善根所推动;
于一座上坐已,将渡越疑惑之流。”
157 “ 犹如肥沃的良田,纵使播下的种子稀少,
当雨水适时降落,果实便能令耕者喜悦。
158 “ 同样,这片佛土是由正自觉者所宣说的。
当雨水适时而降,果实将令我满足。
159 “ 我已致力于精勤,寂静而无依着;
遍知一切漏后,我安住于无漏。
160 一千八百劫前所造之业,
不知恶趣,此即渡越之果。
161 “ 我的烦恼已烧尽……(中略)……我住于无漏。
162 “ 我确实是善来……(中略)……佛陀之教已奉行。
163 “ 四无碍解……(中略)……佛陀之教已奉行。”巴利
‘‘Atthadassī tu bhagavā, sayambhū lokanāyako; Vinatā nadiyā tīraṃ , upāgacchi tathāgato. ‘‘Udakā abhinikkhamma, kacchapo vārigocaro; Buddhaṃ tāretukāmohaṃ, upesiṃ lokanāyakaṃ. ‘‘‘Abhirūhatu maṃ buddho, atthadassī mahāmuni; Ahaṃ taṃ tārayissāmi, dukkhassantakaro tuvaṃ’. ‘‘Mama saṅkappamaññāya, atthadassī mahāyaso; Abhirūhitvā me piṭṭhiṃ, aṭṭhāsi lokanāyako. ‘‘Yato sarāmi attānaṃ, yato pattosmi viññutaṃ; Sukhaṃ me tādisaṃ natthi, phuṭṭhe pādatale yathā. ‘‘Uttaritvāna sambuddho, atthadassī mahāyaso; Nadītīramhi ṭhatvāna, imā gāthā abhāsatha. ‘‘‘Yāvatā vattate cittaṃ, gaṅgāsotaṃ tarāmahaṃ; Ayañca kacchapo rājā, tāresi mama paññavā. ‘‘‘Iminā buddhataraṇena, mettacittavatāya ca; Aṭṭhārase kappasate, devaloke ramissati. ‘‘‘Devalokā idhāgantvā, sukkamūlena codito; Ekāsane nisīditvā, kaṅkhāsotaṃ tarissati. ‘‘‘Yathāpi bhaddake khette, bījaṃ appampi ropitaṃ; Sammādhāre pavacchante, phalaṃ toseti kassakaṃ . ‘‘‘Tathevidaṃ buddhakhettaṃ, sammāsambuddhadesitaṃ; Sammādhāre pavacchante, phalaṃ maṃ tosayissati’. ‘‘Padhānapahitattomhi, upasanto nirūpadhi; Sabbāsave pariññāya, viharāmi anāsavo. ‘‘Aṭṭhārase kappasate, yaṃ kammamakariṃ tadā; Duggatiṃ nābhijānāmi, taraṇāya idaṃ phalaṃ. ‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo. ‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ. ‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
如是传闻,具寿达拉尼亚长老说这些偈颂:巴利
Itthaṃ sudaṃ āyasmā taraṇiyo thero imā gāthāyo
9. 法喜长老譬喻巴利
9. Dhammaruciyattheraapadānaṃ
164 “ 当燃灯佛——那位胜利者——为善慧授记时,
从今以后,于无量劫中,此人当得成佛。
165 “ 他的生母,将名摩耶;
父亲名为净饭,此人将是乔达摩。
166 “ 他精进努力,行持难行苦行之后,
于阿萨塔树下,具大名声的正自觉者将觉悟。
167 “ 伍巴帝萨与果利答,将为最上首弟子;
名为阿难者,将侍奉这位胜者。
168 “ 差摩与伍巴喇瓦那,将成为最上首的女弟子;
吉答与阿拉瓦咖,将成为最上首的近事男。
169 “ 库久塔拉与难陀之母,将成为最上首的近事女;
这位勇士的菩提树,名为阿萨他树。
170 “ 听闻无等大仙的这番话后,”
人天欢喜,合掌礼敬。
171 “ 那时我为学童,名曰美伽,善学;
听闻了善慧大牟尼的殊胜授记。注疏 1
172 “ 与那位善慧而心怀悲悯者相处之后,
当那位勇者出家时,我也与他一同出家。
173 “ 于巴帝摩卡中防护,于五根中防护,
清净活命、具念的勇者,奉行胜者之教诫。
174 “ 我如此安住时,便被一恶友,
被驱入非行,从善道毁逐。
175 “ 我沦为妄念的奴隶,从教法中退堕;
后来受那恶友鼓动,而行弑母。
176 “ 我造作了无间业,以邪恶之心行杀害;
从彼处死后,投生于极可怖的无间大地狱。
177 “ 堕入恶趣后,长久在轮回中受苦;
再也未能见到善慧的英雄、人中牛王。
178 “ 在此劫中,我于大海为鱼,名为帝弥罗鱼;”
我望见海中有一艘船,便为觅食而游近。
179 商贾见我生惊怖,忆念无上佛中尊;
彼等齐呼瞿昙名,大音发出我闻之。
180 “ 忆念宿世之想后,我便从那里命终;
生于舍卫城一个富足的婆罗门家族。
181 “ 我曾名法喜,厌弃一切恶;
年方七岁时,我见世间光,
182 “ 往大祇园后,出家为无家者;
我日夜之中,三次礼敬佛陀。
183 那时,牟尼见我之后,对我说道:“法喜啊,久违了!”
于是,我对由宿业所成就的佛陀说。
184 久修百福庄严相,次第净因方得成;
今朝喜见无等身,端严妙好堪欣仰。注疏 1
185 久矣,黑暗已为我所灭;历经长久,河流乃被竭尽。
久矣清净无垢,智慧之眼终得澄明——大牟尼。注疏 1
186 “ 久远以来你所具足的,未曾失坏,虽隔漫长岁月,今又相逢。”
“ 今日与你再度相遇,乔达摩,所造的业确实不会磨灭。”注疏 1
187 “ 我的烦恼已烧尽……(中略)……我住于无漏。
188 “ 我确实是善来……(中略)……佛陀之教已奉行。
189 “ 四无碍解……(中略)……佛陀之教已奉行。”巴利
‘‘Yadā dīpaṅkaro buddho, sumedhaṃ byākarī jino; ‘Aparimeyye ito kappe, ayaṃ buddho bhavissati. ‘‘‘Imassa janikā mātā, māyā nāma bhavissati; Pitā suddhodano nāma, ayaṃ hessati gotamo. ‘‘‘Padhānaṃ padahitvāna, katvā dukkarakārikaṃ; Assatthamūle sambuddho, bujjhissati mahāyaso. ‘‘‘Upatisso kolito ca, aggā hessanti sāvakā; Ānando nāma nāmena , upaṭṭhissatimaṃ jinaṃ. ‘‘‘Khemā uppalavaṇṇā ca, aggā hessanti sāvikā; Citto āḷavako ceva, aggā hessantupāsakā. ‘‘‘Khujjuttarā nandamātā, aggā hessantupāsikā; Bodhi imassa vīrassa, assatthoti pavuccati’. ‘‘Idaṃ sutvāna vacanaṃ, asamassa mahesino; Āmoditā naramarū, namassanti katañjalī. ‘‘Tadāhaṃ māṇavo āsiṃ, megho nāma susikkhito; Sutvā byākaraṇaṃ seṭṭhaṃ, sumedhassa mahāmune. ‘‘Saṃvisaṭṭho bhavitvāna, sumedhe karuṇāsaye ; Pabbajantañca taṃ vīraṃ, sahāva anupabbajiṃ. ‘‘Saṃvuto pātimokkhasmiṃ, indriyesu ca pañcasu; Suddhājīvo sato vīro, jinasāsanakārako. ‘‘Evaṃ viharamānohaṃ, pāpamittena kenaci; Niyojito anācāre, sumaggā paridhaṃsito. ‘‘Vitakkavasiko hutvā, sāsanato apakkamiṃ; Pacchā tena kumittena, payutto mātughātanaṃ. ‘‘Akariṃ ānantariyaṃ , ghātayiṃ duṭṭhamānaso; Tato cuto mahāvīciṃ, upapanno sudāruṇaṃ. ‘‘Vinipātagato santo, saṃsariṃ dukkhito ciraṃ; Na puno addasaṃ vīraṃ, sumedhaṃ narapuṅgavaṃ. ‘‘Asmiṃ kappe samuddamhi, maccho āsiṃ timiṅgalo; Disvāhaṃ sāgare nāvaṃ, gocaratthamupāgamiṃ. ‘‘Disvā maṃ vāṇijā bhītā, buddhaseṭṭhamanussaruṃ; Gotamoti mahāghosaṃ, sutvā tehi udīritaṃ. ‘‘Pubbasaññaṃ saritvāna, tato kālaṅkato ahaṃ; Sāvatthiyaṃ kule iddhe, jāto brāhmaṇajātiyaṃ. ‘‘Āsiṃ dhammaruci nāma, sabbapāpajigucchako; Disvāhaṃ lokapajjotaṃ, jātiyā sattavassiko. ‘‘Mahājetavanaṃ gantvā, pabbajiṃ anagāriyaṃ; Upemi buddhaṃ tikkhattuṃ, rattiyā divasassa ca. ‘‘Tadā disvā muni āha, ciraṃ dhammarucīti maṃ; Tatohaṃ avacaṃ buddhaṃ, pubbakammapabhāvitaṃ. ‘‘Suciraṃ satapuññalakkhaṇaṃ, patipubbena visuddhapaccayaṃ; Ahamajjasupekkhanaṃ vata, tava passāmi nirupamaṃ viggahaṃ . ‘‘Suciraṃ vihatattamo mayā, sucirakkhena nadī visositā; Suciraṃ amalaṃ visodhitaṃ, nayanaṃ ñāṇamayaṃ mahāmune. ‘‘Cirakālasamaṅgito tayā, avinaṭṭho punarantaraṃ ciraṃ; Punarajjasamāgato tayā, na hi nassanti katāni gotama. ‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo. ‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ. ‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
如是,具寿法喜长老宣说了这些偈颂。巴利
Itthaṃ sudaṃ āyasmā dhammaruciyo thero imā gāthāyo
10. 娑罗棚供养者长老譬喻巴利
10. Sālamaṇḍapiyattheraapadānaṃ
190 深入娑罗林,我净修处善成;
娑罗花覆斯庵,尔时住于林中。
191 “ 喜见世尊,自生者,最上人;
乐于远离的正自觉者,前往娑罗林。
192 “ 我离开草庵,前往林野;
为寻觅树根与果实,那时我在林中漫游。
193 “ 在那里,我见到了正自觉者——喜见、名声远播者;
善坐入定,辉耀于大林之中。
194 “ 我于佛陀上方,安立了四根柱子;
造作精善的亭阁,以娑罗花覆盖其上。
195 “ 我使那座娑罗花覆盖的凉亭维持了七日;
于彼处心生净信,我礼敬最胜佛陀。
196 “ 那时,世尊从定中出起;
他垂目一轭之量,人中至尊安然坐下。
197 名曰婆楼那之声闻,随百千自在众而来,
前来亲近喜见导师尊前。
198 “ 喜见世尊,世间最胜者、人中最上士;
在比丘僧团中就座后,胜者现出微笑。
199 “ 阿那律是为侍者,追随导师喜见;
他偏袒一肩,向大牟尼请问:
200 “ 世尊,导师现此微笑,有何因缘?
因缘具足之时,导师乃现微笑。
201 “ 有个年轻人,曾为我用娑罗树叶遮了整整七天。
忆念彼业后,我露出了微笑。
202 天界人间,遍觅不见福德成熟之处;
福德之大,竟无一处可容其身。
203 “ 住在天界、具足福业的人,
他的会众所及之处,皆有娑罗树林覆盖。
204 “ 在那里,以天界的舞蹈、歌唱与音乐,
寂静者常得欢悦,专注于福德之业。
205 大众所至之处,香气随之遍满;
届时娑罗花雨,纷纷而降。
206 “ 从那里命终之后,这个人将投生到人间。
在这里,娑罗树的树荫也将永远遮护着。
207 “ 在这里,舞蹈和歌唱,配上铙钹敲击得和谐整齐;
他们会永远围绕着我,这就是供养佛陀的果报。
208 “ 太阳升起之时,降下娑罗花雨;
与福德之业相应,于一切时中降下。
209 “ 经十八百劫,从甘蔗王族诞生;
他以乔达摩为姓,将成为世间的导师。
210 “ 于彼法中,当为法嗣、亲生子、由法所化生者;
遍知一切漏已,无漏者将般涅槃。
211 ‘ 悟法之人,娑罗树荫覆;
焚于火葬堆者,彼处有覆。’
212 “ 宣说果报之后,喜见大牟尼;
在大众中宣说正法,以法雨令众满足。
213 “ 我于三十劫中,在诸天界作天王;
我曾六十次又七次成为转轮王。
214 “ 由天界来到此处,我获得广大安乐;
这娑罗树冠覆盖此处,正是供养亭的果报。
215 “ 这是我的最后一生,最后的存在正在转起;
这里,娑罗树覆盖也将恒时存在。
216 “ 让大牟尼、释迦族中的雄牛乔达摩欢喜之后,
我已抵达不动之处,舍离了胜败。
217 “ 一千八百劫前,我供养了佛陀,
我不曾经历恶趣,这是供养佛陀的果报。
218 “ 我的烦恼已烧尽……(中略)……我住于无漏。
219 “ 我确实是善来……(中略)……佛陀之教已奉行。
220 “ 四无碍解……(中略)……佛陀之教已奉行。”巴利
‘‘Ajjhogāhetvā sālavanaṃ, sukato assamo mama; Sālapupphehi sañchanno, vasāmi vipine tadā. ‘‘Piyadassī ca bhagavā, sayambhū aggapuggalo; Vivekakāmo sambuddho, sālavanamupāgami. ‘‘Assamā abhinikkhamma, pavanaṃ agamāsahaṃ; Mūlaphalaṃ gavesanto, āhiṇḍāmi vane tadā. ‘‘Tatthaddasāsiṃ sambuddhaṃ, piyadassiṃ mahāyasaṃ; Sunisinnaṃ samāpannaṃ, virocantaṃ mahāvane. ‘‘Catudaṇḍe ṭhapetvāna, buddhassa uparī ahaṃ; Maṇḍapaṃ sukataṃ katvā, sālapupphehi chādayiṃ. ‘‘Sattāhaṃ dhārayitvāna, maṇḍapaṃ sālachāditaṃ; Tattha cittaṃ pasādetvā, buddhaseṭṭhamavandahaṃ. ‘‘Bhagavā tamhi samaye, vuṭṭhahitvā samādhito; Yugamattaṃ pekkhamāno, nisīdi purisuttamo. ‘‘Sāvako varuṇo nāma, piyadassissa satthuno; Vasīsatasahassehi, upagacchi vināyakaṃ. ‘‘Piyadassī ca bhagavā, lokajeṭṭho narāsabho; Bhikkhusaṅghe nisīditvā, sitaṃ pātukarī jino. ‘‘Anuruddho upaṭṭhāko, piyadassissa satthuno; Ekaṃsaṃ cīvaraṃ katvā, apucchittha mahāmuniṃ. ‘‘‘Ko nu kho bhagavā hetu, sitakammassa satthuno; Kāraṇe vijjamānamhi, satthā pātukare sitaṃ’. ‘‘‘Sattāhaṃ sālacchadanaṃ , yo me dhāresi māṇavo; Tassa kammaṃ saritvāna, sitaṃ pātukariṃ ahaṃ. ‘‘‘Anokāsaṃ na passāmi, yattha puññaṃ vipaccati; Devaloke manusse vā, okāsova na sammati. ‘‘‘Devaloke vasantassa, puññakammasamaṅgino; Yāvatā parisā tassa, sālacchannā bhavissati. ‘‘‘Tattha dibbehi naccehi, gītehi vāditehi ca; Ramissati sadā santo, puññakammasamāhito. ‘‘‘Yāvatā parisā tassa, gandhagandhī bhavissati; Sālassa pupphavasso ca, pavassissati tāvade. ‘‘‘Tato cutoyaṃ manujo, mānusaṃ āgamissati; Idhāpi sālacchadanaṃ, sabbakālaṃ dharissati . ‘‘‘Idha naccañca gītañca, sammatāḷasamāhitaṃ; Parivāressanti maṃ niccaṃ, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ. ‘‘‘Uggacchante ca sūriye, sālavassaṃ pavassati; Puññakammena saṃyuttaṃ, vassate sabbakālikaṃ. ‘‘‘Aṭṭhārase kappasate, okkākakulasambhavo; Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati. ‘‘‘Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito; Sabbāsave pariññāya, nibbāyissatināsavo. ‘‘‘Dhammaṃ abhisamentassa, sālacchannaṃ bhavissati; Citake jhāyamānassa, chadanaṃ tattha hessati’. ‘‘Vipākaṃ kittayitvāna, piyadassī mahāmuni; Parisāya dhammaṃ desesi, tappento dhammavuṭṭhiyā. ‘‘Tiṃsakappāni devesu, devarajjamakārayiṃ; Saṭṭhi ca sattakkhattuñca, cakkavattī ahosahaṃ. ‘‘Devalokā idhāgantvā, labhāmi vipulaṃ sukhaṃ; Idhāpi sālacchadanaṃ, maṇḍapassa idaṃ phalaṃ. ‘‘Ayaṃ pacchimako mayhaṃ, carimo vattate bhavo; Idhāpi sālacchadanaṃ, hessati sabbakālikaṃ. ‘‘Mahāmuniṃ tosayitvā, gotamaṃ sakyapuṅgavaṃ; Pattomhi acalaṃ ṭhānaṃ, hitvā jayaparājayaṃ. ‘‘Aṭṭhārase kappasate, yaṃ buddhamabhipūjayiṃ; Duggatiṃ nābhijānāmi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ. Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo. ‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ. ‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
确是这样,尊者娑罗村曼达比亚长老宣说了这些偈颂:巴利
Itthaṃ sudaṃ āyasmā sālamaṇḍapiyo thero imā gāthāyo
粪扫衣上起佛想,施莲根者智名扬;
旃檀尼并供舍利,及彼沙堆造起者。
渡者、喜法者,与娑罗曼荼人;
共有二百偈颂,另加十九偈。巴利
Paṃsukūlaṃ buddhasaññī, bhisado ñāṇakittako; Candanī dhātupūjī ca, pulinuppādakopi ca. Taraṇo dhammaruciko, sālamaṇḍapiyo tathā; Satāni dve honti gāthā, ūnavīsatimeva ca.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22