「第五十四品」咖佳亚那品
54. Kaccāyanavaggo
1. 玛哈咖佳亚那长老本事
1. Mahākaccāyanattheraapadānaṃ
1“名为莲华上佛(Padumuttara)的胜者,无恼者、不败的胜利者;
于十万劫前,导师从此生起。
2大雄目如莲瓣,面净似月;
身相若金山巍然,光明等彼日轮。
3“悦众生之眼目,众相庄严,
超越一切言说之道,为人天所尊敬。
4“正自觉者觉悟众生,善语者,音声甘美;
悲悯相续之流,于大众中无所畏惧。
5“他宣说甘美之法,与四圣谛相应;
于痴泥中沉没的有情,他将他们救拔出来。
6“那时,我独处而行,作为苦行者住在雪山;
从空中前往人间时,我遇见了那位胜者。
7“来到他的跟前,我听闻了他说法;
那位人中勇者正称扬其声闻弟子的大功德。
8“‘我所简略宣说的,他能详尽阐明;’
既令大众欢喜,亦令我欢喜,正如这位迦旃延所作一般。
9‘于此我实不见另有声闻弟子能如是者,
是故彼于此中最为第一,诸比丘,当如是忆持。’
10“那时,我听闻那令人心悦的言语,心生惊奇;
前往雪山(Himavant),采得花束。
11“供养世间皈依处后,我便希求此圣位;
那时,离诤者知我心愿,便为我授记;
12“‘你们看此仙人之最,金色皮肤清净光洁;
毛发竖立,双肩丰满,合掌安立不动。
13‘欣喜盈眸,心意向佛之容色;
法生之身,心持妙法,如甘露灌沐。’
14闻迦旃延之德已,立志欣求彼胜位;
当来世中,于乔达摩(Gotama)大牟尼前。
15“于彼法中,当为法嗣、亲生子、由法所化生者;
名为咖佳亚那(Kaccāna),当为导师之声闻。
16“多闻、大智,通达心意之牟尼;
将证得彼位,如我所授记。
17“自彼时起,百千劫来我所造之业;
我不曾经历恶趣,这是供养佛陀的果报。
18“我轮回于二有:天界与人界;
我不转生他趣,这是供养佛陀的果报。
19“我生于二种家族,或为刹帝利,或为婆罗门。
我不生于卑贱家族,这是供养佛陀的果报。
20今于最后有中,昔我曾生于伍揭尼;
为残暴巴久塔王之王师、再生族之主,我即其子。
21“我是提利提瓦恰之子,是精通吠陀的智者;
我的母亲名为詹地玛,我是咖佳亚那,肤色端正。
22“为了勘验佛陀,我奉国王之命而来;
见到解脱城之门,见到那功德积聚的导师。
23“听闻这清净之语,令诸趣泥沼干涸;
我与其余七人,同证不死的寂静。
24“大智善逝,我已知晓您的意趣;
我今安立于此最胜之位,心愿已悉皆圆满。
25“我的烦恼已烧尽,一切有已根除;
犹如龙象断除系缚,我安住于无漏。
26“我来到我的佛陀座前,这真是善来啊;
“我来到我的佛陀座前,这真是善来啊;三明已证得,佛陀的教诫已经成办。
27“四无碍解,及八解脱;
六神通已亲证,佛陀之教已奉行。”
如是,具寿玛哈咖佳亚那长老(Mahākaccāyana)宣说这些偈颂
‘‘Padumuttaro nāma jino, anejo ajitaṃ jayo; Satasahasse kappānaṃ, ito uppajji nāyako. ‘‘Vīro kamalapattakkho, sasaṅkavimalānano; Kanakācalasaṅkāso , ravidittisamappabho. ‘‘Sattanettamanohārī, varalakkhaṇabhūsito; Sabbavākyapathātīto, manujāmarasakkato. ‘‘Sambuddho bodhayaṃ satte, vāgīso madhurassaro; Karuṇānibandhasantāno, parisāsu visārado. ‘‘Deseti madhuraṃ dhammaṃ, catusaccūpasaṃhitaṃ; Nimugge mohapaṅkamhi, samuddharati pāṇine. ‘‘Tadā ekacaro hutvā, tāpaso himavālayo; Nabhasā mānusaṃ lokaṃ, gacchanto jinamaddasaṃ. ‘‘Upecca santikaṃ tassa, assosiṃ dhammadesanaṃ; Vaṇṇayantassa vīrassa, sāvakassa mahāguṇaṃ. ‘‘Saṅkhittena mayā vuttaṃ, vitthārena pakāsayaṃ; Parisaṃ mañca toseti, yathā kaccāyano ayaṃ. ‘‘‘Nāhaṃ evamidhekaccaṃ , aññaṃ passāmi sāvakaṃ; Tasmātadagge esaggo, evaṃ dhāretha bhikkhavo’. ‘‘Tadāhaṃ vimhito hutvā, sutvā vākyaṃ manoramaṃ; Himavantaṃ gamitvāna, āhitvā pupphasañcayaṃ. ‘‘Pūjetvā lokasaraṇaṃ, taṃ ṭhānamabhipatthayiṃ; Tadā mamāsayaṃ ñatvā, byākāsi sa raṇañjaho. ‘‘‘Passathetaṃ isivaraṃ, niddhantakanakattacaṃ; Uddhaggalomaṃ pīṇaṃsaṃ, acalaṃ pañjaliṃ ṭhitaṃ. ‘‘‘Hāsaṃ supuṇṇanayanaṃ, buddhavaṇṇagatāsayaṃ; Dhammajaṃ uggahadayaṃ , amatāsittasannibhaṃ’. ‘‘Kaccānassa guṇaṃ sutvā, taṃ ṭhānaṃ patthayaṃ ṭhito; Anāgatamhi addhāne, gotamassa mahāmune. ‘‘Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito; Kaccāno nāma nāmena, hessati satthu sāvako. ‘‘Bahussuto mahāñāṇī, adhippāyavidū mune; Pāpuṇissati taṃ ṭhānaṃ, yathāyaṃ byākato mayā. ‘‘Satasahassito kappe, yaṃ kammamakariṃ tadā; Duggatiṃ nābhijānāmi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ. ‘‘Duve bhave saṃsarāmi, devatte atha mānuse; Aññaṃ gatiṃ na gacchāmi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ. ‘‘Duve kule pajāyāmi, khattiye atha brāhmaṇe; Nīce kule na jāyāmi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ. ‘‘Pacchime ca bhave dāni, jāto ujjeniyaṃ pure ; Pajjotassa ca caṇḍassa, purohitadijādhino . ‘‘Putto tiriṭivacchassa , nipuṇo vedapāragū; Mātā ca candimā nāma, kaccānohaṃ varattaco. ‘‘Vīmaṃsanatthaṃ buddhassa, bhūmipālena pesito; Disvā mokkhapuradvāraṃ, nāyakaṃ guṇasañcayaṃ. ‘‘Sutvā ca vimalaṃ vākyaṃ, gatipaṅkavisosanaṃ; Pāpuṇiṃ amataṃ santaṃ, sesehi saha sattahi. ‘‘Adhippāyavidū jāto, sugatassa mahāmate; Ṭhapito etadagge ca, susamiddhamanoratho. ‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ, bhavā sabbe samūhatā; Nāgova bandhanaṃ chetvā, viharāmi anāsavo. ‘‘Svāgataṃ vata me āsi, mama buddhassa santike; ‘‘Svāgataṃ vata me āsi, mama buddhassa santike; Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ. ‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime; Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’. Itthaṃ sudaṃ āyasmā mahākaccāyano thero imā gāthāyo
2. 瓦咖离长老本事
2. Vakkalittheraapadānaṃ
28“距今十万劫前,这位导师出现于世。
名号无上、不可限量,名之为莲华上。
29“面如莲花敷展,妙色无垢如莲华(Paduma)般清净;
犹如莲花生于水中而不着水,彼住世间亦不染着。
30“勇者眼如莲瓣,可爱恰如莲花;
如莲华无上妙香,是故彼称莲华上。
31“世间最尊而无慢,犹如盲者之眼目;
寂静威仪,功德宝藏;悲悯广大,如海无涯。
32“那位大雄者曾于一时,为梵天神、阿修罗与天人所共同礼敬;
在天人云集的大众之中,他乃最胜的胜利者。
33“以芬芳的言辞,以甜美的音声,
令一切大众欢喜,赞叹自己的弟子。
34“具足信解、心怀善慧,渴望见我者——
再没有像这位瓦咖离比丘(Vakkali)这样的人了。
35“那时,我在天鹅城(Haṃsāvatī),身为婆罗门之子;
听闻那番话语之后,我欣愿那个果位。
36“邀请了那清净的如来与其弟子众;
七日供养饮食毕,我以衣布为尊者披覆;
37俯首顶礼申敬意,敬礼无量功德海。
满怀喜悦、沉浸欢欣,我出此言:
38君所赞叹亲近之牟尼,自今算起,正当第七日……
于具信比丘中最为上首,愿我成为如是者,牟尼。”
39“如此说时,大雄、无碍见者,
大牟尼于大众中宣说此语:
40“你们看这个年轻人,穿着光洁柔滑的黄衣;
金身庄严,悦众人之眼目,动众人之心意;
41此者于未来之时,当在大仙乔达摩之处。
将是弟子,于信胜解者中最为第一。
42“或为天人,或生人间,远离一切热恼;
具足一切财富,于轮回中快乐流转;
43“十万劫之后,将有生于甘蔗族者,
他以乔达摩为姓,将成为世间的导师。
44“于彼法中,当为法嗣、亲生子、由法所化生者;
“他名瓦咖离,将成为导师的弟子。”
45“凭藉殊胜之业,依于思与誓愿;
舍弃人身之后,我往生三十三天。
46“于一切处常享安乐,流转轮回于诸有之间;
我生于舍卫城(Sāvatthī)中,某一家族之内。
47“我被养育得如同鲜奶油般柔嫩,如同初生嫩芽般柔软;
仰卧的柔弱婴孩——她们为毗舍遮之怖所惊,
48“心怀悲戚,将我安放于大仙足下:
依怙者啊,我等将此献于您,请为我等皈依,导师啊。
49“彼时,那位牟尼接纳了我,作一切怖畏者的皈依;
手具网缦轮相,柔嫩细滑;
50自彼时起,我蒙无须守护者之所守护。
解脱一切怨敌,于安乐中增长。”
51“离开善逝,我须臾难安;
“我七岁时,便出家而为无家者;”
52“具足一切巴拉密,青莲为眼的殊胜者;”
佛色遍满诸妙好,我瞻仰之犹未餍;
53知我乐著佛色身,尔时胜者垂教诫。
“够了,瓦咖离!为何你欢喜于那愚者所悦的色身?”
54“凡见正法者,那位智者即真正见了我。
不见正法者,虽见我身,实未见我。
55“此身有无边过患,宛如毒树;
这是一切疾病的居所,纯然是苦的积聚。
56“‘于此色生厌离,当照见诸蕴之生灭,’
看哪,他将安乐地抵达诸随烦恼的尽头。
57“我便是这样,蒙那位导师、那位为求利乐者所教诫;
我登上灵鹫山(Gijjhakūṭa),在山窟中禅修。
58“大牟尼立于山脚,安慰了我;
闻胜者唤瓦咖离,我欢喜踊跃;
59遂于高数百人身之岩崖,纵身跃下。
那时,仗着佛陀的威力,我安然落于地面。
60“他再次宣说法要——诸蕴之生灭;
我既了悟此法,得证阿拉汉果。
61那时在大众集会之中,行迹究竟者对我……
大智者安立我为信胜解者中的最上。
62“于百千劫前,我所造作的那个业,
我不曾经历恶趣,这是供养佛陀的果报。
64“我确实是善来……(中略)……佛陀之教已奉行。
65“四无碍解……(中略)……佛陀之教已奉行。”
‘‘Ito satasahassamhi, kappe uppajji nāyako; Anomanāmo amito, nāmena padumuttaro. ‘‘Padumākāravadano, padumāmalasucchavī; Lokenānupalittova toyena padumaṃ yathā. ‘‘Vīro padumapattakkho, kanto ca padumaṃ yathā; Padumuttaragandhova, tasmā so padumuttaro. ‘‘Lokajeṭṭho ca nimmāno, andhānaṃ nayanūpamo; Santaveso guṇanidhi, karuṇāmatisāgaro. ‘‘Sa kadāci mahāvīro, brahmāsurasuraccito; Sadevamanujākiṇṇe, janamajjhe jinuttamo . ‘‘Vadanena sugandhena, madhurena rutena ca; Rañjayaṃ parisaṃ sabbaṃ, santhavī sāvakaṃ sakaṃ. ‘‘Saddhādhimutto sumati, mama dassanalālaso ; Natthi etādiso añño, yathāyaṃ bhikkhu vakkali. ‘‘Tadāhaṃ haṃsavatiyaṃ, nagare brāhmaṇatrajo; Hutvā sutvā ca taṃ vākyaṃ, taṃ ṭhānamabhirocayiṃ. ‘‘Sasāvakaṃ taṃ vimalaṃ, nimantetvā tathāgataṃ; Sattāhaṃ bhojayitvāna, dussehacchādayiṃ tadā. ‘‘Nipacca sirasā tassa, anantaguṇasāgare; Nimuggo pītisampuṇṇo, idaṃ vacanamabraviṃ. ‘‘‘Yo so tayā santhavito, ito sattamake muni ; Bhikkhu saddhāvataṃ aggo, tādiso homahaṃ mune’. ‘‘Evaṃ vutte mahāvīro, anāvaraṇadassano; Imaṃ vākyaṃ udīresi, parisāya mahāmuni. ‘‘‘Passathetaṃ māṇavakaṃ, pītamaṭṭhanivāsanaṃ; Hemayaññopacitaṅgaṃ , jananettamanoharaṃ. ‘‘‘Eso anāgataddhāne, gotamassa mahesino; Aggo saddhādhimuttānaṃ, sāvakoyaṃ bhavissati. ‘‘‘Devabhūto manusso vā, sabbasantāpavajjito; Sabbabhogaparibyūḷho, sukhito saṃsarissati. ‘‘‘Satasahassito kappe, okkākakulasambhavo; Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati. ‘‘‘Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito; Vakkali nāma nāmena, hessati satthu sāvako’. ‘‘Tena kammavisesena, cetanāpaṇidhīhi ca; Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ. ‘‘Sabbattha sukhito hutvā, saṃsaranto bhavābhave; Sāvatthiyaṃ pure jāto, kule aññatare ahaṃ. ‘‘Nonītasukhumālaṃ maṃ, jātapallavakomalaṃ; Mandaṃ uttānasayanaṃ, pisācabhayatajjitā. ‘‘Pādamūle mahesissa, sāyesuṃ dīnamānasā; Imaṃ dadāma te nātha, saraṇaṃ hohi nāyaka. ‘‘Tadā paṭiggahi so maṃ, bhītānaṃ saraṇo muni; Jālinā cakkaṅkitena , mudukomalapāṇinā. ‘‘Tadā pabhuti tenāhaṃ, arakkheyyena rakkhito; Sabbaveravinimutto , sukhena parivuddhito. ‘‘Sugatena vinā bhūto, ukkaṇṭhāmi muhuttakaṃ; Jātiyā sattavassohaṃ, pabbajiṃ anagāriyaṃ. ‘‘Sabbapāramisambhūtaṃ, nīlakkhinayanaṃ varaṃ; Rūpaṃ sabbasubhākiṇṇaṃ, atitto viharāmahaṃ . ‘‘Buddharūparatiṃ ñatvā, tadā ovadi maṃ jino; ‘Alaṃ vakkali kiṃ rūpe, ramase bālanandite. ‘‘‘Yo hi passati saddhammaṃ, so maṃ passati paṇḍito; Apassamāno saddhammaṃ, maṃ passampi na passati. ‘‘‘Anantādīnavo kāyo, visarukkhasamūpamo; Āvāso sabbarogānaṃ, puñjo dukkhassa kevalo. ‘‘‘Nibbindiya tato rūpe, khandhānaṃ udayabbayaṃ; Passa upakkilesānaṃ, sukhenantaṃ gamissati’. ‘‘Evaṃ tenānusiṭṭhohaṃ, nāyakena hitesinā; Gijjhakūṭaṃ samāruyha, jhāyāmi girikandare. ‘‘Ṭhito pabbatapādamhi, assāsayi mahāmuni; Vakkalīti jino vācaṃ, taṃ sutvā mudito ahaṃ. ‘‘Pakkhandiṃ selapabbhāre, anekasataporise; Tadā buddhānubhāvena, sukheneva mahiṃ gato. ‘‘Punopi dhammaṃ deseti, khandhānaṃ udayabbayaṃ; Tamahaṃ dhammamaññāya, arahattamapāpuṇiṃ. ‘‘Sumahāparisamajjhe , tadā maṃ caraṇantago; Aggaṃ saddhādhimuttānaṃ, paññapesi mahāmati. ‘‘Satasahassito kappe, yaṃ kammamakariṃ tadā; Duggatiṃ nābhijānāmi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ. ‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo. ‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ. ‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
如是,具寿瓦咖离长老(Vakkali Thera)诵出这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā vakkalitthero imā gāthāyo
3. 玛哈咖毕那长老本事
3. Mahākappinattheraapadānaṃ
66“名为莲华上佛的胜者,已至一切法之彼岸;”
“如秋日晴空中的太阳,升现于无云虚空。”
67“他以言教之光明,觉悟应受调伏的莲花众;”
“导师以智慧光芒,令烦恼淤泥干涸。”
68“他摧毁外道的名声,犹如太阳掩灭萤火之光;”
“他显示真实义的光辉,犹如日轮照见宝物。”
69“他是诸德的积聚之处,犹如大海是众宝的积聚之处;”
如雨云降雨于众生,他以法云降下法雨。
70“那时,我是裁决者,住在名为天鹅的城市;
我前往亲近,听闻了水生最优者之法。
71“比丘们的教诫者,所作已办的弟子;
能宣说功德,令我心欢喜满足。
72“听闻后,生起净信与欢喜,便邀请如来;
供养如来与僧团饮食后,我希求那样的地位。
73“那时,他如天鹅般,发出天鹅般的鼓声;
“请看这位大臣,精通裁决,善巧明断;”
74“他倒在我足下,身毛竖立;”
“肤色如云,身形丰满,颜面眼目澄净。”
75“拥有众多随从,具足王者的威仪,享有广大名声;”
心怀喜悦者,渴慕行善业者之果位——
76“以此敬礼、以此布施、以此誓愿,
“百千劫中,不堕恶趣。”
77“于诸天神中得天之殊胜,于人世中得广大威德。”
待余业受尽,即证涅槃;
78“十万劫之后,将有生于甘蔗族者。
他以乔达摩为姓,将成为世间的导师。
79“于彼法中,当为法嗣、亲生子、由法所化生者;
他将名为玛哈咖毕那(Kappina),成为导师的弟子。
80“此后,我在胜者的教法中广作善业,
舍人身已,我往生兜率天;
81曾数百回,统御天人之国。
于波罗奈(Bārāṇasī)附近,生于以侍奉谋生之族姓中。
82“我曾拥有千人眷属,连同妻子儿女;
我曾奉侍五百位独觉佛。
83“三月之间,我们以饮食供养;随后,更以三衣供奉。
从那里命终,我们全都往生三十三天。
84“再次从那里命终,我们全都来到人间;
往昔生于俱拘吒城,雪山在望;
85我名咖毕那,乃声名远扬之王子。
其余出身大臣家族者,都环绕随侍于我。
86“我得享大国君王之乐,一切欲愿悉皆圆满成就;
我从商人们那里闻说,佛陀出现于世。
87“‘佛陀出现于世间,无与伦比,独一无二;
他宣说正法,那是不死、最上的安乐。
88“‘他的弟子们善调伏,善得解脱,无有诸漏。’
“‘听闻他们的善语之后,(我)恭敬了那些商人。’
89“‘舍弃王国,与大臣们一同,我信奉佛陀而出家。’
望见大河奔涌,水满齐岸。
90“无立足处,无可攀缘,难以渡越,水流湍急;
忆念佛陀的功德,我安然渡过。
91“若佛陀已渡越有流,是通达世间边际的智者;
以此真实语,愿我的行程顺利成就。
92“若寂静是所行之道,解脱是究竟之乐;
以此真实语,愿我此行得以成就。
93“‘若僧团已渡险难,是无上福田;”
以此真实语,愿我此行得以成就。’
94“真实语一出,道路上的水便退去了。
随后我轻松地越过,抵达那悦意的河岸。
95“我看见佛陀端坐,犹如初升的太阳。
犹如炽燃的金山,犹如明耀的灯树。
96“犹如群星簇拥的月亮,为弟子们所恭敬围绕;
如帝释天神降澍甘霖,立说法雨云之中者——
97我与众臣稽首礼敬,退坐一面。
接着,佛陀了知我们的心意,便为我们说法。
98“听闻这清净无染的法已,我们便对胜者说:
‘大雄,请度我们出家,我们已对诸有心生厌离。’
99“诸比丘,法已善说,为令你们灭尽诸苦,
应行梵行。”最上牟尼如是说。
100“随着话音,我等皆身着比丘衣,
我等已受具足戒,于教法中证入流;
101“此后,导师前往祇园(Jetavana),施以教诫;
承胜者教诫,我证得阿拉汉果。
102“那时,我教诫数千比丘;
依我教诫而行者,他们亦成无漏。
103“胜者于此功德心生欢喜,将我安立为最上第一;
并于大众中宣告:‘教诫比丘之中,玛哈咖毕那最为第一。’
104“于十万劫中所造之业,今于此处向我显现其果报;
如箭离弦般解脱,我已烧尽诸烦恼。
105“我的烦恼已烧尽……(中略)……我住于无漏。
106“我确实是善来……(中略)……佛陀之教已奉行。
107“四无碍解……(中略)……佛陀之教已奉行。”
‘‘Padumuttaro nāma jino, sabbadhammāna pāragū; Udito ajaṭākāse , ravīva saradambare. ‘‘Vacanābhāya bodheti, veneyyapadumāni so; Kilesapaṅkaṃ soseti, matiraṃsīhi nāyako. ‘‘Titthiyānaṃ yase hanti, khajjotābhā yathā ravi; Saccatthābhaṃ pakāseti, ratanaṃva divākaro. ‘‘Guṇānaṃ āyatibhūto, ratanānaṃva sāgaro; Pajjunnoriva bhūtāni, dhammameghena vassati. ‘‘Akkhadasso tadā āsiṃ, nagare haṃsasavhaye; Upecca dhammamassosiṃ, jalajuttamanāmino. ‘‘Ovādakassa bhikkhūnaṃ, sāvakassa katāvino; Guṇaṃ pakāsayantassa, tappayantassa me manaṃ. ‘‘Sutvā patīto sumano, nimantetvā tathāgataṃ; Sasissaṃ bhojayitvāna, taṃ ṭhānamabhipatthayiṃ. ‘‘Tadā haṃsasamabhāgo, haṃsadundubhinissano ; Passathetaṃ mahāmattaṃ, vinicchayavisāradaṃ. ‘‘Patitaṃ pādamūle me, samuggatatanūruhaṃ; Jīmūtavaṇṇaṃ pīṇaṃsaṃ, pasannanayanānanaṃ. ‘‘Parivārena mahatā, rājayuttaṃ mahāyasaṃ; Eso katāvino ṭhānaṃ, pattheti muditāsayo. ‘‘‘Iminā paṇipātena, cāgena paṇidhīhi ca ; Kappasatasahassāni, nupapajjati duggatiṃ. ‘‘‘Devesu devasobhaggaṃ, manussesu mahantataṃ; Anubhotvāna sesena , nibbānaṃ pāpuṇissati. ‘‘‘Satasahassito kappe, okkākakulasambhavo; Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati. ‘‘‘Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito; Kappino nāma nāmena, hessati satthu sāvako’. ‘‘Tatohaṃ sukataṃ kāraṃ, katvāna jinasāsane; Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tusitaṃ agamāsahaṃ. ‘‘Devamānusarajjāni, sataso anusāsiya; Bārāṇasiyamāsanne, jāto keniyajātiyaṃ. ‘‘Sahassaparivārena , sapajāpatiko ahaṃ; Pañca paccekabuddhānaṃ, satāni samupaṭṭhahiṃ. ‘‘Temāsaṃ bhojayitvāna, pacchādamha ticīvaraṃ; Tato cutā mayaṃ sabbe, ahumha tidasūpagā. ‘‘Puno sabbe manussattaṃ, agamimha tato cutā; Kukkuṭamhi pure jātā, himavantassa passato. ‘‘Kappino nāmahaṃ āsiṃ, rājaputto mahāyaso; Sesāmaccakule jātā, mameva parivārayuṃ. ‘‘Mahārajjasukhaṃ patto, sabbakāmasamiddhimā; Vāṇijehi samakkhātaṃ, buddhuppādamahaṃ suṇiṃ. ‘‘‘Buddho loke samuppanno, asamo ekapuggalo; So pakāseti saddhammaṃ, amataṃ sukhamuttamaṃ. ‘‘‘Suyuttā tassa sissā ca, sumuttā ca anāsavā’; ‘‘Sutvā nesaṃ suvacanaṃ, sakkaritvāna vāṇije. ‘‘Pahāya rajjaṃ sāmacco, nikkhamiṃ buddhamāmako; Nadiṃ disvā mahācandaṃ, pūritaṃ samatittikaṃ. ‘‘Appatiṭṭhaṃ anālambaṃ, duttaraṃ sīghavāhiniṃ; Guṇaṃ saritvā buddhassa, sotthinā samatikkamiṃ. ‘‘‘Bhavasotaṃ sace buddho, tiṇṇo lokantagū vidū ; Etena saccavajjena, gamanaṃ me samijjhatu. ‘‘‘Yadi santigamo maggo, mokkho caccantikaṃ sukhaṃ; Etena saccavajjena, gamanaṃ me samijjhatu. ‘‘‘Saṅgho ce tiṇṇakantāro, puññakkhetto anuttaro; Etena saccavajjena, gamanaṃ me samijjhatu’. ‘‘Saha kate saccavare, maggā apagataṃ jalaṃ; Tato sukhena uttiṇṇo, nadītīre manorame. ‘‘Nisinnaṃ addasaṃ buddhaṃ, udentaṃva pabhaṅkaraṃ; Jalantaṃ hemaselaṃva, dīparukkhaṃva jotitaṃ. ‘‘Sasiṃva tārāsahitaṃ, sāvakehi purakkhataṃ; Vāsavaṃ viya vassantaṃ, desanājaladantaraṃ . ‘‘Vanditvāna sahāmacco, ekamantamupāvisiṃ; Tato no āsayaṃ ñatvā, buddho dhammamadesayi. ‘‘Sutvāna dhammaṃ vimalaṃ, avocumha mayaṃ jinaṃ; ‘Pabbājehi mahāvīra, nibbindāmha mayaṃ bhave’. ‘‘‘Svakkhāto bhikkhave dhammo, dukkhantakaraṇāya vo; Caratha brahmacariyaṃ’, iccāha munisattamo. ‘‘Saha vācāya sabbepi, bhikkhuvesadharā mayaṃ; Ahumha upasampannā, sotāpannā ca sāsane. ‘‘Tato jetavanaṃ gantvā, anusāsi vināyako; Anusiṭṭho jinenāhaṃ, arahattamapāpuṇiṃ. ‘‘Tato bhikkhusahassāni , anusāsimahaṃ tadā; Mamānusāsanakarā, tepi āsuṃ anāsavā. ‘‘Jino tasmiṃ guṇe tuṭṭho, etadagge ṭhapesi maṃ; Bhikkhuovādakānaggo, kappinoti mahājane. ‘‘Satasahasse kataṃ kammaṃ, phalaṃ dassesi me idha; Pamutto saravegova, kilese jhāpayiṃ mama. ‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo. ‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ. ‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
如是,具寿玛哈咖毕那长老(Mahākappina)诵出这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā mahākappino thero imā gāthāyo
4. 答巴玛拉之子长老本事
4. Dabbamallaputtattheraapadānaṃ
108“名为莲华上佛的胜者,遍知一切世间的牟尼;
距今十万劫前,具眼者出现于世间。
109“教诫者、开示者,为一切有情的救度者;
善巧说法的佛陀,度脱了众多众生。
110“具足怜悯与悲愍,为一切众生求利益者;
凡是到来的外道,他都令其安住于五戒。
111“如此,那城便无混乱,空无外道;
为阿拉汉们所庄严,为诸已得自在、如如不动者所庄严。
112“那位大牟尼身高五十八肘;
犹如金山,具足三十二种殊胜相。
113“当他的寿命长达十万年,
他住世如此之久,度脱了众多众生。
114“那时,我在天鹅城,是大名声的长者之子。
我来到世间之光明者面前,听闻了正法的开示。
115“正与弟子众一同,为比丘们指定住处;
听闻赞叹者的宣说,我心便生欢喜。
116向大仙与僧众敬奉供养,
以头礼足,我愿求彼胜境。
117“那时,那位大雄便宣说了我的业:
他曾供养世间导师与比丘僧团,历时七日。
118“这位眼如莲瓣、肩似狮子、金色皮肤者;
他顶礼于我足下,祈求最上之位。
119“十万劫之后,将有生于甘蔗族者,
他以乔达摩为姓,将成为世间的导师。
120“那位佛陀的弟子,名为达巴,广为人知;
那时,他将是最上的住所分配者。
121“以此善作之业,以及思与誓愿,
舍弃人身之后,我往生三十三天。
123“地方王权广大,其数不可计量;
凭借那业力,我在一切处皆得安乐。
124“于九十一劫前,有位名为维巴西的导师;
这位具足妙相、遍观一切法的导师出现于世。
125“我曾以恶心诽谤了那位如如者的弟子;
明知他断尽一切漏、为清净者,
126“于那位人中之雄、大仙的弟子众,
我取筹签,布施了乳粥。
127“在这贤劫之中,有位梵族的大名声者;
他以迦叶(Kassapa)为姓,生于世间,成为一切说法者中的最胜者。
128“光显教法之后,摧伏诸外道;
调伏所应调伏者已,他与诸弟子同入般涅槃。
129“当导师与弟子般涅槃后,教法正在灭没之际;
诸天神惊惧悲泣,乱发覆面,泪流满颊。
130“法眼将灭,善行者便不可得见;”
正法将不复得闻,呜呼,我等何其福薄!
131“那时,整个大地,这本不动者,摇撼震动;
大海亦如悲者,发出哀悯的音声;
132“四方天鼓,由非人震响;
四方雷电闪击,令人恐怖。
133“流星自天坠落,彗星亦现;
烟焰旋卷,众兽悲鸣。
134“见到那预示教法灭尽的可怕征兆,
七位比丘心怀悚惧,我们那时思惟:
135“对我们而言,若无教法,生命便已无意义;
进入大林之后,我们当修习胜者的教法。
136“那时我们在林中,见到一座高耸、最为殊胜的岩石;
我们藉那梯子攀上此岩后,便推倒了梯子。
137“当时,长老教诫我们说:‘佛陀出世极为难得;
信也极难获得,如今既已得信,教法所余也已不多。
138“错失刹那的人,便堕入无边的苦海;’”
因此,只要牟尼的教法尚住世间,便应精勤。
139“那位长老是阿拉汉,随行的同伴则是不来圣者;
我们其余这些具戒相应者,往生天界。
140“已般涅槃、已渡轮回者,独处净居天。
我与巴库萨提,及萨比亚(Sabhiya)、巴希亚(Bāhiya),也是如此。
141童子·咖沙巴(Kumārakassapa)并及我,流转受生诸趣中;
已脱轮回缠缚苦,皆为乔达摩所悯。
142我生末罗拘西那罗(Kusināra),尚居母胎母已亡;
母身既送火葬堆,我自彼堆坠地生。
143“落入柴堆,故而得名答巴;
“凭梵行之力,我于七岁便得解脱。”
144凭乳粥之力,我具足五支;
因谤漏尽圣者之故,频遭恶人呵责。
145“如今,我已超越福德与罪恶;
“证得最上寂静,我无漏安住。”
146“我分配住处,令善行者心生欢喜;”
胜者对此功德心生喜悦,将我安立为第一。
147“我的烦恼已烧尽……(中略)……我住于无漏。
148“我确实是善来……(中略)……佛陀之教已奉行。
149“四无碍解……(中略)……佛陀之教已奉行。”
‘‘Padumuttaro nāma jino, sabbalokavidū muni; Ito satasahassamhi, kappe uppajji cakkhumā. ‘‘Ovādako viññāpako, tārako sabbapāṇinaṃ; Desanākusalo buddho, tāresi janataṃ bahuṃ. ‘‘Anukampako kāruṇiko, hitesī sabbapāṇinaṃ; Sampatte titthiye sabbe, pañcasīle patiṭṭhapi . ‘‘Evaṃ nirākulaṃ āsi, suññataṃ titthiyehi ca; Vicittaṃ arahantehi, vasībhūtehi tādibhi. ‘‘Ratanānaṭṭhapaññāsaṃ, uggato so mahāmuni; Kañcanagghiyasaṅkāso, bāttiṃsavaralakkhaṇo. ‘‘Vassasatasahassāni , āyu vijjati tāvade; Tāvatā tiṭṭhamāno so, tāresi janataṃ bahuṃ. ‘‘Tadāhaṃ haṃsavatiyaṃ, seṭṭhiputto mahāyaso; Upetvā lokapajjotaṃ, assosiṃ dhammadesanaṃ. ‘‘Senāsanāni bhikkhūnaṃ, paññāpentaṃ sasāvakaṃ; Kittayantassa vacanaṃ, suṇitvā mudito ahaṃ. ‘‘Adhikāraṃ sasaṅghassa, katvā tassa mahesino; Nipacca sirasā pāde, taṃ ṭhānamabhipatthayiṃ. ‘‘Tadāha sa mahāvīro, mama kammaṃ pakittayaṃ; ‘Yo sasaṅghamabhojesi, sattāhaṃ lokanāyakaṃ. ‘‘‘Soyaṃ kamalapattakkho, sīhaṃso kanakattaco; Mama pādamūle nipati , patthayaṃ ṭhānamuttamaṃ. ‘‘‘Satasahassito kappe, okkākakulasambhavo; Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati. ‘‘‘Sāvako tassa buddhassa, dabbo nāmena vissuto; Senāsanapaññāpako, aggo hessatiyaṃ tadā’. ‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca; Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ. ‘‘Satānaṃ tīṇikkhattuñca, devarajjamakārayiṃ; Satānaṃ pañcakkhattuñca, cakkavattī ahosahaṃ. ‘‘Padesarajjaṃ vipulaṃ, gaṇanāto asaṅkhiyaṃ; Sabbattha sukhito āsiṃ, tassa kammassa vāhasā. ‘‘Ekanavutito kappe, vipassī nāma nāyako; Uppajji cārudassano , sabbadhammavipassako. ‘‘Duṭṭhacitto upavadiṃ, sāvakaṃ tassa tādino; Sabbāsavaparikkhīṇaṃ, suddhoti ca vijāniya. ‘‘Tasseva naravīrassa, sāvakānaṃ mahesinaṃ; Salākañca gahetvāna , khīrodanamadāsahaṃ. ‘‘Imamhi bhaddake kappe, brahmabandhu mahāyaso; Kassapo nāma gottena, uppajji vadataṃ varo. ‘‘Sāsanaṃ jotayitvāna, abhibhuyya kutitthiye; Vineyye vinayitvāva, nibbuto so sasāvako. ‘‘Sasisse nibbute nāthe, atthamentamhi sāsane; Devā kandiṃsu saṃviggā, muttakesā rudammukhā. ‘‘Nibbāyissati dhammakkho, na passissāma subbate; Na suṇissāma saddhammaṃ, aho no appapuññatā. ‘‘Tadāyaṃ pathavī sabbā, acalā sā calācalā ; Sāgaro ca sasokova, vinadī karuṇaṃ giraṃ. ‘‘Catuddisā dundubhiyo, nādayiṃsu amānusā; Samantato asaniyo, phaliṃsu ca bhayāvahā. ‘‘Ukkā patiṃsu nabhasā, dhūmaketu ca dissati; Sadhūmā jālavaṭṭā ca , raviṃsu karuṇaṃ migā. ‘‘Uppāde dāruṇe disvā, sāsanatthaṅgasūcake; Saṃviggā bhikkhavo satta, cintayimha mayaṃ tadā. ‘‘Sāsanena vināmhākaṃ, jīvitena alaṃ mayaṃ; Pavisitvā mahāraññaṃ, yuñjāma jinasāsanaṃ. ‘‘Addasamha tadāraññe, ubbiddhaṃ selamuttamaṃ; Nisseṇiyā tamāruyha, nisseṇiṃ pātayimhase. ‘‘Tadā ovadi no thero, buddhuppādo sudullabho; Saddhātidullabhā laddhā, thokaṃ sesañca sāsanaṃ. ‘‘Nipatanti khaṇātītā, anante dukkhasāgare; Tasmā payogo kattabbo, yāva ṭhāti mune mataṃ . ‘‘Arahā āsi so thero, anāgāmī tadānugo; Susīlā itare yuttā, devalokaṃ agamhase. ‘‘Nibbuto tiṇṇasaṃsāro, suddhāvāse ca ekako; Ahañca pakkusāti ca, sabhiyo bāhiyo tathā. ‘‘Kumārakassapo ceva, tattha tatthūpagā mayaṃ; Saṃsārabandhanā muttā, gotamenānukampitā. ‘‘Mallesu kusinārāyaṃ, jāto gabbheva me sato; Mātā matā citāruḷhā, tato nippatito ahaṃ. ‘‘Patito dabbapuñjamhi, tato dabboti vissuto; Brahmacārībalenāhaṃ, vimutto sattavassiko. ‘‘Khīrodanabalenāhaṃ , pañcahaṅgehupāgato; Khīṇāsavopavādena, pāpehi bahucodito. ‘‘Ubho puññañca pāpañca, vītivattomhi dānihaṃ; Patvāna paramaṃ santiṃ, viharāmi anāsavo. ‘‘Senāsanaṃ paññāpayiṃ, hāsayitvāna subbate; Jino tasmiṃ guṇe tuṭṭho, etadagge ṭhapesi maṃ. ‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo. ‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ. ‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
如是,尊者答巴玛拉之子长老诵出这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā dabbamallaputto thero imā gāthāyo
5. 童子·咖沙巴长老本事
5. Kumārakassapattheraapadānaṃ
150“距今十万劫前,这位导师出现于世。
饶益一切世间之英雄,名为莲华上佛。
151“那时,我为婆罗门,以通达吠陀而著称;
我在日间住处经行,见到了世间导师。
152“他宣说四圣谛,觉悟人天;
于大众中,赞叹说法第一者。
153“那时我满怀喜悦,迎请如来;
以种种染布,严饰讲堂。
154彼处我供众宝光明庄严之佛,并及僧众;
复以种种上味妙食,殷勤供养七日。
155“以种种色彩之花,供养彼与诸弟子后;
我顶礼其足下已,便发愿求彼位。
156“那时,牟尼中的最胜者,唯以悲悯为味者,说道:
“请看这位婆罗门中的最胜者,面如莲花、眼如莲花,
157“遍满喜悦与欢喜,身毛竖立,
含笑广目,渴仰我教者;
158伏我足下,一心欢喜者。
他渴望那个位置——能说种种法者之位。
159“十万劫之后,将有生于甘蔗族者,
他以乔达摩为姓,将成为世间的导师。
160“于彼法中,当为法嗣、亲生子、由法所化生者;
童子·咖沙巴,未来当为世尊弟子;
161‘以奉施种种花衣与诸珍宝之故,
于种种妙法宣说者中,他将证得最上。’
162“以此善作之业,以及思与誓愿,
舍弃人身之后,我往生三十三天。
163“流转于诸有之中,犹如舞台中央的舞者。
我生为枝鹿之子,入于母鹿的胎中。
164“那时,我尚在母胎,轮到受宰杀之期;
我的母亲被萨卡鹿王舍弃,便以尼拘律鹿王(Nigrodha Miga-Rāja)为皈依处。
165“她因那鹿王,从死亡得以脱身;
鹿王舍弃自身性命,当时正是这样教诫我的。
166“‘应当亲近尼拘律鹿王,不应依附萨卡鹿王;
宁于榕树之下而死,胜于枝头苟且而生。
167我与母亲及诸余鹿,同受鹿群之主如是教诫。
既得生可乐之兜率天居,犹如客游他乡者归返自家。
168待到迦叶胜者之教法灭尽时,
登上山巅,修习胜者教法
169“如今,我生于王舍城(Rājagaha)的长者家族
我母怀妊在身,出家而行无家;
170人知其怀胎孕,遂携往提婆达多(Devadatta)处。
天授如是说:‘除掉这个邪恶的比丘尼。’
171“如今亦蒙牟尼之主、胜者悲悯,
我的母亲在比丘尼住所中生下我,幸福而安乐。
172“得知此事后,憍萨罗国(Kosala)的大王便养育了我;
我名为迦叶,受王子般的养育。
173“依止大迦叶(Mahākassapa),我是童子·咖沙巴;
听闻佛陀所开示的,如蚁垤般的身体。
174“从那时起,我的心便全然无取而解脱;
我调伏了巴亚西(Pāyāsi),证得此最上果。
175“我的烦恼已烧尽……(中略)……我住于无漏。
176“我确实是善来……(中略)……佛陀之教已奉行。
177“四无碍解……(中略)……佛陀之教已奉行。”
如是,具寿童子·咖沙巴长老诵出这些偈颂。
‘‘Ito satasahassamhi, kappe uppajji nāyako; Sabbalokahito vīro, padumuttaranāmako. ‘‘Tadāhaṃ brāhmaṇo hutvā, vissuto vedapāragū; Divāvihāraṃ vicaraṃ, addasaṃ lokanāyakaṃ. ‘‘Catusaccaṃ pakāsentaṃ, bodhayantaṃ sadevakaṃ; Vicittakathikānaggaṃ, vaṇṇayantaṃ mahājane. ‘‘Tadā muditacittohaṃ, nimantetvā tathāgataṃ; Nānārattehi vatthehi, alaṅkaritvāna maṇḍapaṃ. ‘‘Nānāratanapajjotaṃ, sasaṅghaṃ bhojayiṃ tahiṃ; Bhojayitvāna sattāhaṃ, nānaggarasabhojanaṃ. ‘‘Nānācittehi pupphehi, pūjayitvā sasāvakaṃ ; Nipacca pādamūlamhi, taṃ ṭhānaṃ patthayiṃ ahaṃ. ‘‘Tadā munivaro āha, karuṇekarasāsayo ; ‘Passathetaṃ dijavaraṃ, padumānanalocanaṃ. ‘‘‘Pītipāmojjabahulaṃ, samuggatatanūruhaṃ; Hāsamhitavisālakkhaṃ, mama sāsanalālasaṃ. ‘‘‘Patitaṃ pādamūle me, ekāvatthasumānasaṃ ; Esa pattheti taṃ ṭhānaṃ, vicittakathikattanaṃ . ‘‘‘Satasahassito kappe, okkākakulasambhavo; Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati. ‘‘‘Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito; Kumārakassapo nāma, hessati satthu sāvako. ‘‘‘Vicittapupphadussānaṃ , ratanānañca vāhasā; Vicittakathikānaṃ so, aggataṃ pāpuṇissati’. ‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca; Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ. ‘‘Paribbhamaṃ bhavābhave , raṅgamajjhe yathā naṭo; Sākhamigatrajo hutvā, migiyā kucchimokkamiṃ. ‘‘Tadā mayi kucchigate, vajjhavāro upaṭṭhito; Sākhena cattā me mātā, nigrodhaṃ saraṇaṃ gatā. ‘‘Tena sā migarājena, maraṇā parimocitā; Pariccajitvā sapāṇaṃ , mamevaṃ ovadī tadā. ‘‘‘Nigrodhameva seveyya, na sākhamupasaṃvase; Nigrodhasmiṃ mataṃ seyyo, yañce sākhamhi jīvitaṃ’. ‘‘Tenānusiṭṭhā migayūthapena, ahañca mātā ca tathetare ca ; Āgamma rammaṃ tusitādhivāsaṃ, gatā pavāsaṃ sagharaṃ yatheva. ‘‘Puno kassapavīrassa, atthamentamhi sāsane; Āruyha selasikharaṃ, yuñjitvā jinasāsanaṃ. ‘‘Idānāhaṃ rājagahe, jāto seṭṭhikule ahuṃ; Āpannasattā me mātā, pabbaji anagāriyaṃ. ‘‘Sagabbhaṃ taṃ viditvāna, devadattamupānayuṃ; So avoca ‘vināsetha, pāpikaṃ bhikkhuniṃ imaṃ’. ‘‘Idānipi munindena, jinena anukampitā; Sukhinī ajanī mayhaṃ, mātā bhikkhunupassaye. ‘‘Taṃ viditvā mahīpālo, kosalo maṃ aposayi; Kumāraparihārena, nāmenāhañca kassapo. ‘‘Mahākassapamāgamma, ahaṃ kumārakassapo; Vammikasadisaṃ kāyaṃ, sutvā buddhena desitaṃ. ‘‘Tato cittaṃ vimucci me, anupādāya sabbaso; Pāyāsiṃ damayitvāhaṃ, etadaggamapāpuṇiṃ. ‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo. ‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ. ‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’. Itthaṃ sudaṃ āyasmā kumārakassapo thero imā gāthāyo
第二十四诵品
Catuvīsatimaṃ bhāṇavāraṃ.
6. 巴希亚长老本事
6. Bāhiyattheraapadānaṃ
178“距今十万劫前,这位导师出现于世。
大光威力、三界之尊,名为莲华上佛。
179“牟尼赞叹速证神通比丘的功德时,
我听闻后,心极欢喜,向大仙人作了供养。
180“我作七日布施,供养牟尼及诸弟子。
我礼敬正自觉者,那时便祈愿了那个地位。
181“那时,佛陀为我授记:‘看这位婆罗门,
倒在我的足下,省察己行。
182“他的肢体由金色般的供养所成就,皮肤极为白净细滑,
双唇如频婆果般红润微垂,牙齿洁白、锐利而整齐。
183“功德力量极其广大,身毛向上竖立,
功德之流所归之处,面容因喜悦而绽放。
184“此人希求疾得神通之比丘果位;
未来之世,将有一位大雄,名为乔达摩。
185“于彼法中,当为法嗣、亲生子、由法所化生者;
名为巴希亚者,将成为导师的声闻。
186尔时我欢喜起身,大牟尼啊,尽形寿恭敬奉事;
命终舍寿往生天界,宛如归返自家宅。
187“成为天神或人,因那业而快乐;
在多次流转轮回之后,我享有这成就。
188“后来,当迦叶大雄的教法趋于隐没之时;
登上石峰之巅,修习胜者之教。
189“戒行清净、具足智慧,奉行胜者之教;
从彼处死后,我们五人往生天界。
190其后我生为巴希亚,于巴鲁咖车(Bhārukaccha)最胜之城;
继而乘船出海,驶向那难有成就的沧溟。
192“当时我奋力,渡彼大海;
已抵达殊胜的苏帕拉港,却精疲力竭。
193“身着树皮衣,我入村托钵;
那时,众人欢喜地说:‘阿拉汉已来至此。’
194以饮食、衣服、卧具及诸汤药,恭敬供养此人;
我等由是当得安乐。
195“那时,我获得这些资具,受到他们恭敬供养;
我不如理作意,生起了“我是阿拉汉”之想。
196“那时,先前的天人了知我心,便告诫我说:
“你不知方便之道,如何能成阿拉汉?”
197她责劝已,我心悚惧,遂启问言:
此诸阿拉汉、人中最上者,究竟为谁?复在世间何处?
198“在舍卫城的憍萨罗殿堂,有那位胜利者,具足广大智慧、殊胜的广博慧者;”
“释迦子是阿拉汉、无漏者,他教导证得阿拉汉果的法。”
199闻其言已,欢喜盈怀,如贫得宝,惊叹不已;
心志踊跃,欲见无上阿拉汉果——妙好可观,行境无边。
200尔时辞师自彼去,恒瞻胜者净容颜;
行至胜名可爱林,问诸鸟曰:世间欢喜今何在?
201于是诸天神言:“人天共所礼敬者,今已入城乞食。
汝当疾如野兔,渴仰一见牟尼,速往礼敬彼无上士。”
202“于是,我快步启程,前往那最胜的舍卫大城;
我见他为了钵食而行,无贪无欲。
203“手持钵器,目不乱视,行步之间令人心生欢喜;
犹如吉祥之居所,面容如日轮般光辉闪耀。
204趋前稽首已,
我作如是言:乔达摩,我迷失于歧途,愿您作我皈依处。
205“为济度众生,我游行托钵。
“此非为你说法之时。”牟尼中最上者如是说。
206“那时我一再恳请佛陀,心中渴仰正法;
他为我宣说甚深的空性之境。
207“听闻他的法后,我证得诸漏尽;
寿命已尽,归于寂静,啊,导师的悲悯!
208“我的烦恼已烧尽……(中略)……我住于无漏。
209“我确实是善来……(中略)……佛陀之教已奉行。
211“如是长老已作解说,巴希亚·达卢吉利亚(树皮衣者);
倒卧粪堆之中,为被鬼附身的母牛所伤。
212“大智者宣说了自己往昔的行迹后,
那位长老在舍卫城,这最胜的城中,入般涅槃。
213“出城时,那位仙人中的最胜者见到了他,
持树皮衣的贤者巴希亚,已除烦恼者。
214“倒卧在地、已调伏者,犹如因陀罗幢被推倒,
寿命已尽,烦恼枯竭,奉行胜者教诫者。
215“于是,导师召唤那些乐于教法的弟子们:
请取此同梵行者的遗体,送去火化。
216“建塔供养,大慧者已般涅槃;
他是速证神通之最上者,是我的弟子,奉行我语。
217“纵有千首偈颂,若由无义之句所成;
一句偈句更为优胜,闻已即得寂静。
218“在那里,水与地,火与风,皆无立足之处;
在那里,群星不闪耀,太阳不发光;
219“在那里,月亮不照耀,黑暗也不存在。
当婆罗门牟尼以寂静之道亲自证知时;
220“他便从色、无色,从乐与苦中解脱。”
三界所皈依的牟尼、众生之怙主,这样说道。
‘‘Ito satasahassamhi, kappe uppajji nāyako; Mahappabho tilokaggo, nāmena padumuttaro. ‘‘Khippābhiññassa bhikkhussa, guṇaṃ kittayato mune; Sutvā udaggacittohaṃ, kāraṃ katvā mahesino. ‘‘Datvā sattāhikaṃ dānaṃ, sasissassa mune ahaṃ; Abhivādiya sambuddhaṃ, taṃ ṭhānaṃ patthayiṃ tadā. ‘‘Tato maṃ byākari buddho, ‘etaṃ passatha brāhmaṇaṃ; Patitaṃ pādamūle me, cariyaṃ paccavekkhaṇaṃ . ‘‘‘Hemayaññopacitaṅgaṃ , avadātatanuttacaṃ; Palambabimbatamboṭṭhaṃ, setatiṇhasamaṃ dijaṃ. ‘‘‘Guṇathāmabahutaraṃ, samuggatatanūruhaṃ; Guṇoghāyatanībhūtaṃ, pītisamphullitānanaṃ. ‘‘‘Eso patthayate ṭhānaṃ, khippābhiññassa bhikkhuno; Anāgate mahāvīro, gotamo nāma hessati. ‘‘‘Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito; Bāhiyo nāma nāmena, hessati satthu sāvako’. ‘‘Tadā hi tuṭṭho vuṭṭhāya, yāvajīvaṃ mahāmune; Kāraṃ katvā cuto saggaṃ, agaṃ sabhavanaṃ yathā. ‘‘Devabhūto manusso vā, sukhito tassa kammuno; Vāhasā saṃsaritvāna, sampattimanubhomahaṃ. ‘‘Puna kassapavīrassa, atthamentamhi sāsane; Āruyha selasikharaṃ, yuñjitvā jinasāsanaṃ. ‘‘Visuddhasīlo sappañño, jinasāsanakārako; Tato cutā pañca janā, devalokaṃ agamhase. ‘‘Tatohaṃ bāhiyo jāto, bhārukacche puruttame; Tato nāvāya pakkhando , sāgaraṃ appasiddhiyaṃ . ‘‘Tato nāvā abhijjittha, gantvāna katipāhakaṃ; Tadā bhīsanake ghore, patito makarākare. ‘‘Tadāhaṃ vāyamitvāna, santaritvā mahodadhiṃ; Suppādapaṭṭanavaraṃ , sampatto mandavedhito . ‘‘Dārucīraṃ nivāsetvā, gāmaṃ piṇḍāya pāvisiṃ; Tadāha so jano tuṭṭho, arahāyamidhāgato. ‘‘Imaṃ annena pānena, vatthena sayanena ca; Bhesajjena ca sakkatvā, hessāma sukhitā mayaṃ. ‘‘Paccayānaṃ tadā lābhī, tehi sakkatapūjito; Arahāhanti saṅkappaṃ, uppādesiṃ ayoniso. ‘‘Tato me cittamaññāya, codayī pubbadevatā; ‘Na tvaṃ upāyamaggaññū, kuto tvaṃ arahā bhave’. ‘‘Codito tāya saṃviggo, tadāhaṃ paripucchi taṃ; ‘Ke vā ete kuhiṃ loke, arahanto naruttamā. ‘‘‘Sāvatthiyaṃ kosalamandire jino, pahūtapañño varabhūrimedhaso; So sakyaputto arahā anāsavo, deseti dhammaṃ arahattapattiyā. ‘‘‘Tadassa sutvā vacanaṃ supīṇito , nidhiṃva laddhā kapaṇoti vimhito; Udaggacitto arahattamuttamaṃ, sudassanaṃ daṭṭhumanantagocaraṃ. ‘‘‘Tadā tato nikkhamitvāna satthuno , sadā jinaṃ passāmi vimalānanaṃ ; Upecca rammaṃ vijitavhayaṃ vanaṃ, dije apucchiṃ kuhiṃ lokanandano. ‘‘‘Tato avocuṃ naradevavandito, puraṃ paviṭṭho asanesanāya so; Sasova khippaṃ munidassanussuko, upecca vandāhi tamaggapuggalaṃ’. ‘‘Tatohaṃ tuvaṭaṃ gantvā, sāvatthiṃ puramuttamaṃ; Vicarantaṃ tamaddakkhiṃ, piṇḍatthaṃ apihāgidhaṃ. ‘‘Pattapāṇiṃ alolakkhaṃ, pācayantaṃ pītākaraṃ ; Sirīnilayasaṅkāsaṃ, ravidittiharānanaṃ. ‘‘Taṃ samecca nipaccāhaṃ, idaṃ vacanamabraviṃ; ‘Kupathe vippanaṭṭhassa, saraṇaṃ hohi gotama. ‘‘‘Pāṇasantāraṇatthāya , piṇḍāya vicarāmahaṃ; Na te dhammakathākālo, iccāha munisattamo’. ‘‘Tadā punappunaṃ buddhaṃ, āyāciṃ dhammalālaso; Yo me dhammamadesesi, gambhīraṃ suññataṃ padaṃ. ‘‘Tassa dhammaṃ suṇitvāna, pāpuṇiṃ āsavakkhayaṃ; Parikkhīṇāyuko santo, aho satthānukampako. ‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo. ‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ. ‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ. ‘‘Evaṃ thero viyākāsi, bāhiyo dārucīriyo; Saṅkārakūṭe patito, bhūtāviṭṭhāya gāviyā. ‘‘Attano pubbacariyaṃ, kittayitvā mahāmati; Parinibbāyi so thero , sāvatthiyaṃ puruttame. ‘‘Nagarā nikkhamanto taṃ, disvāna isisattamo; Dārucīradharaṃ dhīraṃ, bāhiyaṃ bāhitāgamaṃ. ‘‘Bhūmiyaṃ patitaṃ dantaṃ, indaketūva pātitaṃ; Gatāyuṃ sukkhakilesaṃ , jinasāsanakārakaṃ. ‘‘Tato āmantayī satthā, sāvake sāsane rate; ‘Gaṇhatha netvā jhāpetha, tanuṃ sabrahmacārino. ‘‘‘Thūpaṃ karotha pūjetha, nibbuto so mahāmati; Khippābhiññānamesaggo, sāvako me vacokaro. ‘‘‘Sahassamapi ce gāthā, anatthapadasañhitā; Ekaṃ gāthāpadaṃ seyyo, yaṃ sutvā upasammati. ‘‘‘Yattha āpo ca pathavī, tejo vāyo na gādhati; Na tattha sukkā jotanti, ādicco na pakāsati. ‘‘‘Na tattha candimā bhāti, tamo tattha na vijjati; Yadā ca attanā vedi, munimonena brāhmaṇo. ‘‘‘Atha rūpā arūpā ca, sukhadukkhā vimuccati’; Iccevaṃ abhaṇī nātho, tilokasaraṇo muni’’.
具寿巴希亚长老说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā bāhiyo thero imā gāthāyo
7. 玛哈果提咖长老本事
7. Mahākoṭṭhikattheraapadānaṃ
221“名为莲华上的胜者,一切世间知者、牟尼;
于十万劫前,具眼者出现。
222“教诫者、开晓者,救度一切众生者;
善巧说法的佛陀,度脱了众多众生。
223“哀愍者、悲悯者,求一切众生利益者;
使所有前来的外道,安住于五戒之中。
224“如此而无杂乱,外道已然空无,
为阿拉汉所充满——皆已得自在的如是者。
225“那位大牟尼身高五十八肘;
身如金色,光辉灿烂,具足三十二相。
226“寿命十万年,住世如是之久;
他住世如此之久,度脱了众多众生。
227昔时我居汉萨瓦蒂,为通达吠陀之婆罗门;
趋诣一切世间至尊,亲聆彼宣正法之音。
228尔时彼勇士之弟子,智境洞彻,
于义、于法、于语义、于辩才,悉皆善巧。
229“将其置于此第一之位,我听闻后心生欢喜;
那时,我以饮食供养了七日,供养那位与弟子众俱的最胜胜者。
230以布披覆与弟子众俱之智慧海,
稽首足下,我愿求彼圣处。
231接着,世间最上者说道:“看这位最胜的婆罗门!”
他谦恭地伏在我足下,身光犹如莲腹生辉。
232“此人正希求最胜佛陀的比丘之位。
以彼信心与布施,及听闻正法,
233“于一切处得安乐已,流转于诸有之间;
于未来时,你将满彼心愿。
234“十万劫之后,将有生于甘蔗族者,
他以乔达摩为姓,将成为世间的导师。
235“于彼法中,当为法嗣、亲生子、由法所化生者;
名为果提咖(Koṭṭhika),他将是导师的弟子。
236“听闻此已心生欢喜,从那时起,尽形寿对胜者,
我以慈心服侍,具足正念,以慧等持。
237“依彼业之果报,与思、愿之力,
舍弃人身之后,我往生三十三天。
238“我三百次,作天王;
我曾五百次,成为转轮王。
239“地方王权广大,其数不可计量;
于一切处,我皆得安乐,那是此业所带来的果报。
240“我轮回于二有之中:天界与人界;
不往其他趣,这是善行的果报。
241“我于两种族姓中受生,或为刹帝利,或为婆罗门。
“我不生于卑贱之家,此是善行之果。
242当最后有到来,我生为婆罗门;
于舍卫城婆罗门家,投生大富之族。
243“我的母亲名叫旃陀瓦蒂,父亲是阿娑罗亚那;
那时,佛陀以一切清净,调伏了我的父亲。
244“那一刻,我对善逝生起净信,便出家为无家者;
目犍连(Moggallāna)为导师,舍利弗为亲教师。
245“当须发被剃落时,邪见即连根断除;
身着袈裟,我便证得阿拉汉果。
246“于义、于法、于词与辩才,我的智慧
皆已通达。由此,世间无上者将我立于此最胜第一位。
247“我应伍巴帝萨(Upatissa)所问,对未曾见之事作了分别解说;
因此,在正自觉者的教法中,我于诸无碍解中最为第一。
248“我的烦恼已烧尽……(中略)……我住于无漏。
249“我确实是善来……(中略)……佛陀之教已奉行。
250“四无碍解……(中略)……佛陀之教已奉行。”
‘‘Padumuttaro nāma jino, sabbalokavidū muni; Ito satasahassamhi, kappe uppajji cakkhumā. ‘‘Ovādako viññāpako, tārako sabbapāṇinaṃ; Desanākusalo buddho, tāresi janataṃ bahuṃ. ‘‘Anukampako kāruṇiko, hitesī sabbapāṇinaṃ; Sampatte titthiye sabbe, pañcasīle patiṭṭhapi. ‘‘Evaṃ nirākulaṃ āsi, suññataṃ titthiyehi ca; Vicittaṃ arahantehi, vasībhūtehi tādibhi. ‘‘Ratanānaṭṭhapaññāsaṃ, uggato so mahāmuni; Kañcanagghiyasaṅkāso, bāttiṃsavaralakkhaṇo. ‘‘Vassasatasahassāni, āyu vijjati tāvade; Tāvatā tiṭṭhamāno so, tāresi janataṃ bahuṃ. ‘‘Tadāhaṃ haṃsavatiyaṃ, brāhmaṇo vedapāragū; Upecca sabbalokaggaṃ , assosiṃ dhammadesanaṃ. ‘‘Tadā so sāvakaṃ vīro, pabhinnamatigocaraṃ; Atthe dhamme nirutte ca, paṭibhāne ca kovidaṃ. ‘‘Ṭhapesi etadaggamhi, taṃ sutvā mudito ahaṃ; Sasāvakaṃ jinavaraṃ, sattāhaṃ bhojayiṃ tadā. ‘‘Dussehacchādayitvāna , sasissaṃ buddhisāgaraṃ ; Nipacca pādamūlamhi, taṃ ṭhānaṃ patthayiṃ ahaṃ. ‘‘Tato avoca lokaggo, ‘passathetaṃ dijuttamaṃ; Vinataṃ pādamūle me, kamalodarasappabhaṃ. ‘‘‘Buddhaseṭṭhassa bhikkhussa, ṭhānaṃ patthayate ayaṃ; Tāya saddhāya cāgena, saddhammassavanena ca. ‘‘‘Sabbattha sukhito hutvā, saṃsaritvā bhavābhave; Anāgatamhi addhāne, lacchase taṃ manorathaṃ. ‘‘‘Satasahassito kappe, okkākakulasambhavo; Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati. ‘‘‘Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito; Koṭṭhiko nāma nāmena, hessati satthu sāvako’. ‘‘Taṃ sutvā mudito hutvā, yāvajīvaṃ tadā jinaṃ; Mettacitto paricariṃ, sato paññāsamāhito. ‘‘Tena kammavipākena, cetanāpaṇidhīhi ca; Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ. ‘‘Satānaṃ tīṇikkhattuñca, devarajjamakārayiṃ; Satānaṃ pañcakkhattuñca, cakkavattī ahosahaṃ. ‘‘Padesarajjaṃ vipulaṃ, gaṇanāto asaṅkhiyaṃ; Sabbattha sukhito āsiṃ, tassa kammassa vāhasā. ‘‘Duve bhave saṃsarāmi, devatte atha mānuse; Aññaṃ gatiṃ na gacchāmi, suciṇṇassa idaṃ phalaṃ. ‘‘Duve kule pajāyāmi, khattiye atha brāhmaṇe; ‘‘Nīce kule na jāyāmi, suciṇṇassa idaṃ phalaṃ. ‘‘Pacchime bhave sampatte, brahmabandhu ahosahaṃ; Sāvatthiyaṃ vippakule, paccājāto mahaddhane. ‘‘Mātā candavatī nāma, pitā me assalāyano; Yadā me pitaraṃ buddho, vinayī sabbasuddhiyā. ‘‘Tadā pasanno sugate, pabbajiṃ anagāriyaṃ; Moggallāno ācariyo, upajjhā sārisambhavo. ‘‘Kesesu chijjamānesu, diṭṭhi chinnā samūlikā; Nivāsento ca kāsāvaṃ, arahattamapāpuṇiṃ. ‘‘Atthadhammaniruttīsu, paṭibhāne ca me mati; Pabhinnā tena lokaggo, etadagge ṭhapesi maṃ. ‘‘Asandiṭṭhaṃ viyākāsiṃ, upatissena pucchito; Paṭisambhidāsu tenāhaṃ, aggo sambuddhasāsane. ‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo. ‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ. ‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
如是,具寿玛哈果提咖长老(Mahākoṭṭhika)诵这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā mahākoṭṭhiko thero imā gāthāyo
8. 伍卢韦拉·咖沙巴长老本事
8. Uruveḷakassapattheraapadānaṃ
251“名为莲华上佛的胜者,一切世间知者、牟尼;
从此十万劫前,具眼者出现于世间。
252“教诫者、令知者,一切有情的度脱者;
善巧说法的佛陀,度脱了众多众生。
253“悲愍者、怜愍者,一切有情的饶益者;
令前来的一切外道,安立于五戒。
254如是安隐无扰,远离外道,空寂无杂;
由诸阿拉汉、诸得自在者、诸如如者之所庄严。
255“那位大牟尼身高五十八肘;
身如纯金,具足三十二种殊胜相。
256“寿命长达十万年,
他住世如此之久,度脱了众多众生。
257“那时,我住在天鹅城,是一位公认善良的婆罗门。
我走近世间之灯,听闻了正法的开示。
258“那时,在大众集会中,那位具大眷属的弟子;
听闻(佛陀)将其置于最胜之位,我心中生起欢喜。
259“带领广大随众,邀请大胜者;”
“我与一千位婆罗门,一同行了布施。”
260“行大布施后,礼敬导师;”
“心中欢喜,站在一旁,我如此说道:”
261“‘英雄,出于对您的深信,及此功德的殊胜,”
愿我无论生于何处,皆有广大的徒众。’
262尔时导师声如象鸣,亦如迦罗毗迦鸟之雅音,
告诸大众:且观此婆罗门。
263“金色之身,臂膀雄健,面容与双眼皆如莲花,
身形挺拔,满怀欣悦,于我的功德深具信心。
264“他正希求狮子吼比丘的地位;
未来世中,你当成就此愿。
265“十万劫之后,将有生于甘蔗族者,
他以乔达摩为姓,将成为世间的导师。
266“于彼法中,当为法嗣、亲生子、由法所化生者;
名为迦叶,将成为导师的弟子。
267“于此九十二劫前,曾有无上的导师,
无与伦比、无可比拟的普萨(Phussā),世间最上的导师。
268“他破除一切黑暗,解开巨大的缠结;
降下甘露雨,令诸天世人皆得满足。
269昔在波罗奈,我等后为王;
兄弟三人俱,皆与王相亲。
270“勇健挺秀,魁梧有力,于战阵中未尝败退;
当时边境叛乱,国王便对我们说:
271“你们前往边境,肃清林中敌军;
使其安稳无患后,再交还。”他这样说道。
272“于是我们便这样说道:若您肯将这位导师赐予我们,
为了供我们侍奉(导师),我们将尽心成就您们的所愿。
273“于是我们蒙受了恩许,奉国王之命来到此处;
我们使边境放下武器、归于平定,随后再度回到他的身边。
274“向国王乞请[赐予]世间之导者(佛陀),以随侍导师;
我们得遇这位牟尼中的英雄,尽形寿恭敬供养。
275“珍贵的衣物,以及殊妙的美食;
悦意的住所,以及有益的医药;
276“如法获得后,供养牟尼与僧团;
具戒者心怀悲悯,于修习专心致志。
277“以净信与慈心,奉事导师之后;
世间最上者般涅槃时,我们随力而行供养。
278“从那里死后,我们往生兜率天,得享无上妙乐。
我等皆已亲证,此供养佛陀之果报。
279“犹如幻师于戏场中,示现种种变幻。
我如是流转于诸有,曾为韦提诃国王。
280听信古那杰喇之言,心怀邪见,遂登地狱之途;
此皆缘我女卢佳之所喜。
281邪师劝诫我不纳,梵天神那拉达(Nārada)频劝;
多番受教终醒悟,弃舍邪恶之见解。
282“我以殊胜的方式,圆满十种业道;”
我舍弃此身后,往生天界,犹如归返自己的殿堂。
283末有既临受生际,我为名义婆罗门;
波罗奈城丰饶处,生于望族大姓家。
284“畏惧死亡、疾病与衰老,深入大林(Mahāvana);
寻求涅槃,我在结发行者中游方;
285“那时,我的两位兄弟与我一同出家;
我在优楼频螺(Uruvelā)建了一处静修林,便在那里安住。
286“我姓迦叶,住在优楼频螺。
从此,人们便称我为‘伍卢韦拉·咖沙巴(Uruveḷakassapa)’。
287“我的兄弟在河边,名为那迪·咖沙巴(Nadīkassapa);
因住处而得名,在伽耶城(Gayā)的是嘎亚·咖沙巴(Gayākassapa)。
288“最小的兄弟有二百随众,中间的兄弟有三百。
我的足足五百弟子,全都是我的随从。
289“那时,佛陀走近我,为我作出种种变化,
世间最上者、调御丈夫,以神变将我调伏。
290“我以千人为眷属,成为善来比丘;
我与他们一同证得阿拉汉果。
291他们与诸多其他弟子围绕着我,我亦善能教诫,
故众仙人称我为仙人中的第七者。
292“于大众集会中,将我安立于此最胜之位;
啊!我对佛陀所造的善业,如今已获果报。
293“我的烦恼已烧尽……(中略)……我住于无漏。
294“我确实是善来……(中略)……佛陀之教已奉行。
295“四无碍解……(中略)……佛陀之教已奉行。”
‘‘Padumuttaro nāma jino, sabbalokavidū muni; Ito satasahassamhi, kappe uppajji cakkhumā. ‘‘Ovādako viññāpako, tārako sabbapāṇinaṃ; Desanākusalo buddho, tāresi janataṃ bahuṃ. ‘‘Anukampako kāruṇiko, hitesī sabbapāṇinaṃ; Sampatte titthiye sabbe, pañcasīle patiṭṭhapi. ‘‘Evaṃ nirākulaṃ āsi, suññataṃ titthiyehi ca; Vicittaṃ arahantehi, vasībhūtehi tādibhi. ‘‘Ratanānaṭṭhapaññāsaṃ, uggato so mahāmuni; Kañcanagghiyasaṅkāso, bāttiṃsavaralakkhaṇo. ‘‘Vassasatasahassāni , āyu vijjati tāvade; Tāvatā tiṭṭhamāno so, tāresi janataṃ bahuṃ. ‘‘Tadāhaṃ haṃsavatiyā, brāhmaṇo sādhusammato; Upecca lokapajjotaṃ, assosiṃ dhammadesanaṃ. ‘‘Tadā mahāparisatiṃ, mahāparisasāvakaṃ; Ṭhapentaṃ etadaggamhi, sutvāna mudito ahaṃ. ‘‘Mahatā parivārena, nimantetvā mahājinaṃ; Brāhmaṇānaṃ sahassena, sahadānamadāsahaṃ. ‘‘Mahādānaṃ daditvāna, abhivādiya nāyakaṃ; Ekamantaṃ ṭhito haṭṭho, idaṃ vacanamabraviṃ. ‘‘‘Tayi saddhāya me vīra, adhikāraguṇena ca; Parisā mahatī hotu, nibbattassa tahiṃ tahiṃ’. ‘‘Tadā avoca parisaṃ, gajagajjitasussaro; Karavīkaruto satthā, ‘etaṃ passatha brāhmaṇaṃ. ‘‘‘Hemavaṇṇaṃ mahābāhuṃ, kamalānanalocanaṃ; Udaggatanujaṃ haṭṭhaṃ, saddhavantaṃ guṇe mama. ‘‘‘Esa patthayate ṭhānaṃ , sīhaghosassa bhikkhuno; Anāgatamhi addhāne, lacchase taṃ manorathaṃ. ‘‘‘Satasahassito kappe, okkākakulasambhavo; Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati. ‘‘‘Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito; Kassapo nāma gottena, hessati satthu sāvako’. ‘‘Ito dvenavute kappe, ahu satthā anuttaro; Anūpamo asadiso, phusso lokagganāyako. ‘‘So ca sabbaṃ tamaṃ hantvā, vijaṭetvā mahājaṭaṃ; Vassate amataṃ vuṭṭhiṃ, tappayanto sadevakaṃ. ‘‘Tadā hi bārāṇasiyaṃ, rājā paccā ahumhase; Bhātaromha tayo sabbe, saṃvisaṭṭhāva rājino. ‘‘Vīraṅgarūpā balino, saṅgāme aparājitā; Tadā kupitapaccanto , amhe āha mahīpati. ‘‘‘Etha gantvāna paccantaṃ, sodhetvā aṭṭavībalaṃ; Khemaṃ vijiritaṃ katvā, puna dethāti bhāsatha’. ‘‘Tato mayaṃ avocumha, yadi deyyāsi nāyakaṃ; Upaṭṭhānāya amhākaṃ, sādhayissāma vo tato. ‘‘Tato mayaṃ laddhavarā, bhūmipālena pesitā; Nikkhittasatthaṃ paccantaṃ, katvā punarupacca taṃ. ‘‘Yācitvā satthupaṭṭhānaṃ, rājānaṃ lokanāyakaṃ; Munivīraṃ labhitvāna, yāvajīvaṃ yajimha taṃ. ‘‘Mahagghāni ca vatthāni, paṇītāni rasāni ca; Senāsanāni rammāni, bhesajjāni hitāni ca. ‘‘Datvā sasaṅghamunino , dhammenuppāditāni no; Sīlavanto kāruṇikā, bhāvanāyuttamānasā. ‘‘Saddhā paricaritvāna, mettacittena nāyakaṃ; Nibbute tamhi lokagge, pūjaṃ katvā yathābalaṃ. ‘‘Tato cutā santusitaṃ , gatā tattha mahāsukhaṃ; Anubhūtā mayaṃ sabbe, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ. ‘‘Māyākāro yathā raṅge , dassesi vikatiṃ bahuṃ; Tathā bhave bhamantohaṃ , videhādhipatī ahuṃ. ‘‘Guṇāceḷassa vākyena, micchādiṭṭhigatāsayo; Narakaṃ maggamārūḷho, rucāya mama dhītuyā. ‘‘Ovādaṃ nādiyitvāna, brahmunā nāradenahaṃ; Bahudhā saṃsito santo, diṭṭhiṃ hitvāna pāpikaṃ. ‘‘Pūrayitvā visesena, dasa kammapathānihaṃ; Hitvāna dehamagamiṃ, saggaṃ sabhavanaṃ yathā. ‘‘Pacchime bhave sampatte, brahmabandhu ahosahaṃ; Bārāṇasiyaṃ phītāyaṃ, jāto vippamahākule. ‘‘Maccubyādhijarā bhīto, ogāhetvā mahāvanaṃ ; Nibbānaṃ padamesanto, jaṭilesu paribbajiṃ. ‘‘Tadā dve bhātaro mayhaṃ, pabbajiṃsu mayā saha; Uruveḷāyaṃ māpetvā, assamaṃ nivasiṃ ahaṃ. ‘‘Kassapo nāma gottena, uruveḷanivāsiko ; Tato me āsi paññatti, uruveḷakassapo iti. ‘‘Nadīsakāse bhātā me, nadīkassapasavhayo; Āsī sakāsanāmena, gayāyaṃ gayākassapo. ‘‘Dve satāni kaniṭṭhassa, tīṇi majjhassa bhātuno; Mama pañca satānūnā, sissā sabbe mamānugā. ‘‘Tadā upecca maṃ buddho, katvāna vividhāni me ; Pāṭihīrāni lokaggo, vinesi narasārathi. ‘‘Sahassaparivārena, ahosiṃ ehibhikkhuko; Teheva saha sabbehi, arahattamapāpuṇiṃ. ‘‘Te cevaññe ca bahavo, sissā maṃ parivārayuṃ; Sāsituñca samatthohaṃ, tato maṃ isisattamo. ‘‘Mahāparisabhāvasmiṃ , etadagge ṭhapesi maṃ; Aho buddhe kataṃ kāraṃ, saphalaṃ me ajāyatha. ‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo. ‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ. ‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
具寿伍卢韦拉·咖沙巴长老,如是宣说这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā uruveḷakassapo thero imā gāthāyo
9. 拉特长老本事
9. Rādhattheraapadānaṃ
296“名为莲华上佛的胜者,是一切世间解的牟尼;
从今十万劫前,具眼者出现于世。
297“教诫者、晓示者,一切有情的度脱者;
善巧说法的佛陀,度脱了众多众生。
298“哀愍者、悲悯者,一切有情的利益者;
令一切前来的外道,皆安立于五戒之中。
299“如是便无有混乱,亦无诸外道;”
由诸阿拉汉——得自在者、安住平等者而庄严。
300“那位大牟尼身高五十八肘;
身如纯金所成,具足三十二殊胜相。
301“寿命长达十万岁。
他住世如此之久,度脱了众多众生。
302“那时,我住在天鹅城,是通达咒文的婆罗门,
我前往那位人中最上者之处,听闻了法的开示。
303大雄无畏处众中,调御之师所宣立;
辩才比丘于斯第一,置于众首为最上。
304“那时,我向世间导师与僧团作了供养;
我以头面礼足之后,便祈愿那个地位。
305“于是,世尊具足如纯金般的光辉,
以令人愉悦、能除去烦恼垢秽的声音,对我说:
306“‘愿你幸福长寿,愿你的誓愿悉皆成就;
你为我及僧团所作的供养,至为广大。
307“十万劫之后,将有生于甘蔗族者,
他以乔达摩为姓,将成为世间的导师。
308“于彼法中,当为法嗣、亲生子、由法所化生者;
以拉特(Rādha)为名者,当为导师之弟子。
309“释迦之子,人中最胜,于你的功德因缘心生欢喜,
导师将授记你为应辩第一。”
310“听闻此已心生欢喜,从那时起,尽形寿对胜者,
我以慈心侍奉,正念具足,以慧等持。
311“以此善作之业,以及思与誓愿,
舍弃人身之后,我往生三十三天。
313“地方王权广大,其数不可计量;
我于一切处常得安乐,皆由彼业之力。
314末后生临受生际,山环王舍最胜城;
我生婆罗门家贫,衣被座席皆匮乏。
315我曾以一勺之食,布施如是圣者舍利弗(Sāriputta);
待我年老衰迈之时,我乃来至彼园林。
316“我年老体衰、羸弱无力,众中无人令我出家;
因此我憔悴悲伤,面目黯淡,当时我陷于忧愁之中。
317“具大悲者、大牟尼看见我后,便对我说:
“你为何因儿子而忧愁痛苦?说出你心中所生的伤痛吧。”
318“英雄啊!我未能在您善说的教法中出家;
我因此悲伤困苦,导师,请您做我的皈依处。”
319最胜牟尼集诸比丘已,问曰:
‘若有忆念彼善业者,当为宣说。’
320“舍利弗当时说道:‘他的恩德,我至今忆念;
当我巡行乞食时,他曾施与我一把之食。’
321“‘萨度(sādhu,古译:善哉)!萨度!舍利弗,你实为知恩者;
请度此年长的婆罗门出家,他必成殊胜良驹。’
322“我于是得以出家,通过甘马(kamma,古译:羯磨)语领受具足戒;
不久,我便证得了漏尽。
323“我恭敬地听闻牟尼之语,心生欢喜;
“于是,胜者立我为辩才第一。”
324“我的烦恼已烧尽……(中略)……我住于无漏。
325“我确实是善来……(中略)……佛陀之教已奉行。
326“四无碍解……(中略)……佛陀之教已奉行。”
‘‘Padumuttaro nāma jino, sabbalokavidū muni; Ito satasahassamhi, kappe uppajji cakkhumā. ‘‘Ovādako viññāpako, tārako sabbapāṇinaṃ; Desanākusalo buddho, tāresi janataṃ bahuṃ. ‘‘Anukampako kāruṇiko, hitesī sabbapāṇinaṃ; Sampatte titthiye sabbe, pañcasīle patiṭṭhapi. ‘‘Evaṃ nirākulaṃ āsi, suññataṃ titthiyehi ca; Vicittaṃ arahantehi, vasībhūtehi tādibhi. ‘‘Ratanānaṭṭhapaññāsaṃ, uggato so mahāmuni; Kañcanagghiyasaṅkāso, bāttiṃsavaralakkhaṇo. ‘‘Vassasatasahassāni, āyu vijjati tāvade; Tāvatā tiṭṭhamāno so, tāresi janataṃ bahuṃ. ‘‘Tadāhaṃ haṃsavatiyaṃ, brāhmaṇo mantapāragū; Upecca taṃ naravaraṃ, assosiṃ dhammadesanaṃ. ‘‘Paññapentaṃ mahāvīraṃ, parisāsu visāradaṃ; Paṭibhāneyyakaṃ bhikkhuṃ, etadagge vināyakaṃ. ‘‘Tadāhaṃ kāraṃ katvāna, sasaṅghe lokanāyake; Nipacca sirasā pāde, taṃ ṭhānaṃ abhipatthayiṃ. ‘‘Tato maṃ bhagavā āha, siṅgīnikkhasamappabho; Sarena rajanīyena, kilesamalahārinā. ‘‘‘Sukhī bhavassu dīghāyu, sijjhatu paṇidhī tava; Sasaṅghe me kataṃ kāraṃ, atīva vipulaṃ tayā. ‘‘‘Satasahassito kappe, okkākakulasambhavo; Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati. ‘‘‘Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito; Rādhoti nāmadheyyena, hessati satthu sāvako. ‘‘‘Sa te hetuguṇe tuṭṭho, sakyaputto narāsabho ; Paṭibhāneyyakānaggaṃ, paññapessati nāyako’. ‘‘Taṃ sutvā mudito hutvā, yāvajīvaṃ tadā jinaṃ; Mettacitto paricariṃ, sato paññāsamāhito. ‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca; Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ. ‘‘Satānaṃ tīṇikkhattuñca, devarajjamakārayiṃ; Satānaṃ pañcakkhattuñca, cakkavattī ahosahaṃ. ‘‘Padesarajjaṃ vipulaṃ, gaṇanāto asaṅkhiyaṃ; Sabbattha sukhito āsiṃ, tassa kammassa vāhasā. ‘‘Pacchime bhave sampatte, giribbajapuruttame; Jāto vippakule niddhe, vikalacchādanāsane. ‘‘Kaṭacchubhikkhaṃ pādāsiṃ, sāriputtassa tādino; Yadā jiṇṇo ca vuddho ca, tadārāmamupāgamiṃ. ‘‘Pabbajati na maṃ koci , jiṇṇadubbalathāmakaṃ; Tena dīno vivaṇṇaṅgo , soko cāsiṃ tadā ahaṃ. ‘‘Disvā mahākāruṇiko, mamamāha mahāmuni; ‘Kimatthaṃ puttasokaṭṭo, brūhi te cittajaṃ rujaṃ’. ‘‘‘Pabbajjaṃ na labhe vīra, svākkhāte tava sāsane; Tena sokena dīnosmi, saraṇaṃ hohi nāyaka’. ‘‘Tadā bhikkhū samānetvā, apucchi munisattamo; ‘Imassa adhikāraṃ ye, saranti byāharantu te’. ‘‘Sāriputto tadāvoca, ‘kāramassa sarāmahaṃ; Kaṭacchubhikkhaṃ dāpesi, piṇḍāya carato mama’. ‘‘‘Sādhu sādhu kataññūsi, sāriputta imaṃ tuvaṃ; Pabbājehi dijaṃ vuḍḍhaṃ, hessatājāniyo ayaṃ’. ‘‘Tato alatthaṃ pabbajjaṃ, kammavācopasampadaṃ; Na cireneva kālena, pāpuṇiṃ āsavakkhayaṃ. ‘‘Sakkaccaṃ munino vākyaṃ, suṇāmi mudito yato; Paṭibhāneyyakānaggaṃ, tato maṃ ṭhapayī jino. ‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo. ‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ. ‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
如是,具寿拉特长老诵出这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā rādho thero imā gāthāyo
10. 摩卡拉迦长老本事
10. Mogharājattheraapadānaṃ
327“莲华上胜者,遍知一切世间的牟尼;
“于此十万劫前,具眼者出现于世。”
328“善教诫者,善令知者,一切有情的济度者;”
善巧说法的佛陀,度脱了众多众生。
329“哀愍者、悲悯者,一切有情的利益者;
令所有来到的外道,安立于五戒。
330“如此则无混乱,亦无外道,
以众阿拉汉而为庄严,以诸自在之如是者。
331“那位大牟尼身高五十八肘;
如净金般明耀,具足三十二种殊胜相。
332“寿命长达十万年;
他住世如此之久,度脱了众多众生。
333“那时,我住在天鹅城,生于某一家族中;
我终日为他人的事务操劳,毫无积蓄。
334“我住在那地基已铺好的静修堂中,
我在那里燃起火,那火旺盛而猛烈,光焰转为黝黑。
335“那时,护佑者于大众中,作为四谛的宣说者,
称叹了那位身着粗衣的弟子。
336“我对此功德心生欢喜,礼敬如来之后,
我希求于持粗衣者中得最上之位。
337“那时,世尊胜莲佛对弟子们说:
你们看此人,身着粗衣,形体瘦削,
338面容因喜悦而澄净,具足信财;
子嗣欢欣踊跃,其人欢喜不动,如娑罗树般坚固。
339“他渴仰那样的地位——真实军比丘的果位;
对于那位持粗衣者,他心倾慕其德行。
340“听到这番话,我心生欢喜,以头面顶礼胜利者;
终其一生,于胜者教中行诸善业。
341“以此善作之业,以及思与誓愿,
舍离人身之后,我往生三十三天。
342“在退避堂中,我因焚烧地面之业,
在地狱中历经整整一千年,我受尽烧灼之苦。
343“以此业的残余之力,我在此后的五百世中,
曾得人身,生于良家,具足相好。
344“更经五百世,罹患麻风之疾。
我遭受了大苦,皆由彼业所感。
345“于此贤劫中,那位名闻远播的伍巴利塔(Upariṭṭha);
我以清净心,以钵食行供养,令得满足;
346“以彼殊胜之业,与思愿及誓愿;
舍弃人身之后,我往生三十三天。
347“到了最后一生,我出生于刹帝利家族;
父亲去世之后,我登上了大位。
348“我为麻风病所困,不得喜乐,不得安乐;
既知王国之乐为虚妄,我由此名为摩嘎王。
349“见到身体的过患后,我出家而为无家者;
我来到巴瓦利婆罗门(Bāvarī)座下,成为他的弟子。
350“在众多随从的围绕下,我前去亲近人中导师;
我向那位降伏论敌的勇者,请问了深细的问题。
351“此世间、他世间,连同诸天神的梵天世间;
乔达摩大名远闻,其见解我不知晓;
352‘今怀疑问来至此,来谒殊胜正见者。
怎样观察世间的人,死神才看不见他?’
353“摩卡拉迦(Mogharāja),你当以空观照世间,恒持正念;
拔除我见,便能度越死亡。
354“如此观察世间,死亡之王便看不见他。
疗一切诸病之佛陀,如是告我;
355偈颂方终,我即须发俱除。
身着袈裟衣,我为比丘,堪当其名;
356为病所逼,不曾住于僧团住处。
‘勿令住处毁损’,我为风病所逼。
357“从垃圾堆、墓地和路旁捡拾而来;
然后缝成桑喀帝,我便穿着这件粗陋衣。
358“大医王——那位导师,对我此般德行心生欢喜;
于持粗陋衣者中,世尊将我安立为第一。
359“福德与罪业已灭尽,远离一切疾病;
如火焰薪尽而息,我当无漏而般涅槃。
360“我的烦恼已烧尽……(中略)……我住于无漏。
361“我确实是善来……(中略)……佛陀之教已奉行。
362“四无碍解……(中略)……佛陀之教已奉行。”
‘‘Padumuttaro nāma jino, sabbalokavidū muni; Ito satasahassamhi, kappe uppajji cakkhumā. ‘‘Ovādako viññāpako, tārako sabbapāṇinaṃ; Desanākusalo buddho, tāresi janataṃ bahuṃ. ‘‘Anukampako kāruṇiko, hitesī sabbapāṇinaṃ; Sampatte titthiye sabbe, pañcasīle patiṭṭhapi. ‘‘Evaṃ nirākulaṃ āsi, suññataṃ titthiyehi ca; Vicittaṃ arahantehi, vasībhūtehi tādibhi. ‘‘Ratanānaṭṭhapaññāsaṃ , uggato so mahāmuni; Kañcanagghiyasaṅkāso, bāttiṃsavaralakkhaṇo. ‘‘Vassasatasahassāni , āyu vijjati tāvade; Tāvatā tiṭṭhamāno so, tāresi janataṃ bahuṃ. ‘‘Tadāhaṃ haṃsavatiyaṃ, kule aññatare ahuṃ; Parakammāyane yutto, natthi me kiñci saṃdhanaṃ. ‘‘Paṭikkamanasālāyaṃ, vasanto katabhūmiyaṃ; Aggiṃ ujjālayiṃ tattha, daḷhaṃ kaṇhāsi sā hī. ‘‘Tadā parisatiṃ nātho, catusaccapakāsako; Sāvakaṃ sampakittesi, lūkhacīvaradhārakaṃ. ‘‘Tassa tamhi guṇe tuṭṭho, paṇipacca tathāgataṃ; Lūkhacīvaradhāraggaṃ, patthayiṃ ṭhānamuttamaṃ. ‘‘Tadā avoca bhagavā, sāvake padumuttaro; ‘Passathetaṃ purisakaṃ, kucelaṃ tanudehakaṃ. ‘‘‘Pītippasannavadanaṃ , saddhādhanasamanvitaṃ ; Udaggatanujaṃ haṭṭhaṃ, acalaṃ sālapiṇḍitaṃ. ‘‘‘Eso pattheti taṃ ṭhānaṃ, saccasenassa bhikkhuno; Lūkhacīvaradhārissa, tassa vaṇṇasitāsayo . ‘‘Taṃ sutvā mudito hutvā, nipacca sirasā jinaṃ; Yāvajīvaṃ subhaṃ kammaṃ, karitvā jinasāsane. ‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca; Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsūpago ahaṃ. ‘‘Paṭikkamanasālāyaṃ, bhūmidāhakakammunā; Samasahassaṃ niraye, adayhiṃ vedanāṭṭito. ‘‘Tena kammāvasesena, pañca jātisatānihaṃ; Manusso kulajo hutvā, jātiyā lakkhaṇaṅkito. ‘‘Pañca jātisatāneva, kuṭṭharogasamappito; Mahādukkhaṃ anubhaviṃ, tassa kammassa vāhasā. ‘‘Imasmiṃ bhaddake kappe, upariṭṭhaṃ yasassinaṃ; Piṇḍapātena tappesiṃ, pasannamānaso ahaṃ. ‘‘Tena kammavisesena, cetanāpaṇidhīhi ca; Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ. ‘‘Pacchime bhave sampatte, ajāyiṃ khattiye kule; Pituno accayenāhaṃ, mahārajjasamappito. ‘‘Kuṭṭharogādhibhūtohaṃ, na ratiṃ na sukhaṃ labhe; Moghaṃ rajjaṃ sukhaṃ yasmā, mogharājā tato ahaṃ. ‘‘Kāyassa dosaṃ disvāna, pabbajiṃ anagāriyaṃ; Bāvarissa dijaggassa, sissattaṃ ajjhupāgamiṃ. ‘‘Mahatā parivārena, upecca naranāyakaṃ; Apucchiṃ nipuṇaṃ pañhaṃ, taṃ vīraṃ vādisūdanaṃ. ‘‘‘Ayaṃ loko paro loko, brahmaloko sadevako; Diṭṭhiṃ no nābhijānāmi, gotamassa yasassino. ‘‘‘Evābhikkantadassāviṃ , atthi pañhena āgamaṃ; Kathaṃ lokaṃ avekkhantaṃ, maccurājā na passati’. ‘‘‘Suññato lokaṃ avekkhassu, mogharāja sadā sato; Attānudiṭṭhiṃ uhacca, evaṃ maccutaro siyā. ‘‘‘Evaṃ lokaṃ avekkhantaṃ, maccurājā na passati’; Iti maṃ abhaṇi buddho, sabbarogatikicchako. ‘‘Saha gāthāvasānena, kesamassuvivajjito; Kāsāvavatthavasano, āsiṃ bhikkhu tathārahā. ‘‘Saṅghikesu vihāresu, na vasiṃ rogapīḷito; Mā vihāro padussīti, vātarogehi pīḷito . ‘‘Saṅkārakūṭā āhitvā, susānā rathikāhi ca; Tato saṅghāṭiṃ karitvā, dhārayiṃ lūkhacīvaraṃ. ‘‘Mahābhisakko tasmiṃ me, guṇe tuṭṭho vināyako; Lūkhacīvaradhārīnaṃ, etadagge ṭhapesi maṃ. ‘‘Puññapāpaparikkhīṇo, sabbarogavivajjito; Sikhīva anupādāno, nibbāyissamanāsavo. ‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo. ‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ. ‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
尊者摩卡拉迦长老这样诵出这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā mogharājā thero imā gāthāyo
咖佳亚那长老、瓦咖离长老,号称玛哈咖毕那者;
达巴名为童子,巴希亚与果提咖,皆为漏尽自在人。
伍卢韦拉·咖沙巴、拉特,并贤者摩卡拉迦;
此处偈颂总计三百又六十二首。
Kaccāno vakkalī thero, mahākappinasavhayo; Dabbo kumāranāmo ca, bāhiyo koṭṭhiko vasī. Uruveḷakassapo rādho, mogharājā ca paṇḍito; Tīṇi gāthāsatānettha, bāsaṭṭhi ceva piṇḍitā.