2. 一伍波萨他品
2. Ekūposathikavaggo
譬喻经(下) · 1031 段
1. 一伍波萨他长老尼譬喻
1. Ekūposathikātherīapadānaṃ
1“在槃头摩帝城(Bandhumatī),有位名叫邦度玛的刹帝利;
在满月日,他受持了伍波萨他。
2“那时,我是那里的一名水瓶女奴;
见到国王与军队,我那时如此思惟。
3‘国王也舍弃王位,受持伍波萨他;
那业确有果报,众人欢喜。’
5“我于正自觉者的教法中,行此伍波萨他,
“以此善作之业,我往生三十三天;
6“在那里,我善业所成的宫殿,高耸一由旬;
重阁殊胜而为严饰,大座善妙以作庄严。
7“常有十万天女,侍奉于我。
我超越其他诸天神,恒时超胜。
8“我为六十四位天王,作大妃,
我曾为六十三位转轮王作大妃。
9“我得金色身后,流转于诸有之中;
于一切处我皆最胜,这是伍波萨他的果报。
10“象舆、马舆、车乘以及轿舆,
这一切我皆获得,这便是伍波萨他的果报。
11“金所成、银所成,以及水晶所成,
以及红宝石所成之物,我悉皆获得。
12丝绸与毛毯,亚麻及棉布,
贵重诸衣裳,我悉皆得获。
13“饮食、嚼食,以及衣物、卧具;
这一切我皆获得,这便是伍波萨他的果报。
14“殊胜的香、花鬘,以及香粉、涂香;
这一切我皆获得,这便是伍波萨他的果报。
15“重阁、殿堂,凉亭、高楼、石窟;
这一切我皆获得,这便是伍波萨他的果报。
16“我七岁那年,从在家而出家,成为无家者;
未满半月,我便证得了阿拉汉果。
17“我的烦恼已烧尽,一切有已根除;
诸漏已尽,不复有再生。
18“自九十一劫前,我于彼时所造业;
不复知有恶趣,此即伍波萨他之果。
20“我确实是善来……(中略)……佛陀之教已奉行。
21“四无碍解……(中略)……佛陀之教已奉行。”
‘‘Nagare bandhumatiyā, bandhumā nāma khattiyo; Divase puṇṇamāya so, upavasi uposathaṃ. ‘‘Ahaṃ tena samayena, kumbhadāsī ahaṃ tahiṃ; Disvā sarājakaṃ senaṃ, evāhaṃ cintayiṃ tadā. ‘Rājāpi rajjaṃ chaḍḍetvā, upavasi uposathaṃ; Saphalaṃ nūna taṃ kammaṃ, janakāyo pamodito’. ‘‘Yoniso paccavekkhitvā, duggaccañca daliddataṃ ; Mānasaṃ sampahaṃsitvā, upavasiṃ uposathaṃ. ‘‘Ahaṃ uposathaṃ katvā, sammāsambuddhasāsane; Tena kammena sukatena, tāvatiṃsamagacchahaṃ. ‘‘Tattha me sukataṃ byamhaṃ, ubbhayojanamuggataṃ ; Kūṭāgāravarūpetaṃ, mahāsanasubhūsitaṃ. ‘‘Accharā satasahassā, upatiṭṭhanti maṃ sadā; Aññe deve atikkamma, atirocāmi sabbadā. ‘‘Catusaṭṭhi devarājūnaṃ, mahesittamakārayiṃ; Tesaṭṭhi cakkavattīnaṃ, mahesittamakārayiṃ. ‘‘Suvaṇṇavaṇṇā hutvāna, bhavesu saṃsarāmahaṃ; Sabbattha pavarā homi, uposathassidaṃ phalaṃ. ‘‘Hatthiyānaṃ assayānaṃ, rathayānañca sīvikaṃ ; Labhāmi sabbamevetaṃ, uposathassidaṃ phalaṃ. ‘‘Soṇṇamayaṃ rūpimayaṃ, athopi phalikāmayaṃ; Lohitaṅgamayañceva, sabbaṃ paṭilabhāmahaṃ. ‘‘Koseyyakambaliyāni , khomakappāsikāni ca; Mahagghāni ca vatthāni, sabbaṃ paṭilabhāmahaṃ. ‘‘Annaṃ pānaṃ khādanīyaṃ, vatthasenāsanāni ca; Sabbametaṃ paṭilabhe, uposathassidaṃ phalaṃ. ‘‘Varagandhañca mālañca, cuṇṇakañca vilepanaṃ; Sabbametaṃ paṭilabhe, uposathassidaṃ phalaṃ. ‘‘Kūṭāgārañca pāsādaṃ, maṇḍapaṃ hammiyaṃ guhaṃ; Sabbametaṃ paṭilabhe, uposathassidaṃ phalaṃ. ‘‘Jātiyā sattavassāhaṃ, pabbajiṃ anagāriyaṃ; Aḍḍhamāse asampatte, arahattamapāpuṇiṃ. ‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ, bhavā sabbe samūhatā; Sabbāsavaparikkhīṇā, natthi dāni punabbhavo. ‘‘Ekanavutito kappe, yaṃ kammamakariṃ tadā; Duggatiṃ nābhijānāmi, uposathassidaṃ phalaṃ. ‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavā. ‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ. ‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
据说,那位名叫一伍波萨他的比丘尼,如此诵出这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ ekūposathikā bhikkhunī imā gāthāyo abhāsitthāti.
2. 萨腊拉花长老尼譬喻
2. Saḷalapupphikātherīapadānaṃ
22“在旃陀跋伽河(Candabhāga)岸边,那时我是一位紧那罗女;
我见到天中之天、人中雄,正行经行。
23“我采摘了萨拉拉花,供养无上的佛陀;
大雄者嗅闻了那散逸天香的萨拉拉花。
24“正自觉者、世间导师维巴西接受后,
那时,大雄嗅了,而我一直注视着。
25“合掌当胸,礼敬两足尊;
内心净信生起之后,我登上了那座山。
26“九十一劫前,我供养花的那时;
我不曾经历恶趣,这是供养佛陀的果报。
28“我确实是善来……(中略)……佛陀之教已奉行。
29“四无碍解……(中略)……佛陀之教已奉行。”
‘‘Candabhāgānadītīre, ahosiṃ kinnarī tadā; Addasāhaṃ devadevaṃ, caṅkamantaṃ narāsabhaṃ. ‘‘Ocinitvāna saḷalaṃ, buddhaseṭṭhassadāsahaṃ; Upasiṅghi mahāvīro, saḷalaṃ devagandhikaṃ. ‘‘Paṭiggahetvā sambuddho, vipassī lokanāyako; Upasiṅghi mahāvīro, pekkhamānāya me tadā. ‘‘Añjaliṃ paggahetvāna, vanditvā dvipaduttamaṃ ; Sakaṃ cittaṃ pasādetvā, tato pabbatamāruhiṃ. ‘‘Ekanavutito kappe, yaṃ pupphamadadiṃ tadā; Duggatiṃ nābhijānāmi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ. ‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavā. ‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ. ‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
如是,萨拉拉花比丘尼诵出这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ saḷalapupphikā bhikkhunī imā gāthāyo abhāsitthāti.
3. 施糕饼长老尼譬喻
3. Modakadāyikātherīapadānaṃ
30“在槃头摩帝城,我曾是持瓶的女仆;
我取过自己的份,便前去取水。
31“于路见沙门,心寂静、入于定;
以明净之心、生欢喜意,我供养了三个糕饼。
32“以此善作之业,以及思与誓愿,
九十一劫之间,我不曾堕入恶趣。
33“我作了那福德,领受一切乐果;
以供养三个糕饼,我证得不动之地。
35“我确实是善来……(中略)……佛陀之教已奉行。
36“四无碍解……(中略)……佛陀之教已奉行。”
‘‘Nagare bandhumatiyā, kumbhadāsī ahosahaṃ; Mama bhāgaṃ gahetvāna, gacchaṃ udakahārikā . ‘‘Panthamhi samaṇaṃ disvā, santacittaṃ samāhataṃ; Pasannacittā sumanā, modake tīṇidāsahaṃ. ‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca; Ekanavutikappāni , vinipātaṃ nagacchahaṃ. ‘‘Sampatti taṃ karitvāna, sabbaṃ anubhaviṃ ahaṃ; Modake tīṇi datvāna, pattāhaṃ acalaṃ padaṃ. ‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavā. ‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ. ‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
如是,据说摩达咖达衣咖比丘尼宣说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ modakadāyikā bhikkhunī imā gāthāyo abhāsitthāti.
4. 施一座者长老尼譬喻
4. Ekāsanadāyikātherīapadānaṃ
37“往昔在天鹅城(Haṃsāvatī),那时我尚为少女;
我的母亲与父亲,都出去工作了。
38“正午烈日当空,我看见一位沙门;
他正沿街走来,我便为他铺设了座位。
39“以羊毛毯与敷具,铺设我的座位;
我净信欢喜,说出此语:
40大地焦热,烈日正当中天;
风亦不吹,此正是我之时。
41“此座已为大牟尼而设,特为尊者备就;
请以悲悯垂念,坐此我之座位。”
42“那位沙门坐在那里,善自调伏,内心清净;
我接过他的钵,随力而行布施。
43“以此善作之业,以及思与誓愿,
舍弃人身之后,我往生三十三天。
44“在那里,我善造的天宫,座处亦善化现;
高六十由旬,广三十由旬。
45“金制的、宝石制的,还有水晶制的;
以及红宝石制的种种宝座,皆为我所有。
46“棉制的与羊毛制的,还有锦缎的与彩绘的;
水獭软绒单面铺展,我的卧榻铺设得十分妥帖;
47“每当我想出行时,便洋溢欢笑与嬉戏;
便与那最胜的卧榻同行,随心前往我所愿之处。
48“我曾为八十位天王作大后;
为七十位转轮王,作大后。
49“在诸有中轮回流转时,我得大财富;
我财富无有匮乏,此乃一座之果。
50“我流转于两种有:天界与人界;
其他有,我皆不知,此乃一座之果。
51“我出生于两种家族:刹帝利与婆罗门。
我于一切处皆出身高贵种姓,此乃一座之果。
52“我不识忧悲,亦无灼心的苦恼。
我不识何为容颜失色,此是一座之果。
53驼背乳母来侍我,浣衣侍女亦围绕;
膝间辗转递相抱,此乃一坐食之果。
54“有人为我沐浴、供食,有人常令我欢喜;
有人涂香供养,此即一座之果。
55“居于楼阁、树下,或空寂之处,
了知我的心念,坐榻便即现前。
56“这是我的最后一生,最后的存在正在转起;
今日舍离王位后,我出家成为无家者。
57百千劫中我昔所行诸布施,
不曾堕入恶趣——此乃施一座位之果报。
59“我确实是善来……(中略)……佛陀之教已奉行。
60“四无碍解……(中略)……佛陀之教已奉行。”
‘‘Nagare haṃsavatiyā, ahosiṃ bālikā tadā; Mātā ca me pitā ceva, kammantaṃ agamaṃsu te. ‘‘Majjhanhikamhi sūriye, addasaṃ samaṇaṃ ahaṃ; Vīthiyā anugacchantaṃ, āsanaṃ paññapesahaṃ. ‘‘Gonakāvikatikāhi , paññapetvā mamāsanaṃ; Pasannacittā sumanā, idaṃ vacanamabraviṃ. ‘‘‘Santattā kuthitā bhūmi, sūro majjhanhike ṭhito; Mālutā ca na vāyanti, kālo cevettha mehiti . ‘‘‘Paññattamāsanamidaṃ, tavatthāya mahāmuni; Anukampaṃ upādāya, nisīda mama āsane’. ‘‘Nisīdi tattha samaṇo, sudanto suddhamānaso; Tassa pattaṃ gahetvāna, yathārandhaṃ adāsahaṃ. ‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca; Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ. ‘‘Tattha me sukataṃ byamhaṃ, āsanena sunimmitaṃ; Saṭṭhiyojanamubbedhaṃ, tiṃsayojanavitthataṃ. ‘‘Soṇṇamayā maṇimayā, athopi phalikāmayā; Lohitaṅgamayā ceva, pallaṅkā vividhā mama. ‘‘Tūlikā vikatikāhi, kaṭṭissacittakāhi ca; Uddaekantalomī ca, pallaṅkā me susaṇṭhitā . ‘‘Yadā icchāmi gamanaṃ, hāsakhiḍḍasamappitā; Saha pallaṅkaseṭṭhena, gacchāmi mama patthitaṃ. ‘‘Asīti devarājūnaṃ, mahesittamakārayiṃ; Sattati cakkavattīnaṃ, mahesittamakārayiṃ. ‘‘Bhavābhave saṃsarantī, mahābhogaṃ labhāmahaṃ; Bhoge me ūnatā natthi, ekāsanassidaṃ phalaṃ . ‘‘Duve bhave saṃsarāmi, devatte atha mānuse; Aññe bhave na jānāmi, ekāsanassidaṃ phalaṃ. ‘‘Duve kule pajāyāmi, khattiye cāpi brāhmaṇe; Uccākulīnā sabbattha, ekāsanassidaṃ phalaṃ. ‘‘Domanassaṃ na jānāmi, cittasantāpanaṃ mama; Vevaṇṇiyaṃ na jānāmi, ekāsanassidaṃ phalaṃ. ‘‘Dhātiyo maṃ upaṭṭhanti, khujjā celāpikā bahū; Aṅkena aṅkaṃ gacchāmi, ekāsanassidaṃ phalaṃ. ‘‘Aññā nhāpenti bhojenti, aññā ramenti maṃ sadā; Aññā gandhaṃ vilimpanti, ekāsanassidaṃ phalaṃ . ‘‘Maṇḍape rukkhamūle vā, suññāgāre vasantiyā; Mama saṅkappamaññāya, pallaṅko upatiṭṭhati. ‘‘Ayaṃ pacchimako mayhaṃ, carimo vattate bhavo; Ajjāpi rajjaṃ chaḍḍetvā, pabbajiṃ anagāriyaṃ. ‘‘Satasahassito kappe, yaṃ dānamadadiṃ tadā; Duggatiṃ nābhijānāmi, ekāsanassidaṃ phalaṃ. ‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavā. ‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ. ‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
如是,施一座者比丘尼宣说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ ekāsanadāyikā bhikkhunī imā gāthāyo abhāsitthāti.
5. 五灯供养长老尼譬喻
5. Pañcadīpadāyikātherīapadānaṃ
61“那时,在天鹅城,我行脚游方;
从一座园到另一座园,我为求善而四处游历。
62“黑分之日,得见最上菩提树;
就在那里,我令心得净信,坐于菩提树下。
63生起殷重恭敬心,合掌奉于头顶上;
抒发欢喜欣悦已,彼即如是作思惟:
64“若佛陀具足无量功德,是无等无对者;
“愿为我示现神变,愿此菩提树放大光明。”
65“我一作意,菩提就在那一刻闪耀光明。
一切皆成金色,十方悉皆光耀。
66“我于菩提树下,端坐七日七夜;
到了第七日,我行了灯供养。
67“围绕座位,五盏灯明耀;
直至太阳升起,我的灯始终明耀。
68“以此善作之业,以及思与誓愿,
舍弃人身之后,我往生三十三天。
69“在那里,我善行所成的天宫,被称为五灯。
高六十由旬,广三十由旬。
70“无量的灯,在四周为我燃亮;
乃至天宫,亦为灯光所遍照。
71“背向而坐,若我欲见,
上方、下方及横向,我以眼观见一切。
72“凡我所欲见,能观善趣与恶趣;
那里,无论树间还是山中,都无障碍。
73“我曾为八十位天王作大后;
我曾为百位转轮王作大妃。
74“不论我投生于何趣,是天界或是人间,”
“十万盏灯于我周围燃亮。”
75“从天界没后,我入于母胎,”
在母胎中时,我的双眼不曾闭合。
76“十万盏灯,具足福业;
“在产房中光明照耀,这就是五灯之果报。”
77“当最后有到来时,我令心回转;
我触证了不老、不死、清凉的涅槃。
78“我年仅七岁,便证得阿拉汉果;
乔达摩(Gotama)佛陀了解我的德行后,为我授了具足戒。
79“居于亭阁、树下或空寂之处,
明灯长明不熄,此即五灯之果;
80我天眼已清净,于诸禅定善巧。
已达神通彼岸,此即五灯之果。
81“已达一切圆满之究竟,所作已办,无诸漏;
我是五灯,大雄,具眼者,我顶礼双足。
82“于百千劫前,我曾布施明灯;
我不见恶趣,此是五灯之果。
84“我确实是善来……(中略)……佛陀之教已奉行。
85“四无碍解……(中略)……佛陀之教已奉行。”
‘‘Nagare haṃsavatiyā, cārikī āsahaṃ tadā; Ārāmena ca ārāmaṃ , carāmi kusalatthikā. ‘‘Kāḷapakkhamhi divase, addasaṃ bodhimuttamaṃ; Tattha cittaṃ pasādetvā, bodhimūle nisīdahaṃ. ‘‘Garucittaṃ upaṭṭhetvā, sire katvāna añjaliṃ; Somanassaṃ pavedetvā, evaṃ cintesi tāvade. ‘‘‘Yadi buddho amitaguṇo, asamappaṭipuggalo; Dassetu pāṭihīraṃ me, bodhi obhāsatu ayaṃ’. ‘‘Saha āvajjite mayhaṃ, bodhi pajjali tāvade; Sabbasoṇṇamayā āsi, disā sabbā virocati. ‘‘Sattarattindivaṃ tattha, bodhimūle nisīdahaṃ; Sattame divase patte, dīpapūjaṃ akāsahaṃ. ‘‘Āsanaṃ parivāretvā, pañca dīpāni pajjaluṃ; Yāva udeti sūriyo, dīpā me pajjaluṃ tadā. ‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca; Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ. ‘‘Tattha me sukataṃ byamhaṃ, pañcadīpāti vuccati; Saṭṭhiyojanamubbedhaṃ, tiṃsayojanavitthataṃ. ‘‘Asaṅkhiyāni dīpāni, parivāre jaliṃsu me; Yāvatā devabhavanaṃ, dīpālokena jotati. ‘‘Parammukhā nisīditvā, yadi icchāmi passituṃ; Uddhaṃ adho ca tiriyaṃ, sabbaṃ passāmi cakkhunā. ‘‘Yāvatā abhikaṅkhāmi, daṭṭhuṃ sugataduggate ; Tattha āvaraṇaṃ natthi, rukkhesu pabbatesu vā. ‘‘Asīti devarājūnaṃ, mahesittamakārayiṃ; Satānaṃ cakkavattīnaṃ, mahesittamakārayiṃ. ‘‘Yaṃ yaṃ yonupapajjāmi, devattaṃ atha mānusaṃ; Dīpasatasahassāni, parivāre jalanti me. ‘‘Devalokā cavitvāna, uppajjiṃ mātukucchiyaṃ; Mātukucchigatā santī, akkhi me na nimīlati. ‘‘Dīpasatasahassāni, puññakammasamaṅgitā; Jalanti sūtikāgehe, pañcadīpānidaṃ phalaṃ. ‘‘Pacchime bhave sampatte, mānasaṃ vinivattayiṃ; Ajarāmataṃ sītibhāvaṃ, nibbānaṃ phassayiṃ ahaṃ. ‘‘Jātiyā sattavassāhaṃ, arahattamapāpuṇiṃ; Upasampādayī buddho, guṇamaññāya gotamo. ‘‘Maṇḍape rukkhamūle vā, suññāgāre vasantiyā; Sadā pajjalate dīpaṃ, pañcadīpānidaṃ phalaṃ. ‘‘Dibbacakkhu visuddhaṃ me, samādhikusalā ahaṃ; Abhiññāpāramippattā, pañcadīpānidaṃ phalaṃ. ‘‘Sabbavositavosānā, katakiccā anāsavā; Pañcadīpā mahāvīra, pāde vandāmi cakkhuma. ‘‘Satasahassito kappe, yaṃ dīpamadadiṃ tadā; Duggatiṃ nābhijānāmi, pañcadīpānidaṃ phalaṃ. ‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavā. ‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ. ‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
如是,五灯施与者比丘尼宣说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ pañcadīpadāyikā bhikkhunī imā gāthāyo abhāsitthāti.
6. 芦苇花鬘者长老尼譬喻
6. Naḷamālikātherīapadānaṃ
86“在旃陀跋伽河畔,那时我为紧那利女;
我见到了远离尘垢的佛陀,无师自悟者,无能胜者。
87“我以净信和欢喜,心生喜悦,合掌;
我拿着芦苇花环,恭敬地供养了自悟的世尊。
88“以此善作之业,以及思与誓愿,
舍弃紧那利身之后,我往生三十三天。
89“我曾为三十六位天王作王后;
我心中所愿求的,皆如其所愿而现前。
90“我曾做过十位转轮王的正妃;
善心积集既已办,我于诸有受流转。
91“我具善业”故出家,舍家而为无家者。
今日,我于释迦子的教法中,堪受供养。
92“今日我心清净,已远离内心诸恶;
诸漏已尽,不复有后有;
93“在九十四劫之前,我供养了那位佛陀;
我不见有恶趣,这就是芦苇花鬘的果报。
95“我确实是善来……(中略)……佛陀之教已奉行。
96“四无碍解……(中略)……佛陀之教已奉行。”
‘‘Candabhāgānadītīre , ahosiṃ kinnarī tadā; Addasaṃ virajaṃ buddhaṃ, sayambhuṃ aparājitaṃ. ‘‘Pasannacittā sumanā, vedajātā katañjalī; Naḷamālaṃ gahetvāna, sayambhuṃ abhipūjayiṃ. ‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca; Jahitvā kinnarīdehaṃ , tāvatiṃsamagacchahaṃ. ‘‘Chattiṃsadevarājūnaṃ, mahesittamakārayiṃ; Manasā patthitaṃ mayhaṃ, nibbattati yathicchitaṃ. ‘‘Dasannaṃ cakkavattīnaṃ, mahesittamakārayiṃ; Ocitattāva hutvāna, saṃsarāmi bhavesvahaṃ. ‘‘Kusalaṃ vijjate mayhaṃ, pabbajiṃ anagāriyaṃ; Pūjārahā ahaṃ ajja, sakyaputtassa sāsane. ‘‘Visuddhamanasā ajja, apetamanapāpikā; Sabbāsavaparikkhīṇā, natthi dāni punabbhavo. ‘‘Catunnavutito kappe, yaṃ buddhamabhipūjayiṃ; Duggatiṃ nābhijānāmi, naḷamālāyidaṃ phalaṃ. ‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavā. ‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ. ‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
如是,芦苇花鬘者比丘尼宣说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ naḷamālikā bhikkhunī imā gāthāyo abhāsitthāti.
7. 大爱道长老尼譬喻
7. Mahāpajāpatigotamītherīapadānaṃ
97“一时,世间之光,在毗舍离(Vesālī)的大林(Mahāvana)中;”
“在重阁讲堂的殊胜堂宇中,住着人御者。”
98尔时胜者姨母摩诃果达弥比丘尼,
住彼昔所建清幽可爱之比丘尼精舍。
99“与五百位已得解脱的比丘尼一起,
她独处时,心中生起这样的思惟:
100佛陀般涅槃,及第一双上首弟子般涅槃,
罗睺罗(Rāhula)、阿难、难陀般涅槃,我皆无缘得见。
101佛陀般涅槃已,上首弟子双贤般涅槃已;
大迦叶(Mahākassapa)与难陀、阿难(Ānanda)与罗睺罗般涅槃已。
102“愿预先舍离寿行,趣入寂灭,
我应蒙世间怙主、大仙允许而去。”
103“五百比丘尼亦复如是思惟;
差摩等人亦作如是思惟。
104“当时大地震动,天鼓轰鸣;
守护住处的诸天神,为忧苦所逼恼。
105“她们悲痛欲绝,哀号不止,泪流满面;
那些与她们友善的比丘尼们,来到果达弥(Gotamī)面前。
106她们以头顶礼双足,作如是言:
尊母,我等于彼处独处,为泪珠所沾湿。
107“大地震动、摇撼,天鼓轰然鸣响;”
“又传来悲泣之声,果达弥,这究竟是为何?”
108尔时彼女将心中所思尽皆道出,
众女亦皆各言心中所念。
109尊姊若悦此最上安稳涅槃,
善德者,蒙佛允准,我等皆当般涅槃。
110“我们一同出离,舍离家宅与有;”
“我们将一同前往,那最上的涅槃境界。”
111“对那些趣向涅槃的人,我该说些什么呢?”她这样说着;
那时,她与所有比丘尼一起从比丘尼住处出来。
112“愿安住于此处的诸天神,宽恕我;
这是我最后一次得见比丘尼的精舍。
113“那里没有衰老与死亡,没有与不爱者相遇;
没有与爱者的别离,我将趣入那无为。
114犹染贪欲的善逝之子们,闻此语已,
悲恸哀泣:呜呼,我等福德何其微薄!
115“比丘尼的住处已然空寂,离了她们,此地唯余空虚;
犹如拂晓时分的星辰,胜者的女弟子们不复显现。
116“果达弥与五百众,同入涅槃;
犹如恒河(Gaṅgā)与五百川流,一同汇入大海。
117“有信的近事女们,见(比丘尼们)正行走在街道上;
从家中出来,俯伏在足前,这般说道:
118“‘大富贵者,请您怜愍,不要舍弃我们这些无依者;’
“你不应般涅槃”,她们怀着这般渴望而悲泣。
119“为除她们忧伤,她说出了甜美之语;
“诸子,泪水已足,今时正是你们欢笑之时。”
120“我已遍知苦,已舍离苦因;
我已作证灭,已善修习道;
‘‘Ekadā lokapajjoto, vesāliyaṃ mahāvane; Kūṭāgāre susālāyaṃ, vasate narasārathi. ‘‘Tadā jinassa mātucchā, mahāgotami bhikkhunī; Tahiṃ kate pure ramme, vasī bhikkhunupassaye. ‘‘Bhikkhunīhi vimuttāhi, satehi saha pañcahi; Rahogatāya tassevaṃ, citassāsi vitakkitaṃ. ‘‘Buddhassa parinibbānaṃ, sāvakaggayugassa vā; Rāhulānandanandānaṃ, nāhaṃ lacchāmi passituṃ. ‘‘Buddhassa parinibbānā, sāvakaggayugassa vā; Mahākassapanandānaṃ, ānandarāhulāna ca. ‘‘Paṭikaccāyusaṅkhāraṃ , osajjitvāna nibbutiṃ; Gaccheyyaṃ lokanāthena, anuññātā mahesinā. ‘‘Tathā pañcasatānampi, bhikkhunīnaṃ vitakkitaṃ; Āsi khemādikānampi, etadeva vitakkitaṃ. ‘‘Bhūmicālo tadā āsi, nāditā devadundubhī; Upassayādhivatthāyo, devatā sokapīḷitā. ‘‘Vilapantā sukaruṇaṃ , tatthassūni pavattayuṃ; Mittā bhikkhuniyo tāhi, upagantvāna gotamiṃ. ‘‘Nipacca sirasā pāde, idaṃ vacanamabravuṃ; ‘Tattha toyalavāsittā, mayamayye rahogatā. ‘‘‘Sā calā calitā bhūmi, nāditā devadundubhī; Paridevā ca suyyante, kimatthaṃ nūna gotamī’. ‘‘Tadā avoca sā sabbaṃ, yathāparivitakkitaṃ; Tāyopi sabbā āhaṃsu, yathāparivitakkitaṃ. ‘‘‘Yadi te rucitaṃ ayye, nibbānaṃ paramaṃ sivaṃ; Nibbāyissāma sabbāpi, buddhānuññāya subbate. ‘‘‘Mayaṃ sahāva nikkhantā, gharāpi ca bhavāpi ca; Sahāyeva gamissāma, nibbānaṃ padamuttamaṃ’. ‘‘‘Nibbānāya vajantīnaṃ, kiṃ vakkhāmī’ti sā vadaṃ; Saha sabbāhi niggañchi, bhikkhunīnilayā tadā. ‘‘Upassaye yādhivatthā, devatā tā khamantu me; Bhikkhunīnilayassedaṃ, pacchimaṃ dassanaṃ mama. ‘‘Na jarā maccu vā yattha, appiyehi samāgamo; Piyehi na viyogotthi, taṃ vajissaṃ asaṅkhataṃ. ‘‘Avītarāgā taṃ sutvā, vacanaṃ sugatorasā; Sokaṭṭā parideviṃsu, aho no appapuññatā. ‘‘Bhikkhunīnilayo suñño, bhūto tāhi vinā ayaṃ; Pabhāte viya tārāyo, na dissanti jinorasā. ‘‘Nibbānaṃ gotamī yāti, satehi saha pañcahi; Nadīsatehiva saha, gaṅgā pañcahi sāgaraṃ. ‘‘Rathiyāya vajantiyo , disvā saddhā upāsikā; Gharā nikkhamma pādesu, nipacca idamabravuṃ. ‘‘‘Pasīdassu mahābhoge, anāthāyo vihāya no; Tayā na yuttā nibbātuṃ, icchaṭṭā vilapiṃsu tā’. ‘‘Tāsaṃ sokapahānatthaṃ, avoca madhuraṃ giraṃ; ‘Ruditena alaṃ puttā, hāsakāloyamajja vo. ‘‘‘Pariññātaṃ mayā dukkhaṃ, dukkhahetu vivajjito; Nirodho me sacchikato, maggo cāpi subhāvito.
第一诵品
Paṭhamaṃ bhāṇavāraṃ.
121“我已亲近导师,佛陀的教导已奉行;
重担已放下,有之牵引已彻底断除。
122“正是为此,我从在家而出家,过起无家的生活。
我已成就那义利,灭尽一切结缚。
123佛陀与他的正法无缺住世一日,便是我入涅槃之时;
女儿们,莫为我悲伤。
124阿若憍陈如(Kondañña)、阿难、难陀等诸尊者,罗睺罗与胜者佛陀犹住世间;
僧伽安乐和合,诸外道骄慢悉已摧伏。
125“甘蔗王(Okkāka)族的荣光,摧伏魔军者已高擎。
女儿们啊,此刻岂非正是我为证涅槃的时机?
126我久来所愿,今朝终得成就;
此是欢喜鼓鸣之时,女儿们啊,何以泪流?
127“你们若对我心怀悲悯,若有感恩之心;
为令正法久住,你们全都应发起坚定精进。
128“正自觉者应我所请,允许了女众出家;
因此,你们应当如我所悦意那般随行。
129“如此教诫她们之后,为诸比丘尼所围绕;
来到佛陀跟前,恭敬礼拜后,说了这番话。
130“善逝,我是您的母亲;而您,勇者,是我的父亲。
赐予正法之乐的怙主,乔达摩啊,我由您而生。
131“善逝,您的色身,由我养育增长;
我此法身无可指责,由你而得增长。
132汝饮我乳,唯暂息渴爱;
我饮汝法乳,乃臻究竟寂静。
133“大牟尼,于结缚与守护之事,您于我并无亏欠;
渴望得子的妇女们祈愿,即获如此之子。
134“曾为顶生王(Mandhātā)等诸王之母者,犹在有海之中;
儿啊,我沉溺于有海,由你度脱。
135王母大后斯名号,女人易得不为难;
佛陀之母此称谓,极为稀有实难逢。
136“大雄者,我的此誓愿已由您成就;
无论是微细或是宏大,这一切我都已圆满。
137“我愿般涅槃,舍离此身;
英雄,苦尽者,导师,请准许我。
138轮钩幡相严饰,双足柔如莲华,恳请舒展;
最胜之子,我今至心向您顶礼。
139“请显现那如黄金堆般的身体,
当您的身体清晰示现后,导师啊,我将趣入寂静。
140“具足三十二相,以殊胜光明为庄严之身,
犹如傍晚云中初升之日,胜者向姨母示现。
141“犹如盛开的莲花,犹如初升太阳的光辉,
在轮相具足的双足下,她以头面礼敬。
142“我礼敬人中之日、太阳族的旗帜,
当此最后一死到来之时,我将不再与你相见。
143“世间至上者啊,女人被公认是一切过失的来源;
若我有任何过失,恳请宽恕,悲悯者。
144“‘关于女子出家,我一再向您恳请;
若我于此有任何过失,人中尊,请宽恕我。
145“勇者,比丘尼众是我依您允准而教导的;
其中若有教导不善之处,忍辱王,请您宽恕。
146“纵是难以容忍之事,亦应当宽恕;何况对于以功德为庄严者!
对正走向涅槃的你,我还能说什么更殊胜的话呢?
147“我的比丘僧团清净无缺,堪能出离此世;
黎明时分,见陷身厄难之众,便如新月般悄然逝去;
148比丘尼众追随人中胜者,犹如群星随月趋向须弥(Sumeru)。
右绕之后,礼敬双足,站立一隅,瞻仰尊颜。
149“目光瞻仰您,从未有厌足;耳闻您法语,从未听足够。
唯独我的心,得遇您后,便以法味而得满足。
150“当您于众中宣说、摧伏应被诘难者之时;
那些得见您面容的人有福了,人中牛王!
151“手指修长,指甲红铜色,脚踵宽广而美好;
凡顶礼此双足者,亦是有福之人,具德者当知。
152甘美而欢悦,灭除过患,普利众生;
凡有闻此诸语者,他们亦为有福之人,人中至上者啊。
153“我今有福,大雄啊,一心以礼敬尊足为务;
承吉祥者之善语,已渡轮回旷野。
154尔时,彼善戒者向比丘僧众宣告已,
礼敬罗睺罗、阿难与难陀后,说出此语:
155“于此如毒蛇之巢、疾病之舍的身躯中,”
厌离于苦聚与老死所行之境。
156“种种垢秽所染,依他而不能自主;
是故我欲入般涅槃,诸子当予允准。
157“难陀(Nandā)与罗睺罗跋陀,离诸忧恼,断尽诸漏;
住立不动,坚固安稳,随念法性。
158“呵责那有为法,动摇不实,无坚实如芭蕉树;
如幻如阳焰,余者皆不坚住;
159‘纵是胜者之姨母,哺育佛陀之人……
果达弥趣入灭尽,一切诸行无常。’
160阿难尔时犹居有学,悲恸缠心,深爱胜者。
他在那里泪流满面,悲切地哀叹。
161“啊!果达弥正趋入寂静,佛陀也必将入于涅槃;”
他不久即离去,犹如无薪之火。
162“对如此悲叹的阿难,果达弥这样说道:
所闻深广如海,一心承事佛陀。
163“孩子,欢喜之时已至,不应忧愁。
儿子,借由你,我已抵达我的皈依处——涅槃。
164“孩子啊,承蒙你的劝请,他允许了我们出家。
孩子,莫要沮丧,你的精勤已得果报。
165“那从不曾被古人所见,亦从不曾被外道诸师所见;
那境界,为年方七岁的柔弱女子所证知。
166“佛陀教法的护持者,这将是最后与你的相见;
儿子,我将去那里,去到那不可见之处。
167“有时,于说法之际,世间顶导者曾打喷嚏;
那时,我出于悲悯,说了祝愿之语:
168“愿大雄长寿,愿大牟尼住世一劫;
“为饶益一切世间,愿你成就不老不死。”
169那位如是而说的佛陀,对我这般说道:
‘果达弥,不应以你这样的方式礼敬诸佛。’
170“‘那么,应如何礼敬一切知者、如来呢?’
诸佛如何不可礼敬?受我问者,请告诉我。
171“精进已发起,心志已奋发,恒常坚固精勤者;
请看那和合的众弟子,这便是对诸佛的礼敬。
172“然后我前往住处,独自静思维:
依怙、超越三有者,遮止了和合的集会。
173“来吧,我当般涅槃,莫见其衰败。
我如此思惟已,得见无上仙人。
174“我便向导师禀告,我般涅槃的时刻已至。
于是他便应允:“果达弥,你当自知时宜。”
176“我确实是善来……(中略)……佛陀之教已奉行。
178“关于女性证悟法时,那些愚者心生疑惑;
为断除他们的邪见,果达弥,请示现神变。
179“那时,她礼敬正自觉者后,果达弥腾入虚空;
得到佛陀的允许,果达弥示现了种种神变。
180“她由一人化作多人,又由多人合为一人;
显现与隐没,穿墙过山。
181“无碍而行,乃至没入地中;
行于水上而不沉没,如履平地。
182“如鸟行于空中,那时以跏趺坐行走;
身得自在,径至梵天住处。
183“以须弥山(Sineru)为杖,以大地为伞,
将其(大地)连根翻转后,她持大地于空中经行。
184“犹如六日并出之时,令世间弥漫烟雾;
她令世间如在劫末,使之充满火焰之网。
185目恰林达(Mucalinda)大石与须弥山根诸流,
芥子许之一切,彼以一掌尽握。
186以指尖掩蔽日月之光,
复将千数日月如花鬘而戴。
187“四大海水,一掌可持;
如劫末之云,降下滂沱大雨。
188“她令转轮王与眷属,化现于虚空之中;
她示现金翅鸟、巨象与正在吼叫的雄狮。
189“她独自一人,化现出无量比丘尼众;
她使(众)消失后,独自对牟尼说:
190“大雄,我是你的姨母,正是你教法的奉行者;
已成就自己的义利,我礼敬具眼者之足。”
191“示现种种神通变化之后,她从虚空降下;
礼敬世间之光之后,她便在一旁坐下。
192“大牟尼,我生于世间,已有一百二十年了;
“大雄啊,此事已了,导师啊,我将般涅槃。”
193“那时,在场的大众全都惊叹不已,恭敬合掌;
说道:“女士,具足无比神通与威力者,这是如何发生的?”
194“名为莲华上佛(Padumuttara)的胜利者,于一切法中具足法眼;
距今十万劫前,这位导师出现于世。
195“那时,我生于天鹅城的大臣之家;
“资财一切具足,繁荣富庶,财宝丰饶。”
196“曾有一时,我与父亲同行,由一群婢女围绕;”
以盛大的随从簇拥,来到那人中最胜者前。
197“恰似瓦沙瓦降下甘霖,那无漏的法云;
犹如秋日之阳,光网辉耀。
198见已心生净信,闻其善说;
人中导师立姨母比丘尼为第一。
199“闻已,行大布施,七日供养彼如来;
供养人中上首并其僧团,众多资具。
200“礼拜足下已,我期望彼地位;
于是,第七仙人对大众说:
201彼女曾以七日供佛及僧,饭食世间导师与圣众;
我将称扬他,请听我所说。
202“十万劫之后,将有生于甘蔗族者,
他以乔达摩为姓,将成为世间的导师。
203“她将于其法中成为继承者,真正的法所生者;
她名唤果达弥,将成为导师的女弟子。
204‘彼佛之姨母,乳养其身者;
久修比丘尼中,当得为上首。’
205闻已欢喜,尽形寿以诸资具承事胜者;
其后我即命终。
206三十三天诸天神之中,一切欲乐悉皆圆满;
我以十事而超胜,胜彼其余诸天大众。
207“以色、声、香、味、触,
“以寿命、容色、快乐、名声,
208“同样地,我取得主权之后,光辉显耀;
我曾是不死之主的王后,于彼处为他所爱。
209“我流转于轮回之中,为业风所驱迫;
在迦西(Kāsi)王的国土,我生于一座奴隶村落。
210尔时彼处五百奴仆,一无所缺而共居住;
彼众之中最为年长者,其妻即是我身。
211“五百位独觉者,为乞食而入村落;
我见到他们,心生欢喜,与所有妇女一同;
212“我们成群结队,供养了整整四个月;
布施三衣之后,我们便与丈夫一同轮回。
213“从彼处命终后,我们全都往生三十三天;
如今已至最后有,我们降生于天臂城(Devadaha)。
214我父是安阇那释迦,我母是苏喇卡那;
此后前往迦毗罗卫(Kapilavatthu),嫁入苏托达那王之家。
215“其余生于释迦族的族人,也都回到了释迦族的家中;
在她们一切人中,我最殊胜,成为了胜者的养母。
216“我的儿子出家之后,成为佛陀、导师;
之后,我与五百人一同出家。
217我昔与释迦族诸贤女同修,共证寂静之乐;
彼于往昔生中,曾是我等夫君。
218“共造福业的行者,大集会的参与者;
他们证得阿拉汉果,蒙受善逝的悲悯。
219“其他诸比丘尼,升入虚空,
犹如群星相聚,具大神通而闪耀。
220“她们示现了种种神通,犹如制作各式饰品;
如同善巧的金匠,于金工技艺精熟;
221示现种种奇妙神变,众多殊异;
令辩者之至尊牟尼及其眷属欢喜。
222“从虚空降下后,顶礼最胜仙人,
得到人中至上者的许可,便各自在适当之处落座。
223“果达弥啊,您长久以来慈悯我们一切大众,
我们被你的功德所薰习,已证得漏尽。
224“我们的烦恼已烧尽,一切有已被根除;
犹如龙象断除束缚,我们安住于无漏。
225得至最胜佛陀前,我等此行真善来;
三明已然证得,佛陀之教已奉行。
226四无碍解,及八解脱;
六神通已亲证,佛陀之教已奉行。
227我等于诸神通、于天耳界皆得自在;
大牟尼尊,于他心智我等亦得自在。
228“我们了知宿住,天眼已得清净;
诸漏已尽,如今不再有再生。
229“于义、于法、于辞、于辩才,悉皆具足。
大雄,我们的智慧已在您座前生起。
230“导师,我们以慈心侍奉您。
大牟尼,请允许我们全都涅槃。
231“她们说‘我们将涅槃’,我还能说什么呢?
胜者说道:“现在你们若认为是时候了。”
232那时果达弥为首,诸比丘尼礼敬胜者;
从彼座上起身已,彼等众尼皆离去。
233世间无上大导师,率领大众共巡行;
勇者一路行游去,直至姨母科他咖。
234“那时,果达弥俯身于世间亲族的足下;
与她们所有人一道,作此最后的礼足。
235“这是我最后一次见到世间怙主;
我将不再得见你那甘露般的容颜。
236“勇者,我再不能礼敬你柔软的双足;
“世间至上者啊,今日我便要趣入寂静涅槃。”
237“这具色身于你何用?在现见之法中,如其真实——
这一切全是有为之法,不可依怙,短暂而脆弱。
238“她与她们一同前往自己的比丘尼精舍;
她结半跏趺,于最胜座上坐定。
239“那时在场的近事女们,于佛陀教法深心爱乐;
听闻她的事迹后,便前往顶礼其足。
240“以手捶胸,犹如根已断的藤蔓;”
悲泣哀号,发为悲声,为忧所摧,倒卧于地。
241“我们的皈依怙主啊,莫弃我们而入涅槃;
我们皆以头面顶礼,恳切乞求。
242“她们之中,最精进、具足净信与智慧的那位近事女;
她擦拭着她的头,说道:
243“够了,儿子们,莫要悲伤,那是随顺魔索的;
一切有为法悉皆无常,以别离为终,动摇不定。”
244“随后,她遣散她们,证得第一殊胜禅那;
她证入第二、第三禅那,又证入第四禅那。
245“她证入空无边处,亦入识无边处,
依次证入无所有处与非想非非想处。
246“果达弥,逆次第证入诸禅那,
(逆入)直至初禅,复(顺入)至第四禅那。
247“从彼定出,便般涅槃,如灯焰灭尽,无诸漏;
大地剧烈震动,闪电自空而降。
248“天鼓被擂响,诸天神悲泣。
花雨自虚空降下,遍洒大地。
249“须弥山王亦震动,犹如舞台中央的舞者;
大海因悲怆而极度痛苦,发出悲鸣。
250“天人、龙、阿修罗与梵天神,在那一刻皆惊惶不安;
“诸行确实无常,如这(行)已归于坏灭。”
251“那些曾围绕着我的,依导师教法而行的行者们;
她们也已无所执取,如油尽灯灭般,入于涅槃。
252“唉!和合终归于别离,唉!一切有为法悉皆无常;
唉!生命渐趋于灭尽,这便是悲叹。
253“那时,诸天神与梵天神,为随顺世间法,
来到最胜仙人之处,依时节而行应作之事。
254“那时,导师呼唤多闻如海的阿难:
“去吧,阿难,向诸比丘宣告母亲已般涅槃。”
255“那时,阿难了无喜悦,双眼盈满泪水;
以哽咽的声音说:‘诸比丘,请集合。’”
256“东方、南方、西方,及北方附近;”
诸比丘,善逝的法嗣们,请听我所说。
257“以精勤养育牟尼最后身的那位,”
果达弥已归于寂静,犹如日出时的星辰。
258“留下‘佛母’之称呼,她已抵达无与伦比的境地。
纵使具足五眼,导师也不能寻见她的去处。
259“对善逝具足信心,又为大牟尼所爱念者,
善逝之子,应当向佛母致敬。
260“即便身在远方的比丘们,听闻之后,也即刻赶来了;
有的依凭佛陀的威力,有的于神通善巧通达。
261“在那殊胜可爱的重阁——纯以黄金所成、美妙庄严之处,
他们为你敷设了床座,果达弥,你便在那里安卧。
262“那四位世间守护者,齐以肩膀共同擎举;
其余以帝释天神为首的诸天神众,则共同擎举那重阁。
263“所有的重阁,共有五百座;
如秋日太阳之光色,实为毗首羯磨所造。
264“所有那些比丘尼,皆卧于床榻之上;
登上诸天人之肩,次第启程。
266“众多旗帜高高竖立,花幔广展;
虚空中莲花飘降,大地上花朵涌出。
267“日月显现,星辰闪耀;
太阳虽已行至中天,却不炙热,犹如明月一般。
268“诸天神以天界之香与芬芳的花鬘,
以乐器、舞蹈及歌声供养。
269“诸龙、阿修罗及梵天神,各随其能力、各随其力量,
他们供奉了正在出殡的、已般涅槃的佛陀之母。
270“一切已般涅槃的善逝之女,被引领在前;
受尊敬的佛陀养母果达弥,则被引领在后。
271“天与人居前,诸龙、阿修罗、梵天俱在;
佛陀与弟子随行于后,为供养母亲而往。
272佛陀般涅槃,不若斯之奇;
果达弥般涅槃,斯乃极稀有。
273诸比丘,佛陀于佛陀般涅槃时不亲理其事;
然于果达弥般涅槃时,佛陀亲为料理,舍利弗(Sāriputta)等亦复如是。
274“他们用种种香料堆成火葬的木堆,
遍洒香粉,就地将其焚烧。
275“其余的一切焚尽无余,唯骨骸全然留存。
阿难当时说出了一番令人惊觉警示的话。
276“‘果达弥已逝去,她的遗骸正在火化,”
约定的佛陀般涅槃,不久就将到来。’
277“那时,果达弥的遗骨已置于她的钵中;
阿难受佛陀吩咐,将它们呈奉怙主。
278第七仙人以手托起那些遗骨,
说道:犹如一棵巨大坚实的大树,巍然屹立。
279“那最粗壮的树干,也会因无常而崩倒;
同样,比丘尼僧团的果达弥,也已般涅槃。
280“啊,这于我真是稀有——即便母亲已般涅槃;
仅余色身舍利,却无悲泣与忧叹。
281“她已渡轮回之海,他人不必再为她悲戚;
已离热恼,得清凉,善般涅槃。
282“你是贤者,具大智慧,亦具广慧;
她是比丘尼众中的长老,诸比丘当如是忆持。
283“她于诸神通得自在,于天耳界得自在;
于他心智,果达弥比丘尼得自在。
284“她了知宿命,天眼已清净;
已尽断一切漏,她不再有后有。
285于义、法、辞并及辩才,其智悉皆清净;
是故不应为她哀伤。
286犹如铁锤所击炽燃之火,
渐次止息,其趣向了不可知。
287如是正解脱者,已渡欲缚瀑流;
彼证不动之乐,其趣向无可指陈。
288“你们应当以自己为岛屿,以念处为行境。
修习七觉支,你们将令苦穷尽。
‘‘‘Pariciṇṇo mayā satthā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ; Ohito garuko bhāro, bhavanetti samūhatā. ‘‘‘Yassatthāya pabbajitā, agārasmānagāriyaṃ; So me attho anuppatto, sabbasaṃyojanakkhayo. ‘‘‘Buddho tassa ca saddhammo, anūno yāva tiṭṭhati; Nibbātuṃ tāva kālo me, mā maṃ socatha puttikā. ‘‘‘Koṇḍaññānandanandādī , tiṭṭhanti rāhulo jino; Sukhito sahito saṅgho, hatadabbā ca titthiyā. ‘‘‘Okkākavaṃsassa yaso, ussito māramaddano; Nanu sampati kālo me, nibbānatthāya puttikā. ‘‘‘Cirappabhuti yaṃ mayhaṃ, patthitaṃ ajja sijjhate; Ānandabherikāloyaṃ, kiṃ vo assūhi puttikā. ‘‘‘Sace mayi dayā atthi, yadi catthi kataññutā; Saddhammaṭṭhitiyā sabbā, karotha vīriyaṃ daḷhaṃ. ‘‘‘Thīnaṃ adāsi pabbajjaṃ, sambuddho yācito mayā; Tasmā yathāhaṃ nandissaṃ, tathā tamanutiṭṭhatha’. ‘‘Tā evamanusāsitvā, bhikkhunīhi purakkhatā; Upecca buddhaṃ vanditvā, idaṃ vacanamabravi. ‘‘‘Ahaṃ sugata te mātā, tvañca vīra pitā mama; Saddhammasukhada nātha, tayā jātāmhi gotama. ‘‘‘Saṃvaddhitoyaṃ sugata, rūpakāyo mayā tava; Anindito dhammakāyo , mama saṃvaddhito tayā. ‘‘‘Muhuttaṃ taṇhāsamaṇaṃ, khīraṃ tvaṃ pāyito mayā; Tayāhaṃ santamaccantaṃ, dhammakhīrañhi pāyitā. ‘‘‘Bandhanārakkhane mayhaṃ, aṇaṇo tvaṃ mahāmune; Puttakāmā thiyo yācaṃ, labhanti tādisaṃ sutaṃ. ‘‘‘Mandhātādinarindānaṃ, yā mātā sā bhavaṇṇave; Nimuggāhaṃ tayā putta, tāritā bhavasāgarā. ‘‘‘Rañño mātā mahesīti, sulabhaṃ nāmamitthinaṃ; Buddhamātāti yaṃ nāmaṃ, etaṃ paramadullabhaṃ. ‘‘‘Tañca laddhaṃ mahāvīra, paṇidhānaṃ mamaṃ tayā; Aṇukaṃ vā mahantaṃ vā, taṃ sabbaṃ pūritaṃ mayā. ‘‘‘Parinibbātumicchāmi , vihāyemaṃ kaḷevaraṃ; Anujānāhi me vīra, dukkhantakara nāyaka. ‘‘‘Cakkaṅkusadhajākiṇṇe, pāde kamalakomale; Pasārehi paṇāmaṃ te, karissaṃ puttauttame . ‘‘‘Suvaṇṇarāsisaṅkāsaṃ, sarīraṃ kuru pākaṭaṃ; Katvā dehaṃ sudiṭṭhaṃ te, santiṃ gacchāmi nāyaka’. ‘‘Dvattiṃsalakkhaṇūpetaṃ, suppabhālaṅkataṃ tanuṃ; Sañjhāghanāva bālakkaṃ, mātucchaṃ dassayī jino. ‘‘Phullāravindasaṃkāse, taruṇādiccasappabhe; Cakkaṅkite pādatale, tato sā sirasā pati. ‘‘‘Paṇamāmi narādicca, ādiccakulaketukaṃ; Pacchime maraṇe mayhaṃ , na taṃ ikkhāmahaṃ puno. ‘‘‘Itthiyo nāma lokagga, sabbadosākarā matā; Yadi ko catthi doso me, khamassu karuṇākara. ‘‘‘Itthikānañca pabbajjaṃ, haṃ taṃ yāciṃ punappunaṃ; Tattha ce atthi doso me, taṃ khamassu narāsabha. ‘‘‘Mayā bhikkhuniyo vīra, tavānuññāya sāsitā; Tatra ce atthi dunnītaṃ, taṃ khamassu khamādhipa . ‘‘‘Akkhante nāma khantabbaṃ, kiṃ bhave guṇabhūsane; Kimuttaraṃ te vakkhāmi, nibbānāya vajantiyā. ‘‘‘Suddhe anūne mama bhikkhusaṅghe, lokā ito nissarituṃ khamante; Pabhātakāle byasanaṅgatānaṃ, disvāna niyyātiva candalekhā’. ‘‘‘Tadetarā bhikkhuniyo jinaggaṃ, tārāva candānugatā sumeruṃ; Padakkhiṇaṃ kacca nipacca pāde, ṭhitā mukhantaṃ samudikkhamānā. ‘‘‘Na tittipubbaṃ tava dassanena, cakkhuṃ na sotaṃ tava bhāsitena; Cittaṃ mamaṃ kevalamekameva, pappuyya taṃ dhammarasena titti. ‘‘‘Nadato parisāyaṃ te, vāditabbapahārino; Ye te dakkhanti vadanaṃ, dhaññā te narapuṅgava. ‘‘‘Dīghaṅgulī tambanakhe, subhe āyatapaṇhike; Ye pāde paṇamissanti , tepi dhaññā guṇandhara. ‘‘‘Madhurāni pahaṭṭhāni, dosagghāni hitāni ca; Ye te vākyāni suyyanti, tepi dhaññā naruttama. ‘‘‘Dhaññāhaṃ te mahāvīra, pādapūjanatapparā ; Tiṇṇasaṃsārakantārā, suvākyena sirīmato’. ‘‘Tato sā anusāvetvā , bhikkhusaṅghampi subbatā; Rāhulānandanande ca, vanditvā idamabravi. ‘‘‘Āsīvisālayasame, rogāvāse kaḷevare; Nibbindā dukkhasaṅghāṭe, jarāmaraṇagocare. ‘‘‘Nānākalimalākiṇṇe , parāyatte nirīhake; Tena nibbātumicchāmi, anumaññatha puttakā’. ‘‘Nando rāhulabhaddo ca, vītasokā nirāsavā; Ṭhitācalaṭṭhiti thirā, dhammatamanucintayuṃ. ‘‘‘Dhiratthu saṅkhataṃ lolaṃ, asāraṃ kadalūpamaṃ; Māyāmarīcisadisaṃ, itaraṃ anavaṭṭhitaṃ. ‘‘‘Yattha nāma jinassāyaṃ, mātucchā buddhaposikā; Gotamī nidhanaṃ yāti, aniccaṃ sabbasaṅkhataṃ’. ‘‘Ānando ca tadā sekho, sokaṭṭo jinavacchalo; Tatthassūni karonto so, karuṇaṃ paridevati. ‘‘Hā santiṃ gotamī yāti, nūna buddhopi nibbutiṃ; Gacchati na cireneva, aggiriva nirindhano. ‘‘Evaṃ vilāpamānaṃ taṃ, ānandaṃ āha gotamī; Sutasāgaragambhīra , buddhopaṭṭhānatappara. ‘‘‘Na yuttaṃ socituṃ putta, hāsakāle upaṭṭhite; Tayā me saraṇaṃ putta, nibbānaṃ tamupāgataṃ. ‘‘‘Tayā tāta samajjhiṭṭho, pabbajjaṃ anujāni no; Mā putta vimano hohi, saphalo te parissamo. ‘‘‘Yaṃ na diṭṭhaṃ purāṇehi, titthikācariyehipi; Taṃ padaṃ sukumārīhi, sattavassāhi veditaṃ. ‘‘‘Buddhasāsanapāleta, pacchimaṃ dassanaṃ tava; Tattha gacchāmahaṃ putta, gato yattha na dissate. ‘‘‘Kadāci dhammaṃ desento, khipī lokagganāyako; Tadāhaṃ āsīsavācaṃ, avocaṃ anukampikā. ‘‘‘Ciraṃ jīva mahāvīra, kappaṃ tiṭṭha mahāmune; Sabbalokassa atthāya, bhavassu ajarāmaro. ‘‘‘Taṃ tathāvādiniṃ buddho, mamaṃ so etadabravi; ‘Na hevaṃ vandiyā buddhā, yathā vandasi gotamī. ‘‘‘Kathaṃ carahi sabbaññū, vanditabbā tathāgatā; Kathaṃ avandiyā buddhā, taṃ me akkhāhi pucchito. ‘‘‘Āraddhavīriye pahitatte, niccaṃ daḷhaparakkame; Samagge sāvake passa, etaṃ buddhānavandanaṃ. ‘‘‘Tato upassayaṃ gantvā, ekikāhaṃ vicintayiṃ; Samaggaparisaṃ nātho, rodhesi tibhavantago. ‘‘‘Handāhaṃ parinibbissaṃ, mā vipattitamaddasaṃ; Evāhaṃ cintayitvāna, disvāna isisattamaṃ. ‘‘‘Parinibbānakālaṃ me, ārocesiṃ vināyakaṃ; Tato so samanuññāsi, kālaṃ jānāhi gotamī. ‘‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavā. ‘‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ. ‘‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ. ‘‘‘Thīnaṃ dhammābhisamaye, ye bālā vimatiṃ gatā; Tesaṃ diṭṭhippahānatthaṃ, iddhiṃ dassehi gotamī’. ‘‘Tadā nipacca sambuddhaṃ, uppatitvāna ambaraṃ; Iddhī anekā dassesi, buddhānuññāya gotamī. ‘‘Ekikā bahudhā āsi, bahukā cetikā tathā; Āvibhāvaṃ tirobhāvaṃ, tirokuṭṭaṃ tironagaṃ. ‘‘Asajjamānā agamā, bhūmiyampi nimujjatha; Abhijjamāne udake, agañchi mahiyā yathā. ‘‘Sakuṇīva tathākāse, pallaṅkena kamī tadā; Vasaṃ vattesi kāyena, yāva brahmanivesanaṃ. ‘‘Sineruṃ daṇḍaṃ katvāna, chattaṃ katvā mahāmahiṃ; Samūlaṃ parivattetvā, dhārayaṃ caṅkamī nabhe. ‘‘Chassūrodayakāleva, lokañcākāsi dhūmikaṃ; Yugante viya lokaṃ sā, jālāmālākulaṃ akā. ‘‘Mucalindaṃ mahāselaṃ, merumūlanadantare ; Sāsapāriva sabbāni, ekenaggahi muṭṭhinā. ‘‘Aṅgulaggena chādesi, bhākaraṃ sanisākaraṃ; Candasūrasahassāni, āveḷamiva dhārayi. ‘‘Catusāgaratoyāni, dhārayī ekapāṇinā; Yugantajaladākāraṃ, mahāvassaṃ pavassatha. ‘‘Cakkavattiṃ saparisaṃ, māpayī sā nabhattale; Garuḷaṃ dviradaṃ sīhaṃ, vinadantaṃ padassayi. ‘‘Ekikā abhinimmitvā, appameyyaṃ bhikkhunīgaṇaṃ; Puna antaradhāpetvā, ekikā munimabravi. ‘‘‘Mātucchā te mahāvīra, tava sāsanakārikā; Anuppattā sakaṃ atthaṃ, pāde vandāmi cakkhuma’. ‘‘Dassetvā vividhā iddhī, orohitvā nabhattalā; Vanditvā lokapajjotaṃ, ekamantaṃ nisīdi sā. ‘‘Sā vīsavassasatikā, jātiyāhaṃ mahāmune; Alamettāvatā vīra, nibbāyissāmi nāyaka. ‘‘Tadātivimhitā sabbā, parisā sā katañjalī; Avocayye kathaṃ āsi, atuliddhiparakkamā. ‘‘Padumuttaro nāma jino, sabbadhammesu cakkhumā; Ito satasahassamhi, kappe uppajji nāyako. ‘‘Tadāhaṃ haṃsavatiyaṃ, jātāmaccakule ahuṃ; Sabbopakārasampanne, iddhe phīte mahaddhane. ‘‘Kadāci pitunā saddhiṃ, dāsigaṇapurakkhatā; Mahatā parivārena, taṃ upecca narāsabhaṃ. ‘‘Vāsavaṃ viya vassantaṃ, dhammameghaṃ anāsavaṃ ; Saradādiccasadisaṃ, raṃsijālasamujjalaṃ . ‘‘Disvā cittaṃ pasādetvā, sutvā cassa subhāsitaṃ; Mātucchaṃ bhikkhuniṃ agge, ṭhapentaṃ naranāyakaṃ. ‘‘Sutvā datvā mahādānaṃ, sattāhaṃ tassa tādino; Sasaṅghassa naraggassa, paccayāni bahūni ca. ‘‘Nipacca pādamūlamhi, taṃ ṭhānamabhipatthayiṃ; Tato mahāparisatiṃ, avoca isisattamo. ‘‘‘Yā sasaṅghaṃ abhojesi, sattāhaṃ lokanāyakaṃ; Tamahaṃ kittayissāmi, suṇātha mama bhāsato. ‘‘‘Satasahassito kappe, okkākakulasambhavo; Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati. ‘‘‘Tassa dhammesu dāyādā, orasā dhammanimmitā; Gotamī nāma nāmena, hessati satthu sāvikā. ‘‘‘Tassa buddhassa mātucchā, jīvitāpādikā ayaṃ; Rattaññūnañca aggattaṃ, bhikkhunīnaṃ labhissati’. ‘‘Taṃ sutvāna pamoditvā , yāvajīvaṃ tadā jinaṃ; Paccayehi upaṭṭhitvā, tato kālaṅkatā ahaṃ. ‘‘Tāvatiṃsesu devesu, sabbakāmasamiddhisu; Nibbattā dasahaṅgehi, aññe abhibhaviṃ ahaṃ. ‘‘Rūpasaddehi gandhehi, rasehi phusanehi ca; Āyunāpi ca vaṇṇena, sukhena yasasāpi ca. ‘‘Tathevādhipateyyena, adhigayha virocahaṃ; Ahosiṃ amarindassa, mahesī dayitā tahiṃ. ‘‘Saṃsāre saṃsarantīhaṃ, kammavāyusameritā; Kāsissa rañño visaye, ajāyiṃ dāsagāmake. ‘‘Pañcadāsasatānūnā, nivasanti tahiṃ tadā; Sabbesaṃ tattha yo jeṭṭho, tassa jāyā ahosahaṃ. ‘‘Sayambhuno pañcasatā, gāmaṃ piṇḍāya pāvisuṃ; Te disvāna ahaṃ tuṭṭhā, saha sabbāhi itthibhi . ‘‘Pūgā hutvāva sabbāyo , catumāse upaṭṭhahuṃ ; Ticīvarāni datvāna, saṃsarimha sasāmikā. ‘‘Tato cutā sabbāpi tā, tāvatiṃsagatā mayaṃ; Pacchime ca bhave dāni, jātā devadahe pure. ‘‘Pitā añjanasakko me, mātā mama sulakkhaṇā; Tato kapilavatthusmiṃ, suddhodanagharaṃ gatā. ‘‘Sesā sakyakule jātā, sakyānaṃ gharamāgamuṃ; Ahaṃ visiṭṭhā sabbāsaṃ, jinassāpādikā ahuṃ. ‘‘Mama puttobhinikkhamma , buddho āsi vināyako; Pacchāhaṃ pabbajitvāna, satehi saha pañcahi. ‘‘Sākiyānīhi dhīrāhi, saha santisukhaṃ phusiṃ; Ye tadā pubbajātiyaṃ, amhākaṃ āsu sāmino. ‘‘Sahapuññassa kattāro, mahāsamayakārakā; Phusiṃsu arahattaṃ te, sugatenānukampitā. ‘‘Tadetarā bhikkhuniyo, āruhiṃsu nabhattalaṃ; Saṃgatā viya tārāyo, virociṃsu mahiddhikā. ‘‘Iddhī anekā dassesuṃ, piḷandhavikatiṃ yathā; Kammāro kanakasseva, kammaññassa susikkhito . ‘‘Dassetvā pāṭihīrāni, vicittāni bahūni ca; Tosetvā vādipavaraṃ, muniṃ saparisaṃ tadā. ‘‘Orohitvāna gaganā, vanditvā isisattamaṃ; Anuññātā naraggena, yathāṭhāne nisīdisuṃ. ‘‘‘Ahonukampikā amhaṃ, sabbāsaṃ cira gotamī; Vāsitā tava puññehi, pattā no āsavakkhayaṃ. ‘‘‘Kilesā jhāpitā amhaṃ, bhavā sabbe samūhatā; Nāgīva bandhanaṃ chetvā, viharāma anāsavā. ‘‘‘Svāgataṃ vata no āsi, buddhaseṭṭhassa santike; Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ. ‘‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime; Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ. ‘‘‘Iddhīsu ca vasī homa, dibbāya sotadhātuyā; Cetopariyañāṇassa, vasī homa mahāmune. ‘‘‘Pubbenivāsaṃ jānāma, dibbacakkhu visodhitaṃ; Sabbāsavaparikkhīṇā, natthi dāni punabbhavo. ‘‘‘Atthe dhamme ca nerutte, paṭibhāne ca vijjati; Ñāṇaṃ amhaṃ mahāvīra, uppannaṃ tava santike. ‘‘‘Asmābhi pariciṇṇosi, mettacittāhi nāyaka; Anujānāhi sabbāsaṃ , nibbānāya mahāmune’. ‘‘Nibbāyissāma iccevaṃ, kiṃ vakkhāmi vadantiyo; Yassa dāni ca vo kālaṃ, maññathāti jinobravi. ‘‘Gotamīādikā tāyo, tadā bhikkhuniyo jinaṃ; Vanditvā āsanā tamhā, vuṭṭhāya agamiṃsu tā. ‘‘Mahatā janakāyena, saha lokagganāyako; Anusaṃyāyī so vīro, mātucchaṃ yāvakoṭṭhakaṃ. ‘‘Tadā nipati pādesu, gotamī lokabandhuno; Saheva tāhi sabbāhi, pacchimaṃ pādavandanaṃ. ‘‘‘Idaṃ pacchimakaṃ mayhaṃ, lokanāthassa dassanaṃ; Na puno amatākāraṃ, passissāmi mukhaṃ tava. ‘‘‘Na ca me vandanaṃ vīra, tava pāde sukomale; Samphusissati lokagga, ajja gacchāmi nibbutiṃ’. ‘‘Rūpena kiṃ tavānena, diṭṭhe dhamme yathātathe; Sabbaṃ saṅkhatamevetaṃ, anassāsikamittaraṃ. ‘‘Sā saha tāhi gantvāna, bhikkhunupassayaṃ sakaṃ; Aḍḍhapallaṅkamābhujja, nisīdi paramāsane. ‘‘Tadā upāsikā tattha, buddhasāsanavacchalā; Tassā pavattiṃ sutvāna, upesuṃ pādavandikā. ‘‘Karehi uraṃ pahantā, chinnamūlā yathā latā; Rodantā karuṇaṃ ravaṃ, sokaṭṭā bhūmipātitā. ‘‘Mā no saraṇade nāthe, vihāya gami nibbutiṃ; Nipatitvāna yācāma, sabbāyo sirasā mayaṃ. ‘‘Yā padhānatamā tāsaṃ, saddhā paññā upāsikā; Tassā sīsaṃ pamajjantī, idaṃ vacanamabravi. ‘‘‘Alaṃ puttā visādena, mārapāsānuvattinā; Aniccaṃ saṅkhataṃ sabbaṃ, viyogantaṃ calācalaṃ’. ‘‘Tato sā tā visajjitvā, paṭhamaṃ jhānamuttamaṃ; Dutiyañca tatiyañca, samāpajji catutthakaṃ. ‘‘Ākāsāyatanañceva, viññāṇāyatanaṃ tathā; Ākiñcaṃ nevasaññañca, samāpajji yathākkamaṃ. ‘‘Paṭilomena jhānāni, samāpajjittha gotamī; Yāvatā paṭhamaṃ jhānaṃ, tato yāvacatutthakaṃ. ‘‘Tato vuṭṭhāya nibbāyi, dīpaccīva nirāsavā ; Bhūmicālo mahā āsi, nabhasā vijjutā pati. ‘‘Panāditā dundubhiyo, parideviṃsu devatā; Pupphavuṭṭhī ca gaganā, abhivassatha medaniṃ. ‘‘Kampito merurājāpi, raṅgamajjhe yathā naṭo; Sokena cātidīnova viravo āsi sāgaro. ‘‘Devā nāgāsurā brahmā, saṃviggāhiṃsu taṅkhaṇe; ‘Aniccā vata saṅkhārā, yathāyaṃ vilayaṃ gatā’. ‘‘Yā ce maṃ parivāriṃsu, satthu sāsanakārikā; Tāyopi anupādānā, dīpacci viya nibbutā. ‘‘Hā yogā vippayogantā, hāniccaṃ sabbasaṅkhataṃ; Hā jīvitaṃ vināsantaṃ, iccāsi paridevanā. ‘‘Tato devā ca brahmā ca, lokadhammānuvattanaṃ; Kālānurūpaṃ kubbanti, upetvā isisattamaṃ. ‘‘Tadā āmantayī satthā, ānandaṃ sutasāgaraṃ ; ‘Gacchānanda nivedehi, bhikkhūnaṃ mātu nibbutiṃ’. ‘‘Tadānando nirānando, assunā puṇṇalocano; Gaggarena sarenāha, ‘samāgacchantu bhikkhavo. ‘‘‘Pubbadakkhiṇapacchāsu, uttarāya ca santike; Suṇantu bhāsitaṃ mayhaṃ, bhikkhavo sugatorasā. ‘‘‘Yā vaḍḍhayi payattena, sarīraṃ pacchimaṃ mune; Sā gotamī gatā santiṃ, tārāva sūriyodaye. ‘‘‘Buddhamātāti paññattiṃ , ṭhapayitvā gatāsamaṃ; Na yattha pañcanettopi, gatiṃ dakkhati nāyako. ‘‘‘Yassatthi sugate saddhā, yo ca piyo mahāmune; Buddhamātussa sakkāraṃ, karotu sugatoraso’. ‘‘Sudūraṭṭhāpi taṃ sutvā, sīghamāgacchu bhikkhavo; Keci buddhānubhāvena, keci iddhīsu kovidā. ‘‘Kūṭāgāravare ramme, sabbasoṇṇamaye subhe; Mañcakaṃ samāropesuṃ, yattha suttāsi gotamī. ‘‘Cattāro lokapālā te, aṃsehi samadhārayuṃ; Sesā sakkādikā devā, kūṭāgāre samaggahuṃ. ‘‘Kūṭāgārāni sabbāni, āsuṃ pañcasatānipi; Saradādiccavaṇṇāni, vissakammakatāni hi. ‘‘Sabbā tāpi bhikkhuniyo, āsuṃ mañcesu sāyitā; Devānaṃ khandhamāruḷhā, niyyanti anupubbaso. ‘‘Sabbaso chāditaṃ āsi, vitānena nabhattalaṃ; Satārā candasūrā ca, lañchitā kanakāmayā. ‘‘Paṭākā ussitānekā, vitatā pupphakañcukā; Ogatākāsapadumā , mahiyā pupphamuggataṃ. ‘‘Dassanti candasūriyā, pajjalanti ca tārakā; Majjhaṃ gatopi cādicco, na tāpesi sasī yathā. ‘‘Devā dibbehi gandhehi, mālehi surabhīhi ca; Vāditehi ca naccehi, saṅgītīhi ca pūjayuṃ. ‘‘Nāgāsurā ca brahmāno, yathāsatti yathābalaṃ; Pūjayiṃsu ca niyyantiṃ, nibbutaṃ buddhamātaraṃ. ‘‘Sabbāyo purato nītā, nibbutā sugatorasā; Gotamī niyyate pacchā, sakkatā buddhaposikā. ‘‘Purato devamanujā, sanāgāsurabrahmakā; Pacchā sasāvako buddho, pūjatthaṃ yāti mātuyā. ‘‘Buddhassa parinibbānaṃ, nedisaṃ āsi yādisaṃ; Gotamīparinibbānaṃ, atevacchariyaṃ ahu. ‘‘Buddho buddhassa nibbāne , nopaṭiyādi bhikkhavo; Buddho gotaminibbāne, sāriputtādikā tathā . ‘‘Citakāni karitvāna, sabbagandhamayāni te; Gandhacuṇṇapakiṇṇāni, jhāpayiṃsu ca tā tahiṃ. ‘‘Sesabhāgāni ḍayhiṃsu, aṭṭhī sesāni sabbaso; Ānando ca tadāvoca, saṃvegajanakaṃ vaco. ‘‘‘Gotamī nidhanaṃ yātā, ḍayhañcassā sarīrakaṃ; Saṅketaṃ buddhanibbānaṃ, na cirena bhavissati’. ‘‘Tato gotamidhātūni, tassā pattagatāni so; Upanāmesi nāthassa, ānando buddhacodito. ‘‘Pāṇinā tāni paggayha, avoca isisattamo; ‘Mahato sāravantassa, yathā rukkhassa tiṭṭhato. ‘‘‘Yo so mahattaro khandho, palujjeyya aniccatā; Tathā bhikkhunisaṅghassa, gotamī parinibbutā. ‘‘‘Aho acchariyaṃ mayhaṃ , nibbutāyapi mātuyā; Sarīramattasesāya, natthi sokapariddavo . ‘‘‘Na sociyā paresaṃ sā, tiṇṇasaṃsārasāgarā; Parivajjitasantāpā, sītibhūtā sunibbutā. ‘‘‘Paṇḍitāsi mahāpaññā, puthupaññā tatheva ca; Rattaññū bhikkhunīnaṃ sā, evaṃ dhāretha bhikkhavo. ‘‘‘Iddhīsu ca vasī āsi, dibbāya sotadhātuyā; Cetopariyañāṇassa, vasī āsi ca gotamī. ‘‘‘Pubbenivāsamaññāsi, dibbacakkhu visodhitaṃ; Sabbāsavaparikkhīṇā, natthi tassā punabbhavo. ‘‘‘Atthadhammaniruttīsu, paṭibhāne tatheva ca; Parisuddhaṃ ahu ñāṇaṃ, tasmā socaniyā na sā. ‘‘‘Ayoghanahatasseva, jalato jātavedassa; Anupubbūpasantassa, yathā na ñāyate gati. ‘‘‘Evaṃ sammā vimuttānaṃ, kāmabandhoghatārinaṃ; Paññāpetuṃ gati natthi, pattānaṃ acalaṃ sukhaṃ. ‘‘‘Attadīpā tato hotha, satipaṭṭhānagocarā; Bhāvetvā sattabojjhaṅge, dukkhassantaṃ karissatha’’’.
大爱道(Mahāpajāpati)便如此说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ mahāpajāpatigotamī imā gāthāyo abhāsitthāti.
8. 差摩长老尼譬喻。
8. Khemātherīapadānaṃ
289“有胜者名莲华上,于一切法具足明眼;
距今十万劫前,这位导师出现于世。
290“那时,我生于天鹅城,生在长者家族;
种种宝珠光辉遍照,大安乐悉皆具足。
291“我亲近那位大雄,听闻了正法的开示;
由此生起净信,我皈依了胜者。
292辞别父母已,虔请彼导师;
七日设供养,敬奉佛及弟子众。
293七日既过,人中调御者安立彼尼,
大慧比丘尼中最胜,置此上首之位。
294闻之欢喜,复敬彼大仙;
供养已,礼其处,我发大愿。
295“于是,胜利者对我说:‘愿你的誓愿成就;’
你对我与僧团所作的供养,果报无量。
296“十万劫之后,将有生于甘蔗族者,
他以乔达摩为姓,将成为世间的导师。
297‘彼之法嗣,亲生之女,由法所化生;
已证此最上,当名差摩。’
298“以此善作之业,以及思与誓愿,
舍弃人身之后,我往生三十三天。
299“从彼处命终,我往生夜摩天;又从彼处,我往生兜率天;
从彼处往化乐天,复从彼处往他化自在天。
300“无论我投生何处,皆依彼业之力。
于所在之处,我为诸王之王后。
301从彼处命终,受生人道中;
为转轮圣王及诸方国王之正后。
302“于天与人中,受用种种成就之后;
于一切处得安乐,我于多劫中流转。
303“九十一劫前,世间导师维巴西,
出现世间,相好端严,洞彻一切法。
304“我前往那位世间导师、人中御者处,
听闻所宣说的法后,出家成为无家者。
305“在那位勇者的教法中,一万年间,
已修梵行,精勤瑜伽,多闻广博。
306“善巧缘起,于四谛无畏,
善巧说法,奉行师教。
307“从彼处命终,我生于兜率天,享有盛名,
以梵行的果报,我在那里胜过其余诸天。
308“无论往生何处,我都是大财富者、大富有者,
我具足慧心与戒德,身边的眷属亦调柔善顺。
309“我依此业、依此精勤,安住于胜者的教法中;
我一切成就皆易获得,且令心生欢喜。
310“无论谁成为我的丈夫,无论我去到何处,
凭我行持之力,无人轻慢于我。
311“于此贤劫之中,有位梵族大名声者,
名为果纳嘎玛那——诸说者中最胜者,出现于世。
312“那时,在波罗奈(Bārāṇasī),出生于极为繁荣昌盛的家族;
有特南迦尼(Dhanañjānī)、须弥陀,还有我,一共三人。
313“我们往昔曾同为布施的同修,供养了僧园;
我等亦曾为僧团营建精舍。
314“自彼处殁后,我等众人悉得生于三十三天;
在人间亦是如此,以名声达至无上。
315“就在这同一个劫里,有一位名声广大的梵天亲族。
迦叶(Kassapa)为族姓,出世说者尊;
316昔作大仙侍,尔时人中王。
名为迦西王基基(Kikī),居于最胜的波罗奈。
317“我是他的长女,以沙马尼闻名。
闻最胜者说法已,我心乐求于出家。
318父亲未曾予应允,尔时我等犹居家。
二万年里,我们游行不懈,从未懈怠。
319“身为王女,安乐养育,童女之时便修梵行;
七位女儿心常欢喜,乐于奉事佛陀
320“沙马尼、沙马那古塔,比丘尼、比丘达依卡;
昙摩、苏丹玛(Sudhamma),第七位是施僧伽者。
321“我,以及莲华色(Uppalavaṇṇā)、巴塔佳拉(Paṭācārā)与昆达喇;
吉萨·果达弥(Kisāgotama)、法乐(Dhammadinnā),第七位是毗舍佉(Visākhā)。
322“曾有一时,人中之日宣说了稀有之法;
我听闻了《大因缘经》,并通晓了此经;
323“以那些善作之业,及以思与愿;
舍弃人身之后,我往生三十三天。
324“今于最后有,在萨咖喇的最胜城;
我是玛达王的女儿,悦意可爱,备受怜爱。
325“我刚一降生,那座城便得了安稳;
因此,我得名为‘差摩’,由功德而得名。
326“当我步入青春年华,容貌美丽、端庄具足;
那时,父亲将我献给了频婆娑罗王(Bimbisāra)。
327“我是他的爱妻,沉溺于色身的嬉戏之乐;
由于他宣说色相的过患,我未曾亲近那位大悲者。
328“那时,频婆娑罗王出于摄受我之意,
赞叹竹林之后,便令歌者唱颂于我。
329“谁若未曾见过这可爱的竹林——善逝的住处,
我们认为,此人亦未曾见过欢喜园(Nandana)。
330“谁若见过竹林——人天欢喜中的欢喜,
他便善见了那欢喜园,不死天王(帝释天神)的极喜园。
331“诸天神舍弃欢喜园,降临于大地;
见到这可爱的竹林,极为惊叹者犹不满足。”
332“依王福德而生起,以佛福德为庄严;
谁能尽述那座森林所集聚的种种功德?
333“听闻那(声音)与丰茂的森林,令我耳悦心怡;
我渴望一睹那座园林,便将此事禀告了国王。
334“那时,那位大地之主,率领着众多随从;
派我前往那座园林,满心热切地去观看。
335“去吧,你去看看那悦目赏心的园林,多福的女子啊;
它恒常绽放吉祥光辉,为善逝的光芒所照耀。
336“当牟尼为了托钵,进入王舍城这座最胜之城时;
那时我已入其中,为观森林而前往;
337彼时那片繁花林,种种蜜蜂齐嗡鸣。
伴着杜鹃的歌声,成群的孔雀翩翩起舞。
338“那里安静而不拥挤,种种经行处以为庄严。
茅舍与凉亭星罗棋布,殊胜的瑜伽行者于此辉耀。
339游方之际我曾念:我眼今朝不虚见;
彼处复逢年少比丘,勤修相应,便自思惟。
340“在这般悦意的林间,他伫立着,正值青春年少;
如春天一般,具足悦目的容色。
341“剃除须发,身披桑喀帝,端坐于树下;
这位比丘舍离从感官对象生起的喜乐,正安住于禅修。
342“难道不是该先作为在家人,随其所欲地享尽欲乐,”
“待年迈衰老之后,才来奉行此至善之法吗?”
343“了知香殿空无一人之后,我前往胜者的住处——香殿;
得见胜者,如见旭日东升。
344独坐一隅安受乐,胜妙女子为摇扇;
见已我心思惟言:此人非是粗鄙者,实乃人中雄杰。
345金色悦目彼少女,面若莲华(Paduma)眼若莲;
频婆红唇素馨齿,堪为心眼之甘露。
346“耳戴金色摇篮般光灿的耳饰,乳房如花蕾般美丽;
腰如祭坛中台般纤细,玉腿如芭蕉树干,佩戴着悦目饰物。
347“披覆鲜红上衣,穿着柔滑的蓝色下裳;
以其百看不厌之容色,兼具含笑欢愉之姿;
348见已,我如是思惟:啊,此女竟是这般殊丽动人!
我从不曾以这双眼睛见过她。
349“那时,她被老所征服,容颜失色,面容扭曲,
牙齿残缺,头发灰白,唾液流淌,口面不净。
350“耳朵干缩,眼睛灰白,乳房下垂,失去美态,
全身皱纹遍布,筋脉凸显于身。
351“肢体佝偻,以杖为伴,肋骨凸出,身形瘦削;
颤颤巍巍,跌倒在地,频频喘息。
352“从那时起,我生起了悚惧,稀有奇特,身毛竖立;
可厌弃啊,这不净的色!愚痴之人却耽著其中。
353“那时,大悲者见我内心悚惧,
善逝心生欣悦,宣说此偈:
354“看看这个生病、不净、腐烂的身体吧,差摩啊!
处处渗漏流淌,愚人却以为乐。
355“应以不净修习心,令心一境、善于等持;
常持身至念,广修厌离。
356“如此者即彼,如彼者即此;”
“于内及于外,于身舍离欲贪。”
358“那些为贪所染的人随波逐流,恰如蜘蛛堕入自织的网;”
“断除这些之后,游方者们舍离欲乐,不再顾念。”
359“那时,人中调御者了知我心已净;”
“为调伏我,为我宣说《大因缘经》。”
360“听闻那最胜的经,我忆起了前生;
我安住彼处,寂静,清净了法眼。
362“礼敬您,一切见者!礼敬您,悲悯之源!
礼敬您,已度越轮回者;礼敬您,施与不死者。
363“陷入见之稠林者,为欲贪所迷惑者;
由您以正方便调御,他们喜乐于律。
364不见如是诸大仙,众生远离失依怙;
轮回大海波涛中,长受大苦无由息。
365“当那世间的皈依处、无诤者、已达无诤之边际者,
他近在眼前,我却未能看见,我忏悔此过。
366“那位大饶益者、施予最胜者,却被怀疑为无利益者;
耽著于色的我,不曾前往亲近,我宣说此过。”
367“那时,音声甘美、大悲的胜者,
说道:‘差摩,请留步!’,以甘露灌洒我。
368“那时,我以头顶礼,对他右绕;
我拜见国王之后,说了这番话。
369胜敌者啊,您这计策当真妙绝!
她一心渴见林野,牟尼便现其眼前——牟尼如涅槃现前。
370“大王,若您应允,在那位如来的教法中;
我将因牟尼之言教而厌离色身,由此出家。
‘‘Padumuttaro nāma jino, sabbadhammesu cakkhumā; Ito satasahassamhi, kappe uppajji nāyako. ‘‘Tadāhaṃ haṃsavatiyaṃ, jātā seṭṭhikule ahuṃ ; Nānāratanapajjote, mahāsukhasamappitā. ‘‘Upetvā taṃ mahāvīraṃ, assosiṃ dhammadesanaṃ; Tato jātappasādāhaṃ, upemi saraṇaṃ jinaṃ. ‘‘Mātaraṃ pitaraṃ cāhaṃ, āyācitvā vināyakaṃ; Nimantayitvā sattāhaṃ, bhojayiṃ sahasāvakaṃ. ‘‘Atikkante ca sattāhe, mahāpaññānamuttamaṃ; Bhikkhuniṃ etadaggamhi, ṭhapesi narasārathi. ‘‘Taṃ sutvā muditā hutvā, puno tassa mahesino; Kāraṃ katvāna taṃ ṭhānaṃ, paṇipacca paṇīdahiṃ. ‘‘Tato mama jino āha, ‘sijjhataṃ paṇidhī tava; Sasaṅghe me kataṃ kāraṃ, appameyyaphalaṃ tayā. ‘‘‘Satasahassito kappe, okkākakulasambhavo; Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati. ‘‘‘Tassa dhammesu dāyādā, orasā dhammanimmitā; Etadaggamanuppattā, khemā nāma bhavissati’. ‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca; Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsūpagā ahaṃ. ‘‘Tato cutā yāmamagaṃ, tatohaṃ tusitaṃ gatā; Tato ca nimmānaratiṃ, vasavattipuraṃ tato. ‘‘Yattha yatthūpapajjāmi, tassa kammassa vāhasā; Tattha tattheva rājūnaṃ, mahesittamakārayiṃ. ‘‘Tato cutā manussatte, rājūnaṃ cakkavattinaṃ; Maṇḍalīnañca rājūnaṃ, mahesittamakārayiṃ. ‘‘Sampattiṃ anubhotvāna, devesu manujesu ca; Sabbattha sukhitā hutvā, nekakappesu saṃsariṃ. ‘‘Ekanavutito kappe, vipassī lokanāyako; Uppajji cārudassano , sabbadhammavipassako. ‘‘Tamahaṃ lokanāyakaṃ, upetvā narasārathiṃ; Dhammaṃ bhaṇitaṃ sutvāna, pabbajiṃ anagāriyaṃ. ‘‘Dasavassasahassāni , tassa vīrassa sāsane; Brahmacariyaṃ caritvāna, yuttayogā bahussutā. ‘‘Paccayākārakusalā, catusaccavisāradā; Nipuṇā cittakathikā, satthusāsanakārikā. ‘‘Tato cutāhaṃ tusitaṃ, upapannā yasassinī; Abhibhomi tahiṃ aññe, brahmacārīphalenahaṃ. ‘‘Yattha yatthūpapannāhaṃ, mahābhogā mahaddhanā; Medhāvinī sīlavatī , vinītaparisāpi ca. ‘‘Bhavāmi tena kammena, yogena jinasāsane; Sabbā sampattiyo mayhaṃ, sulabhā manaso piyā. ‘‘Yopi me bhavate bhattā, yattha yattha gatāyapi; Vimāneti na maṃ koci, paṭipattibalena me. ‘‘Imamhi bhaddake kappe, brahmabandhu mahāyaso; Nāmena koṇāgamano, uppajji vadataṃ varo. ‘‘Tadā hi bārāṇasiyaṃ, susamiddhakulappajā ; Dhanañjānī sumedhā ca, ahampi ca tayo janā. ‘‘Saṅghārāmamadāsimha, dānasahāyikā pure ; Saṅghassa ca vihārampi , uddissa kārikā mayaṃ. ‘‘Tato cutā mayaṃ sabbā, tāvatiṃsūpagā ahuṃ; Yasasā aggataṃ pattā, manussesu tatheva ca. ‘‘Imasmiṃyeva kappamhi, brahmabandhu mahāyaso; Kassapo nāma gottena, uppajji vadataṃ varo. ‘‘Upaṭṭhāko mahesissa, tadā āsi narissaro; Kāsirājā kikī nāma, bārāṇasipuruttame. ‘‘Tassāsiṃ jeṭṭhikā dhītā, samaṇī iti vissutā; Dhammaṃ sutvā jinaggassa, pabbajjaṃ samarocayiṃ. ‘‘Anujāni na no tāto, agāreva tadā mayaṃ; Vīsavassasahassāni, vicarimha atanditā. ‘‘Komāribrahmacariyaṃ, rājakaññā sukhedhitā; Buddhopaṭṭhānaniratā, muditā satta dhītaro. ‘‘Samaṇī samaṇaguttā ca, bhikkhunī bhikkhudāyikā; Dhammā ceva sudhammā ca, sattamī saṅghadāyikā. ‘‘Ahaṃ uppalavaṇṇā ca, paṭācārā ca kuṇḍalā; Kisāgotamī dhammadinnā, visākhā hoti sattamī. ‘‘Kadāci so narādicco, dhammaṃ desesi abbhutaṃ; Mahānidānasuttantaṃ, sutvā taṃ pariyāpuṇiṃ. ‘‘Tehi kammehi sukatehi, cetanāpaṇidhīhi ca; Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ. ‘‘Pacchime ca bhave dāni, sākalāya puruttame; Rañño maddassa dhītāmhi, manāpā dayitā piyā. ‘‘Saha me jātamattamhi, khemaṃ tamhi pure ahu; Tato khemāti nāmaṃ me, guṇato upapajjatha. ‘‘Yadāhaṃ yobbanaṃ pattā, rūpalāvaññabhūsitā ; Tadā adāsi maṃ tāto, bimbisārassa rājino. ‘‘Tassāhaṃ suppiyā āsiṃ, rūpake lāyane ratā; Rūpānaṃ dosavādīti, na upesiṃ mahādayaṃ. ‘‘Bimbisāro tadā rājā, mamānuggahabuddhiyā; Vaṇṇayitvā veḷuvanaṃ, gāyake gāpayī mamaṃ. ‘‘Rammaṃ veḷuvanaṃ yena, na diṭṭhaṃ sugatālayaṃ; Na tena nandanaṃ diṭṭhaṃ, iti maññāmase mayaṃ. ‘‘Yena veḷuvanaṃ diṭṭhaṃ, naranandananandanaṃ; Sudiṭṭhaṃ nandanaṃ tena, amarindasunandanaṃ. ‘‘Vihāya nandanaṃ devā, otaritvā mahītalaṃ ; Rammaṃ veḷuvanaṃ disvā, na tappanti suvimhitā. ‘‘Rājapuññena nibbattaṃ, buddhapuññena bhūsitaṃ; Ko vattā tassa nissesaṃ, vanassa guṇasañcayaṃ. ‘‘Taṃ sutvā vanasamiddhaṃ, mama sotamanoharaṃ; Daṭṭhukāmā tamuyyānaṃ, rañño ārocayiṃ tadā. ‘‘Mahatā parivārena, tadā ca so mahīpati; Maṃ pesesi tamuyyānaṃ, dassanāya samussukaṃ. ‘‘Gaccha passa mahābhoge, vanaṃ nettarasāyanaṃ; Yaṃ sadā bhāti siriyā, sugatābhānurañjitaṃ. ‘‘Yadā ca piṇḍāya muni, giribbajapuruttamaṃ; Paviṭṭhohaṃ tadāyeva, vanaṃ daṭṭhumupāgamiṃ. ‘‘Tadā taṃ phullavipinaṃ, nānābhamarakūjitaṃ; Kokilāgītasahitaṃ, mayūragaṇanaccitaṃ. ‘‘Appasaddamanākiṇṇaṃ, nānācaṅkamabhūsitaṃ; Kuṭimaṇḍapasaṅkiṇṇaṃ, yogīvaravirājitaṃ. ‘‘Vicarantī amaññissaṃ, saphalaṃ nayanaṃ mama; Tatthāpi taruṇaṃ bhikkhuṃ, yuttaṃ disvā vicintayiṃ. ‘‘‘Īdise vipine ramme, ṭhitoyaṃ navayobbane; Vasantamiva kantena, rūpena ca samanvito. ‘‘‘Nisinno rukkhamūlamhi, muṇḍo saṅghāṭipāruto; Jhāyate vatayaṃ bhikkhu, hitvā visayajaṃ ratiṃ. ‘‘‘Nanu nāma gahaṭṭhena, kāmaṃ bhutvā yathāsukhaṃ; Pacchā jiṇṇena dhammoyaṃ, caritabbo subhaddako’. ‘‘Suññakanti viditvāna, gandhagehaṃ jinālayaṃ; Upetvā jinamaddakkhaṃ, udayantaṃva bhākaraṃ. ‘‘Ekakaṃ sukhamāsīnaṃ, bījamānaṃ varitthiyā; Disvānevaṃ vicintesiṃ, nāyaṃ lūkho narāsabho. ‘‘Sā kaññā kanakābhāsā, padumānanalocanā; Bimboṭṭhī kundadasanā, manonettarasāyanā. ‘‘Hemadolābhasavanā , kalikākārasutthanī ; Vedimajjhāva sussoṇī , rambhoru cārubhūsanā. ‘‘Rattaṃsakupasaṃbyānā, nīlamaṭṭhanivāsanā; Atappaneyyarūpena, hāsabhāvasamanvitā . ‘‘Disvā tamevaṃ cintesiṃ, ahoyamabhirūpinī; Na mayānena nettena, diṭṭhapubbā kudācanaṃ. ‘‘Tato jarābhibhūtā sā, vivaṇṇā vikatānanā; Bhinnadantā setasirā, salālā vadanāsuci. ‘‘Saṅkhittakaṇṇā setakkhī, lambāsubhapayodharā; Valivitatasabbaṅgī, sirāvitatadehinī. ‘‘Nataṅgā daṇḍadutiyā, upphāsulikatā kisā; Pavedhamānā patitā, nissasantī muhuṃ muhuṃ. ‘‘Tato me āsi saṃvego, abbhuto lomahaṃsano; Dhiratthu rūpaṃ asuciṃ, ramante yattha bālisā. ‘‘Tadā mahākāruṇiko, disvā saṃviggamānasaṃ; Udaggacitto sugato, imā gāthā abhāsatha. ‘‘‘Āturaṃ asuciṃ pūtiṃ, passa kheme samussayaṃ; Uggharantaṃ paggharantaṃ, bālānaṃ abhinanditaṃ. ‘‘‘Asubhāya cittaṃ bhāvehi, ekaggaṃ susamāhitaṃ; Sati kāyagatā tyatthu, nibbidā bahulā bhava. ‘‘‘Yathā idaṃ tathā etaṃ, yathā etaṃ tathā idaṃ; Ajjhattañca bahiddhā ca, kāye chandaṃ virājaya. ‘‘‘Animittañca bhāvehi, mānānusayamujjaha; Tato mānābhisamayā, upasantā carissasi. ‘‘‘Ye rāgarattānupatanti sotaṃ, sayaṃ kataṃ makkaṭakova jālaṃ; Etampi chetvāna paribbajanti, na pekkhino kāmasukhaṃ pahāya’. ‘‘Tato kallitacittaṃ maṃ, ñatvāna narasārathi; Mahānidānaṃ desesi, suttantaṃ vinayāya me. ‘‘Sutvā suttantaseṭṭhaṃ taṃ, pubbasaññamanussariṃ; Tattha ṭhitāvahaṃ santī, dhammacakkhuṃ visodhayiṃ. ‘‘Nipatitvā mahesissa, pādamūlamhi tāvade; Accayaṃ desanatthāya, idaṃ vacanamabraviṃ. ‘‘‘Namo te sabbadassāvī, namo te karuṇākara; Namo te tiṇṇasaṃsāra, namo te amataṃ dada. ‘‘‘Diṭṭhigahanapakkhandā , kāmarāgavimohitā; Tayā sammā upāyena, vinītā vinaye ratā. ‘‘‘Adassanena vibhogā , tādisānaṃ mahesinaṃ; Anubhonti mahādukkhaṃ, sattā saṃsārasāgare. ‘‘‘Yadāhaṃ lokasaraṇaṃ, araṇaṃ araṇantaguṃ ; Nāddasāmi adūraṭṭhaṃ, desayāmi tamaccayaṃ. ‘‘‘Mahāhitaṃ varadadaṃ, ahitoti visaṅkitā; Nopesiṃ rūpaniratā, desayāmi tamaccayaṃ’. ‘‘Tadā madhuranigghoso, mahākāruṇiko jino; Avoca tiṭṭha khemeti, siñcanto amatena maṃ. ‘‘Tadā paṇamya sirasā, katvā ca naṃ padakkhiṇaṃ; Gantvā disvā narapatiṃ, idaṃ vacanamabraviṃ. ‘‘‘Aho sammā upāyo te, cintitoyamarindama; Vanadassanakāmāya, diṭṭho nibbānato muni. ‘‘‘Yadi te ruccate rāja , sāsane tassa tādino; Pabbajissāmi rūpehaṃ, nibbinnā munivāṇinā’ .
第二诵品
Dutiyaṃ bhāṇavāraṃ.
371“合掌之后,大地之主说道:
“贤女,我允许你,愿你的出家得以成就。”
372“我出家之后,过了半月;
见到灯的生起与破灭,心生悚惧。
373“已厌离一切诸行,精通于缘起相;
超越四暴流,我证得阿拉汉果。
374“于诸神通及天耳界,我得自在;
于他心智,我亦得自在。
375“我了知宿住,天眼已得清净;
一切诸漏已尽,不复有后有。
376“于义、法、言辞与辩才,
我的智慧清净,已于佛陀教法中现起。
377“我于诸清净悉皆善巧,于论事具足自信;
通晓阿毗达摩的理趣,已于教法中得自在。
378其后于门楼之处,为憍萨罗(Kosala)之主、国王所问;
凡所问深细之问,我悉如实而答。
379那时,那位国王走近善逝,向佛请问;
佛陀所作的解答,正与我昔日为他们宣说的一模一样。
380“胜者对我这些功德心生欢喜,将我安立于此最上的地位;
人中至上者称我是比丘尼众中大慧第一。
382“我确实是善来……(中略)……佛陀之教已奉行。
383“四无碍解……(中略)……佛陀之教已奉行。”
‘‘Añjaliṃ paggahetvāna, tadāha sa mahīpati; ‘Anujānāmi te bhadde, pabbajjā tava sijjhatu’. ‘‘Pabbajitvā tadā cāhaṃ, addhamāse upaṭṭhite; Dīpodayañca bhedañca, disvā saṃviggamānasā. ‘‘Nibbinnā sabbasaṅkhāre, paccayākārakovidā; Caturoghe atikkamma, arahattamapāpuṇiṃ. ‘‘Iddhīsu ca vasī āsiṃ, dibbāya sotadhātuyā; Cetopariyañāṇassa, vasī cāpi bhavāmahaṃ. ‘‘Pubbenivāsaṃ jānāmi, dibbacakkhu visodhitaṃ; Sabbāsavaparikkhīṇā, natthi dāni punabbhavo. ‘‘Atthadhammaniruttīsu, paṭibhāne tatheva ca; Parisuddhaṃ mama ñāṇaṃ, uppannaṃ buddhasāsane. ‘‘Kusalāhaṃ visuddhīsu, kathāvatthuvisāradā; Abhidhammanayaññū ca, vasippattāmhi sāsane. ‘‘Tato toraṇavatthusmiṃ, raññā kosalasāminā; Pucchitā nipuṇe pañhe, byākarontī yathātathaṃ. ‘‘Tadā sa rājā sugataṃ, upasaṅkamma pucchatha; Tatheva buddho byākāsi, yathā te byākatā mayā. ‘‘Jino tasmiṃ guṇe tuṭṭho, etadagge ṭhapesi maṃ; Mahāpaññānamaggāti, bhikkhunīnaṃ naruttamo. ‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavā. ‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ. ‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
据说,差摩比丘尼如此宣说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ khemā bhikkhunī imā gāthāyo abhāsitthāti.
9. 莲华色长老尼譬喻
9. Uppalavaṇṇātherīapadānaṃ
384“比丘尼莲华色,已到达神通之彼岸;
顶礼导师双足后,说出此语。
385“我已渡越生死流转,抵达不动之境;
一切苦已由我灭尽,我向大牟尼宣告。
386“所有对胜者教法怀有净信的会众,
若我对谁有过失,愿他们在胜者面前宽恕我。
387“在轮回流转之中,若我有任何过失;
大雄,我今启白,恳请宽恕此过。
388“也请向我的教法行者示现神通;
今日,请为四众断除一切疑惑。
389“大雄啊,具慧者,持光者,您的女儿;
我作了诸多难行、极难行之业;
390“我的容色犹如优钵罗花,名为优钵罗;
大雄啊,我是您的女弟子,具眼者,我顶礼您的双足。
391罗睺罗与我,多生历百千,
同处共受生,心意常相契。
392“一处生起,一处出生;
到了最后有时,二者各处受生。
393“儿子名罗睺罗,女儿名优波罗色;
勇士啊,请看我的神通,我正为导师显现力量。
395“翻起大地,投入掌中;
犹如少壮少年,拔起那杂色的芦草;
396“以轮围山般的手掌,覆于头顶;
一再降下,种种色泽的雨滴。
397“以大地为臼,以砂石为谷物;
以须弥山作杵,如少女般舂捣。
398“我是最胜佛陀之女,名为莲花色;
于诸神通已得自在,依教奉行你的教诫。
399“作种种神变之后,示现于世间导师面前;
告知名与姓后,我礼敬具眼者双足。
400“我于诸神通得自在,于天耳界得自在;
于他心智得自在,大牟尼。
401“我了知宿住,天眼已得清净;
诸漏灭尽无余,不再有后有。
402于义、于法、于词、于辩才,亦复如是;
我智无垢清净,本然是大仙之自性。
403“过去诸胜者的集会,已为你显现;
大牟尼,为利益于你,我曾广积善业。
404“牟尼,请忆念我所成就的善业,
大雄,我为你积聚了这福德。”
405“避开不当之处,遮止不正之行;
大雄,为了您,我舍弃了最殊胜的生命。
406“我曾千亿次布施我的生命;
大牟尼,为了您,我已全然舍离。
407“那时她们全都大为惊异,以头触地,合掌恭敬;
她们向那位具足无比神通威力的夫人问道:“这是如何发生的?”
408“于十万劫前,那时我为龙女,
名为维玛喇,为诸女共许的善者。
409“大龙王摩诃罗伽,于胜者教法具足净信;
邀请大威德莲华上佛与诸弟子。
410“珍宝所成的殿堂,珍宝所成的卧榻;
珍宝遍布的沙地,珍宝所成的受用物。
411“他准备了道路,以宝幢庄严;
他亲自前去迎接正自觉者,并奏着乐器。
412“世间导师为四众所围绕,
在摩诃罗伽的住处,坐于最胜之座。
413龙王奉饮浆、嚼食与珍馐妙膳,
复献殊胜妙供,敬呈大名称者。
414正觉者受食已,如理涤其钵,
为大神力龙女,而作随喜祝。
415龙女见彼一切知者,大名如花盛放;
于导师心生清净,意念善加系缚。
416水生最上大雄尊,知我心已;
于彼刹那,以神通力示现比丘尼。
417“那位无畏的比丘尼,示现了种种神变;
她欢喜踊跃,心怀法喜,便对导师说出此语。
418‘我昔亲见此神变,苏玛那与余者亦皆如是;
勇者啊,她何能于神变中如此通达善巧?’
419“她从口而生,是我的亲女儿,具大神变;
她遵行我的教诫,于神变极为娴熟。
420“听闻佛陀的法语,我于那时发了如是愿——
我亦如是,于神变中善巧娴熟。
421“我心喜悦,善意具足,以最上心发愿:
于未来世,导师啊,我当如是。
422“在宝石所成的卧榻上,在光明辉耀的楼阁中,
以饮食令世间导师与僧团满足之后,
423“龙象中最殊胜的花,名为阿鲁那的睡莲;
愿我的容色如此庄严,我供养了世间导师。
424“以此善作之业,以及思与誓愿,
舍弃人身之后,我往生三十三天。
425“从该处命终,我生于人间,供养自生者;
以莲花覆盖团食,我作了供养。
426“距今九十一劫前,有导师名为维巴西;
具妙相者已生起,于一切法中具眼。
427“那时,我成为长者女,在波罗奈最胜城;
邀请了正自觉者、世间导师,及比丘僧团。
428“广行大布施后,以莲花供养导师;
以心礼敬后,我希求色身的庄严光辉。
429“在此贤劫中,有位婆罗门族的大声誉者,
姓迦叶的最胜说法者,出现于世。
430“那时,大仙人的侍者,乃为人主;
迦西王基基,住于最胜的波罗奈。
431“我是他的二女儿,名为沙玛纳古达;
听闻胜者之法后,我欣然出家。
432“父亲不曾允许,我们当时便住在家中;
二万年中,我们游行不懈。
433“行童女梵行,我们是在安乐中长养的王女们;
七位女儿乐于奉侍佛陀,满心欢喜。
434“沙马尼与沙玛纳古达,比丘尼与比丘达伊咖;
昙马、苏丹玛,第七位是桑喀达伊咖。
435“我、有智慧的差摩,巴塔佳拉和衮荼喇;
吉萨·果达弥、法乐,毗舍佉是第七位。
436“以那些善作之业,及以思与愿;
舍弃人身之后,我往生三十三天。
437“从那里死后,我转生人间,出生于大族;
我以金色、光洁的上等衣物供养了阿拉汉。
438“从彼处死后,我生于阿利吒城,投生婆罗门族中;
我是提利提瓦恰之女,名为伍玛丹提(Ummādantī),端严悦意。
439彼处命终生乡野,托身某族门第寒;
尔时我守护田中稻。
441“我发愿,他们亦发愿;在供养自生者蜂蜜之后——”
“自彼处命终,我于林间,生于莲花胎中。”
442“我成为迦西王的王后,备受恭敬、供养;”
“我生育王子,为数整整五百。”
443“当他们青春正盛,在水中嬉戏时;”
见到落下的莲花,他们便成为独觉佛。
444“我与那些勇健的诸子相别离,心中忧愁;”
“我命终之后,生于仙吉利山侧的村落中。”
445觉者啊,多闻具慧者!
我持粥为儿女与夫婿而行,正向八位独觉佛所。
446“当他们正前往村落乞食时,我看见他们,便忆起了儿子们;
乳汁之流顿时涌出——那是我对儿子们的爱在涌动。
447“那时,我满怀净信,亲手将粥奉上;
命终之后,我即往生三十三天的欢喜园。
448“历经乐与苦,流转于诸有之中;
大雄者,为汝之故,生命亦已舍离。
449“如是诸苦种种,成就亦复种种;
最后有来临时,出生于舍卫城(Sāvatthī)中。
450“生于大富长者家,安乐而具足,
种种珍宝光辉闪耀,一切欲乐悉皆圆满。
451“受人恭敬、受人供养,亦受尊重、受人礼敬,
我具足美貌与祥瑞,于诸家族中极受崇敬。
452“我曾因容貌、财富与祥瑞,极度为人所渴求;
数百位长者之子,也都渴求于我。
453“我舍弃家宅,出家而为无家者;
未满半月,我便证得四圣谛;
454“以神通变化,我化现四方车;
我将礼敬佛陀之足,礼敬那位如是的世间怙主。
455‘你走近那繁花满冠的沙罗树,独自伫立在树根之旁;
身旁再无第二人与你相伴,姑娘啊,你难道不怕那些恶徒?’
456纵有千百万恶徒齐聚,我毫发不动,亦不战栗;
魔啊,你孤身一人,又能奈我何?
457“我于此消失,或进入你的腹中;
即便我立于你的眉间,你也看不见我。
458“我心得自在,神足已善修习;
我已解脱一切结缚,贤友,我不怖畏你。
459诸欲犹如矛戟锋,是诸蕴之屠肉砧;
汝所称扬之欲乐,于我今已不复乐。
460“一切处的喜已被摧破,黑暗之蕴已粉碎;
魔罗,你当如此了知:你已被击垮,终结者。
461“胜者于这些功德生起欢喜,将我安立于最上之位;
于诸会众中,导师称我为‘神通第一’。
462“我亲近了导师,佛陀的教法已作办;
沉重的负担已卸下,导向再生的牵引已根除。
463“正是为此,我从在家而出家,过起无家的生活。
我所求之目的已达成:一切结缚灭尽。
464“衣、食、资具及坐卧处,
刹那间,便自四方呈献数千份。
465“我的烦恼已烧尽……(中略)……我安住于无漏。
466“我确实是善来……(中略)……佛陀之教已奉行。
467“四无碍解……(中略)……佛陀之教已奉行。”
‘‘Bhikkhunī uppalavaṇṇā, iddhiyā pāramiṃ gatā; Vanditvā satthuno pāde, idaṃ vacanamabravi. ‘‘‘Nitthiṇṇā jātisaṃsāraṃ , pattāhaṃ acalaṃ padaṃ; Sabbadukkhaṃ mayā khīṇaṃ, ārocemi mahāmuni. ‘‘‘Yāvatā parisā atthi, pasannā jinasāsane; Yassā ca meparādhotthi, khamantu jinasammukhā. ‘‘‘Saṃsāre saṃsarantiyā , khalitaṃ me sace bhave; Ārocemi mahāvīra, aparādhaṃ khamassu taṃ . ‘‘‘Iddhiñcāpi nidassehi, mama sāsanakārike; Catasso parisā ajja, kaṅkhaṃ chindāhi yāvatā. ‘‘‘Dhītā tuyhaṃ mahāvīra, paññavanta jutindhara; Bahuñca dukkaraṃ kammaṃ, kataṃ me atidukkaraṃ. ‘‘‘Uppalasseva me vaṇṇo, nāmenuppalanāmikā; Sāvikā te mahāvīra, pāde vandāmi cakkhuma. ‘‘‘Rāhulo ca ahañceva, nekajātisate bahū; Ekasmiṃ sambhave jātā, samānachandamānasā. ‘‘‘Nibbatti ekato hoti, jātiyāpi ca ekato ; Pacchime bhave sampatte, ubhopi nānāsambhavā. ‘‘‘Putto ca rāhulo nāma, dhītā uppalasavhayā; Passa vīra mamaṃ iddhiṃ, balaṃ dassemi satthuno. ‘‘‘Mahāsamudde caturo, pakkhipi hatthapātiyaṃ; Telaṃ hatthagatañceva, khiḍḍo komārako yathā. ‘‘‘Ubbattayitvā pathaviṃ, pakkhipi hatthapātiyaṃ; Cittaṃ muñjaṃ yathā nāma, luñci komārako yuvā. ‘‘‘Cakkavāḷasamaṃ pāṇiṃ, chādayitvāna matthake; Vassāpetvāna phusitaṃ, nānāvaṇṇaṃ punappunaṃ. ‘‘‘Bhūmiṃ udukkhalaṃ katvā, dhaññaṃ katvāna sakkharaṃ; Sineruṃ musalaṃ katvā, maddi komārikā yathā. ‘‘‘Dhītāhaṃ buddhaseṭṭhassa, nāmenuppalasavhayā; Abhiññāsu vasībhūtā, tava sāsanakārikā. ‘‘‘Nānāvikubbanaṃ katvā, dassetvā lokanāyakaṃ; Nāmagottañca sāvetvā , pāde vandāmi cakkhuma. ‘‘‘Iddhīsu ca vasī homi, dibbāya sotadhātuyā; Cetopariyañāṇassa, vasī homi mahāmune. ‘‘‘Pubbenivāsaṃ jānāmi, dibbacakkhu visodhitaṃ; Sabbāsavaparikkhīṇā, natthi dāni punabbhavo. ‘‘‘Atthadhammaniruttīsu, paṭibhāne tatheva ca; Ñāṇaṃ me vimalaṃ suddhaṃ, sabhāvena mahesino. ‘‘‘Purimānaṃ jinaggānaṃ, saṅgamaṃ te nidassitaṃ ; Adhikāraṃ bahuṃ mayhaṃ, tuyhatthāya mahāmuni. ‘‘‘Yaṃ mayā pūritaṃ kammaṃ, kusalaṃ sara me muni; Tavatthāya mahāvīra, puññaṃ upacitaṃ mayā. ‘‘‘Abhabbaṭṭhāne vajjetvā, vārayantī anācaraṃ; Tavatthāya mahāvīra, cattaṃ me jīvituttamaṃ. ‘‘‘Dasakoṭisahassāni , adāsiṃ mama jīvitaṃ; Pariccattā ca me homi, tavatthāya mahāmuni. ‘‘‘Tadātivimhitā sabbā, sirasāva katañjalī; Avocayye kathaṃ āsi, atuliddhiparakkamā’. ‘‘Satasahassito kappe, nāgakaññā ahaṃ tadā; Vimalā nāma nāmena, kaññānaṃ sādhusammatā. ‘‘Mahorago mahānāgo, pasanno jinasāsane; Padumuttaraṃ mahātejaṃ, nimantesi sasāvakaṃ. ‘‘Ratanamayaṃ maṇḍapaṃ, pallaṅkaṃ ratanāmayaṃ; Ratanaṃ vālukākiṇṇaṃ, upabhogaṃ ratanāmayaṃ. ‘‘Maggañca paṭiyādesi, ratanaddhajabhūsitaṃ; Paccuggantvāna sambuddhaṃ, vajjanto tūriyehi so. ‘‘Parisāhi ca catūhi , parivuto lokanāyako; Mahoragassa bhavane, nisīdi paramāsane. ‘‘Annaṃ pānaṃ khādanīyaṃ, bhojanañca mahārahaṃ; Varaṃ varañca pādāsi, nāgarājā mahāyasaṃ. ‘‘Bhuñjitvāna sambuddho, pattaṃ dhovitvā yoniso; Anumodanīyaṃkāsi, nāgakaññā mahiddhikā. ‘‘Sabbaññuṃ phullitaṃ disvā, nāgakaññā mahāyasaṃ; Pasannaṃ satthuno cittaṃ, sunibandhañca mānasaṃ. ‘‘Mamañca cittamaññāya, jalajuttamanāmako; Tasmiṃ khaṇe mahāvīro, bhikkhuniṃ dassayiddhiyā. ‘‘Iddhī anekā dassesi, bhikkhunī sā visāradā; Pamoditā vedajātā, satthāraṃ idamabravi . ‘‘‘Addasāhaṃ imaṃ iddhiṃ, sumanaṃ itarāyapi; Kathaṃ ahosi sā vīra, iddhiyā suvisāradā’. ‘‘‘Orasā mukhato jātā, dhītā mama mahiddhikā; Mamānusāsanikarā, iddhiyā suvisāradā’. ‘‘Buddhassa vacanaṃ sutvā, evaṃ patthesahaṃ tadā ; Ahampi tādisā homi, iddhiyā suvisāradā. ‘‘Pamoditāhaṃ sumanā, patthe uttamamānasā ; Anāgatamhi addhāne, īdisā homi nāyaka. ‘‘Maṇimayamhi pallaṅke, maṇḍapamhi pabhassare; Annapānena tappetvā, sasaṅghaṃ lokanāyakaṃ. ‘‘Nāgānaṃ pavaraṃ pupphaṃ, aruṇaṃ nāma uppalaṃ; Vaṇṇaṃ me īdisaṃ hotu, pūjesiṃ lokanāyakaṃ. ‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca; Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ. ‘‘Tato cutāhaṃ manuje, upapannā sayambhuno; Uppalehi paṭicchannaṃ, piṇḍapātamadāsahaṃ. ‘‘Ekanavutito kappe, vipassī nāma nāyako; Uppajji cārudassano, sabbadhammesu cakkhumā. ‘‘Seṭṭhidhītā tadā hutvā, bārāṇasipuruttame; Nimantetvāna sambuddhaṃ, sasaṅghaṃ lokanāyakaṃ. ‘‘Mahādānaṃ daditvāna, uppalehi vināyakaṃ; Pūjayitvā cetasāva , vaṇṇasobhaṃ apatthayiṃ. ‘‘Imamhi bhaddake kappe, brahmabandhu mahāyaso; Kassapo nāma gottena, uppajji vadataṃ varo. ‘‘Upaṭṭhāko mahesissa, tadā āsi narissaro; Kāsirājā kikī nāma, bārāṇasipuruttame. ‘‘Tassāsiṃ dutiyā dhītā, samaṇaguttasavhayā; Dhammaṃ sutvā jinaggassa, pabbajjaṃ samarocayiṃ. ‘‘Anujāni na no tāto, agāreva tadā mayaṃ; Vīsavassasahassāni, vicarimha atanditā. ‘‘Komāribrahmacariyaṃ, rājakaññā sukhedhitā; Buddhopaṭṭhānaniratā, muditā sattadhītaro. ‘‘Samaṇī samaṇaguttā ca, bhikkhunī bhikkhudāyikā ; Dhammā ceva sudhammā ca, sattamī saṅghadāyikā . ‘‘Ahaṃ khemā ca sappaññā, paṭācārā ca kuṇḍalā; Kisāgotamī dhammadinnā, visākhā hoti sattamī. ‘‘Tehi kammehi sukatehi, cetanāpaṇidhīhi ca; Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ. ‘‘Tato cutā manussesu, upapannā mahākule; Pītaṃ maṭṭhaṃ varaṃ dussaṃ, adaṃ arahato ahaṃ. ‘‘Tato cutāriṭṭhapure, jātā vippakule ahaṃ; Dhītā tiriṭivacchassa, ummādantī manoharā. ‘‘Tato cutā janapade, kule aññatare ahaṃ; Pasūtā nātiphītamhi, sāliṃ gopemahaṃ tadā. ‘‘Disvā paccekasambuddhaṃ, pañcalājāsatānihaṃ; Datvā padumacchannāni, pañca puttasatānihaṃ. ‘‘Patthayiṃ tepi patthesuṃ, madhuṃ datvā sayambhuno; Tato cutā araññehaṃ, ajāyiṃ padumodare. ‘‘Kāsirañño mahesīhaṃ, hutvā sakkatapūjitā; Ajaniṃ rājaputtānaṃ, anūnaṃ satapañcakaṃ. ‘‘Yadā te yobbanappattā, kīḷantā jalakīḷitaṃ; Disvā opattapadumaṃ, āsuṃ paccekanāyakā. ‘‘Sāhaṃ tehi vinābhūtā, sutavīrehi sokinī ; Cutā isigilipasse, gāmakamhi ajāyihaṃ. ‘‘Yadā buddhā sutamatī, sutānaṃ bhattunopi ca ; Yāguṃ ādāya gacchantī, aṭṭha paccekanāyake. ‘‘Bhikkhāya gāmaṃ gacchante, disvā putte anussariṃ; Khīradhārā viniggacchi, tadā me puttapemasā. ‘‘Tato tesaṃ adaṃ yāguṃ, pasannā sehi pāṇibhi; Tato cutāhaṃ tidasaṃ, nandanaṃ upapajjahaṃ. ‘‘Anubhotvā sukhaṃ dukkhaṃ, saṃsaritvā bhavābhave; Tavatthāya mahāvīra, pariccattañca jīvitaṃ. ‘‘Evaṃ bahuvidhaṃ dukkhaṃ, sampattī ca bahubbidhā; Pacchime bhave sampatte, jātā sāvatthiyaṃ pure. ‘‘Mahādhanaseṭṭhikule, sukhite sajjite tathā; Nānāratanapajjote, sabbakāmasamiddhine. ‘‘Sakkatā pūjitā ceva, mānitāpacitā tathā; Rūpasīrimanuppattā , kulesu atisakkatā . ‘‘Atīva patthitā cāsiṃ, rūpabhogasirīhi ca; Patthitā seṭṭhiputtehi, anekehi satehipi. ‘‘Agāraṃ pajahitvāna, pabbajiṃ anagāriyaṃ; Aḍḍhamāse asampatte, catusaccamapāpuṇiṃ. ‘‘Iddhiyā abhinimmitvā, caturassaṃ rathaṃ ahaṃ; Buddhassa pāde vandissaṃ, lokanāthassa tādino. ‘‘‘Supupphitaggaṃ upagamma pādapaṃ , ekā tuvaṃ tiṭṭhasi sālamūle; Na cāpi te dutiyo atthi koci , bāle na tvaṃ bhāyasi dhuttakānaṃ’. ‘‘‘Sataṃ sahassānipi dhuttakānaṃ , samāgatā edisakā bhaveyyuṃ; Lomaṃ na iñje na sampavedhe, kiṃ me tuvaṃ māra karissaseko . ‘‘‘Esā antaradhāyāmi, kucchiṃ vā pavisāmi te; Bhamukantarikāyampi, tiṭṭhantiṃ maṃ na dakkhasi. ‘‘‘Cittasmiṃ vasībhūtāmhi, iddhipādā subhāvitā; Sabbabandhanamuttāmhi, na taṃ bhāyāmi āvuso. ‘‘‘Sattisūlūpamā kāmā, khandhāsaṃ adhikuṭṭanā; Yaṃ tvaṃ kāmaratiṃ brūsi, aratī dāni sā mama. ‘‘‘Sabbattha vihatā nandī, tamokhandho padālito; Evaṃ jānāhi pāpima, nihato tvamasi antaka’. ‘‘Jino tamhi guṇe tuṭṭho, etadagge ṭhapesi maṃ; Aggā iddhimatīnanti, parisāsu vināyako. ‘‘Pariciṇṇo mayā satthā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ; Ohito garuko bhāro, bhavanetti samūhatā. ‘‘Yassatthāya pabbajitā, agārasmānagāriyaṃ; So me attho anuppatto, sabbasaṃyojanakkhayo. ‘‘Cīvaraṃ piṇḍapātañca, paccayaṃ sayanāsanaṃ; Khaṇena upanāmenti, sahassāni samantato. ‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavā; ‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ. ‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
如是,莲华色比丘尼宣说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ uppalavaṇṇā bhikkhunī imā gāthāyo abhāsitthāti.
10. 巴塔佳拉长老尼譬喻
10. Paṭācārātherīapadānaṃ
468“名为莲华上佛的胜者,已抵达一切法彼岸者;
距今十万劫前,这位导师出现于世。
469“那时,我生于天鹅城,出生于长者家族;
种种珍宝光辉辉耀,具足广大安乐。
470“我亲近那位大雄,听闻了正法的开示;
从那时起,我生起净信,便前往亲近胜者,皈依于他。
471“于是,导师赞叹持律者中的最上者;
那位具惭愧、安住如如的比丘尼,善巧通达应作与不应作。
472“那时我心怀喜悦,渴望那个地位;
邀请十力具足者、世间导师,及其僧团;
473“以食供养七日,施与三衣;
我以头面顶礼双足之后,说了这样的话语。
474“勇者啊!您所称叹的,从今而后的第八位牟尼;
导师啊!若能成就,我必将成为那样的人。”
475“那时,导师对我说:‘贤女,莫要畏惧,且安心吧!
未来之世,你将得偿此愿。
476“十万劫之后,将有生于甘蔗族者,
他以乔达摩为姓,将成为世间的导师。
477“他法中的继承者,如亲子,为法所化生;
名为巴塔佳拉者,将成为导师的女弟子。
478“那时我心怀随喜,尽形寿侍奉那位胜者;
以慈心侍奉世间导师与僧团。
479“以此善作之业,以及思与誓愿,
舍弃人身之后,我往生三十三天。
480此贤劫中,梵裔大名,迦叶为姓,
迦叶为说法中尊,彼佛出世。
481“他那时是大仙人的侍者,也是人间之王;
名为基基的迦西王,住在波罗奈最胜之城。
482“我是他的第三个女儿,以比丘尼而著称;
听闻胜者之法后,我欣然出家。
483父亲未许,我等那时仍安居家舍;
二万年中,安居其中,勤行不懈。
484“我们修童女梵行,是安乐养育的王女;
乐于侍奉佛陀,七女皆大欢喜;
485“沙马尼、沙玛纳古达,比丘尼、比丘达伊咖。
昙摩、苏丹玛,第七位是僧伽达伊迦。
486“我与莲华色、差摩及跋陀比丘尼;
吉萨·果达弥、法乐与毗舍佉为第七。
487“以那些善作之业,及以思与愿;
舍弃人身之后,我往生三十三天。
488“今于最后有,我生于长者之家;
在舍卫城中,富裕、繁荣,坐拥广大财富。
489“当我步入青年时期,心为寻思所主宰,
我见到一名私通的男子,便与他一同前往。
490“我已有子,腹中又怀一胎;
那时我决意,要往父母那里去。
491“当时丈夫正在外,我未曾告知他;
我独自离家,前往殊胜的舍卫城。
492“随后,我的丈夫到来,在路上遇见了我;
那时,我的业风生起,极其猛烈。”
493“我临产之时,大云涌起,
那时,我家主人为取柴薪而去,在那里被蛇杀死。
494那时分娩苦相摧,无依无靠孤且贫;
归向娘家途中见,小河涨水已满盈。
495“我带着幼子渡河,独自到达对岸;
让幼子躺下安顿,我便去渡另一子。
496“归途中,鹰叼走了啼哭的幼子;
另一个被水流带走,我充满忧伤。
497“前往舍卫城后,听闻亲族皆死;
那时,我被忧苦所迫,深陷大忧,这样说道:
498“两个儿子都已死去,我的丈夫也死在路上;
母亲、父亲和兄弟,都燃化在同一座火葬堆上了。
499“那时,我消瘦苍白,孤苦无依,心意消沉;
我四处游荡,从此处到彼处,得见人中御者。
500“于是导师对我说:‘莫为儿子悲伤,且自宽心;’
你应当寻求自身,何必徒然自寻烦恼?
501“子嗣不能作为庇护,亲戚不能,眷属也不能;
当人被死神所迫时,在亲族中实无庇护。”
502“听闻牟尼之语后,我便证得初果;
出家不久,我就证得了阿拉汉果。
503“我于诸神通自在,于天耳界亦得自在;
我能了知他心,是奉行导师教法者。
504“我了知宿住,天眼已得清净;
灭尽一切诸漏之后,我清净明澈,极无垢染。
505我于一切见者尊前,尽受一切律藏,
穷尽其详,并如实而宣说。
506“胜者对此功德心生欢喜,将我安立于最上首;
在持律者中最为第一,唯有巴塔佳拉一人。
507“我已承事导师,已圆成佛陀的教示;
已卸下重担,已断除有之渴爱。
508“正是为此,我从在家而出家,过起无家的生活。
彼目的我已达成,一切结缚已灭尽。
509“我诸烦恼已烧尽……(中略)……我安住于无漏。
510“我确实是善来……(中略)……佛陀之教已奉行。
511“四无碍解……(中略)……佛陀之教已奉行。”
‘‘Padumuttaro nāma jino, sabbadhammāna pāragū; Ito satasahassamhi, kappe uppajji nāyako. ‘‘Tadāhaṃ haṃsavatiyaṃ, jātā seṭṭhikule ahuṃ; Nānāratanapajjote, mahāsukhasamappitā. ‘‘Upetvā taṃ mahāvīraṃ, assosiṃ dhammadesanaṃ; Tato jātapasādāhaṃ, upesiṃ saraṇaṃ jinaṃ. ‘‘Tato vinayadhārīnaṃ, aggaṃ vaṇṇesi nāyako; Bhikkhuniṃ lajjiniṃ tādiṃ, kappākappavisāradaṃ. ‘‘Tadā muditacittāhaṃ, taṃ ṭhānamabhikaṅkhinī; Nimantetvā dasabalaṃ, sasaṅghaṃ lokanāyakaṃ. ‘‘Bhojayitvāna sattāhaṃ, daditvāva ticīvaraṃ ; Nipacca sirasā pāde, idaṃ vacanamabraviṃ. ‘‘‘Yā tayā vaṇṇitā vīra, ito aṭṭhamake muni; Tādisāhaṃ bhavissāmi, yadi sijjhati nāyaka’. ‘‘Tadā avoca maṃ satthā, ‘bhadde mā bhāyi assasa; Anāgatamhi addhāne, lacchase taṃ manorathaṃ. ‘‘‘Satasahassito kappe, okkākakulasambhavo; Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati. ‘‘‘Tassa dhammesu dāyādā, orasā dhammanimmitā; Paṭācārāti nāmena, hessati satthu sāvikā’. ‘‘Tadāhaṃ muditā hutvā, yāvajīvaṃ tadā jinaṃ; Mettacittā paricariṃ, sasaṅghaṃ lokanāyakaṃ. ‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca; Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ. ‘‘Imamhi bhaddake kappe, brahmabandhu mahāyaso; Kassapo nāma gottena, uppajji vadataṃ varo. ‘‘Upaṭṭhāko mahesissa, tadā āsi narissaro; Kāsirājā kikī nāma, bārāṇasipuruttame. ‘‘Tassāsiṃ tatiyā dhītā, bhikkhunī iti vissutā; Dhammaṃ sutvā jinaggassa, pabbajjaṃ samarocayiṃ. ‘‘Anujāni na no tāto, agāreva tadā mayaṃ; Vīsavassasahassāni, vicarimha atanditā. ‘‘Komāribrahmacariyaṃ, rājakaññā sukhedhitā; Buddhopaṭṭhānaniratā, muditā sattadhītaro. ‘‘Samaṇī samaṇaguttā ca, bhikkhunī bhikkhudāyikā; Dhammā ceva sudhammā ca, sattamī saṅghadāyikā. ‘‘Ahaṃ uppalavaṇṇā ca, khemā bhaddā ca bhikkhunī; Kisāgotamī dhammadinnā, visākhā hoti sattamī. ‘‘Tehi kammehi sukatehi, cetanāpaṇidhīhi ca; Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ. ‘‘Pacchime ca bhave dāni, jātā seṭṭhikule ahaṃ; Sāvatthiyaṃ puravare, iddhe phīte mahaddhane. ‘‘Yadā ca yobbanūpetā, vitakkavasagā ahaṃ; Naraṃ jārapatiṃ disvā, tena saddhiṃ agacchahaṃ. ‘‘Ekaputtapasūtāhaṃ , dutiyo kucchiyā mamaṃ; Tadāhaṃ mātāpitaro, okkhāmīti sunicchitā. ‘‘Nārocesiṃ patiṃ mayhaṃ, tadā tamhi pavāsite; Ekikā niggatā gehā, gantuṃ sāvatthimuttamaṃ. ‘‘Tato me sāmi āgantvā, sambhāvesi pathe mamaṃ; Tadā me kammajā vātā, uppannā atidāruṇā. ‘‘Uṭṭhito ca mahāmegho, pasūtisamaye mama; Dabbatthāya tadā gantvā, sāmi sappena mārito. ‘‘Tadā vijātadukkhena, anāthā kapaṇā ahaṃ; Kunnadiṃ pūritaṃ disvā, gacchantī sakulālayaṃ. ‘‘Bālaṃ ādāya atariṃ, pārakūle ca ekakaṃ; Sāyetvā bālakaṃ puttaṃ, itaraṃ taraṇāyahaṃ. ‘‘Nivattā ukkuso hāsi, taruṇaṃ vilapantakaṃ; Itarañca vahī soto, sāhaṃ sokasamappitā. ‘‘Sāvatthinagaraṃ gantvā, assosiṃ sajane mate; Tadā avocaṃ sokaṭṭā, mahāsokasamappitā. ‘‘Ubho puttā kālaṅkatā, panthe mayhaṃ patī mato; Mātā pitā ca bhātā ca, ekacitamhi ḍayhare. ‘‘Tadā kisā ca paṇḍu ca, anāthā dīnamānasā; Ito tato bhamantīhaṃ , addasaṃ narasārathiṃ. ‘‘Tato avoca maṃ satthā, ‘putte mā soci assasa; Attānaṃ te gavesassu, kiṃ niratthaṃ vihaññasi. ‘‘‘Na santi puttā tāṇāya, na ñātī napi bandhavā; Antakenādhipannassa, natthi ñātīsu tāṇatā’. ‘‘Taṃ sutvā munino vākyaṃ, paṭhamaṃ phalamajjhagaṃ; Pabbajitvāna naciraṃ, arahattamapāpuṇiṃ. ‘‘Iddhīsu ca vasī homi, dibbāya sotadhātuyā; Paracittāni jānāmi, satthusāsanakārikā. ‘‘Pubbenivāsaṃ jānāmi, dibbacakkhu visodhitaṃ; Khepetvā āsave sabbe, visuddhāsiṃ sunimmalā. ‘‘Tatohaṃ vinayaṃ sabbaṃ, santike sabbadassino; Uggahiṃ sabbavitthāraṃ, byāhariñca yathātathaṃ. ‘‘Jino tasmiṃ guṇe tuṭṭho, etadagge ṭhapesi maṃ; Aggā vinayadhārīnaṃ, paṭācārāva ekikā. ‘‘Pariciṇṇo mayā satthā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ; Ohito garuko bhāro, bhavanetti samūhatā. ‘‘Yassatthāya pabbajitā, agārasmānagāriyaṃ; So me attho anuppatto, sabbasaṃyojanakkhayo. ‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavā. ‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ. ‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
据说,巴塔佳拉比丘尼这样宣说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ paṭācārā bhikkhunī imā gāthāyo abhāsitthāti.
一伍波萨他者,及萨拉拉与摩达咖;
一坐者、五灯,那喇马利与果达弥。
差摩、莲华色,及巴塔佳拉比丘尼;
偈颂五百,复增其九,共五百有九。
Ekūposathikā ceva, saḷalā cātha modakā; Ekāsanā pañcadīpā, naḷamālī ca gotamī. Khemā uppalavaṇṇā ca, paṭācārā ca bhikkhunī; Gāthā satāni pañceva, nava cāpi taduttari.