9. 伞鞋品
9. Chattupāhanavaggo
比丘尼分别解释 · 44 段
1. 第一学处的义理阐释
1. Paṭhamasikkhāpada-atthayojanā
11811181. 在伞品第一中,“泥等”指的是烂泥之类。“等”这个字还包括了水等。“树丛等”指的是矮小树木之类。“等”这个字还包括了其他不能撑伞的狭窄地方。第一。
1181. Chattavaggassa paṭhame kaddamādīnīti cikkhallādīni. Ādisaddena udakādīni saṅgaṇhāti. Gacchādīnīti khuddapādapādīni. Ādisaddena aññānipi chattaṃ dhāretuṃ asakkuṇeyyāni sambādhaṭṭhānāni saṅgaṇhātīti. Paṭhamaṃ.
2. 第二学处
2. Dutiyasikkhāpadaṃ
1184在第二则中,“以乘具”的意思是:人们靠它快乐地到达想去的地方,所以叫它乘具。第二。
1184. Dutiye yānenāti yanti icchitaṭṭhānaṃ sukhena gacchanti anenāti yānanti. Dutiyaṃ.
3. 第三学处
3. Tatiyasikkhāpadaṃ
1191在第三段里,为了说明“他们散布了”这个动词的施事者,因施事者与动词不可分离,所以提及“宝珠”。“宝珠”就是宝石。第三。
1191. Tatiye ‘‘vippakiriyiṃsū’’ti kiriyāpadassa kattunā avinābhāvato kattāraṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘maṇayo’’ti. Maṇayoti ca ratanānīti. Tatiyaṃ.
4. 第四学处
4. Catutthasikkhāpadaṃ
1194第四项中,“头上等”的“等”字,把“颈上”等也包括进去了。“任何”是指装饰。第四。
1194. Catutthe sīsūpagādīsūti ādisaddena gīvūpagādayo saṅgaṇhāti. Yaṃ yanti alaṅkāranti. Catutthaṃ.
5. 第五学处
5. Pañcamasikkhāpadaṃ
11991199. 第五项中,“以香”的“香”是指能暗示、显示自身事物的东西,所以称为香。“以颜料”则是指涂料。因为它能美化、显现肤色,所以称为颜料。“ca”这个字表示的是集合并列的复合语句。第五。
1199. Pañcame gandhena cāti gandheti attano vatthuṃ sūceti pakāsetīti gandho. Vaṇṇakena cāti vilepanena ca. Tañhi vaṇṇayati chavisobhaṃ pakāsetīti vaṇṇakanti vuccati. Casaddena samāhāradvandavākyaṃ dīpetīti. Pañcamaṃ.
6. 第六学处
6. Chaṭṭhasikkhāpadaṃ
1202第六,在第六中,没有不明显的说法。第六。
1202. Chaṭṭhe anuttānavacanaṃ natthīti. Chaṭṭhaṃ.
7. 第七学处
7. Sattamasikkhāpadaṃ
12081208. 第七条的“揉按”,是指揉按并压住。“按摩”也是指反复地按。第七条。
1208. Sattame ummaddaneti uppīḷitvā maddane. Saṃbāhanepīti punappunaṃ bāhanepīti. Sattamaṃ.
8-10. 第八等学处
8-10. Aṭṭhamādisikkhāpadaṃ
1210第八、第九、第十这三项里,没有隐晦不明的说法。第八、第九、第十。
1210. Aṭṭhamādīsu tīsu anuttānavacanaṃ natthīti. Aṭṭhamanavamadasamāni.
11. 第十一学处
11. Ekādasamasikkhāpadaṃ
1214第十一:所谓“正对面”,就是正对着面前。因为“面的对面”应当解释为“对面”的意思,这里是处格词尾“aṃ”。由此说明,在“在前”这个词里,后缀“to”表示处格的意义。所谓“近处”,是指十二手肘的近处。第十一。
1214. Ekādasame abhimukhamevāti abhimukhe eva. Mukhassa hi abhi abhimukhanti vacanattho kātabbo, sattamiyā aṃkāro. Iminā puratoti ettha topaccayo bhummatthe hotīti dasseti. Upacāranti dvādasahatthūpacāranti. Ekādasamaṃ.
12. 第十二学处
12. Dvādasamasikkhāpadaṃ
12191219. 第十二条中,为了说明“anokāsakata”一词的不当复合词性质,以及它是后词为修饰语的外复合词性质,所以说了“akataokāsa”。由谁未作出许可,这就是“anokāsakato”,即比丘,那个。通过“aniyametvā”这个词,显示了“anodissā”这个词带有tvā后缀结尾的性质。第十二条。
1219. Dvādasame ‘‘anokāsakata’’ntipadassa ayuttasamāsabhāvañca visesanaparapadabāhirasamāsabhāvañca dassetuṃ vuttaṃ ‘‘akataokāsa’’nti. Okāso na kato yenāti anokāsakato, bhikkhu, taṃ. ‘‘Aniyametvā’’ti iminā ‘‘anodissā’’ti padassa tvāpaccayantabhāvaṃ dassetīti. Dvādasamaṃ.
13. 学处
13. Terasamasikkhāpadaṃ
1226第十三学处里说的“近处”,指的是没有围墙的村子中,可以作为划定村界依据的那个区域,也就是“近处”。
1226. Terasame upacārepīti aparikkhittassa gāmassa parikkhepārahaṭṭhānasaṅkhāte upacārepi.
1227“未截衣者”虽以通称而说,然意唯在特指,故说“舍勒衣”。“舍勒”者,于此处从四方将男子的视线截断、割断,故名舍勒,即锁骨以下、脐以上之处;应着于舍勒处,故名舍勒衣;就是这种衣,所以叫舍勒衣。这是第十三条。
1227. ‘‘Acchinnacīvarikāyā’’ti sāmaññato vuttepi visesoyevādhippetoti āha ‘‘saṅkaccikacīvaramevā’’ti. Samantato purisānaṃ dassanaṃ kantīyati chindīyati etthāti saṅkacci, adhakkhakaubbhanābhiṭṭhānaṃ, saṅkacce nivasitabbanti saṃkaccikaṃ, tameva cīvaranti saṅkaccikacīvaranti. Terasamaṃ.
“一切学处”是关联。因此,从那一百八十八学处中,“除去”是关联。
Sabbāneva sikkhāpadānīti sambandho. Tatoti tehi aṭṭhāsītisatasikkhāpadehi, apanetvāti sambandho.
这里“于彼”指的是那些微细学处。“于此”指的是十条学处。
Tatrāti tesu khuddakesu. Etthāti dasasu sikkhāpadesūti.
5. 应悔过学处的义理连结
5. Pāṭidesanīyasikkhāpada-atthayojanā
在那些微小学处之后,有八种名为“应悔过”的法,结集者们只是以简略的方式把它们收摄在一起。对这八种名为“应悔过”的法,这部注释也只是以简略的方式展开说明——这就是句义上的连接。
Khuddakānaṃ anantarā pāṭidesanīyā nāma aṭṭha ye dhammā saṅkhepeneva saṅgahaṃ ārūḷhā saṅgītikārehi, tesaṃ aṭṭhannaṃ pāṭidesanīyanāmakānaṃ dhammānaṃ saṅkhepeneva esā vaṇṇanā pavattateti yojanā.
1228“凡一切油等”是连接关系。“确实”是详细说明。“在这里”指在八条应应悔过里。“脱离经文者”指不依经文的地方。“在一切”指在所有一切油等之中。
1228.Yāni sabbitelādīnīti sambandho. Hīti vitthāro. Etthāti aṭṭhasu pāṭidesanīyesu. Pāḷivinimuttakesūti pāḷito vinimuttakesu. Sabbesūti akhilesu sabbitelādīsūti.
“然”这个字,是用来点明另一方面的。凡是已被列举出来的诸法,这是连接关系。“那些”指的是应应悔过。“再者,那些”指的是应学法与灭诤法。
Panāti pakkhantarajotako. Ye dhammā uddiṭṭhāti sambandho. Tesanti pāṭidesanīyānaṃ. Puna tesanti sekhiyaadhikaraṇasamathadhammānaṃ.
“彼”是指对义理的判定,“智者说”是连接关系。“亚”字是起连接词作用的字。这里应当这样连接:在那些应应悔过之后,紧接着是七十五种应学法,以及——这里省略了“咤”字所引出的——名为灭诤法的七种法,这些都是世尊所宣说的。对于这些应学法和灭诤法,我在《分别》中已经说过的那个义理判定,智者们也同样在比丘尼《分别》中这样说。因此,对于这些应学法和灭诤法,我在那部《大分别》中并没有单独作出义理解释。这些义理解释在这里、在比丘尼《分别》中,——这里省略了“毗”字所引出的——我也同样没有说过。“那”字应当连接到两个动作上。
Tanti atthavinicchayaṃ, vidū vadantīti sambandho. Yakāro padasandhikaro. Ayaṃ panettha yojanā – tesaṃ pāṭidesanīyānaṃ anantarā ye ca sekhiyā pañcasattati ye ca dhammā, casaddo luttaniddiṭṭho, adhikaraṇavhayā adhikaraṇasamathanāmakā satta ye ca dhammā bhagavatā uddiṭṭhā, tesaṃ sekhiyaadhikaraṇasamathadhammānaṃ yo atthavinicchayo vibhaṅge mayā vutto, tādisameva taṃ atthavinicchayaṃ bhikkhunīnaṃ vibhaṅgepi vidū vadanti yasmā, tasmā tesaṃ dhammānaṃ sekhiyaadhikaraṇasamathadhammānaṃ yā atthavaṇṇanā tattha mahāvibhaṅge visuṃ mayā na vuttā. Imā atthavaṇṇanā idhāpi bhikkhunīnaṃ vibhaṅgepi, pisaddo luttaniddiṭṭho, mayā na vuttāyevāti. Nakāro dvīsu kiriyāsu yojetabbo.
“能断除一切漏的道,并以此福德业,
在自己相续中生起之后,愿众生见到寂灭。”
‘‘Sabbāsavapahaṃ maggaṃ, puññakammena ciminā; Uppādetvā sasantāne, sattā passantu nibbuti’’nti.
这首偈颂在现在的写本里已经没有了,但还保存在复注中。所以这里的连接关系应当这样理解:以这个福业,也就是以撰写《分别论》注释所做的这个福业,以及以这个福业和其他福业。“及”这个字,是用来把没有说到的也收拢进来。一切有情,愿他们在自己的相续、自己的内心里,生起并产生能断一切漏、能摧毁一切漏的道,也就是阿拉汉道之后,以智眼看见寂灭,也就是诸蕴般涅槃。
Ayaṃ gāthā etarahi potthakesu natthi, ṭīkāsu pana atthi. Tasmā evamettha yojanā veditabbā – iminā puññakammena ca vibhaṅgavaṇṇanāya katena iminā puññakammena ca aññena puññakammena ca. Casaddo hi avuttasampiṇḍanattho. Sattā sabbe sattā sabbāsavapahaṃ sabbesaṃ āsavānaṃ vighātakaṃ maggaṃ arahattamaggaṃ sasantāne attano niyakajjhatte uppādetvā janetvā nibbutiṃ khandhaparinibbānaṃ ñāṇālocanena passantūti.
我以“结发标记”之名,教导了众多(人);
此释文之业,于今圆满告成。
Jādilañchitanāmena, nekānaṃ vācito mayā; Bhikkhunīnaṃ vibhaṅgassa, samatto yojanānayoti.