童女品第八
8. Kumāribhūtavaggo
比丘尼分别解释 · 23 段
1-2-3. 第一、第二、第三学处的义理配释
1-2-3. Paṭhama-dutiya-tatiyasikkhāpada-atthayojanā
1119在童女品的第一、第二、第三项中,“然而那些大在学尼”是连接语。所谓“最初二大在学尼”,是指在怀孕品中,于一切在学尼中最先提到的二位大在学尼。所谓“然而那些”,就是指大在学尼。所谓“应只说为在学尼”,是指在认可甘马中应以通称来说。不可说为“已至俗家者”或“童女者”;若这样说,认可甘马便遭破坏,这是其意趣所在。所谓“已至俗家者”,在这里是指已至男子之间者。因为她被名为俗家的男子所侵犯,以邪行之故,或前往俗家,所以称为已至俗家者。此在学尼为连接语。所谓“童女者”,是指沙弥尼。因为她未至俗家,故为童女之身,或已达到童女状态,所以称为童女者。所谓“此三者”,即已至俗家者、童女者、大在学尼,这三者。所谓“在学尼”,即尊敬(遵行)学处者,故称为在学尼。第一、第二、第三项。
1119. Kumāribhūtavaggassa paṭhamadutiyatatiyesu yā pana tā mahāsikkhamānāti sambandho. Sabbapaṭhamā dve mahāsikkhamānāti gabbhinivagge sabbāsaṃ sikkhamānānaṃ paṭhamaṃ vuttā dve mahāsikkhamānā. Tā panāti mahāsikkhamānā pana. Sikkhamānāicceva vattabbāti sammutikammesu sāmaññato vattabbā. ‘‘Gihigatā’’ti vā ‘‘kumāribhūtā’’ti vā na vattabbā, vadanti ce, sammutikammaṃ kuppatīti adhippāyo. Gihigatāyāti ettha gihigatā nāma purisantaragatā vuccati. Sā hi yasmā purisasaṅkhātena gihinā gamiyittha, ajjhācāravasena, gihiṃ vā gamittha, tasmā gihigatāti vuccati. Ayaṃ sikkhamānāti sambandho. Kumāribhūtā nāma sāmaṇerā vuccati. Sā hi yasmā agihigatattā kumārī hutvā bhūtā, kumāribhāvaṃ vā bhūtā gatā, tasmā kumāribhūtāti vuccati. Tissopīti gihigatā kumāribhūtā mahāsikkhamānāti tissopi. Sikkhamānāti sikkhaṃ mānetīti sikkhamānāti. Paṭhama dutiya tatiyāni.
4. 第四学处
4. Catutthasikkhāpadaṃ
5. 第五学处
5. Pañcamasikkhāpadaṃ
在第五学处这里,所说的“应由僧团限定”这句话,是“彼之”的连接语。第五。
Pañcame ettha sikkhāpade ‘‘saṅghena paricchinditabbā’’ti yaṃ vacanaṃ vuttaṃ, tassāti yojanāti. Pañcamaṃ.
6-8. 第六、第七、第八学处
6-7-8. Chaṭṭha-sattama-aṭṭhamasikkhāpadaṃ
第六、第七、第八项里,没有不清楚的地方。第六、第七、第八项结束。
Chaṭṭhasattamaṭṭhamesu anuttānaṭṭhānaṃ natthīti. Chaṭṭhasattamaṭṭhamāni.
9. 第九学处
9. Navamasikkhāpadaṃ
1158第九项中,“内”就是里面。这里用“ā”这个前缀来显示它的意思。通过“忧”等说法,说明“让忧住在里面,所以叫忧住处”这个语义。就像屋主进入屋子一样,此(女)也同样进入忧之中——应当这样连贯理解。“如是”就是“这样”。“所”指的是忧。“彼女之”就是她自己的,彼女之(忧)。“彼”就是忧。“女之”指正在学戒的女尼的,在学尼之(住处)。“住处”就是住处、场所,住处的机会。用“如此之此”这句话,是在显示“不知”当中的“不知”的样子。第九项完。
1158. Navame antoti abbhantare. Iminā ātyūpasaggassatthaṃ dasseti. ‘‘Soka’’ntiādinā anto vāseti pavesetīti āvāsā. Sokaṃ āvāsā sokāvāsāti vacanatthaṃ dasseti. Gharaṃ gharasāmikā āvisanti viya, evaṃ ayampi sokaṃ āvisatīti yojanā. Itīti evaṃ. Yanti sokaṃ. Svāssāti so assā. Soti soko. Assāti sikkhamānāya. Āvāsoti āvāsokāso. ‘‘Edisā aya’’nti iminā ‘‘ajānantī’’ti ettha ajānanākāraṃ dassetīti. Navamaṃ.
10. 第十学处
10. Dasamasikkhāpadaṃ
1162在第十项里,“未问”这个地方省略了tvā后缀,所以说成“未问而”。“两次”就是两回。“一次”就是一回。
1162. Dasame anāpucchāti ettha tvāpaccayo lopoti āha ‘‘anāpucchitvā’’ti. Dvikkhattunti dve vāre. Sakinti ekavāraṃ.
1163此之“前所未有生起的开端”,即前所未有生起的开端。“在两种情形中”,即在语和身语这两种情形中。“没有让人允许”,即没有让父母和主人允许。第十项完。
1163. Apubbaṃ samuṭṭhānasīsaṃ imassāti apubbasamuṭṭhānasīsaṃ. Dvīsupi ṭhānesūti vācāto ca kāyavācāto cāti dvīsu ṭhānesupi. Ananujānāpetvāti mātāpitūhi ca sāmikena ca na anujānāpetvāti. Dasamaṃ.
11. 第十一学处
11. Ekādasamasikkhāpadaṃ
1167第十一项中,所谓“于彼”,是指在“以别住者的欲而给与”这句话里。“除外”是指另一个地方。
1167. Ekādasame tatthāti ‘‘pārivāsiyachandadānenā’’ti vacane. Aññatrāti aññaṃ ṭhānaṃ.
有人请求一位比丘,就是派一位比丘去说法。而另一位,是指除了参加伍波萨他的人以外的另一位。
Ekaṃ ajjhesantīti ekaṃ bhikkhuṃ dhammakathanatthāya niyyojenti. Aññaṃ panāti uposathikato aññaṃ pana.
“在那里”是指在那些比丘当中。“读诵吉凶星宿”就是星宿占读者。“严厉”就是粗恶。“他们”指那些比丘。“他的”指那个星宿占读比丘的。“等待星宿的愚者,利益已越过”,这是本生经的经文。这里的连接意思是:愚者等待星宿的时候,利益就在近旁越过他而去了。第十一结束。
Tatrāti tesu bhikkhūsu. Subhāsubhaṃ nakkhattaṃ paṭhatīti nakkhattapāṭhako. Dāruṇanti kakkhaḷaṃ. Teti bhikkhū. Tassāti nakkhattapāṭhakassa bhikkhussa. ‘‘Nakkhattaṃ paṭimānentaṃ, attho bālaṃ upaccagā’’tijātakapāḷi (jā. 1.1.49). Ayaṃ panettha yojanā – nakkhattaṃ paṭimānentaṃ bālaṃ attho hitaṃ upaccagā upasamīpe atikkamitvā agāti. Ekādasamaṃ.
12. 第十二学处
12. Dvādasamasikkhāpadaṃ
1170第十二条:“不能”是指不能使比丘尼们穿上衣服。第十二条完。
1170. Dvādasame nappahotīti bhikkhuniyo nivāsāpetuṃ na sakkotīti. Dvādasamaṃ.
13. 学处
13. Terasamasikkhāpadaṃ
1175第十三:这里“一瓦萨”中的“瓦萨”一词是“年”的同义词,而业格在这里表示处格的意思,所以说“于一年中”。第十三。
1175. Terasame ekaṃ vassanti ettha vassasaddo saṃvaccharapariyāyo, upayogavacanañca bhummatthe hotīti āha ‘‘ekasmiṃ saṃvacchare’’ti. Terasamaṃ.