1. 第一学处的义释
1. Paṭhamasikkhāpada-atthayojanā
933933. 在《图瓦塔品》第一则中,因为词根集中(《词义论·词根鬘》第18,以ṭa结尾的词根)说“tuvaṭṭa nipajjāya”(图瓦塔,躺卧),所以说“tuvaṭṭeyyuṃ”就是“nipajjeyyuṃ”(应躺卧)。第一。
933. Tuvaṭṭavaggassa paṭhame ‘‘tuvaṭṭa nipajjāya’’nti dhātupāṭhesu (saddanītidhātumālāyaṃ 18 ṭakārantadhātu) vuttattā ‘‘tuvaṭṭeyyunti nipajjeyyu’’nti vuttanti. Paṭhamaṃ.
2. 第二学处
2. Dutiyasikkhāpadaṃ
937937. 在第二项中,为了说明“一敷具与覆具”这个词里后词是并列复合关系,而前词是外境义复合关系,所以说了“一”等话。其中,“及”和“和”这两个字表明并列复合关系,而“这些”这个词表明外境义复合关系。“此”指的就是“一敷具与覆具”这个名称。第二项。
937. Dutiye ekattharaṇapāvuraṇantiettha uttarapadānaṃ dvandabhāvaṃ, pubbapadena ca bāhiratthasamāsabhāvaṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘eka’’ntiādi. Tattha ceva, casaddehi dvandabhāvaṃ dīpeti, ‘‘etāsa’’ntiiminā bāhiratthasamāsabhāvaṃ. Etanti ‘‘ekattharaṇapāvuraṇā’’ti etaṃ nāmanti. Dutiyaṃ.
3. 第三学处
3. Tatiyasikkhāpadaṃ
941在第三项中,“大族”指种姓最尊贵的家族,或者因权势、财富等而广大的家族。“以德”指以戒等功德。通过“uḷārā 即受尊敬”这一句,说明这里展示的是省略了 iti 的同格复合词。
941. Tatiye uḷārakulāti jātiseṭṭhakulā, issariyabhogādīhi vā vipulakulā. Guṇehīti sīlādiguṇehi. ‘‘Uḷārāti sambhāvitā’’ti iminā itilopatulyādhikaraṇasamāsaṃ dasseti.
用“被征服”这个词,是在说明:在“被作”这个说法里,kar 这个词根虽然可以表示一切词根的意义,但因为它在这里带了 apa 前缀,所以特别用来表示征服的意思。这里的“这些”指的是那些比丘尼。用“令知”这个词,是在显示 saññāpana 就是 saññatti 的词义。在“以因、举例等”当中,“等”这个字把譬喻之类也包括进来了。用“以种种方法告知”这个词,是在显示以种种方法进行的 ñāpana 就是 viññatti 的词义。
‘‘Abhibhūtā’’ti iminā ‘‘apakatā’’ti ettha karadhātu sabbadhātvatthavācīpi idha apapubbattā visesato abhibhavanatthe vattatīti dasseti. Etāsanti bhikkhunīnaṃ. ‘‘Saññāpayamānā’’ti iminā saññāpanaṃ saññattīti vacanatthaṃ dasseti. Hetūdāharaṇādīhīti ettha ādisaddena upamādayo saṅgaṇhāti. ‘‘Vividhehi nayehi ñāpanā’’ti iminā vividhehi ñāpanaṃ viññattīti vacanatthaṃ dasseti.
943943. 在经行时,不应按脚步的数量来定罪,所以说“按往返计数”。所谓“按足等计数”,就是按足、随足等来计数。第三。
943. Caṅkamane padavāragaṇanāya āpattiyā na kāretabboti āha ‘‘nivattanagaṇanāyā’’ti. Padādigaṇanāyāti padaanupadādigaṇanāyāti. Tatiyaṃ.
4. 第四学处
4. Catutthasikkhāpadaṃ
949第四项里没有不清楚的地方。第四。
949. Catutthe anuttānaṭṭhānaṃ natthīti. Catutthaṃ.
5. 第五学处
5. Pañcamasikkhāpadaṃ
952第五项中,“受命比丘尼”是句义连接。这是就接近的情形而说的,因为她能够命令任何事。第五。
952. Pañcame āṇattā bhikkhunīti yojanā. Idañca paccāsannavasena vuttaṃ yaṃkiñcipi āṇāpetuṃ sakkuṇeyyattāti. Pañcamaṃ.
6-9. 第六及以后学处
6-9. Chaṭṭhādisikkhāpadaṃ
955第六、第七、第八、第九项里,没有未显明的文句。第六、第七、第八、第九。
955. Chaṭṭha-sattama-aṭṭhama-navamesu anuttānavacanaṃ natthīti. Chaṭṭha sattama aṭṭhama navamāni.
10. 第十学处
10. Dasamasikkhāpadaṃ
973第十项中,“ahundarikā”是那时或那个地方对“拥挤”的叫法,所以说“ahundarikā,就是拥挤”。
973. Dasame ahundarikāti tasmiṃ kāle, dese vā sambādhassa nāmametanti āha ‘‘ahundarikāti sambādhā’’ti.
975就像“uttarichappañcavācāhī”(超过五语)(巴吉帝亚 62-65)那里,“五”这个词并没有什么实际含义,只是为了语句通顺、随顺世间说法才用的;这里则不是这样,这里确实有实际含义,即使走了五由旬也不犯戒,所以说“邀请后……中略……无犯”。“paccāgacchati”(返回来)就是转回来、走回来的意思。第十。
975. Yathā ‘‘uttarichappañcavācāhī’’ti (pāci. 62-65) ettha pañcasaddo na koci attho, vācāsiliṭṭhatthaṃ lokavohāravasena vutto, na evamidha, idha pana attho atthi, pañca yojanāni gacchantiyāpi anāpattiyevāti āha ‘‘pavāretvā…pe… anāpattī’’ti. Paccāgacchatīti paṭinivattetvā āgacchatīti. Dasamaṃ.