1. 第一学处的义理阐释
1. Paṭhamasikkhāpada-atthayojanā
978978. 在《心宫殿品》的第一篇中,为了说明“国王游乐之处的那座建筑就是王宫”这个词语的含义,所以说“国王游乐之屋”。彩绘的房屋即是画堂。“园”,因为离城不太远,所以叫“近园”。“游乐园”,因为花果丰足,人们抬头仰望后前往那里,所以叫游乐园。“莲池”,因为它带来莲花,所以叫莲池。“五种”就是王宫等五种。“一切处”,是指为了观看而前往,以及到了之后观看,在这一切地方。
978. Cittāgāravaggassa paṭhame rañño kīḷanaṭṭhānaṃ agāraṃ rājāgāranti vacanatthaṃ dassento āha ‘‘rañño kīḷanaghara’’nti. Cittaṃ agāraṃ cittāgāraṃ. Ārāmanti nagarato nātidūraārāmoti āha ‘‘upavana’’nti. Uyyānanti sampannapupphaphalatāya uddhaṃ ulloketvā manussā yanti gacchanti etthāti uyyānaṃ. Pokkharaṇinti pokkharaṃ padumaṃ netīti pokkharaṇī. Pañcapīti rājāgārādīni pañcapi. Sabbatthāti dassanatthāya gamane ca gantvā passane cāti sabbesu.
981“在园中”等语,是在说明:比丘尼即使站在园中,看着园外建的王宫等,也不犯戒。“它们”就是指王宫等。第一。
981. ‘‘Ajjhārāme’’tiādinā ārāme ṭhitāya ārāmato bahi kate rājāgārādike passantiyāpi anāpattīti dasseti. Tānīti rājāgārādīnīti. Paṭhamaṃ.
2. 第二学处
2. Dutiyasikkhāpadaṃ
982在第二段里,没有讲不清楚的地方。第二。
982. Dutiye anuttānaṭṭhānaṃ natthīti. Dutiyaṃ.
3. 第三学处
3. Tatiyasikkhāpadaṃ
988在第三段中,“yattakaṃ suttaṃ”应连起来理解为“多少线”。“añchitaṃ”是被拉出来的意思。“tasmiṃ”应连起来理解为“在那多少线中”。“takkamhi”这里的“takka”是一种铁制的、专门用来纺线的工具。因为线在那里被绞、被系,或者借着它来绞线,所以它被称为“takka”,也就是纺车;因此说“在纺车上”。“kantanato”是指把棉花等原料扯开、纺成线,所以叫“从纺织”。
988. Tatiye yattakanti yattakaṃ suttanti sambandho. Añchitanti kaḍḍhitaṃ. Tasminti tattake sutteti sambandho. Takkamhīti ettha takkoti eko ayomayo suttakantanassa upakaraṇaviseso. So hi takīyati suttaṃ bandhīyati ettha, etenāti vā takkoti vuccati, tasmiṃ. Kantanatoti kantīyate kappāsādibhāvassa chindīyate kantanaṃ, tato.
989关于《布边线经》等:这里的“布边”是指布料的边缘部分。因为它会被分开、被割断,所以叫做“布边”。在这布边上纺成的线,就是“布边线”,这部经本身就叫《布边线经》。“等”这个字则涵盖了接下来要说的《恶纺经》等。第三。
989.Dasikasuttādinti ettha dasāti vatthassāvayavo. So hi diyyati avakhaṇḍīyatīti dasāti vuccati, tassaṃ dasāyaṃ pavattaṃ dasikaṃ, tameva suttaṃ dasikasuttaṃ. Ādisaddena vakkhamānaṃ dukkantitasuttādiṃ saṅgaṇhātīti. Tatiyaṃ.
4. 第四学处
4. Catutthasikkhāpadaṃ
992第四处中,“以……为开头”是指以洗涤等作为开头。“嚼食等”是指糕饼等嚼食之物。“计算形状”是指计算糕饼等的形状。
992. Catutthe ādiṃ katvāti dhovanādīni ādiṃ katvā. Khādanīyādīsūti pūvakhādanīyādīsu. Rūpagaṇanāyāti pūvādīnaṃ saṇṭhānagaṇanāya.
993把父母安置在自己仆人的位置上之后。第四。
993.Yāgupānetta yāgusaṅkhāte pāne. Tesanti manussānaṃ. Veyyāvaccakaraṭṭhāne ṭhapetvāti mātāpitaro attano veyyāvaccakaraṭṭhāne ṭhapetvāti. Catutthaṃ.
5. 第五学处
5. Pañcamasikkhāpadaṃ
996第五:所谓“判决”,就是比丘尼在判决诤事。这是句子的连接方式。第五。
996. Pañcame vinicchinantīti adhikaraṇaṃ vinicchinantī bhikkhunīti yojanāti. Pañcamaṃ.
6. 第六学处
6. Chaṭṭhasikkhāpadaṃ
999第六项里,没有未显了(不明显)的文句。
999. Chaṭṭhe anuttānavacanaṃ natthīti.
7. 第七学处
7. Sattamasikkhāpadaṃ
1007第七项中,“puna pariyāye(又依另一种说法)”这里的pariyāya一词是vāra(次数)的同义词,所以说“puna vāre(再一次)”。mahagghacīvara(高价衣)就是价值很高的待客用衣。第七。
1007. Sattame ‘‘puna pariyāye’’ti ettha pariyāyasaddo vāravevacanoti āha ‘‘puna vāre’’ti. Mahagghacīvaranti mahagghaṃ āvasathacīvaranti. Sattamaṃ.
8. 第八学处
8. Aṭṭhamasikkhāpadaṃ
1008在第八项中,“不舍弃”这里并不是说以梵施的方式不舍弃,而是说只是暂时性的,为了说明这一点,所以说了“为了守护”等话。
1008. Aṭṭhame anissajjitvāti ettha brahmadeyyena na anissajjanaṃ, atha kho tāvakālikamevāti dassento āha ‘‘rakkhanatthāyā’’tiādi.
1012守护者,就是保护的意思。语之分别,就是“请守护”这样的言语分别。国,就是所统治的地域。之所以叫raṭṭha(国),是因为村落、城镇等安立在那里,所以称为raṭṭha(国)。第八。
1012.Paṭijaggikanti rakkhaṇakaṃ. Vacībhedanti ‘‘paṭijaggāhī’’ti vacībhedaṃ. Raṭṭheti vijite. Tañhi raṭhanti gāmanigamādayo tiṭṭhanti etthāti raṭṭhanti vuccatīti. Aṭṭhamaṃ.
9. 第九学处
9. Navamasikkhāpadaṃ
1015第九项:对于“技”这个词,要分别搭配成“象技、马技、车技、弓技、刀技”。其中,“刀技”就是耍刀剑的技艺。“咒”这个词也要分别搭配成“阿塔巴那咒、契拉那咒、瓦西咖拉那咒、索萨巴那咒”。其中,“阿塔巴那咒”是按照阿塔巴那吠陀所制定、用来伤害别人的咒术。“契拉那咒”是用咒语念过木桩后把它埋到地里、用来定住的咒法。“瓦西咖拉那咒”是用咒语念过之后让别人发疯的咒术。“索萨巴那咒”是让别人身上的肉、血等干枯的咒术。“药之应用”是指使用剧毒。“等”字还包括其他能伤害别人的技艺。“夜叉护卫”是指从夜叉那里得到全方位的保护。“龙曼荼罗”是为了防止蛇类进入而结坛的咒法。“等”字还包括解毒咒之类的。第九。
1015. Navame sippasaddo paccekaṃ yojetabbo ‘‘hatthisippañca assasippañca rathasippañca dhanusippañca tharusippañcā’’ti. Tattha tharusippanti asikīḷanasippaṃ. Mantasaddopi paccekaṃ yojetabbo ‘‘āthabbaṇamanto ca khīlanamanto ca vasīkaraṇamanto ca sosāpanamanto cā’’ti. Tattha āthabbaṇamantoti āthabbaṇavedena vihito parūpaghātakaro manto. Khīlanamantoti sāradārukhīlaṃ mantena jappitvā pathaviyaṃ nikhaṇitvā dhāraṇamanto. Vasīkaraṇamantoti mantena jappitvā parassa ummattabhāvamāpannakaraṇo manto. Sosāpanamantoti parassa maṃsalohitādisosāpanamanto. Agadapayogoti bhusavisassa payojanaṃ. Ādisaddena aññepi parūpaghātakaraṇe sippe saṅgaṇhāti. Yakkhaparittanti yakkhehi samantato tāṇaṃ. Nāgamaṇḍalanti sappānaṃ pavesananivāraṇatthaṃ maṇḍalabandhamanto. Ādisaddena visapaṭihananamantādayo saṅgaṇhātīti. Navamaṃ.
10. 第十学处
10. Dasamasikkhāpadaṃ
1018第十中,没有“不了然之文句”这回事。第十。
1018. Dasame anuttānavacanaṃ natthīti. Dasamaṃ.