3. 尼萨耆亚篇
3. Nissaggiyakaṇḍaṃ
比丘尼分别解释 · 35 段
1. 第一尼萨耆亚学处的义理衔接
1. Paṭhamanissaggiyapācittiyasikkhāpada-atthayojanā
世尊为比丘尼们所宣说的三十条尼萨耆亚法,现在在这里,对这些法的注释次第就是如下,应当这样连接起来理解。
Tiṃsa nissaggiyā ye dhammā bhikkhunīnaṃ bhagavatā pakāsitā, tesaṃ dhammānaṃ dāni imasmiṃ kāle ayaṃ saṃvaṇṇanākkamo bhavatīti yojanā.
733733. 在第一条中,关于“āmattikāpaṇa”(陶器商的市场)这个词,这里的“āmatta”一词是容器的同义词,所以说“容器”。容器确实因为进入可供使用的状态,所以被称为“amatta”。为了说明“贩卖amatta的人”这个词的含义,所以说“它们”等等。“tesaṃ”指的是那些陶器商的。或者“taṃ”指的是陶器商的市场。
733. Paṭhame āmattikāpaṇanti ettha āmattasaddo bhājanapariyāyoti āha ‘‘bhājanānī’’ti. Bhājanāni hi amanti paribhuñjitabbabhāvaṃ gacchantīti ‘‘amattānī’’ti vuccanti. Amattāni vikkiṇantīti ‘‘āmattikā’’ti vacanatthaṃ dassento āha ‘‘tānī’’tiādi. Tesanti āmattikānaṃ. Taṃ vāti āmattikāpaṇaṃ vā.
734“桑尼迪”(sannidhi)这个词,以此显示出:ci 这个词根加上前缀 saṃni(saṃ+ni)之后,有“积聚”的意思。hi 这个词是用来表示强调的。“在那里”指的是在大分别中。“在这里”指的是在比丘尼分别中。
734. ‘‘Sannidhi’’nti iminā saṃnipubbo cisaddo ucinanatthoti dasseti. Hisaddo visesajotako. Tatthāti mahāvibhaṅge. Idhāti bhikkhunivibhaṅge.
“此亦”就是指这条学处。“亦”这个字是关联到《大分别》里的那条学处来说的。第一条。
Idampīti idaṃ sikkhāpadampi. Pisaddo mahāvibhaṅgasikkhāpadaṃ apekkhatīti. Paṭhamaṃ.
2. 第二尼萨耆亚学处
2. Dutiyanissaggiyapācittiyasikkhāpadaṃ
738在第二条里,即使是没洗过的衣服,也会因为汗垢等污秽而变得难看,所以说成“旧衣”。用“Api ayyāhī”这个说法,是为了排除“apa ayyāhī”这种分词方式。
738. Dutiye ahatacoḷānampi sedamalādikilinne virūpattā ‘‘jiṇṇacoḷā’’ti vuttaṃ. ‘‘Api ayyāhī’’tiiminā ‘‘apa ayyāhī’’tipadavibhāgaṃ nivatteti.
740“这一切同样是衣”:这是连接理解。“这样得到”:意思是像这样舍弃之后而得到。“只按所施的那样”:意思是如同施主们所施,就应在那一布施上受用,也就是应当归入非时衣之中。这是第二。
740. Sabbampi etaṃ cīvaranti yojanā. Evaṃ paṭiladdhanti evaṃ nissajjitvā laddhaṃ. Yathādāneyevāti yathā dāyakehi dinnaṃ, tasmiṃ dāneyeva upanetabbaṃ, akālacīvareyeva pakkhipitabbanti atthoti. Dutiyaṃ.
3. 第三尼萨耆亚学处
3. Tatiyanissaggiyapācittiyasikkhāpadaṃ
743在第三项中,“handā”这个词是不变词,表示舍弃之义,所以说“handā 就是取”。与“众多应舍”相连。所谓“收集后”,就是各自分别收集之后。第三。
743. Tatiye handasaddo vavassaggatthe nipātoti āha ‘‘handāti gaṇhā’’ti. Bahūni nissaggiyānīti sambandho. Saṃharitvāti visuṃ visuṃ saṅgharitvāti. Tatiyaṃ.
4. 第四尼萨耆亚巴吉帝亚学处
4. Catutthanissaggiyapācittiyasikkhāpadaṃ
748在第四项中,“用这个来买”,从词义上说,根本(mūla)就叫作购买(kaya),所以他说“以根本”。那个“彼”指偷兰难陀,“据说”是连接语。由于 ñā 这个词根有“了知”的意思,而为了说明 ñā 词根也有“乞求”的意思,所以他说“或者乞求之后”。
748. Catutthe kiṇāti anenāti kayanti vacanatthena mūlaṃ kayaṃ nāmāti āha ‘‘mūlenā’’ti. Sāti thullanandā, āha kirāti sambandho. Ñādhātuyā avabodhanatthato aññampi ñādhātuyā yācanatthaṃ dassento āha ‘‘yācitvā vā’’ti.
752凡是指酥、油等物。彼即就是指那酥、油等物。成对是把酥和油配成一对。以医者是指由医师。因为他知道被称为寿吠陀的学问,所以称为医者;又因为了知疾病、疾病的成因以及药物,也称为医者。由彼是指依医师所说的理由。迦哈巴纳的是指用迦哈巴纳钱币,取来是连接关系。第四。
752.Yanti sabbitelādi. Taññevāti sabbitelādimeva. Yamakanti sabbiṃ saha telena yugaḷaṃ katvā. Vejjenāti bhisakkena. So hi āyubbedasaṅkhātaṃ vijjaṃ jānātīti vejjoti ca rogañca tassa nidānañca bhesajjañca vidati jānātītipi vejjoti ca vuccati. Tatoti vejjena vuttakāraṇā. Kahāpaṇassāti kahāpaṇena, ābhatanti sambandhoti. Catutthaṃ.
5. 第五尼萨耆亚学处
5. Pañcamanissaggiyapācittiyasikkhāpadaṃ
753第五项中,sāti 是在学尼。Ayanti 是在学尼。Addhā 是必定。“Cetāpetvā”这里,citi 这个词有“知道”的意思,所以说“jānāpetvā”。第五。
753. Pañcame sāti sikkhamānā. Ayanti sikkhamānā. Addhāti ekaṃsena. ‘‘Cetāpetvā’’ti ettha citisaddo jānanatthoti āha ‘‘jānāpetvā’’ti. Pañcamaṃ.
6. 第六尼萨耆亚学处
6. Chaṭṭhanissaggiyapācittiyasikkhāpadaṃ
758第六项中,为了说明“生起意欲之后所拿取的就是意欲物”这个词的含义,所以说了“意欲物”等话。“法事”是指应当做的福德之事。这里“法”这个词是福德的意思。“凡”是指物品。“为他人”是指自己以外的其他人。“此”是指“意欲物”这个名称。通过“为他人之利益而布施”这句话,说明词义是:他人的利益就是他利,“达”字是连接词,为了他人的利益而布施就是“他利物”。通过“指定他人之后而布施”这句话,说明词义是:指定他人之后所布施的就是“指定他人之物”。通过“舍给僧团”这句话,说明词义是:舍给僧团的就是“僧团之物”。
758. Chaṭṭhe chandaṃ uppādetvā gahitaṃ chandakanti vacanatthaṃ dassento āha ‘‘chandaka’’ntiādi. Dhammakiccanti puññakaraṇīyaṃ. Dhammasaddo hettha puññavācako. Yanti vatthuṃ. Paresanti attanā aññesaṃ. ‘‘Eta’’nti ‘‘chandaka’’nti etaṃ nāmaṃ. ‘‘Aññassatthāya dinnenā’’tiiminā aññassa attho aññadattho, dakāro padasandhikaro, tadatthāya dinno aññadatthikoti vacanatthaṃ dasseti. ‘‘Aññaṃ uddisitvā dinnenā’’tiiminā aññaṃ uddisitvā dinnaṃ aññuddisikanti vacanatthaṃ dasseti. ‘‘Saṅghassa pariccattenā’’ti iminā saṅghassa pariccatto saṅghikoti vacanatthaṃ dasseti.
762“为了什么目的”是指为了哪些衣服等东西。“何”这个词因为复合词的关系,前面要加上随韵。“那”是指衣服等物。“你们”是针对施主说的。“在灾难中”是指在饥荒等灾患中。“或此或彼”是说或者衣服,或者其他像钵食之类的东西,所以叫“或此或彼”。第六。
762.Yadatthāyāti yesaṃ cīvarādīnaṃ atthāya. Yasaddena samāsabhāvato pubbe niggahitāgamo hoti. Tanti cīvarādikaṃ. Tumhehīti dāyake sandhāya vuttaṃ. Upaddavesūti dubbhikkhādiupasaggesu. Yaṃ vā taṃ vāti cīvaraṃ vā aññe vā piṇḍapātādiketi yaṃ vā taṃ vāti. Chaṭṭhaṃ.
7. 第七尼萨耆亚学处
7. Sattamanissaggiyapācittiyasikkhāpadaṃ
764第七:这里“以自己乞求的”一句,是为了说明“saṃ”这个词有“自己”的意思,才说“以自己乞求的”。“就是这个”指的是“saññācikenā”这个词本身。“在这里”指的是在这个学处中。第七。
764. Sattame saññācikenāti ettha saṃsaddassa sayamatthe pavattibhāvaṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘sayaṃ yācitakenā’’ti. Etadevāti ‘‘saññācikenā’’ti padameva. Etthāti imasmiṃ sikkhāpadeti. Sattamaṃ.
8. 第八尼萨耆亚学处
8. Aṭṭhamanissaggiyapācittiyasikkhāpadaṃ
769第八条:“众之”是指比丘尼众。这里是在说明,在“大众”这个词中,所指的就是比丘尼众。第八。
769. Aṭṭhame gaṇassāti bhikkhunigaṇassa. Iminā ‘‘mahājanikenā’’ti ettha bhikkhunigaṇova mahājanoti adhippetoti dīpetīti. Aṭṭhamaṃ.
9. 第九尼萨耆亚巴吉帝亚学处
9. Navamanissaggiyapācittiyasikkhāpadaṃ
774第九:这里的“此”是指从第八学处起。“更多”就是更加超出的意思。第九。
774. Navame itoti imasmā aṭṭhamasikkhāpadato. Adhikataranti atirekataranti. Navamaṃ.
10. 尼萨耆亚学处
10. Dasamanissaggiyapācittiyasikkhāpadaṃ
778第十:在“坏灭”这个词里,用“undriyati”这个说法,是在显示“ud”这个词根有坏灭的意思,因为词根有很多种含义。“掉下来”就是滑落之后落下来,用这个来显示坏灭的方式。“就只有这么多”,是说就只有这两足那么大的量。第十。
778. Dasame ‘‘vinassatī’’tiiminā ‘‘undriyatī’’ti ettha udidhātuyā nassanatthaṃ dasseti dhātūnamanekatthattā. Paripatatīti parigalitvā patati. Iminā nassanākāraṃ dasseti. Ettakamevāti etaṃ parimāṇaṃ dvipadamevāti. Dasamaṃ.
11. 第十一尼萨耆亚巴吉帝亚学处
11. Ekādasamanissaggiyapācittiyasikkhāpadaṃ
784第十一:为了说明“重覆衣”就是寒冷时披的覆衣,所以说“寒时之覆”。因为寒冷时人们披厚重的覆衣。在“最多四迦舍”这一说法里,“迦舍”一词有三种含义:食器、金等金属的类别、四迦利沙槃。这里为了说明它指的是四迦利沙槃,所以说“迦舍就是四迦利沙槃”。“最多四迦舍”的意思是:此衣最多由四迦舍所限定,也就是价值十六迦利沙槃的覆衣。第十一。
784. Ekādasame garupāvuraṇaṃ nāma sītakāle pāvuraṇavatthanti dassento āha ‘‘sītakāle pāvuraṇa’’nti. Sītakāle hi manussā thūlapāvuraṇaṃ pārupanti. ‘‘Catukkaṃsaparama’’nti ettha kaṃsasaddo bhuñjanapatte ca suvaṇṇādilohavisese ca catukahāpaṇe cāti tīsu atthesu dissati, idha pana catukahāpaṇe vattatīti dassento āha ‘‘kaṃso nāma catukkahāpaṇiko hotī’’ti. Catukkaṃsasaṅkhātaṃ paramaṃ imassāti catukkaṃsaparamaṃ, soḷasakahāpaṇagghanakaṃ pāvuraṇanti atthoti. Ekādasamaṃ.
12. 尼萨耆亚(尼萨耆亚巴吉帝亚)学处
12. Dvādasamanissaggiyapācittiyasikkhāpadaṃ
789第十二条:为了说明所谓“轻覆衣”就是热季穿的覆衣布,所以说“热季覆衣”。因为人们在热季确实会披上轻薄的覆衣布。第十二条完。
789. Dvādasame lahupāvuraṇaṃ nāma uṇhakāle pāvuraṇavatthanti dassento āha ‘‘uṇhakāle pāvuraṇa’’nti. Uṇhakāle hi manussā sukhumapāvuraṇaṃ pārupantīti. Dvādasamaṃ.
为了说明尼萨耆亚有三十条,他说“在大分别中”等等。应当理解为“从衣品中除去”。所谓“为他义者”,就是用“为他义”这个词所说的那些学处。所谓“如是”,就是这个意思。所谓“一边制定者”,是指只为一方制定的;“两边制定者”,是指为双方制定的。所谓“于此”,就是指“已诵出”等那段话。
Nissaggiyānaṃ tiṃsabhāvaṃ dassento āha ‘‘mahāvibhaṅge’’tiādi. Cīvaravaggato apanetvāti sambandho. Aññadatthikānīti aññadatthikapadena vuttāni sikkhāpadāni. Itīti evaṃ. Ekatopaññattānīti ekasseva paññattāni, ubhatopaññattānīti ubhayesaṃ paññattāni. Etthāti ‘‘uddiṭṭhā kho’’tiādivacaneti.